پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهمناسبت درگذشت زندهیاد دکتر سید محمود شریعت
مطلع شدیم که دکتر سید محمود شریعت، استاد رشتهٔ مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو گروه واژهگزینی تخصصی مهندسی محیط زیست و انرژی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دار فانی را وداع گفتهاند.
ایشان بیش از ده سال با گروه واژهگزینی همکاری داشتند و فرهنگستان در طول این سالیان از دانش و تجربهٔ ایشان بسیار بهره برد.
فقدان این استاد گرامی را به خانوادهٔ ایشان و جامعهٔ علمی کشور تسلیت میگوییم و برای آن مرحوم از خداوند متعال آمرزش مسئلت میکنیم.
مطلع شدیم که دکتر سید محمود شریعت، استاد رشتهٔ مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو گروه واژهگزینی تخصصی مهندسی محیط زیست و انرژی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دار فانی را وداع گفتهاند.
ایشان بیش از ده سال با گروه واژهگزینی همکاری داشتند و فرهنگستان در طول این سالیان از دانش و تجربهٔ ایشان بسیار بهره برد.
فقدان این استاد گرامی را به خانوادهٔ ایشان و جامعهٔ علمی کشور تسلیت میگوییم و برای آن مرحوم از خداوند متعال آمرزش مسئلت میکنیم.
@theapll
چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی برگزار شد
سهشنبه، هفتم بهمنماه ۱۳۹۹، مراسم چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.
این جایزه هر سال به بهترین ترجمۀ رمان یا مجموعهداستان کوتاه سال تعلق میگیرد. هیئت داوران متشکل از ضیاء موحد، مهستی بحرینی، عبدالله کوثری، حسین معصومی همدانی، موسی اسوار، ابوالفضل حری و آبتین گلکار، جایزۀ ویژۀ نجفی را به پاس کارنامۀ پربرگوبار در عرصۀ ترجمه به علیاصغر حداد تقدیم کردند و محمدرضا ترکتتاری را برای ترجمۀ رمان «استاد پترزبورگ» بهترین مترجم سال معرفی کردند.
گفتنی است به برگزیدگان این جایزه نشان ابوالحسن نجفی و صدمیلیون ریال وجه نقد اهدا شد.
جایزۀ ابوالحسن نجفی در سه سال گذشته بر این اساس پایهگذاری شد که مترجمان جوان و توانا به جامعۀ فرهنگی و کتابخوان معرفی شوند.
https://apll.ir/?p=9619
چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی برگزار شد
سهشنبه، هفتم بهمنماه ۱۳۹۹، مراسم چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.
این جایزه هر سال به بهترین ترجمۀ رمان یا مجموعهداستان کوتاه سال تعلق میگیرد. هیئت داوران متشکل از ضیاء موحد، مهستی بحرینی، عبدالله کوثری، حسین معصومی همدانی، موسی اسوار، ابوالفضل حری و آبتین گلکار، جایزۀ ویژۀ نجفی را به پاس کارنامۀ پربرگوبار در عرصۀ ترجمه به علیاصغر حداد تقدیم کردند و محمدرضا ترکتتاری را برای ترجمۀ رمان «استاد پترزبورگ» بهترین مترجم سال معرفی کردند.
گفتنی است به برگزیدگان این جایزه نشان ابوالحسن نجفی و صدمیلیون ریال وجه نقد اهدا شد.
جایزۀ ابوالحسن نجفی در سه سال گذشته بر این اساس پایهگذاری شد که مترجمان جوان و توانا به جامعۀ فرهنگی و کتابخوان معرفی شوند.
https://apll.ir/?p=9619
@theapll
صدسالگی استاد سمیعی
شنبه، یازدهم بهمنماه ۱۳۹۹، مراسم نکوداشت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و ویراستار برجسته، با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر رضا داوری اردکانی، دکتر محمد ذبیحی، دکتر محمد شالویی، برخی از اعضای پیوسته و وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچون دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر محمدرضا نصیری، دکتر محمود عابدی، دکتر محمدرضا ترکی و… در محل فرهنگستان برگزار شد.
در آغاز این مراسم دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با تبریک صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی) و ۳۰ساله شدن فرهنگستان زبان و ادب فارسی بیان کرد: برای فرهنگستان زبان و ادب فارسی این افتخار بزرگی است که عضو پیوستهای مثل استاد احمد سمیعی (گیلانی) دارد. در مدت ۳۰ سال فعالیت فرهنگستان از وجود ایشان بهرهمند بودهایم و انشاءالله که همچنان باشیم.
او در ادامه افزود: استاد سمیعی حدود ۸۰ سال است که در فضای ادبی و سیاسی و فرهنگی ایران حضور دارد؛ یعنی راوی هوشمند و خردمندی از حوادث قرن اخیر ایران معاصر است.
دکتر حدادعادل سپس به ۵۰ سال آشنایی خود با استاد سمیعی (گیلانی) اشاره کرد و از خصایص او، همچون ذوق و عقل سلیم، استعداد، پرکاری، وجدان کاری و عشق به ایران و مردم ایران گفت و سپس اظهار کرد: از دیگر اوصاف استاد سمیعی (گیلانی) استفاده از استادان ادبیات نامآور در دانشگاه تهران است. ایشان تنها بازماندۀ دانشجویان قبل از شهریور سال ۱۳۲۰ در دانشگاه تهران هستند.
وی با بیان اینکه استاد احمد سمیعی (گیلانی) هم به ادب سنتی فارسی و هم به ادب معاصر تسلط دارد، از آشنایی او با ادبیات جهان از طریق ادبیات فرانسه گفت و ادامه داد: آنچه از آثار استاد سمیعی دیده میشود همه مفید بودهاند. هیچوقت به داشتن افراط و تفریط و سلیقههای غیراعتدالی که به زبان و ادب فارسی صدمه بزند شناخته نشدهاند.
رئیس بنیاد سعدی از احمد سمیعی (گیلانی) بهعنوان یک شخصیت ممتاز جهانی یاد کرد و گفت: ایشان دید جهانی دارند؛ به زبان عربی تسلط دارند و با زبان انگلیسی هم آشنایی دارند و همچنین تجربههای مدیریتی گوناگونی دارند. این عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و از بنیانگذاران ویراستاری کارشان را بهعنوان یک کارمند از راهآهن آغاز کردند. در دورانی که روشنفکران و دانشگاهیان بهشدت درگیر مسائل سیاسی بودند ایشان هم همین طور بودند و استاد سعادت نیز.
دکتر حداد عادل سپس با اشاره به همکاری خود در کنار احمد سمیعی (گیلانی) در انتشارات فرانکلین سابق اظهار کرد: فرانکلین مثل جزیرهای بود که همه در آنجا تاوان فعالیتهای سیاسیشان را میدادند، اما بعد از انقلاب فضا برای فعالیتهای استاد سمیعی (گیلانی) باز شد. اینطور شد که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همه دست نیاز به سمت ایشان دراز کردند. ایشان در فرهنگستان زبان و ادب فارسی کار بزرگی کردند که آن برعهده گرفتن مسئولیت «نامۀ فرهنگستان» بود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین گفت: علاقهمندان به زبان و ادبیات فارسی با خواندن آثار استاد سمیعی (گیلانی) دو چیز یاد میگیرند؛ یکی موضوع و محتوا و دیگری فارسینویسی، زیبانویسی و درستنویسی؛ یعنی هم در شکل درس میگیرند و هم در محتوا.
دکتر غلامعلی حداد عادل در پایان سخنان خود با اشاره به سهم قابل توجه استاد سمیعی (گیلانی) در نهادینه کردن فعالیت ویراستاری در ایران بیان کرد: ویراستاری ۵۰ سال پیش در ایران امری غریب بود، اما وضعیت امروز آن و اهمیتی که به آن داده میشود حاصل زحمات افرادی چون ایشان است. نثر ایشان، نثری محکم، روان، شیرین با ظرافت خاص و از نثرهای نمونه و پختۀ زبان فارسی است.
علاقهمندان میتوانند گزارش کامل این مراسم را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطالعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9607
yun.ir/22hz74
صدسالگی استاد سمیعی
شنبه، یازدهم بهمنماه ۱۳۹۹، مراسم نکوداشت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و ویراستار برجسته، با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر رضا داوری اردکانی، دکتر محمد ذبیحی، دکتر محمد شالویی، برخی از اعضای پیوسته و وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچون دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر محمدرضا نصیری، دکتر محمود عابدی، دکتر محمدرضا ترکی و… در محل فرهنگستان برگزار شد.
در آغاز این مراسم دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با تبریک صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی) و ۳۰ساله شدن فرهنگستان زبان و ادب فارسی بیان کرد: برای فرهنگستان زبان و ادب فارسی این افتخار بزرگی است که عضو پیوستهای مثل استاد احمد سمیعی (گیلانی) دارد. در مدت ۳۰ سال فعالیت فرهنگستان از وجود ایشان بهرهمند بودهایم و انشاءالله که همچنان باشیم.
او در ادامه افزود: استاد سمیعی حدود ۸۰ سال است که در فضای ادبی و سیاسی و فرهنگی ایران حضور دارد؛ یعنی راوی هوشمند و خردمندی از حوادث قرن اخیر ایران معاصر است.
دکتر حدادعادل سپس به ۵۰ سال آشنایی خود با استاد سمیعی (گیلانی) اشاره کرد و از خصایص او، همچون ذوق و عقل سلیم، استعداد، پرکاری، وجدان کاری و عشق به ایران و مردم ایران گفت و سپس اظهار کرد: از دیگر اوصاف استاد سمیعی (گیلانی) استفاده از استادان ادبیات نامآور در دانشگاه تهران است. ایشان تنها بازماندۀ دانشجویان قبل از شهریور سال ۱۳۲۰ در دانشگاه تهران هستند.
وی با بیان اینکه استاد احمد سمیعی (گیلانی) هم به ادب سنتی فارسی و هم به ادب معاصر تسلط دارد، از آشنایی او با ادبیات جهان از طریق ادبیات فرانسه گفت و ادامه داد: آنچه از آثار استاد سمیعی دیده میشود همه مفید بودهاند. هیچوقت به داشتن افراط و تفریط و سلیقههای غیراعتدالی که به زبان و ادب فارسی صدمه بزند شناخته نشدهاند.
رئیس بنیاد سعدی از احمد سمیعی (گیلانی) بهعنوان یک شخصیت ممتاز جهانی یاد کرد و گفت: ایشان دید جهانی دارند؛ به زبان عربی تسلط دارند و با زبان انگلیسی هم آشنایی دارند و همچنین تجربههای مدیریتی گوناگونی دارند. این عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و از بنیانگذاران ویراستاری کارشان را بهعنوان یک کارمند از راهآهن آغاز کردند. در دورانی که روشنفکران و دانشگاهیان بهشدت درگیر مسائل سیاسی بودند ایشان هم همین طور بودند و استاد سعادت نیز.
