چرا ملتها شکست میخورند؟
⚜حسن منصور؛ اقتصاددان من نُه سال در سوئد زندگی و کار کردم. در مطالعاتی که انجام گرفت معلوم شد که ایجاد دولت رفاه چه مقدار به تنبلی، بیکاری و دزدی دامن زده و چه مقدار مردم را عاطل و باطل کرده است که فقط بنفیت از دولت بگیرند و کار نکنند. در مطالعهای دیگر مشخص…
🗽شکست دولت در سوئد'
سیستم درمان رایگان در سوئد و مجموعا کشورهای حوزه نوردیک همیشه دردسر آفرین بوده است. شما فکر کنید سیستم رایگان بهداشت آنچنان کیفیت را پایین آورده که برای یک نوبت دکتر متخصص ماهها باید معطل بمانید. تازه بعد از چند ماه که دکتر متخصص شما را معاینه کند باز هم شانسی برای درمان ندارید. معمولا تا جایی که امکان دارد هزینهای در این مورد پرداخت نمیکنند. از طرفی حساب کنید که سوئد یک جهنم مالیاتی است. ۵۵ درصد مالیات عملاً یک دزدی تمام عیار دولتی است. به این نکته هم باید اشاره کرد که سوئد ظرف بیست سال اخیر یکی از بالاترین رتبه های خصوصی سازی در اروپا را داشته است.
جالب است بدانید که یکی از بالاترین میزان خصوصی سازی در بخش درمانی سوئد به سبب همین تجربه ناکارامدی بخش درمان دولتی رخ داده است. در مورد مالیاتگیری وحشیانه نیز ثروتمند بودن سوئد هنوز به عنوان ضربه گیری عمل کرده که شهروندان عادی را چندان نگران نکند، اما باعث مهاجرت بالای کارآفرینان، نوآوران فنی و کسب و کارهای جدید شده است. بعید نیست در آینده نه چندان دور مالیات بالا هم به این دلیل دگرگون شود و کاهش یابد. علی ای حال بحث اصلی این است که پیچیدن نسخه "سوسیال دموکراسی نوردیک" برای کشورهای فقیر خصوصاً ممالک خاورمیانهای ناشی از شیادی یا کم سوادی است. امری که توسط عدالتخواران وطنی دنبال میشود.
'صالح-دهدار
سیستم درمان رایگان در سوئد و مجموعا کشورهای حوزه نوردیک همیشه دردسر آفرین بوده است. شما فکر کنید سیستم رایگان بهداشت آنچنان کیفیت را پایین آورده که برای یک نوبت دکتر متخصص ماهها باید معطل بمانید. تازه بعد از چند ماه که دکتر متخصص شما را معاینه کند باز هم شانسی برای درمان ندارید. معمولا تا جایی که امکان دارد هزینهای در این مورد پرداخت نمیکنند. از طرفی حساب کنید که سوئد یک جهنم مالیاتی است. ۵۵ درصد مالیات عملاً یک دزدی تمام عیار دولتی است. به این نکته هم باید اشاره کرد که سوئد ظرف بیست سال اخیر یکی از بالاترین رتبه های خصوصی سازی در اروپا را داشته است.
جالب است بدانید که یکی از بالاترین میزان خصوصی سازی در بخش درمانی سوئد به سبب همین تجربه ناکارامدی بخش درمان دولتی رخ داده است. در مورد مالیاتگیری وحشیانه نیز ثروتمند بودن سوئد هنوز به عنوان ضربه گیری عمل کرده که شهروندان عادی را چندان نگران نکند، اما باعث مهاجرت بالای کارآفرینان، نوآوران فنی و کسب و کارهای جدید شده است. بعید نیست در آینده نه چندان دور مالیات بالا هم به این دلیل دگرگون شود و کاهش یابد. علی ای حال بحث اصلی این است که پیچیدن نسخه "سوسیال دموکراسی نوردیک" برای کشورهای فقیر خصوصاً ممالک خاورمیانهای ناشی از شیادی یا کم سوادی است. امری که توسط عدالتخواران وطنی دنبال میشود.
