فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
کتاب «روزگار و آثار کمال خجندی»

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی مؤسسۀ فرهنگی اکو، هم‌زمان با هفتصدمین سالگرد تولد شیخ کمال خجندی و با هدف معرفی داشته‌‌های فرهنگی و هنری کشورهای عضو، انتشارات مؤسسۀ فرهنگی اکو، اقدام به برگردان و چاپ کتاب «روزگار و آثار کمال خجندی» نموده است.
کمال خجندی، شاعر نامور و عارف سدۀ هشتم، از خجند برخاست و در تبریز چهره در نقاب خاک کشید. کمال خجندیِ شاعر، یکی از پیونددهندگان ملت‌‌هاست که اشعارش در قلمرو محیطی خاص نمی‌گنجد و زبان مشترک همۀ ملل اکو است.
دکتر مقصودزاده، پژوهشگر و استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، از زمرۀ کمال‌‌شناسان برجسته‌‌ای است که سه دهه از فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود را وقف تحقیق و بررسی احوال و آثار سخن‌سرای خجند نموده و با تصحیح و نشر و معرفی اشعار کمال، نقش مؤثری در شناخت بیشتر چهرۀ شاعرانه کمال و تعیین نمودن جایگاه او در تاریخ غزل‌سرایی داشته است.
نویسنده در کتاب حاضر کوشیده است که طی سه فصل، با بیان ابعاد مهمی از مسائل اجتماعی زمان کمال، تصویر روشنی از روزگار و آثار، افکار و اندیشه‌های تصوفی و عرفانی و همچنین ویژگی‌‌های زبان، مهارت شاعری و سبک سخنوری شاعر، به دوستداران ادب فارسی ارائه کند.
این کتاب که برای بار نخست توسط شاه‌‌منصور شاه‌‌میرزا خواجه‌‌اُف، کارشناس فرهنگی میز تاجیکستان، به فارسی برگردان شده است، از نظر گشودن عرصه‌‌هایی جدید در سیر کمال‌‌پژوهی و ارائۀ شِمایی واقعی از سیر کمال‌‌شناسی در عرصه‌‌های مختلف اجتماعی و فکری، حائز اهمیت است.
کتاب روزگار و آثار کمال خجندی، اثر دکتر بدرالدین مقصودزاده است که با مقدمۀ سروَر بَختی، رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو، و مقدمۀ دکتر نظام‌‌الدین زاهدی، سفیر تام‌الاختیار جمهوری تاجیکستان در ایران، گرد آمده و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی اکو آن را در ۲۹۶ صفحه منتشر کرده است.
apll.ir/1399/03/27/کتاب-روزگار-و-آثار-کمال-خجندی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/B270399.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۰

هفتادمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (خرداد ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: نقش آموزش زبان و ادبیات فارسی در تقویت مهارت‏های شهروندی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گزارش همایش مجازی نکوداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی (دکتر سید علی کرامتی مقدم )؛ دهمین و یازدهمین پیش‌نشست‌های همایش مجازی ابعاد انسانی ـ اجتماعی کرونا در ایران (فاطمه نیک‌خواه)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۲۲): گلدستۀ فارسی (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۱۰): وبگاه صرفگر فعل‌های فارسی (دکتر مریم مسگرخویی)؛ معرفی رسانۀ درست‌نویسی «زین‌ قند پارسی» (فرناز صادقی)؛ پیشنهادی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۲) واژۀ آزمودگان (حسین مسرّت)؛ زبان فارسى، زبان تسليم نیست (حسین مسرّت)؛ مجموعۀ تلویزیونی «چایخانۀ‌ هم‌زبان» و مراقبت از زبان فارسی؛ فراخوان انتخاب برگزیدگان ادبی کشور؛ پیام تسلیت رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت استاد جوره‌بیک نذری؛ درگذشت استاد علی پیرنیا، پیر عافیت‌اندیش؛ پرسش و پاسخ دربارۀ واژه‌های فرهنگستان؛ معرفی کتاب درسی فارسی و دستور سال اول دبیرستان (۱۳۳۵ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اردیبهشت ۱۳۹۹ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: بار دیگر، شهری که دوست می‌داشتم (نادر ابراهیمی).
علاقه‌مندان می‌توانند هفتادمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
apll.ir/1399/04/01/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-24/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/B010499.jpg
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/khabarname70.pdf
@theapll
فرهنگستان، میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش

دوشنبه، دوم تیرماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی کشور بود. این جلسه با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر حسن ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش، برگزار شد.