دکتر حداد عادل سپس با اشاره به همکاری خود در کنار احمد سمیعی (گیلانی) در انتشارات فرانکلین سابق اظهار کرد: فرانکلین مثل جزیرهای بود که همه در آنجا تاوان فعالیتهای سیاسیشان را میدادند، اما بعد از انقلاب فضا برای فعالیتهای استاد سمیعی (گیلانی) باز شد. اینطور شد که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همه دست نیاز به سمت ایشان دراز کردند. ایشان در فرهنگستان زبان و ادب فارسی کار بزرگی کردند که آن برعهده گرفتن مسئولیت «نامۀ فرهنگستان» بود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین گفت: علاقهمندان به زبان و ادبیات فارسی با خواندن آثار استاد سمیعی (گیلانی) دو چیز یاد میگیرند؛ یکی موضوع و محتوا و دیگری فارسینویسی، زیبانویسی و درستنویسی؛ یعنی هم در شکل درس میگیرند و هم در محتوا.
دکتر غلامعلی حداد عادل در پایان سخنان خود با اشاره به سهم قابل توجه استاد سمیعی (گیلانی) در نهادینه کردن فعالیت ویراستاری در ایران بیان کرد: ویراستاری ۵۰ سال پیش در ایران امری غریب بود، اما وضعیت امروز آن و اهمیتی که به آن داده میشود حاصل زحمات افرادی چون ایشان است. نثر ایشان، نثری محکم، روان، شیرین با ظرافت خاص و از نثرهای نمونه و پختۀ زبان فارسی است.
علاقهمندان میتوانند گزارش کامل این مراسم را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطالعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9607
yun.ir/22hz74
@theapll
اعلام نظر فرهنگستان دربارۀ استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی (ISO 233-3) را که در روند تجدیدنظر استانداردها در سازمان بینالمللی استاندارد (ایزو) قرار گرفته بود، بررسی و نظر خود را اعلام کرد.
نسخۀ قبلی این استاندارد در سال ۱۹۹۹/۱۳۷۷ با همکاری سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان (با نمایندگی مرحوم دکتر یدالله ثمره) تدوین و منتشر شده بود. در آذرماه امسال فرهنگستان از تجدیدنظر این استاندارد اطلاع یافت و باتوجهبه اهمیت موضوع و محدودیت زمانی، بلافاصله بررسی آن را بر عهده گرفت. این کار در گروهی تخصصی به سرپرستی معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، دکتر محمد دبیرمقدم، و عضویت متخصصان و کارشناسان، خانمها و آقایان مهنوش تهرانی، دکتر محمدرضا رضوی، مهوش سیفی، دکتر مهرنوش شمسفرد، دکتر مصطفی عاصی، دکتر فرزین غفوری، ایرج فرجی، دکتر مسعود قیومی، دکتر مریم مسگر خویی بهطور فشرده انجام شد و نظر نهایی فرهنگستان در هشتم بهمنماه برای کارگروه فنی متناظر ۴۶ و دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی سازمان ملی استاندارد ایران ارسال شد.
بر اساس تفاهمنامۀ امضاشده در سال گذشته میان فرهنگستان و سازمان ملی استاندارد، فرهنگستان در تدوین استانداردهای بینالمللی و ملی زبان فارسی با این سازمان همکاری میکند. تدوین استاندارد بینالمللی واجنویسی زبان فارسی نیز در فرهنگستان بهزودی آغاز خواهد شد.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9621
yun.ir/smkw89
اعلام نظر فرهنگستان دربارۀ استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی (ISO 233-3) را که در روند تجدیدنظر استانداردها در سازمان بینالمللی استاندارد (ایزو) قرار گرفته بود، بررسی و نظر خود را اعلام کرد.
نسخۀ قبلی این استاندارد در سال ۱۹۹۹/۱۳۷۷ با همکاری سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان (با نمایندگی مرحوم دکتر یدالله ثمره) تدوین و منتشر شده بود. در آذرماه امسال فرهنگستان از تجدیدنظر این استاندارد اطلاع یافت و باتوجهبه اهمیت موضوع و محدودیت زمانی، بلافاصله بررسی آن را بر عهده گرفت. این کار در گروهی تخصصی به سرپرستی معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، دکتر محمد دبیرمقدم، و عضویت متخصصان و کارشناسان، خانمها و آقایان مهنوش تهرانی، دکتر محمدرضا رضوی، مهوش سیفی، دکتر مهرنوش شمسفرد، دکتر مصطفی عاصی، دکتر فرزین غفوری، ایرج فرجی، دکتر مسعود قیومی، دکتر مریم مسگر خویی بهطور فشرده انجام شد و نظر نهایی فرهنگستان در هشتم بهمنماه برای کارگروه فنی متناظر ۴۶ و دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی سازمان ملی استاندارد ایران ارسال شد.
بر اساس تفاهمنامۀ امضاشده در سال گذشته میان فرهنگستان و سازمان ملی استاندارد، فرهنگستان در تدوین استانداردهای بینالمللی و ملی زبان فارسی با این سازمان همکاری میکند. تدوین استاندارد بینالمللی واجنویسی زبان فارسی نیز در فرهنگستان بهزودی آغاز خواهد شد.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9621
yun.ir/smkw89
@theapll
فرهنگستان، میزبان سفیر بنگلادش در ایران
دوشنبه، سیزدهم بهمنماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان آقای گوسال اعظم سارکار، سفیر بنگلادش در ایران بود.
در ابتدای این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، پس از خیرمقدم و معرفی فعالیتهای فرهنگستان در حوزۀ شبهقارّه، در خصوص همکاریهای آموزشی، ترجمۀ آثار، تبادل دانشجو، گسترش و نفوذ زبان فارسی در بنگلادش و دیگر زمینههای همکاریهای فرهنگی بین دو کشور سخن گفت.
دیگر حاضران این نشست عبارت بودند از: دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره، حسن قریبی، مدیر روابط بینالملل فرهنگستان، شهروز فلاحتپیشه، معاون بینالملل بنیاد سعدی، و آقای یکدله، نمایندۀ وزارت امور خارجه.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9623
yun.ir/mmgbna
فرهنگستان، میزبان سفیر بنگلادش در ایران
دوشنبه، سیزدهم بهمنماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان آقای گوسال اعظم سارکار، سفیر بنگلادش در ایران بود.
در ابتدای این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، پس از خیرمقدم و معرفی فعالیتهای فرهنگستان در حوزۀ شبهقارّه، در خصوص همکاریهای آموزشی، ترجمۀ آثار، تبادل دانشجو، گسترش و نفوذ زبان فارسی در بنگلادش و دیگر زمینههای همکاریهای فرهنگی بین دو کشور سخن گفت.
دیگر حاضران این نشست عبارت بودند از: دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره، حسن قریبی، مدیر روابط بینالملل فرهنگستان، شهروز فلاحتپیشه، معاون بینالملل بنیاد سعدی، و آقای یکدله، نمایندۀ وزارت امور خارجه.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9623
yun.ir/mmgbna
@theapll
بهمناسبت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)
دکتر رضا داوری اردکانی
از فرهنگستان زبان و ادب فارسی که به مناسبت آغاز صد و یکمین سال زندگی درسآموز استاد احمد سمیعی (گیلانی) در شرایط دشوار همهگیری کوید - ۱۹ چنین مجلسی را ترتیب داده است تشکر میکنم و سالروز ولادت استاد سمیعی را به خودمان و به اهل فرهنگ به طور کلی و مخصوصاً دوستداران فرهنگ ایران و زبان فارسی تبریک میگویم و امیدوارم ایشان همچنان راه و کار بزرگ خود را ادامه دهند.
اجازه بفرمایید مقدمۀ کوتاهی بگویم و بر اساس آن احترام قلبیام به استاد سمیعی را بیان کنم. آدمی عجیبترین عجایب است. پرسش «انسان چیست؟» را فقط فیلسوفان به میان نیاوردهاند. انسان در دین و فرهنگ و تاریخ و شعر و فلسفه یک معماست. او میتواند سراسر مراتب وجود را از اعلیعلّیین تا اسفلالسافلین بپیماید. آنچه به او آرامش و ثبات میبخشد فرهنگ است. سوفوکل در پایان ادیپ در کولونوس آورده است:
«هرگز از مادر نزادن از هرچه به پندار و گفتار درآید بهتر است، اما اگر آدمی را دیده بر جهان افتاد بهتر است هرچه زودتر به دیاری که از آن آمده است بازگردد.» آنگاه شاعر یونانی از زبان تِسِئوس، بنیانگذار آتن، نقل میکند: «آنچه آدمیان را، از پیر و برنا، به تحمل بار زندگی توانا میکند همانا زیستن در پلیس (مدینه) است؛ یعنی فضایی برای کردار و گفتار که جلال زندگی است» (هانا آرنت، انقلاب، ترجمۀ عزتالله فولادوند، ص ۳۹۸).
ظاهراً سوفوکل میخواهد بگوید که شاعران و متفکران و صاحبنظران و محققان و سیاستمداران بزرگ، علاوه بر تأثیر آشکاری که در زمان و در تربیت مردمان دارند، با گفتار و کردار خود از دشواری تحمل بار زندگی نیز میکاهند و ما چه بدانیم و چه ندانیم، در زندگی خویش مدیون آنانیم. اما صاحبان این گفتارها و کردارها کیاناند؟ کسانی که از دور فراخوانده شدهاند که فضای تیرۀ زندگی آدمی را روشن کنند. مردمان همه برای گذران زندگیشان باید کار کنند، اما کار بزرگان فرهنگ برای گذران زندگی نیست، بلکه پاسخ به کششی برای یافتن و دانستن و گفتن و نوشتن است که به درستی نمیدانیم از کجاست اما نتیجهاش روشن شدن فضا و حفظ سلامت زندگی است. مردمان چنانکه به هوا برای تنفس نیاز دارند نیازمند فرهنگاند. به این جهت قدردانی از اهل فرهنگ حرمت به انسان و زندگی انسانی است. حضرت استاد سمیعی همۀ زندگیاش را بیمزدومنّت و بیسودای سود و زیان در خدمت ادب و فرهنگ صرف کرده است و ادای احترام به او وظیفۀ همه کسانی است که تعلقی به فرهنگ دارند. میگویند علم ارتباط مستقیم با اخلاق ندارد. درست است؛ علم و اخلاق با هم ارتباط منطقی ندارند، اما کسی که دل در گرو دانایی و فرهنگ دارد زندگیاش یکسره نیکویی است و از آن نیکویی بار میآید. استاد سمیعی خوب زندگی کرده یا زندگی خوبی برای خود برگزیده است. طول عمرش هم کموبیش به تعلق خاطر به دانایی بازمیگردد. مرد بافرهنگی که فارغ از سودا و غم مال و جاه است و در فضای شعر و ادب و دانایی به سر میبرد کمتر دچار آسیبهای دهر میشود و سالمتر از دیگران زندگی میکند و عمرش طولانی میشود. امیدوارم همچنان زندگی پرثمر استاد سمیعی دوام داشته باشد و ما بتوانیم از او بیشتر بیاموزیم. استاد سمیعی اسوۀ اهل ادب و فرهنگ ایران است. عمر پربرکتش پردوام باد.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9624
yun.ir/feok35
بهمناسبت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)
دکتر رضا داوری اردکانی
از فرهنگستان زبان و ادب فارسی که به مناسبت آغاز صد و یکمین سال زندگی درسآموز استاد احمد سمیعی (گیلانی) در شرایط دشوار همهگیری کوید - ۱۹ چنین مجلسی را ترتیب داده است تشکر میکنم و سالروز ولادت استاد سمیعی را به خودمان و به اهل فرهنگ به طور کلی و مخصوصاً دوستداران فرهنگ ایران و زبان فارسی تبریک میگویم و امیدوارم ایشان همچنان راه و کار بزرگ خود را ادامه دهند.