'صالح-دهدار
مردم را همیشه می توان به مزایده رهبران آورد. این کار آسان است. تنها کاری که لازم است بکنید این است که به آنها بگویید تحت حمله قرار دارند و صلحطلبان را متهم به نداشتن حس وطنپرستی کنید و کشور را در معرض جنگ قرار دهید. این فرمول در تمام کشورها قابل اجراست.
هرمان گورینگ(فرمانده نیروی هوایی آلمان نازی) در جریان دادگاه نورنبرگ-۱۹۴۶
هرمان گورینگ(فرمانده نیروی هوایی آلمان نازی) در جریان دادگاه نورنبرگ-۱۹۴۶
🗽ادیان و تاریخ انتقادی
⚜رضا دهدار
روش تاریخی انتقادی یک پدیده جدید، و عموماً در انحصار چپهاست. این نوع روایتگری تاریخی بیشتر به روایتهای روشنفکران چپ مثل کسروی شباهت دارد و ظرف مکان و زمان را در نظر نمیگیرد. جنگ یک پدیدهی بشری است. اسلام در میانرودان و بین سه تمدن مهم و جهانی در دوران خودش محصور بوده است. ساسانیان، مصریان و رومیان دشمن بالقوه قدرت نوظهور اسلام بودند. طبیعی است که در چنین شرایطی تمدن نوظهوری به اسم اسلام به سمت قدرت حرکت کند. از طرفی جنگهای صلیبی هم ریشههای عقیدتی داشتند اما باز هم فقط مختص اسلام و ادیان دیگر نیستند. ایراد کار اینجاست که این گروه برای دین ذات قائلاند. روشن است که تمام محصولات فکری بشر امضایی و قراردادی هستند و محصور و محدود به زمان و مکان خودشان.
نقد تاریخی انتقادی به دین که از قرن نوزدهم و به دست آلمانیها کلید خورد، بعدها توسط روشنفکران ضددینی مثل ارنست رنان تکمیلتر شد. ایراد نقدهای این چنینی اینجاست که برای ادیان ذات قائل میشوند فلذا راه به جایی نمیبرند. هر دینی و اساسا هر اندیشهای تحت تاثیر دو عامل نیازهای زمانی و شرایط مکانی متولد میشود. شما برای اینکه اسلام و مجموعاً هر مذهب و دینی را بهتر درک کنید لازم است که به این دو فاکتور مهم توجه کنید نه اینکه با عینک قرن بیست و یکم به سراغ کتابهای تاریخی و متون مذهبی چهارده قرن پیش بروید. مسلما با این عینک نتایج خوبی را دریافت نخواهید کرد.
یک نظر کلی این است که ادیان سامی بسیار با دنیا کار دارند، برخلاف مذاهب شرق دور که کاملا غیردنیوی هستند و برای این جهان، قواعد چندانی ندارند. ادیان هندی و چینی، بیش از حد غیردنیوی هستند. داریوش شایگان، در کتاب دوجلدی «ادیان و مکتبهای هندی»، به خوبی این موضوع را توضیح میدهد. ادیان و آیینهای شرق دور، از اول هم تلاشی برای استفاده از تجربه بشری برای اداره امور شخصی و عمومی انسانها نداشتند. بصورت معنویت ساده و الهیات اولیه به دنیا آمدهاند. آن اوایل که اسلام وارد شبهقاره هند شد، در بخش غربی آن، که به فلات ایران نزدیکتر بود و از آیینهای هندی اندکی دور بود، پیشروی کرد و در مرکز شبهقاره تقریباً متوقف شد و در شرق شبهقاره نفوذ چندانی کسب نکرد. چون باورمندان ادیان و آیینهای هندی، اسلام را بیش از حد دنیوی و مادی یافتند و آن را پس زدند.
اما اسلام، مسیحیت، یهودیت و حتی زرتشتی به صورت معنویت صرف به دنیا نیامدهاند چرا که در هلال آغاز تمدن بشری (ایران، میانرودان، حجاز، شام و مصر) شکل گرفتهاند، و خواه ناخواه به سمت دنیا و قدرت تمایل پیدا کردند. قدرتهای اولیه این جوامع نیز برای تحکیم قدرت خود، به سمت استفاده ابزاری از ادیان رفتند. برای همین ادیان ابراهیمی، قابلیت تبدیل شدن به معنویت صرف نداشتند.