دکتر حداد عادل در ابتدای این نشست اظهار کرد: ما معتقدیم که حفظ و تقویت زبان فارسی در گرو فعالیت دو دستگاه است: یکی صداوسیما و یکی هم آموزش‌وپرورش. در این میان نقش و تأثیرگذاری آموزش‌وپرورش حتی از صداوسیما هم بیشتر و مهم‌تر است. می‌توان گفت که هشتاد درصد کار حفظ و تقویت زبان و ادب فارسی به عهدۀ این دو دستگاه است و بیست درصد باقی‌مانده به عهدۀ سایر سازمان‌ها و نهادهاست.

وی در ادامه با اشاره به اینکه گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی و همچنین دفتر ارتباط با صداوسیما به همین دلیل در فرهنگستان تأسیس شده‌اند افزود: ما با آموزش‌وپرورش تعاملات زیادی داریم که مهم‌ترین آن‌ها در این سرفصل‌ها خلاصه می‌شود: ۱. همسو کردن کتاب‌های درسی با مصوّبات فرهنگستان در حوزۀ دستور خط فارسی؛ ۲. ویرایش و سبک نگارش کتاب‌های درسی و ظاهر آن‌ها؛ ۳. اعمال معادل‌های فارسی برای واژه‌های فرنگی در کتاب‌های درسی که این کار پایۀ رسیدن به زبان علمی فارسی است؛ ۴. متن و محتوای همۀ کتاب‌ها، مخصوصاً کتاب‌های فارسی و ادبیات؛ ۵. مسئلۀ خود زبان فارسی و عِرق و آگاهی و حساسیت دانش‌آموزان نسبت به زبان ملی‌شان و همچنین مسئلۀ تقویت هویت ملی.

دکتر حداد عادل پس از آن اظهار کرد: مسائل دیگری هم وجود دارد که در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دربارۀ آن تحقیق کرده‌اند، مثل وضعیت درس املا و انشا در مدارس و همچنین وضعیت دانش‌آموزان در مناطق دوزبانه که همۀ آن‌ها می‌تواند زمینه‌های همکاری را گسترش دهد.

دکتر ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی نیز در سخنانی کوتاه اذعان کرد: اعتقاد من این است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای ما مرجعیت علمی و فکری دارد و اگر تا کنون از این مرجع به‌درستی بهره نبرده‌ایم باید ببینیم ایراد از کجا بوده است. ممکن است در مواردی اختلاف‌نظرهایی وجود داشته باشد، اما در اصل تعامل با فرهنگستان شکی نیست.

وی در ادامه با پیشنهاد امضای تفاهم‌نامۀ همکاری میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی افزود: گزارش‌ها و دریافت‌های علمی‌ای که در فرهنگستان تهیه شده و به دست آمده است می‌تواند چراغ راه ما در تألیف کتاب‌های درسی باشد.

دیگر حاضران در این جلسه عبارت بودند از: از فرهنگستان زبان و ادب فارسی دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دکتر مریم دانشگر، معاون گروه آموزش، خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی، خانم مهنوش تهرانی، رئیس دفتر ارتباط با صداسیما، دکتر علی شیوا، عضو هیئت علمی و پژوهشگر گروه واژه‌گزینی، مرتضی قاسمی، سرپرست روابط‌عمومی.
اعضای حاضر از سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی عبارت بودند از: آقای امیری‌نیا، سرپرست دفتر تألیف کتاب‌های ابتدایی و متوسطۀ نظری، دکتر معصومه نجفی پازکی، معاون مقطع ابتدایی سازمان پژوهش، دکتر حسین قاسم‌پور مقدم، رئیس حوزۀ تربیت و یادگیری زبان و ادبیات فارسی، دکتر عبدالله اسدی، مشاور سازمان پژوهش در ارتباط با سازمان‌های فرهنگی، خانم دکتر نجفی عرب، عضو گروه زبان و ادبیات فارسی سازمان پژوهش، آقای روشندل، مشاور دفتر تألیف.

apll.ir/1399/04/04/فرهنگستان،-میزبان-مدیران-ارشد-سازمان/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/X040499.jpg
@theapll
ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۵

پانزدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد:
«پسوندهای تحبیبی فارسی در دورﮤ اسلامی (۳)»؛ علی‌اشرف صادقی؛
«هویت دستوری و بررسی آن در لغت‌نامه، فرهنگنامۀ فارسی و فرهنگ بزرگ سخن»، فائزه سبحانی مَرَنی؛
«تحفۀ حسام و مؤلف حقیقی آن»، محسن ذاکرالحسینی؛
«اثر شوکت؛ فرهنگ جناس‌ها در زبان ترکی عثمانی»، سیده زیبا بهروز / نفیسه ایرانی.
در بخش «پژوهش‌های لغوی» این مقالات درج شده است:
«تک، تک ـ تگ، گُشتا، پرنون یا بزیون؟، شَمَل»، علی‌اشرف صادقی؛
«دستگرد و دسکره»، پدرام جم؛
«ریشه‌شناسی ادات پرسشی آیا؛ دستوری شدن یک صیغۀ فعلی»، یوسف سعادت؛
«دربارﮤ واژه‌های طوفان و نوفیدن و نَویدن»، فرهاد قربان‌زاده؛
«پژاردن، پچاردن / پجاردن، پیچاردن / پیجاردن؛ تأملی در باب جغرافیای گویشی، دایرﮤ معنایی و اشتقاق»، میثم محمدی؛
«بررسی پیشینۀ کاربرد هفت‌سین در متن‌های کهن»، امید سروری؛
«قلماش، قلماشی، قلماشیت»، بابک شریف؛
«نرته / نارد»، سالار رضازاده؛
«ویژگی‌های زبانی قرآن مترجم ۲۰۰۳»، اکرم حاجی‌سیدآقایی.
در بخش «نقد و بررسی» این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی یک مقاله آمده است: «نقد و بررسی فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایت‌شناسی»، نسرین منصوری‌فر.
«تازه‌های نشر» بخش پایانی این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی است. علاقه‌مندان می‌توانند پانزدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/04/17/ویژه%e2%80%8cنامۀ-فرهنگ%e2%80%8cنویسی-ـ-شمارۀ-۱۵/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/Farhangnevisi-15-99.4.16.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/B170499.jpg
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ـ شمارۀ ۱۱

یازدهمین شماره از دورۀ جدید مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد.

در بخش مقالات این شماره عناوین ذیل دیده می‌شود: «کتیبه‌ای در سایه‌ (کتیبۀ نویافتۀ هخامنشی موسوم به DNf)»، سهیل دلشاد،‌ مجتبی دورودی؛ «جمله‌های مرکب همپایگی و جمله‌های مرکب وابستگی در زبان ختنی»، مهشید میرفخرایی، ماندانا طائبی؛ «بررسی ساختار جملۀ پایانی متن‌های کتاب نهم دینکرد»، پورچیستا گشتاسبی اردکانی؛ «انگارۀ آفرینش گیاه از گاو یکتاآفریده در بندهشن و پیوند آن با ایزدبانو»، لیلا عسگری؛ «معرفی دست‌نویس بخشی از ترجمۀ دیلمی قرآن کریم»، محسن صادقی، علی‌محمد پشتدار؛ «بررسی ساخت فعل ماضی در گویش سه‌قلعه و مقایسۀ آن با فارسی میانه»، عباس ریاحی؛ «پیشوند فعلیِ bI- با معنایی واژگانی و کهن در گویش کَهکَدانی»، مهدی احمدی؛ «گیلکی: زبانی در معرض خطر»، مریم‌سادات فیاضی؛ «نظام مطابقه در زبان زازاکی »، عبدالرحمن صادقی، محمدمهدی اسماعیلی؛ «بررسی حالت‌های دستوری در گونۀ زبانی براهوییِ رودبار جنوب»، فاطمه شیبانی‌فرد.

در بخش «داده‌های گویشی» دو مقاله دیده می‌شود: «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به خوراکی‌ها در گویش دشستانی»، به قلم حمکت ملک‌زاده و میرجلال‌الدین کزازی؛ «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به کشاورزی در زبان ترکی آذری و روستای اوجقاز» نوشتۀ لیلا نوری کشتکار.