اجازه بفرمایید مقدمۀ کوتاهی بگویم و بر اساس آن احترام قلبیام به استاد سمیعی را بیان کنم. آدمی عجیبترین عجایب است. پرسش «انسان چیست؟» را فقط فیلسوفان به میان نیاوردهاند. انسان در دین و فرهنگ و تاریخ و شعر و فلسفه یک معماست. او میتواند سراسر مراتب وجود را از اعلیعلّیین تا اسفلالسافلین بپیماید. آنچه به او آرامش و ثبات میبخشد فرهنگ است. سوفوکل در پایان ادیپ در کولونوس آورده است:
«هرگز از مادر نزادن از هرچه به پندار و گفتار درآید بهتر است، اما اگر آدمی را دیده بر جهان افتاد بهتر است هرچه زودتر به دیاری که از آن آمده است بازگردد.» آنگاه شاعر یونانی از زبان تِسِئوس، بنیانگذار آتن، نقل میکند: «آنچه آدمیان را، از پیر و برنا، به تحمل بار زندگی توانا میکند همانا زیستن در پلیس (مدینه) است؛ یعنی فضایی برای کردار و گفتار که جلال زندگی است» (هانا آرنت، انقلاب، ترجمۀ عزتالله فولادوند، ص ۳۹۸).
ظاهراً سوفوکل میخواهد بگوید که شاعران و متفکران و صاحبنظران و محققان و سیاستمداران بزرگ، علاوه بر تأثیر آشکاری که در زمان و در تربیت مردمان دارند، با گفتار و کردار خود از دشواری تحمل بار زندگی نیز میکاهند و ما چه بدانیم و چه ندانیم، در زندگی خویش مدیون آنانیم. اما صاحبان این گفتارها و کردارها کیاناند؟ کسانی که از دور فراخوانده شدهاند که فضای تیرۀ زندگی آدمی را روشن کنند. مردمان همه برای گذران زندگیشان باید کار کنند، اما کار بزرگان فرهنگ برای گذران زندگی نیست، بلکه پاسخ به کششی برای یافتن و دانستن و گفتن و نوشتن است که به درستی نمیدانیم از کجاست اما نتیجهاش روشن شدن فضا و حفظ سلامت زندگی است. مردمان چنانکه به هوا برای تنفس نیاز دارند نیازمند فرهنگاند. به این جهت قدردانی از اهل فرهنگ حرمت به انسان و زندگی انسانی است. حضرت استاد سمیعی همۀ زندگیاش را بیمزدومنّت و بیسودای سود و زیان در خدمت ادب و فرهنگ صرف کرده است و ادای احترام به او وظیفۀ همه کسانی است که تعلقی به فرهنگ دارند. میگویند علم ارتباط مستقیم با اخلاق ندارد. درست است؛ علم و اخلاق با هم ارتباط منطقی ندارند، اما کسی که دل در گرو دانایی و فرهنگ دارد زندگیاش یکسره نیکویی است و از آن نیکویی بار میآید. استاد سمیعی خوب زندگی کرده یا زندگی خوبی برای خود برگزیده است. طول عمرش هم کموبیش به تعلق خاطر به دانایی بازمیگردد. مرد بافرهنگی که فارغ از سودا و غم مال و جاه است و در فضای شعر و ادب و دانایی به سر میبرد کمتر دچار آسیبهای دهر میشود و سالمتر از دیگران زندگی میکند و عمرش طولانی میشود. امیدوارم همچنان زندگی پرثمر استاد سمیعی دوام داشته باشد و ما بتوانیم از او بیشتر بیاموزیم. استاد سمیعی اسوۀ اهل ادب و فرهنگ ایران است. عمر پربرکتش پردوام باد.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
https://apll.ir/?p=9624
yun.ir/feok35
@theapll
کاروانسالار ویرایش
دومین ویژهنامۀ انجمن صنفی ویراستاران بهمناسبت زادروز استاد احمد سمیعی (گیلانی) منتشر شد. کاروانسالار ویرایش، ضمیمۀ خبرنامۀ داخلی انجمن صنفی ویراستاران است که در آن مقالاتی از استادان و پژوهشگران و دوستداران استاد سمیعی (گیلانی) و بهمناسبت یکصدمین سال تولد ایشان، به چاپ رسیده است.
در این ویژهنامه میخوانیم: «تولد استاد سمیعی، روز ملی ویراستار»، هومن عباسپور؛ «آفتابی است دلیل آفتاب»، گلی امامی؛ «استاد شاگردپرور»، فتحالله مجتبائی؛ «چکامهای در نکوداشت مقام علمی و اخلاقی استاد احمد سمیعی»، بهاءالدین خرمشاهی؛ «مصداقی از تعهد»، عبدالحسین آذرنگ؛ «پدر ویرایش ایران»، اصغر مهرپرور؛ «استاد سمیعی، پرچمدار ویرایش در ایران»، سید علی آلداود؛ «انگشتانی خستگیناپذیر»، ناصر فکوهی؛ «خاطراتی فراموشنشدنی»، مهشید نونهالی؛ «بهمناسبت صدمین سال تولد استاد احمد سمیعی»، حسن میرعابدینی؛ «اسباب بزرگی»، سعید رضوانی؛ «احمد سمیعی، خداوندگار درستنویسی و زیبایی»، امید طبیبزاده؛ «پرواز بلند واژهها در آسمان آبی واژهها»، سعید رفیعی خضری؛ استاد احمد سمیعی، گوهرنشان ادب»، پیمانه صالحی؛ «پرورندۀ کلام و رازدار قلم»، مهناز مقدسی.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9629
yun.ir/seg6c
کاروانسالار ویرایش
دومین ویژهنامۀ انجمن صنفی ویراستاران بهمناسبت زادروز استاد احمد سمیعی (گیلانی) منتشر شد. کاروانسالار ویرایش، ضمیمۀ خبرنامۀ داخلی انجمن صنفی ویراستاران است که در آن مقالاتی از استادان و پژوهشگران و دوستداران استاد سمیعی (گیلانی) و بهمناسبت یکصدمین سال تولد ایشان، به چاپ رسیده است.
در این ویژهنامه میخوانیم: «تولد استاد سمیعی، روز ملی ویراستار»، هومن عباسپور؛ «آفتابی است دلیل آفتاب»، گلی امامی؛ «استاد شاگردپرور»، فتحالله مجتبائی؛ «چکامهای در نکوداشت مقام علمی و اخلاقی استاد احمد سمیعی»، بهاءالدین خرمشاهی؛ «مصداقی از تعهد»، عبدالحسین آذرنگ؛ «پدر ویرایش ایران»، اصغر مهرپرور؛ «استاد سمیعی، پرچمدار ویرایش در ایران»، سید علی آلداود؛ «انگشتانی خستگیناپذیر»، ناصر فکوهی؛ «خاطراتی فراموشنشدنی»، مهشید نونهالی؛ «بهمناسبت صدمین سال تولد استاد احمد سمیعی»، حسن میرعابدینی؛ «اسباب بزرگی»، سعید رضوانی؛ «احمد سمیعی، خداوندگار درستنویسی و زیبایی»، امید طبیبزاده؛ «پرواز بلند واژهها در آسمان آبی واژهها»، سعید رفیعی خضری؛ استاد احمد سمیعی، گوهرنشان ادب»، پیمانه صالحی؛ «پرورندۀ کلام و رازدار قلم»، مهناز مقدسی.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9629
yun.ir/seg6c
@theapll
آفتابی است دلیل آفتاب
(یادداشت گلی امامی بهمناسبت یکصدمین سال تولد استاد احمد سمیعی گیلانی)
در موقعیتی نیستم که دربارۀ دانش، دستاوردها، پایداری، صلابتِ در کار و الگو بودن در اصول حرفۀ آقای احمد سمیعی نظری ابراز کنم (از کاربرد القاب «استاد» و «دکتر» پرهیز دارم چراکه از کیفیت تهی شدهاند). شصت سال خدمت بیوقفه و پربازده در پیشبرد فرهنگ زبان فارسی آفتابی است دلیل آفتاب. متأسفانه کسی که همکاری تنگاتنگ، مفید و پرباری با ایشان داشت، کسی که باید طی مقالهای مستدل و مستند احمد سمیعی (گیلانی) را به نسل جدید معرفی می کرد، کسی که حتماً از همکاری و تولیدات افتخارآمیزشان، مجموعۀ سخن پارسی، از صبا تا نیما و...، داستان ها برای گفتن داشت، شادروان کریم امامی است که دستش از دنیا کوتاه است و چه حیف!