⚜رضا دهدار
روش تاریخی انتقادی یک پدیده جدید، و عموماً در انحصار چپهاست. این نوع روایتگری تاریخی بیشتر به روایتهای روشنفکران چپ مثل کسروی شباهت دارد و ظرف مکان و زمان را در نظر نمیگیرد. جنگ یک پدیدهی بشری است. اسلام در میانرودان و بین سه تمدن مهم و جهانی در دوران خودش محصور بوده است. ساسانیان، مصریان و رومیان دشمن بالقوه قدرت نوظهور اسلام بودند. طبیعی است که در چنین شرایطی تمدن نوظهوری به اسم اسلام به سمت قدرت حرکت کند. از طرفی جنگهای صلیبی هم ریشههای عقیدتی داشتند اما باز هم فقط مختص اسلام و ادیان دیگر نیستند. ایراد کار اینجاست که این گروه برای دین ذات قائلاند. روشن است که تمام محصولات فکری بشر امضایی و قراردادی هستند و محصور و محدود به زمان و مکان خودشان.
نقد تاریخی انتقادی به دین که از قرن نوزدهم و به دست آلمانیها کلید خورد، بعدها توسط روشنفکران ضددینی مثل ارنست رنان تکمیلتر شد. ایراد نقدهای این چنینی اینجاست که برای ادیان ذات قائل میشوند فلذا راه به جایی نمیبرند. هر دینی و اساسا هر اندیشهای تحت تاثیر دو عامل نیازهای زمانی و شرایط مکانی متولد میشود. شما برای اینکه اسلام و مجموعاً هر مذهب و دینی را بهتر درک کنید لازم است که به این دو فاکتور مهم توجه کنید نه اینکه با عینک قرن بیست و یکم به سراغ کتابهای تاریخی و متون مذهبی چهارده قرن پیش بروید. مسلما با این عینک نتایج خوبی را دریافت نخواهید کرد.
یک نظر کلی این است که ادیان سامی بسیار با دنیا کار دارند، برخلاف مذاهب شرق دور که کاملا غیردنیوی هستند و برای این جهان، قواعد چندانی ندارند. ادیان هندی و چینی، بیش از حد غیردنیوی هستند. داریوش شایگان، در کتاب دوجلدی «ادیان و مکتبهای هندی»، به خوبی این موضوع را توضیح میدهد. ادیان و آیینهای شرق دور، از اول هم تلاشی برای استفاده از تجربه بشری برای اداره امور شخصی و عمومی انسانها نداشتند. بصورت معنویت ساده و الهیات اولیه به دنیا آمدهاند. آن اوایل که اسلام وارد شبهقاره هند شد، در بخش غربی آن، که به فلات ایران نزدیکتر بود و از آیینهای هندی اندکی دور بود، پیشروی کرد و در مرکز شبهقاره تقریباً متوقف شد و در شرق شبهقاره نفوذ چندانی کسب نکرد. چون باورمندان ادیان و آیینهای هندی، اسلام را بیش از حد دنیوی و مادی یافتند و آن را پس زدند.
اما اسلام، مسیحیت، یهودیت و حتی زرتشتی به صورت معنویت صرف به دنیا نیامدهاند چرا که در هلال آغاز تمدن بشری (ایران، میانرودان، حجاز، شام و مصر) شکل گرفتهاند، و خواه ناخواه به سمت دنیا و قدرت تمایل پیدا کردند. قدرتهای اولیه این جوامع نیز برای تحکیم قدرت خود، به سمت استفاده ابزاری از ادیان رفتند. برای همین ادیان ابراهیمی، قابلیت تبدیل شدن به معنویت صرف نداشتند.
🗽دولت چیست؟
⚜روتبارد
جامعه شناس بزرگ آلمانی، فرانتز اوپنهایمر، ذکر کرده که دو راه متضاد کسب ثروت وجود دارد؛ یکی راه "تولید و مبادله" است که وی آن را "شیوه اقتصادی" نامید. راه دیگر راه ساده تری است، به این خاطر که به خلاقیت نیازی ندارد و آن ربودن کالاها یا خدمات دیگران با استفاده از زور و خشونت است. این شیوه ی غصب یک جانبه و دزدیدن دارایی دیگران است. این راهی است که اوپنهایمر از آن تحت عنوان "شیوه سیاسی" برای رسیدن به ثروت یاد کرد. باید روشن باشد که استفاده مسالمت آمیز از عقل و انرژی در تولید، مسیر طبیعی انسان است: مسیر بقا و سعادت وی در زمین.