«تازه‌های نشر» و «اخبار» دیگر بخش‌های این شماره از ویژه‌نامۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هستند. علاقه‌مندان برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی می‌توانند آن را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/04/22/زبان%e2%80%8cها-و-گویش%e2%80%8cهای-ایرانی-ـ-شمارۀ-۱۱/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/Zabanha-11-02-04-99.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/B220499.jpg
@theapll
واکنش فرهنگستان به انتخاب نام کوییک برای خودرو ساخت ایران

فرهنگستان زبان و ادب فارسی از هر گامی که در راه توسعۀ فنّاوری و پیشرفت در ساخت خودرو برداشته شود خرسند می‌شود و از آن استقبال می‌کند، اما با تأسف باید اعلام کنیم که خودرویی که تحت عنوان کوییک و اخیراً تحت عنوان کوییک ـ آرپلاس رونمایی و به‌عنوان دستاوردی در پیشرفت صنعت خودروسازی ایران قلمداد شده است، نامی غیرفارسی و غیرایرانی دارد. با شنیدن نام کوییک لفظ انگلیسی quick، به معنای تند و سریع، به ذهن خطور می‌کند و این تأسف‌آور است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سه سال گذشته بارها اعتراض خود را نسبت به این نام که صریحاً بر خلاف قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه»، مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی است، اعلام کرده و مکاتبات متعدد با وزیران وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن و تجارت و مجلس شورای اسلامی داشته است. همچنین فرهنگستان با مسئولان و مدیران شرکت خودروسازی سایپا نیز مکاتبات و مذاکرات متعدد و مفصل داشته و متأسفانه نتوانسته است آن شرکت را از انتخاب این نام بازدارد. توجیه مسئولان شرکت این است که کوییک نام روستایی در مسیر کرمانشاه ـ روانسر و نامی ایرانی است. بدیهی است که این توجیه به‌هیچ‌وجه برای انتخاب چنین نامی پذیرفته نیست؛ گذشته از اینکه معلوم نیست که تلفظ این کلمه نیز کوییک باشد و به احتمال زیاد و براساس تلفظ درج‌شده در چند فرهنگ جغرافیایی، کویک (kovik) صورت رایج‌تر آن است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتظار دارد به همان اندازه که تولیدکنندگان به ایرانی بودن فنّاوری خود افتخار می‌کنند، به انتخاب نام فارسی نیز که نشانۀ علاقۀ آنان به زبان ملی کشور است، علاقه‌مندی نشان دهند. ما اصرار داریم که شرکت سایپا برای این خودرو نامی فارسی انتخاب کند؛ همچنان‌که قبلاً نیز برای خودرو دیگری که پرشیا نامیده شده بود نام «پارس» انتخاب شد.
apll.ir/1399/04/23/واکنش-فرهنگستان-به-انتخاب-نام-کوییک-بر/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/X230499.jpg
@theapll

خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۱

هفتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (تیر ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان عربی برای درک بهتر زبان و ادبیات فارسی یا آموزش زبان دوم؟ (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نگاهی دیگر به کلیله‌ و دمنه، ابوالمعالی نصراللّه منشی بر اساس کتابتی نویافته از قرن سیزدهم (دکتر هادی اکبرزاده و امیر محمدزاده ثانی)؛ انتشار فصلنامۀ فرهنگ و ارتقای سلامت با موضوع کوویدـ۱۹ (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۱): کاربرد و آموزش مصوّبات در کتاب‌های درسی و نقش آن در رشد شناختی و ادراکی دانش‌آموزان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۱۱): مدرسة خواجه‌نصیرالدین طوسی شهرستان نکا (دکتر زبیده سورتیجی)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۴۳): دانشگاه پنجاب (مینا گلستانی)؛ بهره‌وری از گویش یا زبان تاجیکی (حسین مسرّت)؛ فرهنگستان، میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش؛ ضرورت توجه جدی به آموزش زبان و ادبیات فارسی (دکتر سید علی کرامتی مقدم)؛ معرفی کتاب درسی: دستور زبان فارسی برای سال اول دبیرستان(۱۳۴۳ ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی خرداد ۱۳۹۹ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: آئین من (مهدی حمیدی شیرازی).
علاقه‌مندان می‌توانند هفتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/khabarname71.pdf
@theapll

پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت شادروان دکتر حسین زمردیان