من این افتخار را داشتم که در انتشارات فرانکلین استخدام شوم، ولی به خودم اجازه نمیدهم بگویم که همکار ایشان بودهام. در سال ۱۳۴۷ که به فرانکلین پیوستم جناب سمیعی، در کنار ابوالحسن نجفی، میرشمسالدین ادیب سلطانی، محمود بهزاد، ناصر پاکدامن، اسماعیل سعادت، محمدرضا حکیمی، نجف دریابندری، در هیئت تحریریۀ این انتشارات مشغول فعالیت بودند و من دختر جوانِ بیتجربهای بودم که تازه از انگلستان برگشته بودم. کارم در کتابخانه بود و طبعاً با «ادیتوریال»، اصطلاحی که آن زمان برای هیئت ویراستاران به کار میرفت، سروکاری نداشتم. چند سال بعد تحولاتی در فرانکلین رخ داد. مدیریت آن تغییر کرد، کریم امامی به فرانکلین پیوست و مسئول هیئت تحریریه شد. طی این سالها بنده هم پیشرفتهایی کرده بودم و کمابیش از نزدیک با این استادان به معنای واقعی استاد آشنا شده بودم، که البته همگی برایم حکم استاد را داشتند. ولی چون زبان دومم انگلیسی بود طبعاً بیشتر با کسانی سروکار داشتم که در این وجه مشترک بودیم؛ پس کمتر با جناب سمیعی ارتباط کاری داشتم. اما طی جلسات و گردهماییها متوجه ویژگیهای شخصیت ایشان شده بودم و ارادت خاصی پیدا کرده بودم. گمان میکنم به فروتنی، کمحرفی، پرکاری، وقتشناسی و سایر خصوصیات خاص ایشان در تمام مقالاتی که در این ویژهنامه آمده به حد کافی اشاره شده و چه برازنده و بجاست که روز تولد ایشان به نام «روز ملی ویراستار» در تقویمها ثبت شود.
همین قدر میدانم، بهعنوان خادم کوچکی در عرصۀ نشر و تولید کتاب، حتی اگر ایشان را از نزدیک هم نمیشناختم، تا همیشه قدردان خدمات و عمری که در این راه سپری کردهاند خواهم بود.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9633
yun.ir/sl2zp3
آفتابی است دلیل آفتاب
(یادداشت گلی امامی بهمناسبت یکصدمین سال تولد استاد احمد سمیعی گیلانی)
در موقعیتی نیستم که دربارۀ دانش، دستاوردها، پایداری، صلابتِ در کار و الگو بودن در اصول حرفۀ آقای احمد سمیعی نظری ابراز کنم (از کاربرد القاب «استاد» و «دکتر» پرهیز دارم چراکه از کیفیت تهی شدهاند). شصت سال خدمت بیوقفه و پربازده در پیشبرد فرهنگ زبان فارسی آفتابی است دلیل آفتاب. متأسفانه کسی که همکاری تنگاتنگ، مفید و پرباری با ایشان داشت، کسی که باید طی مقالهای مستدل و مستند احمد سمیعی (گیلانی) را به نسل جدید معرفی می کرد، کسی که حتماً از همکاری و تولیدات افتخارآمیزشان، مجموعۀ سخن پارسی، از صبا تا نیما و...، داستان ها برای گفتن داشت، شادروان کریم امامی است که دستش از دنیا کوتاه است و چه حیف!
من این افتخار را داشتم که در انتشارات فرانکلین استخدام شوم، ولی به خودم اجازه نمیدهم بگویم که همکار ایشان بودهام. در سال ۱۳۴۷ که به فرانکلین پیوستم جناب سمیعی، در کنار ابوالحسن نجفی، میرشمسالدین ادیب سلطانی، محمود بهزاد، ناصر پاکدامن، اسماعیل سعادت، محمدرضا حکیمی، نجف دریابندری، در هیئت تحریریۀ این انتشارات مشغول فعالیت بودند و من دختر جوانِ بیتجربهای بودم که تازه از انگلستان برگشته بودم. کارم در کتابخانه بود و طبعاً با «ادیتوریال»، اصطلاحی که آن زمان برای هیئت ویراستاران به کار میرفت، سروکاری نداشتم. چند سال بعد تحولاتی در فرانکلین رخ داد. مدیریت آن تغییر کرد، کریم امامی به فرانکلین پیوست و مسئول هیئت تحریریه شد. طی این سالها بنده هم پیشرفتهایی کرده بودم و کمابیش از نزدیک با این استادان به معنای واقعی استاد آشنا شده بودم، که البته همگی برایم حکم استاد را داشتند. ولی چون زبان دومم انگلیسی بود طبعاً بیشتر با کسانی سروکار داشتم که در این وجه مشترک بودیم؛ پس کمتر با جناب سمیعی ارتباط کاری داشتم. اما طی جلسات و گردهماییها متوجه ویژگیهای شخصیت ایشان شده بودم و ارادت خاصی پیدا کرده بودم. گمان میکنم به فروتنی، کمحرفی، پرکاری، وقتشناسی و سایر خصوصیات خاص ایشان در تمام مقالاتی که در این ویژهنامه آمده به حد کافی اشاره شده و چه برازنده و بجاست که روز تولد ایشان به نام «روز ملی ویراستار» در تقویمها ثبت شود.
همین قدر میدانم، بهعنوان خادم کوچکی در عرصۀ نشر و تولید کتاب، حتی اگر ایشان را از نزدیک هم نمیشناختم، تا همیشه قدردان خدمات و عمری که در این راه سپری کردهاند خواهم بود.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9633
yun.ir/sl2zp3
@theapll
شهر زیبای افلاطون
چاپ دوم و ویراست جدید کتاب شهر زیبای افلاطون، نوشتۀ دکتر فتحالله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به همت انتشارات هرمس منتشر شد.
دکتر مجتبائی دربارۀ انتشار این اثر بعد از چهل سال در گفتوگویی با روزنامۀ اطلاعات گفت: سابقۀ فرهنگی ایران و فکر و اندیشۀ ایرانی نشان میدهد که در طول تاریخ از تأثیرگذاری و گسترش فراوانی برخوردار بوده است؛ بهطوریکه معتقدم افلاطون، بهعنوان پدر فلسفۀ غرب، از فکر ایران تأثیر گرفته و اندیشههای این فیلسوف بیتوجه به بنمایههای فکر ایرانی نبوده است.
وی در ادامه گفت: این کتاب جزو نخستین کتابهایی است که من تألیف کردم و باید بگویم که در این کتاب بحث بر سر این است که «شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان» چه تأثیری بر افلاطون داشته است. تأثیر زرتشت را همیشه گفتهاند، اما من در این کتاب به شکل قطعی اشاره کردهام که افلاطون تحت تأثیر نظریۀ سیاسی در ایران باستان بوده است.
دکتر مجتبائی با اشاره به این نکته که اغلب محققان غربی معتقدند که زمینههای رشد و نمو فلسفۀ یونان باستان بوده است، ولی باید بگویم که این بهصورت مطلق نیست، گفت: برای غربیها بسیار سخت است که ببینند فلسفه از جای دیگر، بهخصوص از ایران و شرق باشد.
اگرچه محققان منصفی هم بودند که بر این قضیه تأکید کردند و نشان دادند که زمینههای فکر فلسفی از شرق و ایران بوده است، محققان غربی چندان جرئت گفتن این زمینه را ندارند، اما آنها هم که گفتهاند کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. باید این موارد بهصورت علمی و منصفانه در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.
دکتر مجتبائی در ادامۀ این گفتوگو تأکید کرد: من در این اثر مکتب افلاطون را بر مبنای آثار شاهان هخامنشی بررسی کردهام و معتقدم کسانی که تا کنون دربارۀ رابطۀ مکتب افلاطون با افکار ایرانی مطالبی نوشتهاند، همگی بنای کار خود را بر ادبیات دینی زرتشتی، خاصه نوشتههای پهلوی، قرار دادهاند و به آداب و قواعد شاهی در ایران که بر نظام طبقاتی آریایی و سنن و آیینهای خاص آن استوار بوده است، توجه نداشتهاند و این نخستین بار است که آثار شاهان هخامنشی از این لحاظ اجمالاً بررسی میشود.
وی همچنین افزود: من کوشیدهام که برخی از جنبههای اساسی فلسفۀ سیاسی و اجتماعی افلاطون را با پارهای از آراء و آرمانهایی که مردم ایران دربارۀ نظام جامعه و مقام شاهی داشتند تطبیق کنم، همانندیهای آنها را باز نمایم، و ارتباط آراء حکیم یونانی را با افکار و معتقدات ایرانیان روشن گردانم.
دکتر مجتبائی در ادامۀ این گفتوگو، با اشاره به این موضوع که هندیها هم در مورد تأثیر فکر شرقی بر اندیشههای غربی بسیار کار کردهاند گفت: من گمان میکنم هیچ دو ملتی به اندازۀ دو ملت ایران و هند به هم پیوسته نیستند و وقتی میگویم ایران، مقصودم ایرانی است که افغانستان امروز و تاجیکستان امروز در آن یکی بود. لذا اندیشمندان ایرانی هم باید بهجد در این زمینه تحقیقات مهم و قابل تأملی داشته باشند تا ما بتوانیم کاستیهای علمیای را که در این مورد وجود دارد برطرف کنیم.
«شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان» در ابتدا رسالۀ دکتری مجتبائی نبود، اما بعداً این کتاب را بهعنوان رسالۀ دکتری ایشان قبول کردند و دانشگاه تهران درجۀ دکتری را بابت این کتاب به وی اعطا کرد. دکتر مجتبائی درجۀ دکتری تاریخ ادیان و فلسفۀ شرق را از دانشگاه هاروارد اخذ کرد که بخشی از آن رساله با عنوان «منتخب جوگباشست» از میرابوالقاسم فندرسکی، در سال ۱۳۸۸ از سوی انجمن حکمت و فلسفۀ ایران منتشر شد.
شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان نوشتۀ دکتر فتحالله مجتبائی است که انتشارات هرمس آن را در ۲۷۴ صفحه به بهای ۶۵هزار تومان منتشر کرده است.
منبع: شهرکتاب
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9586
yun.ir/p0z8l5
شهر زیبای افلاطون
چاپ دوم و ویراست جدید کتاب شهر زیبای افلاطون، نوشتۀ دکتر فتحالله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به همت انتشارات هرمس منتشر شد.
دکتر مجتبائی دربارۀ انتشار این اثر بعد از چهل سال در گفتوگویی با روزنامۀ اطلاعات گفت: سابقۀ فرهنگی ایران و فکر و اندیشۀ ایرانی نشان میدهد که در طول تاریخ از تأثیرگذاری و گسترش فراوانی برخوردار بوده است؛ بهطوریکه معتقدم افلاطون، بهعنوان پدر فلسفۀ غرب، از فکر ایران تأثیر گرفته و اندیشههای این فیلسوف بیتوجه به بنمایههای فکر ایرانی نبوده است.
وی در ادامه گفت: این کتاب جزو نخستین کتابهایی است که من تألیف کردم و باید بگویم که در این کتاب بحث بر سر این است که «شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان» چه تأثیری بر افلاطون داشته است. تأثیر زرتشت را همیشه گفتهاند، اما من در این کتاب به شکل قطعی اشاره کردهام که افلاطون تحت تأثیر نظریۀ سیاسی در ایران باستان بوده است.