این نیز باید به همین میزان روشن باشد که راه های قهرآمیز و استثمارگرایانه، در تضاد با قانون طبیعی هستند و همینطور انگل وار بوده و به جای افزودن به تولید، از آن می کاهد. «شیوه سیاسی»، تولید را به یک فرد یا گروه انگلی و مخرب انتقال می دهد و این انتقال نه تنها از تولید کمّی می کاهد، بلکه انگیزه تولیدکننده برای تولید فراتر از حد معیشتش را کاهش می دهد. در طولانی مدت، سارق دوام خود را با کاهش دادن یا نابود کردن منبع تغذیه خود، از بین می بَرد. اما تنها این نیست؛ در کوتاه مدت، غارتگر در تضاد با طبیعت حقیقی خود به عنوان یک انسان عمل می کند.
اکنون ما در موقعیتی هستیم که پاسخ کامل تری به این سوال بدهیم: دولت چیست؟ در کلام اوپنهایمر، دولت «سازمان وسایل سیاسی» و نظام مند کردن فرایند غارتگری در یک سرزمین مفروض است. به علت اینکه جرم، در بهترین وجه، گاه و بیگاه است، انگل گونگی بی دوام بوده و خط سیر زندگیِ قهرآمیز و انگل وار را می توان با مقاومت قربانیان قطع کرد. دولت، یک مجرای قانونی، منظم و سیستماتیک برای چپاول مالکیت خصوصی فراهم کرده و خط زندگی دسته انگل جامعه را مطمئن، ایمن و نسبتاً آرام می کند از آنجایی که تولید می بایست همواره مقدم بر غارتگری باشد، بازار آزاد بر دولت مقدم است.
دولت هیچگاه بر اساس یک قرارداد اجتماعی بنا نشده بلکه همواره مولود فتح و استثمار بوده است. الگوی کلاسیک این بود که قبیله فاتح، شیوه قدیمی و محترمانه چپاول و کشتار قبیله مغلوب را متوقف می نمود تا مدت زمان چپاول طولانی تر و ایمن تر شود و البته اوضاع مطلوب تر می شد اگر قبیله مغلوب اجازه حیات و تولید می یافت و در ازای آن فاتحین به عنوان حاکمانی که خراج سالیانه ثابتی تحمیل می کنند در میان مغلوبین اقامت می گزیدند.
⚜روتبارد
جامعه شناس بزرگ آلمانی، فرانتز اوپنهایمر، ذکر کرده که دو راه متضاد کسب ثروت وجود دارد؛ یکی راه "تولید و مبادله" است که وی آن را "شیوه اقتصادی" نامید. راه دیگر راه ساده تری است، به این خاطر که به خلاقیت نیازی ندارد و آن ربودن کالاها یا خدمات دیگران با استفاده از زور و خشونت است. این شیوه ی غصب یک جانبه و دزدیدن دارایی دیگران است. این راهی است که اوپنهایمر از آن تحت عنوان "شیوه سیاسی" برای رسیدن به ثروت یاد کرد. باید روشن باشد که استفاده مسالمت آمیز از عقل و انرژی در تولید، مسیر طبیعی انسان است: مسیر بقا و سعادت وی در زمین.
این نیز باید به همین میزان روشن باشد که راه های قهرآمیز و استثمارگرایانه، در تضاد با قانون طبیعی هستند و همینطور انگل وار بوده و به جای افزودن به تولید، از آن می کاهد. «شیوه سیاسی»، تولید را به یک فرد یا گروه انگلی و مخرب انتقال می دهد و این انتقال نه تنها از تولید کمّی می کاهد، بلکه انگیزه تولیدکننده برای تولید فراتر از حد معیشتش را کاهش می دهد. در طولانی مدت، سارق دوام خود را با کاهش دادن یا نابود کردن منبع تغذیه خود، از بین می بَرد. اما تنها این نیست؛ در کوتاه مدت، غارتگر در تضاد با طبیعت حقیقی خود به عنوان یک انسان عمل می کند.