استاد پیش‌کسوت مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران، جناب آقای دکتر حسین زمردیان دار فانی را وداع گفت. ایشان بیش از بیست سال با گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی همکاری داشتند و رئیس گروه واژه‌گزینی تخصصی ژئوفیزیک و عضو گروه مهندسی نقشه‌برداری و شورای هماهنگی علوم بودند. جدیت ایشان در کار و علاقه‌شان به زبان فارسی زبانزد بود. در خردادماه سال جاری نیز، در آخرین جلسۀ کارگروه ملی اقیانوس‌شناسی جمهوری اسلامی ایران، آقای دکتر زمردیان، به اتفاق آرا، به‌عنوان یکی از مفاخر علوم دریایی کشور انتخاب و معرفی شدند. ایشان منشأ اثرات بسیار بودند و نبودشان ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر خواهد بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت ایشان را به جامعۀ علمی کشور و خانوادۀ گرامی‌شان تسلیت می‌گوید. یادشان گرامی.

ضمناً، به اطلاع می‌رساند که مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد استاد زمردیان ساعت ۱۰ صبح روز یکشنبه، ۵ مرداد ۹۹، در محوطۀ ساختمان شمارۀ یک مؤسسۀ ژئوفیزیک، در خیابان کارگر شمالی، مقابل انرژی اتمی، برگزار خواهد شد.
حضور عزیزان در این مراسم، با حفظ کلیۀ شیوه‌نامه‌های بهداشتی، موجب تقدیر است.
https://bit.ly/2WXwXkX
@theapll
دکتر بدرالزمان قریب درگذشت

صبح امروز، هفتم مردادماه ۱۳۹۹، دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و زبان‌شناس و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حدّاد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این دانشمند فرهیخته را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی
درگذشت بانوی دانشمند و استاد ارجمند، سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به جامعۀ علمی و ادبی کشور تسلیت می‌گویم.
شادروان دکتر قریب که به خاندانی اصیل و فرهیخته تعلق داشت، در حوزۀ زبان‌های باستانی ایران صاحب شهرت و اعتبار جهانی بود و از مفاخر علمی کشور به شمار می‌آمد. فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای آن استاد فقید آرامش روان و برای بازماندگان و دوستان و شاگردان ایشان صبر و شکیبایی مسئلت می‌کند.

غلامعلی حدّاد عادل
هفتم مردادماه ۱۳۹۹

زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، زادۀ ۱۳۰۸ در تهران بود و مدرک دکتری زبان‌های باستانی خود را از دانشگاه پنسیلوانیای امریکا دریافت کرده بود.
برخی از آثار دکتر بدرالزمان قریب عبارت‌اند از: تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبان‌های خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویش‌شناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهش‌های ایرانی باستان و میانه.

https://bit.ly/303yEPG
@theapll
پیام تسلیت دکتر ژاله آموزگار به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

درگذشت بزرگ بانوى فرهنگ ايران، دوست و همكار گران‌قدرم، سركار خانم دكتر بدرالزمان قريب را به خودم و به جامعۀ علمى كشور تسليت مى‌گويم.
خدمات علمى ايشان درخشان و ماندگار است.

ژاله آموزگار
هفتم مردادماه ۱۳۹۹
پیام تسلیت دکتر فتح‌الله مجتبائی به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب از جملۀ شخصیت‌های برجسته‌ای بودند که در زمینه‌هایی از ایران‌شناسی فعالیت می‌کردند که کمتر کسی وارد آن حوزه‌ها شده بود. یکی از مهم‌ترین کارهای ایشان تألیف فرهنگ سُغدی بود که تمام متخصصان این زبان ناگزیر از مراجعۀ به آن هستند.

من و خانم دکتر قریب در دورۀ دانشجویی، در دانشکدۀ ادبیات، هم‌دوره بودیم. پس از اینکه ایشان مدرک دکتری خود را از دانشگاه پنسیلوانیا اخذ کردند، برای گذراندن دورۀ فوق‌دکتری و تحصیل زبان خوارزمی به دانشگاه هاروارد آمدند و در کلاس‌های پروفسور فرای حاضر شدند. پروفسور فرای کلاس دیگری نیز در دانشگاه هاروارد داشت و آن کلاس زبان فارسی باستان بود که خانم دکتر قریب در آنجا نیز شرکت می‌کردند. ایشان گاهی در باب مسائل زبان‌شناختی نکته‌های بسیار مفید و مؤثری را بیان می‌کردند.