دکتر مجتبائی با اشاره به این نکته که اغلب محققان غربی معتقدند که زمینههای رشد و نمو فلسفۀ یونان باستان بوده است، ولی باید بگویم که این بهصورت مطلق نیست، گفت: برای غربیها بسیار سخت است که ببینند فلسفه از جای دیگر، بهخصوص از ایران و شرق باشد.
اگرچه محققان منصفی هم بودند که بر این قضیه تأکید کردند و نشان دادند که زمینههای فکر فلسفی از شرق و ایران بوده است، محققان غربی چندان جرئت گفتن این زمینه را ندارند، اما آنها هم که گفتهاند کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. باید این موارد بهصورت علمی و منصفانه در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.
دکتر مجتبائی در ادامۀ این گفتوگو تأکید کرد: من در این اثر مکتب افلاطون را بر مبنای آثار شاهان هخامنشی بررسی کردهام و معتقدم کسانی که تا کنون دربارۀ رابطۀ مکتب افلاطون با افکار ایرانی مطالبی نوشتهاند، همگی بنای کار خود را بر ادبیات دینی زرتشتی، خاصه نوشتههای پهلوی، قرار دادهاند و به آداب و قواعد شاهی در ایران که بر نظام طبقاتی آریایی و سنن و آیینهای خاص آن استوار بوده است، توجه نداشتهاند و این نخستین بار است که آثار شاهان هخامنشی از این لحاظ اجمالاً بررسی میشود.
وی همچنین افزود: من کوشیدهام که برخی از جنبههای اساسی فلسفۀ سیاسی و اجتماعی افلاطون را با پارهای از آراء و آرمانهایی که مردم ایران دربارۀ نظام جامعه و مقام شاهی داشتند تطبیق کنم، همانندیهای آنها را باز نمایم، و ارتباط آراء حکیم یونانی را با افکار و معتقدات ایرانیان روشن گردانم.
دکتر مجتبائی در ادامۀ این گفتوگو، با اشاره به این موضوع که هندیها هم در مورد تأثیر فکر شرقی بر اندیشههای غربی بسیار کار کردهاند گفت: من گمان میکنم هیچ دو ملتی به اندازۀ دو ملت ایران و هند به هم پیوسته نیستند و وقتی میگویم ایران، مقصودم ایرانی است که افغانستان امروز و تاجیکستان امروز در آن یکی بود. لذا اندیشمندان ایرانی هم باید بهجد در این زمینه تحقیقات مهم و قابل تأملی داشته باشند تا ما بتوانیم کاستیهای علمیای را که در این مورد وجود دارد برطرف کنیم.
«شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان» در ابتدا رسالۀ دکتری مجتبائی نبود، اما بعداً این کتاب را بهعنوان رسالۀ دکتری ایشان قبول کردند و دانشگاه تهران درجۀ دکتری را بابت این کتاب به وی اعطا کرد. دکتر مجتبائی درجۀ دکتری تاریخ ادیان و فلسفۀ شرق را از دانشگاه هاروارد اخذ کرد که بخشی از آن رساله با عنوان «منتخب جوگباشست» از میرابوالقاسم فندرسکی، در سال ۱۳۸۸ از سوی انجمن حکمت و فلسفۀ ایران منتشر شد.
شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان نوشتۀ دکتر فتحالله مجتبائی است که انتشارات هرمس آن را در ۲۷۴ صفحه به بهای ۶۵هزار تومان منتشر کرده است.
منبع: شهرکتاب
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9586
yun.ir/p0z8l5
@theapll
انتصاب دکتر ترکی به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان
دکتر محمدرضا ترکی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی، با حکمی از طرف دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان منصوب شد. متن حکم مذکور چنین است:
بسمه تعالی
استاد محترم جناب آقای دکتر محمدرضا ترکی
عضو محترم وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
احتراماً، نظر به دانش و سوابق ارزندهای که در حوزۀ تدریس و تحقیق در زبان و ادب فارسی دارید، بهموجب این حکم به سردبیری مجلۀ «نامۀ فرهنگستان» منصوب میشوید. توفیق جنابعالی را در نیل به اهداف مورد نظر از انتشار این مجله از خداوند کریم مسئلت میکنم.
غلامعلی حداد عادل
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9636
yun.ir/woc2l8
انتصاب دکتر ترکی به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان
دکتر محمدرضا ترکی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی، با حکمی از طرف دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان منصوب شد. متن حکم مذکور چنین است:
بسمه تعالی
استاد محترم جناب آقای دکتر محمدرضا ترکی
عضو محترم وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
احتراماً، نظر به دانش و سوابق ارزندهای که در حوزۀ تدریس و تحقیق در زبان و ادب فارسی دارید، بهموجب این حکم به سردبیری مجلۀ «نامۀ فرهنگستان» منصوب میشوید. توفیق جنابعالی را در نیل به اهداف مورد نظر از انتشار این مجله از خداوند کریم مسئلت میکنم.
غلامعلی حداد عادل
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9636
yun.ir/woc2l8
@theapll
پیام تبریک دکتر محمدعلی موحد به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد سمیعی
خجسته باد صدویکمین نوروز استاد سمیعی گیلانی
عمر دراز اگر در چنبر ضعف و فتور بیفتد و به خستگی و ملال بینجامد چندان کرا نکند؛ نعوذبالله اگر مرضی صعب نیز بر آن مزید گردد. شکر خدا که استاد عزیز ما، احمد سمیعی، بزرگسالی را با سلامت احوال توأم دارد، که تا باد چنین بادا!
استاد عزیز
تبریک میگویم برای آن متانت بسیار که از دست ندادی و آن فطانت سرشار که هنوز از آن برخورداری. خدا را شاکر باش که چنین نعمتی کم کسی را میسر گردد. از دور دستت را میبوسم و به پیشواز صدویکمین نوروز عمر شریفت خجستهباد میفرستم.
شاد زیی و سرافراز باشی!
محمدعلی موحد
https://apll.ir/?p=9644
https://yun.ir/i712ga
پیام تبریک دکتر محمدعلی موحد به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد سمیعی
خجسته باد صدویکمین نوروز استاد سمیعی گیلانی
عمر دراز اگر در چنبر ضعف و فتور بیفتد و به خستگی و ملال بینجامد چندان کرا نکند؛ نعوذبالله اگر مرضی صعب نیز بر آن مزید گردد. شکر خدا که استاد عزیز ما، احمد سمیعی، بزرگسالی را با سلامت احوال توأم دارد، که تا باد چنین بادا!
استاد عزیز
تبریک میگویم برای آن متانت بسیار که از دست ندادی و آن فطانت سرشار که هنوز از آن برخورداری. خدا را شاکر باش که چنین نعمتی کم کسی را میسر گردد. از دور دستت را میبوسم و به پیشواز صدویکمین نوروز عمر شریفت خجستهباد میفرستم.
شاد زیی و سرافراز باشی!
محمدعلی موحد
https://apll.ir/?p=9644
https://yun.ir/i712ga
@theapll
برگزاری همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی
دوشنبه، هجدهم اسفندماه ۱۳۹۹، همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی، در دانشگاه فرهنگیان استان همدان با همکاری وزارت آموزشوپرورش، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، دانشگاه بوعلی سینا، اتحادیۀ انجمنهای علمی ـ آموزشی معلمان زبان و ادبیات فارسی کشور و دانشگاه پیام نور مرکز همدان، با هدف ترویج نگاه علمی به مسائل و مشکلات آموزش زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد.
علاقهمندان میتوانند برای آگاهی از جزئیات بیشتر به وبگاه همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی، به نشانی http://hclit.cfu.ac.ir مراجعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9647
https://yun.ir/y5x30a
برگزاری همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی
دوشنبه، هجدهم اسفندماه ۱۳۹۹، همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی، در دانشگاه فرهنگیان استان همدان با همکاری وزارت آموزشوپرورش، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، دانشگاه بوعلی سینا، اتحادیۀ انجمنهای علمی ـ آموزشی معلمان زبان و ادبیات فارسی کشور و دانشگاه پیام نور مرکز همدان، با هدف ترویج نگاه علمی به مسائل و مشکلات آموزش زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد.
علاقهمندان میتوانند برای آگاهی از جزئیات بیشتر به وبگاه همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی، به نشانی http://hclit.cfu.ac.ir مراجعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9647
https://yun.ir/y5x30a
hclit.cfu.ac.ir
سومین همایش کشوری دانش موضوعی_ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی
همایش ملی
دانش موضوعی- تربیتی
آموزش زبان و ادبیات فارسی
دانشگاه فرهنگیان
تهیه و تدوین کتب درسی
آزمون سازی
استاندارد
دانش موضوعی- تربیتی
آموزش زبان و ادبیات فارسی
دانشگاه فرهنگیان
تهیه و تدوین کتب درسی
آزمون سازی
استاندارد
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۸
هفتاد و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: ملتی که معلمان بزرگ نداشته باشد بزرگ نخواهد شد (دكتر غلامعلی حداد عادل)؛ آموزش املا و انشای فارسی در مدارس (۲): حافظه، رکن اصلی در آموزش املا (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ کتابهای درسی زبان و ادبیات فارسی از گذشته تا حال (۱): ساختار آموزش در ایران (فرناز صادقی)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۷): واژۀ «قرنطینه» (محمود ظریف)؛ نکوداشت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)؛ برگزاری دومین جلسۀ شورای علمی گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی؛ اعلام نظر فرهنگستان دربارۀ استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی؛ برگزاری چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی؛ تأسیس انجمن علمی ویراستاری ایران؛ برگزاری همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی؛ معرفی کتاب درسی: املای صحیح ـ مخصوص کلاسهای متوسطه و کنکور دانشکدهها (۱۳۳۹ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی بهمن ۱۳۹۹ (محدثه طاهری)؛ سخن پایانی: شعر «زندگاني از من خواست، در كمي فزودن را» (پروین دولتآبادی).
علاقهمندان میتوانند هفتاد و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شمارههای پیشین را اینجا مشاهده کنند.
https://apll.ir/?p=9651
yun.ir/qw1jr6
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۸
هفتاد و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: ملتی که معلمان بزرگ نداشته باشد بزرگ نخواهد شد (دكتر غلامعلی حداد عادل)؛ آموزش املا و انشای فارسی در مدارس (۲): حافظه، رکن اصلی در آموزش املا (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ کتابهای درسی زبان و ادبیات فارسی از گذشته تا حال (۱): ساختار آموزش در ایران (فرناز صادقی)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۷): واژۀ «قرنطینه» (محمود ظریف)؛ نکوداشت صدسالگی استاد احمد سمیعی (گیلانی)؛ برگزاری دومین جلسۀ شورای علمی گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی؛ اعلام نظر فرهنگستان دربارۀ استاندارد بینالمللی نویسهگردانی زبان فارسی؛ برگزاری چهارمین دورۀ جایزه و نشان ابوالحسن نجفی؛ تأسیس انجمن علمی ویراستاری ایران؛ برگزاری همایش کشوری دانش موضوعی ـ تربیتی آموزش زبان و ادبیات فارسی؛ معرفی کتاب درسی: املای صحیح ـ مخصوص کلاسهای متوسطه و کنکور دانشکدهها (۱۳۳۹ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی بهمن ۱۳۹۹ (محدثه طاهری)؛ سخن پایانی: شعر «زندگاني از من خواست، در كمي فزودن را» (پروین دولتآبادی).