اکنون ما در موقعیتی هستیم که پاسخ کامل تری به این سوال بدهیم: دولت چیست؟ در کلام اوپنهایمر، دولت «سازمان وسایل سیاسی» و نظام مند کردن فرایند غارتگری در یک سرزمین مفروض است. به علت اینکه جرم، در بهترین وجه، گاه و بیگاه است، انگل گونگی بی دوام بوده و خط سیر زندگیِ قهرآمیز و انگل وار را می توان با مقاومت قربانیان قطع کرد. دولت، یک مجرای قانونی، منظم و سیستماتیک برای چپاول مالکیت خصوصی فراهم کرده و خط زندگی دسته انگل جامعه را مطمئن، ایمن و نسبتاً آرام می کند از آنجایی که تولید می بایست همواره مقدم بر غارتگری باشد، بازار آزاد بر دولت مقدم است.
دولت هیچگاه بر اساس یک قرارداد اجتماعی بنا نشده بلکه همواره مولود فتح و استثمار بوده است. الگوی کلاسیک این بود که قبیله فاتح، شیوه قدیمی و محترمانه چپاول و کشتار قبیله مغلوب را متوقف می نمود تا مدت زمان چپاول طولانی تر و ایمن تر شود و البته اوضاع مطلوب تر می شد اگر قبیله مغلوب اجازه حیات و تولید می یافت و در ازای آن فاتحین به عنوان حاکمانی که خراج سالیانه ثابتی تحمیل می کنند در میان مغلوبین اقامت می گزیدند.
👍2
🗽علت عقبماندگی ایران از زبان #میزس
اصلاحجویان ملل شرقی میخواهند رفاه ملل غربی را برای شهروندان متبوع خود به ارمغان آورند. در حالی که با ایدههای مارکسیستی، ناسیونالیستی و میلیتاریستی اغفال شدهاند تصور میکنند تمام آنچه که برای نیل به این هدف نیاز دارند معرفی فناوری اروپایی و آمریکایی است.
نه بلشویکهای اسلاو و ناسیونالیستها نه سمپاتهای آنان در هند، چین و ژاپن در مییابند که آنچه مردم بیش از همه بدان نیاز دارند نه فناوری غربی بلکه آن نظام اجتماعیست که افزون بر دستاوردهای دیگر، دانش فناورانه را برانگیخته است.
کمبود آنها [ملل شرقی] در وهلۀ نخست آزادی اقتصادی و قریحۀ شخصی، کارآفرینان و سرمایهداران است. با این همه آنان تنها در جستوجوی مهندسان و ماشینهایند. آنچه شرق و غرب را جدا میسازد نظام اقتصادی و اجتماعی است.
کنش انسانی، صص ۶۷۰-۶۷۱
ترجمه مهرپویا علا
اصلاحجویان ملل شرقی میخواهند رفاه ملل غربی را برای شهروندان متبوع خود به ارمغان آورند. در حالی که با ایدههای مارکسیستی، ناسیونالیستی و میلیتاریستی اغفال شدهاند تصور میکنند تمام آنچه که برای نیل به این هدف نیاز دارند معرفی فناوری اروپایی و آمریکایی است.
نه بلشویکهای اسلاو و ناسیونالیستها نه سمپاتهای آنان در هند، چین و ژاپن در مییابند که آنچه مردم بیش از همه بدان نیاز دارند نه فناوری غربی بلکه آن نظام اجتماعیست که افزون بر دستاوردهای دیگر، دانش فناورانه را برانگیخته است.
کمبود آنها [ملل شرقی] در وهلۀ نخست آزادی اقتصادی و قریحۀ شخصی، کارآفرینان و سرمایهداران است. با این همه آنان تنها در جستوجوی مهندسان و ماشینهایند. آنچه شرق و غرب را جدا میسازد نظام اقتصادی و اجتماعی است.