شادروان دکتر قریب شخصیت بسیار فرهنگی باارزشی بودند و فوت ایشان حقیقتاً یک ضایعۀ فرهنگی به شمار می‌رود. من درگذشت این بانوی فرهیخته را به جامعۀ علمی و فرهنگی کشور و همچنین خانواده و دوستان و شاگردان ایشان تسلیت می‌گویم.

فتح‌الله مجتبائی
هفتم مردادماه ۱۳۹۹

https://bit.ly/333ljc4
@theapll
پیام تسلیت استاد هوشنگ مرادی کرمانی به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

خبر درگذشت زنده‌یاد سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب مایۀ تأسف بسیار شد. من هم در غم این دوست و همکار دانشمند و مهربانمان به عزا نشسته‌ام. روح لطیف و شاعرانه‌اش شاد و خداوند بزرگ او را غرق رحمت کند.

به جامعهٔ علمی و فرهنگی کشور و خانواده و دوستان و شاگردان ایشان تسلیت می‌گویم و برایشان صبر و شکیبایی آرزومندم.

هوشنگ مرادی کرمانی
هفتم مردادماه ۱۳۹۹
@theapll
پیکر زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب به خاک سپرده شد

ظهر امروز، هشتم مردادماه ۱۳۹۹، پیکر زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در صحن مطهر حرم حضرت عبدالعظیم و در مقبرۀ خانوادگی ایشان به خاک سپرده شد.

بنا به درخواست خانوادۀ شادروان دکتر قریب و متولیان حرم حضرت عبدالعظیم این مراسم بدون حضور دوستان و آشنایان و علاقه‌مندان به زنده‌یاد دکتر قریب و تنها با حضور شمار اندکی از نزدیکان برگزار شد.

دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و دبیر فرهنگستان، سرکار خانم شیرین عاصمی، رئیس دبیرخانۀ شورای فرهنگستان، و آقای حسین بختیاری که از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تمام مراحل بیماری و بستری شدن زنده‌یاد دکتر قریب ایشان را همراهی کرده بود، در این مراسم شرکت کردند.

بار دیگر درگذشت این دانشمند فرهیخته و استاد ارجمند را تسلیت می‌گوئیم و برای آن مرحوم از خداوند کریم آمرزش و آرامش روان مسئلت می‌کنیم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
پخش مستند «بانوی واژه‌ها» دربارۀ زندگی زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، از شبکۀ چهار سیما

به نقل از روابط عمومی شبکۀ چهار سیما، به‌مناسبت گرامیداشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مستند زندگی ایشان با عنوان «بانوی واژه‌ها»، از شبکۀ چهار سیما پخش خواهد شد.

زمان پخش این مستند روز پنجشنبه، ۹ مردادماه، ساعت ۱۲:۳۰ و زمان بازپخش آن روز شنبه، ۱۱ مردادماه، ساعت ۲۲:۳۰ خواهد بود.
@theapll
ز مرگش تأسف خورد عالمی

اشاره: صبح سه‌شنبه، هفت مردادماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ خارجی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در یادداشتی یاد این استاد فرزانه را گرامی داشته و درگذشت او را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این یادداشت است.

امروز توسط رسانه‌ها از خبر تکان‌دهندۀ درگذشت بانوی دانشمند و ایران‌شناس بی‌مانند، سرکار خانم بدرالزمان قریب، آگهی یافتم و سخت اندوهگین شدم. این بانوی دانا و بی‌نظیر تمام عمر خود را به مطالعه و پژوهش بخشیده و کمتر کسی را در جهان می‌توان پیدا کرد که مثل او عاشق راستین فرهنگ و تمدن ایران تاریخی و زبان‌های ایرانی دورۀ باستان و دورۀ میانه باشد. دردناکتر از همه این است که ما فارسی‌زبانان دیگر کسی را نداریم که در پایۀ او یکی از زبان‌های مهم ایرانی، یعنی زبان و ادبیات سُغدی را بداند. این زبان مهم‌ترین زبان در جادۀ ابریشم بوده و در زمان‌هایی نقش بین‌المللی نیز داشته است .
زبان سُغدی یکی از زبان‌های دیرینۀ ورزرود بود، و استاد بدرالزمان قریب زمانی از زبان سُغدی به‌عنوان «زبان فراموش‌شدۀ جادۀ ابریشم» یاد کرده بودند. با تلاش‌های همین بانوی دلاور بود که سُغد‌شناسی در ایران راه‌اندازی و به‌تدریج نیرومند شد؛ به حدی که دیگر خاورشناسان غرب به نوشته‌های سرکار خانم قریب استناد می‌کردند. وقتی‌که بانو بدرالزّمان قریب به دانشگاه تهران آمدند نخستین کرسی آموزش زبان سُغدی را در این دانشگاه تأسیس دادند. بعدها یادآور شده بودند که «وقتی کار را شروع کردم سُغدی نه متن داشت و نه دستور و نه واژه‌نامه، و من مجبور شدم همۀ کارها را خودم در کلاس انجام دهم».
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.