علاقهمندان میتوانند هفتاد و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شمارههای پیشین را اینجا مشاهده کنند.
https://apll.ir/?p=9651
yun.ir/qw1jr6
@theapll
برگزاری نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ استاندارد
سهشنبه ۲۸ بهمنماه ۱۳۹۹، نخستین نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ (زبان و اصطلاحشناسی) بهصورت مجازی برگزار شد. از سال گذشته و به دنبال انعقاد تفاهمنامه میان سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در ایران به فرهنگستان سپرده شد. این کارگروه، در طول یک سال فعالیت خود، تعداد ۴۷ استاندارد بینالمللی در زمینههایی چون اصطلاحشناسی، ترجمه، و پردازش زبان طبیعی را بررسی و نظر خود را دربارۀ آنها، از طریق دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی سازمان ملی استاندارد، برای سازمان بینالمللی استاندارد (ISO) ارسال کرده است.
در این نشست، اعضای این کارگروه و چند تن از اعضای گروه منتخب فرهنگستان برای بررسی استاندارد بینالمللی ۳-۲۳۳ (نویسهگردانی فارسی) شرکت داشتند. همچنین، مدیر کل دفتر مطالعات تطبیقی، دکتر فرحناز قلاسی، و دو تن از همکاران ایشان، خانمها لیلا نصیری و ستاره سمیعی، و معاون گروههای واژهگزینی و فرهنگنویسی، خانم نسرین پرویزی، در جلسه حضور داشتند.
در این جلسه، ابتدا رئیس کارگروه فنی متناظر ۳۷، خانم مهنوش تهرانی، به معرفی این کارگروه در سازمان بینالمللی استاندارد پرداخت. پس از آن خانم شیما شریفی، دبیر کارگروه فنی متناظر ۳۷، دربارۀ عملکرد یکسالۀ این کارگروه گزارش داد.
همچنین، دکتر قلاسی، ضمن ابراز خشنودی از فعالیت مفید کارگروه، پیشنهاد کرد فرهنگستان برای تدوین استاندارد ملی اصطلاحشناسی نیز برنامهریزی کند. ایشان و خانم نصیری توصیه کردند چنانچه در سازمانهای دیگر متخصصانی در زمینۀ فعالیتهای تخصصی این کارگروه حضور دارند، از آنان برای عضویت در کارگروه متناظر دعوت شود.
خانم پرویزی نیز ضمن قدردانی از تلاشهای انجامیافتۀ کارگروه فنی متناظر، اعلام آمادگی کرد که در فرهنگستان گروه واژهگزینی ویژهای برای بررسی واژههای غیرفارسی پرکاربرد سازمان ملی استاندارد تشکیل شود.
https://apll.ir/?p=9656
yun.ir/4rn3eg
برگزاری نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ استاندارد
سهشنبه ۲۸ بهمنماه ۱۳۹۹، نخستین نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ (زبان و اصطلاحشناسی) بهصورت مجازی برگزار شد. از سال گذشته و به دنبال انعقاد تفاهمنامه میان سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در ایران به فرهنگستان سپرده شد. این کارگروه، در طول یک سال فعالیت خود، تعداد ۴۷ استاندارد بینالمللی در زمینههایی چون اصطلاحشناسی، ترجمه، و پردازش زبان طبیعی را بررسی و نظر خود را دربارۀ آنها، از طریق دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی سازمان ملی استاندارد، برای سازمان بینالمللی استاندارد (ISO) ارسال کرده است.
در این نشست، اعضای این کارگروه و چند تن از اعضای گروه منتخب فرهنگستان برای بررسی استاندارد بینالمللی ۳-۲۳۳ (نویسهگردانی فارسی) شرکت داشتند. همچنین، مدیر کل دفتر مطالعات تطبیقی، دکتر فرحناز قلاسی، و دو تن از همکاران ایشان، خانمها لیلا نصیری و ستاره سمیعی، و معاون گروههای واژهگزینی و فرهنگنویسی، خانم نسرین پرویزی، در جلسه حضور داشتند.
در این جلسه، ابتدا رئیس کارگروه فنی متناظر ۳۷، خانم مهنوش تهرانی، به معرفی این کارگروه در سازمان بینالمللی استاندارد پرداخت. پس از آن خانم شیما شریفی، دبیر کارگروه فنی متناظر ۳۷، دربارۀ عملکرد یکسالۀ این کارگروه گزارش داد.
همچنین، دکتر قلاسی، ضمن ابراز خشنودی از فعالیت مفید کارگروه، پیشنهاد کرد فرهنگستان برای تدوین استاندارد ملی اصطلاحشناسی نیز برنامهریزی کند. ایشان و خانم نصیری توصیه کردند چنانچه در سازمانهای دیگر متخصصانی در زمینۀ فعالیتهای تخصصی این کارگروه حضور دارند، از آنان برای عضویت در کارگروه متناظر دعوت شود.
خانم پرویزی نیز ضمن قدردانی از تلاشهای انجامیافتۀ کارگروه فنی متناظر، اعلام آمادگی کرد که در فرهنگستان گروه واژهگزینی ویژهای برای بررسی واژههای غیرفارسی پرکاربرد سازمان ملی استاندارد تشکیل شود.
https://apll.ir/?p=9656
yun.ir/4rn3eg
@theapll
تاریخ شعرای فارسیگوی بوسنی و هرزگوین
روابط فرهنگی و دینی دو کشور بوسنیوهرزگوین و ایران از دوهزار سال قبل و حتی در عهد عتیق نیز وجود داشته است. محققان، با تکیه بر اسناد موجود، به این نتیجه رسیدهاند که زبان فارسی در زمان حکومت عثمانی و تا اواسط دورۀ حکومت اتریش ـ مجارستان، در برنامۀ درسی مکاتب و مدارس بوسنی نقش مهمی داشته است و در طول ۷۰ سال اخیر نیز در دانشکدۀ فلسفۀ دانشگاه سارایوو، در قالب رشتۀ شرقشناسی، تدریس میشود؛ بهطوریکه امروزه تعداد بسیاری از کلمات فارسی در زبان بوسنیایی ماندگار شده و ازنظر مردم بوسنی، بخشی جدانشدنی از زبان بوسنیایی است. همچنین، تعداد زیادی از اسامی و نامهای خانوادگی مسلمانان بوسنیوهرزگووین و اسامی مکانها در این کشور، ریشۀ فارسی دارند.
تأثیرگذاری تاریخی زبان فارسی و کارکردهای آن، جایگاه این زبان را فراتر از یک ابزار ارتباطی نشان میدهد. از این منظر، زبان فارسی را میتوان به یک نظام پویا برای تبادل فرهنگ و گفتمان فرهنگی تعبیر کرد که در خلق و تولید ارزشهای بیبدیل در عرصههای علمی، ادبی، هنری، دینی و نظایر آن نقشآفرینی کرده است و در جایجای جهان امروز حضور و نفوذ دارد.
کتاب حاضر تلاشی است برای معرفی حضور زبان و ادبیات ارزشمند فارسی در کشور بوسنیوهرزگوین، و بهمنزلۀ فرصتی است برای همۀ علاقهمندان به زبان مولوی و سعدی و حافظ و دیگر مفاخر ایرانزمین تا با ریشههای این زبان در بوسنی و تأثیر آن در این خطّه بیشتر آشنا شوند.
کتاب «تاریخ شعرای فارسیگوی بوسنیوهرزگوین»، تألیف الویر موسیچ، فارغالتحصیل دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، و مترجم و پژوهشگر و ایرانشناس بوسنیایی و با مقدمۀ دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات آروَن آن را در ۵۰۰ نسخه به زبان فارسی و به بهای ۷۵هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9668
yun.ir/hcofl5
تاریخ شعرای فارسیگوی بوسنی و هرزگوین
روابط فرهنگی و دینی دو کشور بوسنیوهرزگوین و ایران از دوهزار سال قبل و حتی در عهد عتیق نیز وجود داشته است. محققان، با تکیه بر اسناد موجود، به این نتیجه رسیدهاند که زبان فارسی در زمان حکومت عثمانی و تا اواسط دورۀ حکومت اتریش ـ مجارستان، در برنامۀ درسی مکاتب و مدارس بوسنی نقش مهمی داشته است و در طول ۷۰ سال اخیر نیز در دانشکدۀ فلسفۀ دانشگاه سارایوو، در قالب رشتۀ شرقشناسی، تدریس میشود؛ بهطوریکه امروزه تعداد بسیاری از کلمات فارسی در زبان بوسنیایی ماندگار شده و ازنظر مردم بوسنی، بخشی جدانشدنی از زبان بوسنیایی است. همچنین، تعداد زیادی از اسامی و نامهای خانوادگی مسلمانان بوسنیوهرزگووین و اسامی مکانها در این کشور، ریشۀ فارسی دارند.
تأثیرگذاری تاریخی زبان فارسی و کارکردهای آن، جایگاه این زبان را فراتر از یک ابزار ارتباطی نشان میدهد. از این منظر، زبان فارسی را میتوان به یک نظام پویا برای تبادل فرهنگ و گفتمان فرهنگی تعبیر کرد که در خلق و تولید ارزشهای بیبدیل در عرصههای علمی، ادبی، هنری، دینی و نظایر آن نقشآفرینی کرده است و در جایجای جهان امروز حضور و نفوذ دارد.
کتاب حاضر تلاشی است برای معرفی حضور زبان و ادبیات ارزشمند فارسی در کشور بوسنیوهرزگوین، و بهمنزلۀ فرصتی است برای همۀ علاقهمندان به زبان مولوی و سعدی و حافظ و دیگر مفاخر ایرانزمین تا با ریشههای این زبان در بوسنی و تأثیر آن در این خطّه بیشتر آشنا شوند.