کنش انسانی، صص ۶۷۰-۶۷۱
ترجمه مهرپویا علا
👍3
چرا ملتها شکست میخورند؟
🗽توقف خصوصی سازی و مطالبهء آزادسازیِ اقتصاد ایران ⚜کمیل دهقانی اخیراً دکتر موسی غنی نژاد صریحاً با خصوصی سازی کنونی در ایران مخالفت نموده اند. گرچه در گذشته نیز بطور ضمنی بر چنین رایی بودند اما این صراحت بیان به نظر موجب واکنش های مخالف و موافق گسترده ای…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
کمونیست های بدوی ایران علی رغم حاکمیت اقتصاد نئوکمونیستی در کشور، علیه بورژوازی شعار میدهند.
🗽تفاوت ارزش و قیمت به روایت مکتباتریش
بازار تعیین «ارزش» نمیکند تعیین «قیمت» میکند. ارزش «فردی» و «ذهنی» است؛ در حالی که قیمت «جمعی» و «عینی» است. شما نمیتوانید از تدریس فیزیک کوانتوم، فلسفه یا تئاتر، پول زیادی به دست آورید. اما اگر دلقک خوبی باشید ممکن است میلیاردر شوید.
در بازار آزاد آن دلقک پولدارتر از فیزیکدان، فیلسوف و هنرپیشه تئاتر میشود چون مشتری اینگونه پسندیده است. ولی بازار قضاوت ارزشی نمیکند که کدام ارزش بیشتری دارد. کتابهای ضدسرمایهداری در بازار آزاد، بازار خوبی دارند! حق با مشتری است، ولی از نظر «من» این کتابها بی ارزشند.
مهرپويا علا
بازار تعیین «ارزش» نمیکند تعیین «قیمت» میکند. ارزش «فردی» و «ذهنی» است؛ در حالی که قیمت «جمعی» و «عینی» است. شما نمیتوانید از تدریس فیزیک کوانتوم، فلسفه یا تئاتر، پول زیادی به دست آورید. اما اگر دلقک خوبی باشید ممکن است میلیاردر شوید.
در بازار آزاد آن دلقک پولدارتر از فیزیکدان، فیلسوف و هنرپیشه تئاتر میشود چون مشتری اینگونه پسندیده است. ولی بازار قضاوت ارزشی نمیکند که کدام ارزش بیشتری دارد. کتابهای ضدسرمایهداری در بازار آزاد، بازار خوبی دارند! حق با مشتری است، ولی از نظر «من» این کتابها بی ارزشند.
مهرپويا علا
👍3
چرا ملتها شکست میخورند؟
Photo
🗽یخچال که آمد زنان آزادتر شدند
سرمایهداریبازارآزاد در چند سدهء اخیر خدماتی بسیار به زنان جهان عرضه کرده است. اما براستی چرا زنان؟
-نوشته زیر از مهدی یساولی است:
یخچال در گذشته نقشی مهم در آداب تغذیهای ایرانیان داشت؛ جایی ویژه در کوهستانهای نزدیک یا حتی درون شهر. «يخچال» گودالی بزرگ و گاه سرپوشيده بود. تهران در دوره پهلوی اول بیست و چهار یخچال داشت.
روشن نیست نخستین یخچالهای مدرن چه سالی به ایران رسیدند. از آنجا که بهای یخچالهای مدرن در اروپا و آمریکا گزاف، و راه هم دور بود، نخستین یخچالها در میانههای دهه هزار و سیصد و ده خورشیدی به خانههای ایرانی راه یافتند. این یخچالها نفتی بودند.
نخستین سری یخچالها که به ایران آمدند، نفتی و از کارخانه الکترولوکس آلمان بودند. نخستین یخچال برقی که به ایران رسید، انگلیش الکتریک بود. این نمونه از بندر لنگه به ایران آمد، اما چون زیرساخت مناسب برقی در آنجا نبود، راهش را به سمت به تهران کج کرد. یخچالهای نفتی، سپس برقی که به خانه رسیدند و جایگاهی مهم یافتند، یخچالهای سنتی رفتهرفته از چرخه شهری بیرون رفتند.
آمدنِ یخچال به ایران بر عادتها و شیوههای غذايي ایرانیان تاثیر بسیار گذاشت. شیوه تهیه مواد غذایی و پخت اونها دگرگون شد. ذخیرهسازی مواد فاسدشدنی غذایی همچون گوشتها، ماهیها، تخم مرغ، شیر، میوهها و سبزیها در شرایط گوناگون، همچنین دسترسي به مواد غذایی اولیه در سراسر سال ممکن شد.