apll.ir/1399/05/10/ز-مرگش-تأسف-خورد-عالمی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/X100599.jpg
پیام تسلیت انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

اشاره: صبح سه‌شنبه، هفت مردادماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه درگذشت ایشان را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این پیام است.


جناب آقای دکتر حداد عادل و اعضای محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی

خبر درگذشت دکتر بدرالزمان قریب موجب تأسف و اندوه بسیار ایران‌شناسان انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه گردید. درگذشت این بانوی دانشمند و ارجمند را که عمری به میهن و مردم آن کشور خدمت کرد، به شما و خانوادۀ محترم ایشان تسلیت می‌گوئیم.
از خداوند متعال برای این بانوی گران‌قدر علو درجات و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت داریم.

Elena Molchanova
Chief of department Iranian languages of Institute of Linguistics Russian Academy of Sciences

apll.ir/1399/05/11/پیام-تسلیت-انستیتوی-زبان%e2%80%8cشناسی-فرهنگ/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/X110599.jpg
@theapll
پیام تسلیت استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی فرهنگستان، به‌مناسبت درگذشت دکتر بدرالزمان قریب

درگذشت سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب، بزرگ بانوی فرهیخته، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به همۀ همکاران عزیز فرهنگستانی و اعضای محترم پیوسته و وابستۀ فرهنگستان، به‌خصوص ریاست محترم فرهنگستان، تسلیت می‌گویم.

خانم دکتر قریب، به تصدیق همگان، محققی برجسته و سرآمد در حوزۀ مطالعات مرتبط با زبان و ادبیّات سغدی، از زبان‌های ایرانی میانۀ شرقی بود. گواه این معنی مقالات متعدد تحقیقی او، از جمله مقالۀ جامع او، در معرفی زبان و خط و آثار سُغدی، در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، و مشهورتر و مهم‌تر از همه فرهنگ سُغدی اوست که از آثار بی‌نظیر و ماندگار در زبان و ادب فارسی است.

بی‌گمان از دست رفتن او ضایعۀ بزرگی برای جامعۀ علمی و فرهنگی کشور است.

برای او، این همکار گران‌مایۀ فرهنگستانی، شادی روان از درگاه ایزد منان مسئلت دارم.

اسماعیل سعادت
apll.ir/1399/05/12/پیام-تسلیت-استاد-اسماعیل-سعادت،-عضو-پی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar.jpg
@theapll
پیام تسلیت اسحاق جهانگیری به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور، با صدور پیامی درگذشت دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را تسلیت گفت. متن پیام جهانگیری به شرح زیر است:

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون
خبر درگذشت سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو محترم پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، موجب تأسف و تأثر گردید. درگذشت این استاد پیش‌کسوت عرصۀ زبان‌شناسی و ایران‌شناسی ضایعه‌ای سنگین برای جامعۀ علمی ایران است. این مصیبت را به دودمان محترم قریب، اصحاب علم و دانش، به‌ویژه اعضای محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دانشگاه تهران و عموم ملت ایران تسلیت می‌گویم و از خداوند منان برای آن مرحومه غفران و رحمت واسعۀ الهی و برای بازماندگان ایشان صبر و اجر مسئلت دارم.

اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس‌جمهور
و رئیس هیئت امنای فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران
apll.ir/1399/05/12/پیام-تسلیت-اسحاق-جهانگیری-به%e2%80%8cمناسبت-د/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/X120599.jpg
بانوی خندانی که لب فروبست

دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دعوی چه کنی داعیه‌داران همه رفتند
شو بار سفر بند که یاران همه رفتند
آن گرد شتابنده که در دامن صحراست
گوید چه نشینی که سواران همه رفتند‌
ملک‌الشعراء بهار‌
انگار همین دیروز بود که دکتر بدرالزمان قریب را از نوشته‌های تحقیقی ایشان شناختم. او را متخصص زبان‌های باستانی می‌دانستم و از چندوچون زندگی ایشان اطلاعی نداشتم. بعدها در محافل علمی وی را زیارت کردم. دنیایی از نجابت، سخاوت، انسان‌دوستی و بزرگ‌منشی در این بانوی فرهیختۀ همیشه خندان یافتم. دانشجویان پروانه‌وار به دورش حلقه می‌زدند و فراخور حال، رسم ادب به جای می‌آوردند و استادان صاحب‌نام از وی به احترام یاد می‌کردند.
استاد بدرالزمان قریب در سال ۱۳۰۸ش به دنیا آمد. مادرش حُسن‌جهان صاحبقرانی بود که در هفده‌سالگی با پسرعمویش، ضیاءالدین قریب (پسر شمس‌العلماء قریب گرکانی)، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه دختر به نام‌های فخرالزمان قریب (متوفی ۱۳۷۸)، مهرمنیر قریب (متوفی ۱۳۷۱) و بدرالزمان قریب (متوفی ۱۳۹۹) و یک پسر به نام شمس‌الدین قریب (متوفی ۱۳۶۵) بود. خانوادۀ بدرالزمان قریب همه فرهنگی بودند و او نیز، به تبع سایر افراد خانواده، با جدّیت تمام به تحصیل رو آورد و دیپلم طبیعی خود را از مدرسۀ نوربخش گرفت. به دلیل بیماری چشم، مدتی از تحصیل بازماند. پس از مداوای چشم، رشتۀ ادبی را دنبال کرد و پس از اخذ مدرک دیپلم ادبی وارد دانشکدۀ ادبیات شد.
برای مشاهدۀ متن کامل یادداشت، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/05/13/بانوی-خندانی-که-لب-فروبست/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/Y130599.jpg
معرفی کتاب‌های «گنجینۀ تاریخ ادبیات کودک و نوجوان»

«گنجینه ادبیات کودک و نوجوان» با هدف بازخوانی آثار قدیمی ادبیات فارسی کودکان در انتشارات مدرسه به چاپ رسیده است. تاکنون ۱۴ جلد از این مجموعۀ ۲۰ جلدی که گزیده‌ای از کتاب‌های دورۀ قاجار برای کودکان است (از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸) به روش جدید بازنشر شده است. دبیر این مجموعه سید علی کاشفی خوانساری است و گروهی از نویسندگان و پژوهشگران در چاپ این مجموعه همکاری کرده‌اند. برخی از خصوصیات ارزندۀ این مجموعه، علاوه بر متن کامل تصحیح شده، شامل این موارد است: مقدمه‌ای جامع و تحلیلی، دربرگیرندۀ اطلاعات کتاب‌شناختی و نشر، معرفی نویسنده و سایر پدیدآورندگان، تحلیل محتوای متن و بررسی تصاویر کتاب، اشاره به جایگاه تاریخی و اجتماعی اثر و تأثیر آن بر مخاطب و...».
1. تأدیب‌الاطفال: ترجمه و تألیف محمود بن یوسف مازندرانی (مفتاح‌الملک) است که در سال ۱۲۹۳ق به چاپ سنگی رسید. این کتاب شامل بیست حکایت در قالب داستان‌های کوتاه ساده و آموزشی و نصیحت‌گونه برای کودکان است. مؤلف در مقدمۀ کتاب ادعا کرده آن را از روی نسخۀ عربی کتابی که اصل آن فرانسوی بوده، ترجمه کرده، ولی منبع خود را معرفی نکرده است. در خصوص تأدیب‌الاطفال می‌توان ادعا کرد که مفتاح‌الملک برای نخستین‌بار در داخل ایران و به زبان فارسی، کتابی برای کودکان با نگاهی جدید نوشته است و می‌توان او را نخستین نویسندۀ‌ کتاب‌های چاپی کودکان ایران نامید. شیوۀ تصویرگری در این کتاب روایی است و به شیوۀ نگارگری ایرانی کشیده شده است.
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/05/19/معرفی-کتاب%e2%80%8cهای-گنجینۀ-تاریخ-ادبیات-ک/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/y190599.jpg