کتاب «تاریخ شعرای فارسیگوی بوسنیوهرزگوین»، تألیف الویر موسیچ، فارغالتحصیل دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، و مترجم و پژوهشگر و ایرانشناس بوسنیایی و با مقدمۀ دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات آروَن آن را در ۵۰۰ نسخه به زبان فارسی و به بهای ۷۵هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9668
yun.ir/hcofl5
@theapll
زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره
دکتر ثمره استاد برجستۀ دانشگاه تهران، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نخستین رئیس انجمن زبانشناسی ایران بود. استاد اندیشمند و برجستهای که دکتری زبان و ادبیات فارسی خود را در سال ۱۳۴۰ از دانشگاه تهران و دکتری زبانشناسی عمومی با تخصص آواشناسی و واجشناسی را در سال ۱۹۶۸ میلادی از دانشگاه لندن اخذ کرد. عضویت دائمی انجمن آواشناسی بینالمللی IPA و تلاش در جهت بنیانگذاری آزمایشگاه زبان دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران همراه با تألیف بسیار ارزنده و متعدد در عرصۀ آواشناسی و واجشناسی از دیگر خدمات برجستۀ این دانشمند گرانقدر ایرانی است.
این کتاب صدونودوهفتمین شماره از مجموعۀ «زندگینامهها» به شرح زندگی و فعالیتهای علمی و فرهنگی دکتر یدالله ثمره، یکی از بنیانگذاران رشتۀ زبانشناسی در ایران، اختصاص دارد.
زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره را انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۳۰۰ صفحه و به بهای ۴۰هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9673
yun.ir/c5z9u5
زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره
دکتر ثمره استاد برجستۀ دانشگاه تهران، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نخستین رئیس انجمن زبانشناسی ایران بود. استاد اندیشمند و برجستهای که دکتری زبان و ادبیات فارسی خود را در سال ۱۳۴۰ از دانشگاه تهران و دکتری زبانشناسی عمومی با تخصص آواشناسی و واجشناسی را در سال ۱۹۶۸ میلادی از دانشگاه لندن اخذ کرد. عضویت دائمی انجمن آواشناسی بینالمللی IPA و تلاش در جهت بنیانگذاری آزمایشگاه زبان دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران همراه با تألیف بسیار ارزنده و متعدد در عرصۀ آواشناسی و واجشناسی از دیگر خدمات برجستۀ این دانشمند گرانقدر ایرانی است.
این کتاب صدونودوهفتمین شماره از مجموعۀ «زندگینامهها» به شرح زندگی و فعالیتهای علمی و فرهنگی دکتر یدالله ثمره، یکی از بنیانگذاران رشتۀ زبانشناسی در ایران، اختصاص دارد.
زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره را انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۳۰۰ صفحه و به بهای ۴۰هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9673
yun.ir/c5z9u5
@theapll
زبانشناسی: منظری ایرانی
مجموعۀ حاضر حاوی هفده مقالۀ برگزیدۀ دکتر محمد دبیرمقدم و منعکسکنندۀ دیدگاههای زبان شناختی او در باب ماهیت و چیستی زبان، ویژگیهای نحوی و صرفی و گفتمانی و ساخت اطلاعی برخی ساختارهای زبان فارسی، و پارهای خصلتهای ردهشناختی تعدادی از زبانهای ایرانی است.
به گفتۀ نویسنده در مقدمۀ این کتاب، خطوط کلی دیدگاههای نظری این مجموعه بدین شرح است:
الف) وضعیت همزمانی یک زبان را هرگز نمیتوان بریده از تحولات درزمانی آن بازشناخت و تحلیل کرد؛
ب) بررسی ردهشناختی زبانهای منزوی ازلحاظ جغرافیایی میتواند در روشن ساختن تحولات تاریخی زبانهای همگروه و همخانوادۀ آنها بسیار آگاهیبخش باشد؛ زیرا سرعت تغییر و تحول زبانی در زبانهای منزوی بسیار کند و بطیء است؛
ج) ساختارهای زبانی الزاماً به مفاهیم معناشناختی و کاربردشناختی و ساخت اطلاعی و شناختی تقلیلپذیر نیستند؛ بنابراین، برخی ویژگیهای زبانی صرفاً تابع محدودیتهای صوری و ساختاریاند؛
د) زبانشناسی، یعنی علم مطالعۀ قوۀ نطق، فقط قرینههایی در فلسفۀ علم دارد؛ اما زبان نیازمند فلسفۀ علمی است که متناسب با ماهیت علوم انسانی باشد؛
ه) تغییر و تحول در زبان گاه ریشه در عوامل درونی زبان و گاه عوامل برونزبانی دارد؛
و) همواره لازم است از نظریهها و مکتبهای جهانی مطرح در زبانشناسی آگاه بود و صحت و سقم آنها را با دادههای زبانها و گویشهای محلی و بومی آزمود. سرانجام آنچه اصالت دارد دادهها و شواهد و پیکرههای زبانی است و نظریهها تا زمانی موجه میمانند که در محک دادههای زبانی جدید کارآمد بمانند، اما هرگز نمیتوان دادههای زبانی را بدون اتکا و اعتنا به پشتوانه و پشتوانههای نظری توصیف و تحلیل و تبیین علمی کرد.
فهرست مقالات فارسی مندرج در این کتاب ازاین قرار است: اصولی برای مطالعۀ علمی زبان: رویکرد تعاملی؛ مجهول در زبان فارسی؛ ساخت سببی در زبان فارسی؛ پیرامون «را» در زبان فارسی؛ زبان فارسی و نظریههای زبانی: در جستجوی چارچوبی برای تدوین دستور جامع زبان فارسی؛ ساختارهای دارای فاعلِ غیرفاعلی در فارسی نو؛ فعل مرکّب در زبان فارسی؛ نقش انضمام در واژهسازی زبان فارسی؛ گویش؛ سیبویه: زبانشناس و دستورنویس؛ توصیف ویژگیهای زبانی دو کودک عقبماندۀ ذهنی و منزوی و تحلیل پیامدهای نظری آن؛ معرفی و نقد کتاب «مکاتب زبانشناسی نوین در غرب»؛ معرفی و نقد کتاب «مطالعهای در ساخت گفتمانی زبان فارسی».
مقالات انگلیسی مجموعۀ حاضر عبارتاند از:
Passive in Persian;
On the (In)dependence of Syntax and Pragmatics: Evidence from the Postposition –RĀ in Persian;
Compound Verbs in Persian;
Linguistic Typology: an Iranian Perspective.
کتاب زبانشناسی: منظری ایرانی، نوشتۀ دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی آن را در ۷۸۱ صفحه و با شمارگان ۲۰۰ نسخه، به بهای ۱۵۰هزار تومان منتشر کرده است.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9682
yun.ir/dw77xc
زبانشناسی: منظری ایرانی
مجموعۀ حاضر حاوی هفده مقالۀ برگزیدۀ دکتر محمد دبیرمقدم و منعکسکنندۀ دیدگاههای زبان شناختی او در باب ماهیت و چیستی زبان، ویژگیهای نحوی و صرفی و گفتمانی و ساخت اطلاعی برخی ساختارهای زبان فارسی، و پارهای خصلتهای ردهشناختی تعدادی از زبانهای ایرانی است.
به گفتۀ نویسنده در مقدمۀ این کتاب، خطوط کلی دیدگاههای نظری این مجموعه بدین شرح است:
الف) وضعیت همزمانی یک زبان را هرگز نمیتوان بریده از تحولات درزمانی آن بازشناخت و تحلیل کرد؛
ب) بررسی ردهشناختی زبانهای منزوی ازلحاظ جغرافیایی میتواند در روشن ساختن تحولات تاریخی زبانهای همگروه و همخانوادۀ آنها بسیار آگاهیبخش باشد؛ زیرا سرعت تغییر و تحول زبانی در زبانهای منزوی بسیار کند و بطیء است؛
ج) ساختارهای زبانی الزاماً به مفاهیم معناشناختی و کاربردشناختی و ساخت اطلاعی و شناختی تقلیلپذیر نیستند؛ بنابراین، برخی ویژگیهای زبانی صرفاً تابع محدودیتهای صوری و ساختاریاند؛
د) زبانشناسی، یعنی علم مطالعۀ قوۀ نطق، فقط قرینههایی در فلسفۀ علم دارد؛ اما زبان نیازمند فلسفۀ علمی است که متناسب با ماهیت علوم انسانی باشد؛
ه) تغییر و تحول در زبان گاه ریشه در عوامل درونی زبان و گاه عوامل برونزبانی دارد؛
و) همواره لازم است از نظریهها و مکتبهای جهانی مطرح در زبانشناسی آگاه بود و صحت و سقم آنها را با دادههای زبانها و گویشهای محلی و بومی آزمود. سرانجام آنچه اصالت دارد دادهها و شواهد و پیکرههای زبانی است و نظریهها تا زمانی موجه میمانند که در محک دادههای زبانی جدید کارآمد بمانند، اما هرگز نمیتوان دادههای زبانی را بدون اتکا و اعتنا به پشتوانه و پشتوانههای نظری توصیف و تحلیل و تبیین علمی کرد.
فهرست مقالات فارسی مندرج در این کتاب ازاین قرار است: اصولی برای مطالعۀ علمی زبان: رویکرد تعاملی؛ مجهول در زبان فارسی؛ ساخت سببی در زبان فارسی؛ پیرامون «را» در زبان فارسی؛ زبان فارسی و نظریههای زبانی: در جستجوی چارچوبی برای تدوین دستور جامع زبان فارسی؛ ساختارهای دارای فاعلِ غیرفاعلی در فارسی نو؛ فعل مرکّب در زبان فارسی؛ نقش انضمام در واژهسازی زبان فارسی؛ گویش؛ سیبویه: زبانشناس و دستورنویس؛ توصیف ویژگیهای زبانی دو کودک عقبماندۀ ذهنی و منزوی و تحلیل پیامدهای نظری آن؛ معرفی و نقد کتاب «مکاتب زبانشناسی نوین در غرب»؛ معرفی و نقد کتاب «مطالعهای در ساخت گفتمانی زبان فارسی».
مقالات انگلیسی مجموعۀ حاضر عبارتاند از:
Passive in Persian;
On the (In)dependence of Syntax and Pragmatics: Evidence from the Postposition –RĀ in Persian;
Compound Verbs in Persian;
Linguistic Typology: an Iranian Perspective.
کتاب زبانشناسی: منظری ایرانی، نوشتۀ دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی آن را در ۷۸۱ صفحه و با شمارگان ۲۰۰ نسخه، به بهای ۱۵۰هزار تومان منتشر کرده است.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9682
yun.ir/dw77xc
@theapll
کار پرارزش یدالله ثمره تعطیل شد
(روایت استاد احمد سمیعی گیلانی دربارۀ زندهیاد دکتر ثمره)
استاد احمد سمیعی (گیلانی) در روایتی از ثمرات حیات ۸۶سالۀ دکتر یدالله ثمره در حوزۀ زبانشناسی، از ثبت گویشها توسط او بهعنوان کار پرارزشی یاد میکند و میگوید که با منحل شدن فرهنگستان دوم این کار تعطیل شد و اگر ادامه پیدا میکرد حالا ما یک اطلس جغرافیایی گویشها داشتیم.