در مجموع یخچالهای مدرن نفتی و برقی که به ایران رسیدند، زندگی زنان با یک دگرگونی مهم همراه شد. آنها دیگه ناگزیر نبودند برای کارهای خانه به ویژه پختوپز، وقت زیاد بگذارند و زمانی دراز را به خرید روزانه مواد غذایی اختصاص بدهند. زنان خانهدار از اینرو زمانی بیشتر برای انجام کارهای بیرون خانه، سرگرمیها و کارهای تازه اجتماعی به دست آوردند. یخچالهای مدرن به همراه دیگر لوازم مدرن خانگی مانند جارو برقی و ماشین لباسشویی، زنان را آزادتر کردند و آنها توانستند به کارهای اجتماعی روی بیاورند.
سرمایهداریبازارآزاد در چند سدهء اخیر خدماتی بسیار به زنان جهان عرضه کرده است. اما براستی چرا زنان؟
-نوشته زیر از مهدی یساولی است:
یخچال در گذشته نقشی مهم در آداب تغذیهای ایرانیان داشت؛ جایی ویژه در کوهستانهای نزدیک یا حتی درون شهر. «يخچال» گودالی بزرگ و گاه سرپوشيده بود. تهران در دوره پهلوی اول بیست و چهار یخچال داشت.
روشن نیست نخستین یخچالهای مدرن چه سالی به ایران رسیدند. از آنجا که بهای یخچالهای مدرن در اروپا و آمریکا گزاف، و راه هم دور بود، نخستین یخچالها در میانههای دهه هزار و سیصد و ده خورشیدی به خانههای ایرانی راه یافتند. این یخچالها نفتی بودند.
نخستین سری یخچالها که به ایران آمدند، نفتی و از کارخانه الکترولوکس آلمان بودند. نخستین یخچال برقی که به ایران رسید، انگلیش الکتریک بود. این نمونه از بندر لنگه به ایران آمد، اما چون زیرساخت مناسب برقی در آنجا نبود، راهش را به سمت به تهران کج کرد. یخچالهای نفتی، سپس برقی که به خانه رسیدند و جایگاهی مهم یافتند، یخچالهای سنتی رفتهرفته از چرخه شهری بیرون رفتند.
آمدنِ یخچال به ایران بر عادتها و شیوههای غذايي ایرانیان تاثیر بسیار گذاشت. شیوه تهیه مواد غذایی و پخت اونها دگرگون شد. ذخیرهسازی مواد فاسدشدنی غذایی همچون گوشتها، ماهیها، تخم مرغ، شیر، میوهها و سبزیها در شرایط گوناگون، همچنین دسترسي به مواد غذایی اولیه در سراسر سال ممکن شد.
در مجموع یخچالهای مدرن نفتی و برقی که به ایران رسیدند، زندگی زنان با یک دگرگونی مهم همراه شد. آنها دیگه ناگزیر نبودند برای کارهای خانه به ویژه پختوپز، وقت زیاد بگذارند و زمانی دراز را به خرید روزانه مواد غذایی اختصاص بدهند. زنان خانهدار از اینرو زمانی بیشتر برای انجام کارهای بیرون خانه، سرگرمیها و کارهای تازه اجتماعی به دست آوردند. یخچالهای مدرن به همراه دیگر لوازم مدرن خانگی مانند جارو برقی و ماشین لباسشویی، زنان را آزادتر کردند و آنها توانستند به کارهای اجتماعی روی بیاورند.
به تصویر بامزه بالا نگاه کنید.
جنگجوی متعلق به مکتب کینزی میگوید ارزش هر چیزی بر اساس «هزینهای» که برای آن شده است، مشخص میشود. مثلاً ارزش یک کیلو گوجه بواسطه هزینه زمین، آب، بذر، سم، کود، تراکتور، هزینه حمل و نقل محصول، دستمزد کارگر و .... مشخص میشود.