دو سال میگذرد از کوچ همیشگی مردی که کتاب «آواشناسی زبان فارسی» تنها بخشی از میراث بهجامانده از او برای زبان و ادبیات فارسی است.
استاد سمیعی که بهتازگی جشن تولد صدسالگی او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد در دومین سالروز درگذشت استاد خود، در گفتوگو با ایسنا، از یدالله ثمره چنین میگوید: آقای دکتر ثمره عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. هنگامیکه به عضویت فرهنگستان درآمدند استاد بازنشستۀ دانشگاه بودند. ایشان تحصیلات دوران دکتری خود را در انگلستان گذراندند. ورود به دورۀ دکتری در انگلستان بسیار مشکل و فارغالتحصیل شدن از این دوره هم بسیار بسیار دشوار است و کار هر کسی نیست؛ چون فرد بایستی کار تازهای ارائه کرده باشد تا بتواند درجۀ دکتری را کسب کند. ایشان بیش از همه چیز در رشتۀ آواشناسی (فونتیک) و واجشناسی (فونولوژی) تخصص داشتند و پایاننامهشان هم بیشتر در همین زمینۀ واجشناسی بود.
استاد سمیعی در ادامه گفت: تازگی پایاننامۀ ایشان در این بود که از آوای مصوت تعریف تازهای به دست داد که بر شمار حضور مصوتها در بافتهای گوناگون مبتنی بود؛ یعنی پایاننامهشان بیشتر به بسامد حضور هر واج در بافتهای گوناگون مربوط بود که میتوان آن را شاخهای از واجشناسی به نام واجآرایی دانست.
علاقهمندان میتوانند متن کامل این یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطالعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9680
yun.ir/ye6351
کار پرارزش یدالله ثمره تعطیل شد
(روایت استاد احمد سمیعی گیلانی دربارۀ زندهیاد دکتر ثمره)
استاد احمد سمیعی (گیلانی) در روایتی از ثمرات حیات ۸۶سالۀ دکتر یدالله ثمره در حوزۀ زبانشناسی، از ثبت گویشها توسط او بهعنوان کار پرارزشی یاد میکند و میگوید که با منحل شدن فرهنگستان دوم این کار تعطیل شد و اگر ادامه پیدا میکرد حالا ما یک اطلس جغرافیایی گویشها داشتیم.
دو سال میگذرد از کوچ همیشگی مردی که کتاب «آواشناسی زبان فارسی» تنها بخشی از میراث بهجامانده از او برای زبان و ادبیات فارسی است.
استاد سمیعی که بهتازگی جشن تولد صدسالگی او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد در دومین سالروز درگذشت استاد خود، در گفتوگو با ایسنا، از یدالله ثمره چنین میگوید: آقای دکتر ثمره عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. هنگامیکه به عضویت فرهنگستان درآمدند استاد بازنشستۀ دانشگاه بودند. ایشان تحصیلات دوران دکتری خود را در انگلستان گذراندند. ورود به دورۀ دکتری در انگلستان بسیار مشکل و فارغالتحصیل شدن از این دوره هم بسیار بسیار دشوار است و کار هر کسی نیست؛ چون فرد بایستی کار تازهای ارائه کرده باشد تا بتواند درجۀ دکتری را کسب کند. ایشان بیش از همه چیز در رشتۀ آواشناسی (فونتیک) و واجشناسی (فونولوژی) تخصص داشتند و پایاننامهشان هم بیشتر در همین زمینۀ واجشناسی بود.
استاد سمیعی در ادامه گفت: تازگی پایاننامۀ ایشان در این بود که از آوای مصوت تعریف تازهای به دست داد که بر شمار حضور مصوتها در بافتهای گوناگون مبتنی بود؛ یعنی پایاننامهشان بیشتر به بسامد حضور هر واج در بافتهای گوناگون مربوط بود که میتوان آن را شاخهای از واجشناسی به نام واجآرایی دانست.
علاقهمندان میتوانند متن کامل این یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطالعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9680
yun.ir/ye6351
@theapll
فرهنگستان، میزبان رئیس آکادمی علوم افغانستان
چهارشنبه، بیست و نهم بهمنماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان دکتر عبدالظاهر شکیبا، رئیس آکادمی علوم افغانستان بود.
در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ضمن خیرمقدم و اظهار خرسندی از این دیدار، با اشاره به سوابق تاریخی و روابط سیاسی ایران و افغانستان، به مداخلۀ بیگانگان در جداییافکنی میان فارسزبانان اشاره کرد و مقاومتهای مردمی را سدّی در برابر این سیاست دانشت.
وی در بخشی از سخنان خود گفت: ما فرهنگستان زبان و ادب فارسی را مختص ایران نمیدانیم، بلکه دستاوردهای خود را در فرهنگستان متعلق به همۀ فارسیزبانان دنیا میدانیم؛ بهخصوص افغانستان. ما در فرهنگستان آمادگی داریم که با دوستان افغانستانی همه گونه همکاری داشته باشیم و در واقع در زمینۀ همکاری و تقویت زبان و ادب فارسی هیچگونه محدودیتی نداریم.
در ادامه دکتر شکیبا دربارۀ وضعیت آکادمی علوم در افغانستان توضیحاتی داد و گفت: آکادمی علوم افغانستان حدود یکصد سال سابقه دارد. در واقع در طی این سالها مراکزی به نامهای مختلف وجود داشته که از مجموع آنها آکادمی علوم به وجود آمده است.
وی سپس به وضعیت آکادمی و علوم و ساختار و فعالیتهای آن اشاره کرد و گفت: متأسفانه آکادمی علوم افغانستان، پس از انقلاب افغانستان، به دلایل معلوم، یعنی جنگ و درگیریهای نظامی، ارتباط خود را با مراکز علمی و فرهنگی جهان از دست داد. اکنون این آکادمی در سه بخش فعالیت میکند که یکی از آنها علوم انسانی یا علوم بشری است. این بخش خود شامل ۶ حوزۀ دیگر میشود که یکی از آنها بخش زبان و ادبیات، شامل فارسی و پشتو و ازبکی و زبانهای باستانی و غیره میشود.
وی در ادامه، با اشاره به روابط گستردۀ دو کشور ایران و افغانستان افزود: دو کشور ایران و افغانستان آنقدر به هم نزدیک هستند که شاید بتوان کمتر کشورهایی را پیدا کرد که چنین نزدیکیای با یکدیگر داشته باشند.
پیشنهاد همکاری در حوزههای واژهگزینی، ادبیات معاصر، دانشنامهنویسی و دیگر زمینههای مشترک فرهنگی، از مواردی طرح شده در این نشست بود.
عبدالوهاب عابد، رئیس مرکز فرهنگ و عقیدۀ افغانستان، حمیدالله موسویان، رئیس روابط فرهنگی، خادم احمد حقیقی، دبیر علمی ریاست حوزۀ ادبیات، برهانالدین نظامی، عضو علمی حوزۀ ادبیات، محمد حامد مصلح، معاون مالی و اداری آکادمی علوم افغانستان، دیگر حاضران این نشست بودند.
از فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز آقایان دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره، حسن قریبی، مدیر روابط بینالملل، و مرتضی قاسمی، سرپرست روابطعمومی فرهنگستان حضور داشتند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9685
yun.ir/ty8on4
فرهنگستان، میزبان رئیس آکادمی علوم افغانستان
چهارشنبه، بیست و نهم بهمنماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان دکتر عبدالظاهر شکیبا، رئیس آکادمی علوم افغانستان بود.
در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ضمن خیرمقدم و اظهار خرسندی از این دیدار، با اشاره به سوابق تاریخی و روابط سیاسی ایران و افغانستان، به مداخلۀ بیگانگان در جداییافکنی میان فارسزبانان اشاره کرد و مقاومتهای مردمی را سدّی در برابر این سیاست دانشت.
وی در بخشی از سخنان خود گفت: ما فرهنگستان زبان و ادب فارسی را مختص ایران نمیدانیم، بلکه دستاوردهای خود را در فرهنگستان متعلق به همۀ فارسیزبانان دنیا میدانیم؛ بهخصوص افغانستان. ما در فرهنگستان آمادگی داریم که با دوستان افغانستانی همه گونه همکاری داشته باشیم و در واقع در زمینۀ همکاری و تقویت زبان و ادب فارسی هیچگونه محدودیتی نداریم.
در ادامه دکتر شکیبا دربارۀ وضعیت آکادمی علوم در افغانستان توضیحاتی داد و گفت: آکادمی علوم افغانستان حدود یکصد سال سابقه دارد. در واقع در طی این سالها مراکزی به نامهای مختلف وجود داشته که از مجموع آنها آکادمی علوم به وجود آمده است.
وی سپس به وضعیت آکادمی و علوم و ساختار و فعالیتهای آن اشاره کرد و گفت: متأسفانه آکادمی علوم افغانستان، پس از انقلاب افغانستان، به دلایل معلوم، یعنی جنگ و درگیریهای نظامی، ارتباط خود را با مراکز علمی و فرهنگی جهان از دست داد. اکنون این آکادمی در سه بخش فعالیت میکند که یکی از آنها علوم انسانی یا علوم بشری است. این بخش خود شامل ۶ حوزۀ دیگر میشود که یکی از آنها بخش زبان و ادبیات، شامل فارسی و پشتو و ازبکی و زبانهای باستانی و غیره میشود.
وی در ادامه، با اشاره به روابط گستردۀ دو کشور ایران و افغانستان افزود: دو کشور ایران و افغانستان آنقدر به هم نزدیک هستند که شاید بتوان کمتر کشورهایی را پیدا کرد که چنین نزدیکیای با یکدیگر داشته باشند.
پیشنهاد همکاری در حوزههای واژهگزینی، ادبیات معاصر، دانشنامهنویسی و دیگر زمینههای مشترک فرهنگی، از مواردی طرح شده در این نشست بود.
عبدالوهاب عابد، رئیس مرکز فرهنگ و عقیدۀ افغانستان، حمیدالله موسویان، رئیس روابط فرهنگی، خادم احمد حقیقی، دبیر علمی ریاست حوزۀ ادبیات، برهانالدین نظامی، عضو علمی حوزۀ ادبیات، محمد حامد مصلح، معاون مالی و اداری آکادمی علوم افغانستان، دیگر حاضران این نشست بودند.
از فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز آقایان دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره، حسن قریبی، مدیر روابط بینالملل، و مرتضی قاسمی، سرپرست روابطعمومی فرهنگستان حضور داشتند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9685
yun.ir/ty8on4