جنگجوی مارکسیست در طرف دیگر میگوید نه! ارزش هر چیزی را مقدار «کاری» که برای تولید آن صرف شده است، مشخص میکند. در همان مثال گوجه، مقدار کار انسانی که برای به عمل آوردن آن یک کیلو گوجه صرف شده است (از کشاورز و کارگر و حمال و دلال و ...) ارزش نهایی آن را مشخص میکند...
🍉در ادامه یادداشت زیر را بخوانید
جنگجوی متعلق به مکتب کینزی میگوید ارزش هر چیزی بر اساس «هزینهای» که برای آن شده است، مشخص میشود. مثلاً ارزش یک کیلو گوجه بواسطه هزینه زمین، آب، بذر، سم، کود، تراکتور، هزینه حمل و نقل محصول، دستمزد کارگر و .... مشخص میشود.
جنگجوی مارکسیست در طرف دیگر میگوید نه! ارزش هر چیزی را مقدار «کاری» که برای تولید آن صرف شده است، مشخص میکند. در همان مثال گوجه، مقدار کار انسانی که برای به عمل آوردن آن یک کیلو گوجه صرف شده است (از کشاورز و کارگر و حمال و دلال و ...) ارزش نهایی آن را مشخص میکند...
🍉در ادامه یادداشت زیر را بخوانید
چرا ملتها شکست میخورند؟
به تصویر بامزه بالا نگاه کنید. جنگجوی متعلق به مکتب کینزی میگوید ارزش هر چیزی بر اساس «هزینهای» که برای آن شده است، مشخص میشود. مثلاً ارزش یک کیلو گوجه بواسطه هزینه زمین، آب، بذر، سم، کود، تراکتور، هزینه حمل و نقل محصول، دستمزد کارگر و .... مشخص میشود.…
🗽دربارهء ارزش
⚜صادق آدینه
...اما جنگجوی قَدَر اتریشی (از مکتب اتریشی اقتصاد) هر دو جنگجوی کوتوله را به سیخ کشیده است و میگوید هر دو در اشتباه هستید. ارزش هر چیزی «ذهنی» است و برای فرد به فرد متفاوت است.
یک مثال اندکی مبتذل و البته بومی: یک سنجاق و یا سیخ کج و کوله برای من هیچ استفادهای ندارد، هیچ ارزشی هم ندارد. نه «هزینه» و نه «کار» صرف شده برای ساخت آن برایم مهم نیست، در چشم من بیارزش است. اما همین سنجاق و سیخ کج و کوله برای یک فرد معتاد به تریاک به قدری با ارزش است که در موقعیتی خاص حتی ممکن است حاضر باشد بهای هنگفتی بابت آنها بدهد، اتفاقاً برای او هم مهم نیست که چقدر بابت ساخت آنها «کار» یا «هزینه» شده است!
مثال دیگر الماس و سایر جواهرات است. الماس واضحاً بر مبنای مقدار کار یا مقدار هزینهای که برای استخراج و تراش آن صرف شده است، ارزشگذاری و سپس قیمتگذاری نمیشود.
یا یک تابلوی نقاشی، برای مثال از نقاش مشهور هلندی وَن گوگ، باز هم بر اساس کار و هزینهای که صرف کشیدن آن شده است، ارزشگذاری نمیشود.
یک بطری آب معدنی در وسط بیابان و وسط شهر، برای شما ارزش مشابهای ندارد. هر دو در یک کارخانه، با مقدار کار و هزینه مشابه تولید شدهاند اما در موقعیتهای متفاوت، ارزش متفاوتی دارند.
مثالها زیادند، منظور اینکه نحوه ارزشگذاری یک چیز، کاملاً به وضعیت شخصی هر کس وابسته است، یک مسئله فردی و اساساً ذهنیست و از فرد به فردی دیگر متفاوت است. ارزشگذاری ذهنی در تمام جنبههای زندگی برقرار است: ممکن است برای کسی دیدار معشوقه در بعد از ظهری پاییزی از یک معامله پر سود با ارزشتر باشد و یا برای فردی دیگر خواندن یک کتاب از قرمهسبزی با ارزشتر باشد، یک فعالیت خیریه از کتاب خواندن با ارزش باشد و .... آدمها، همیشه در هر لحظه بنا به مجموع شرایط و احوالات خود، در حال ارزشگذاری چیزها و پس از آن کنش بر اساس آن ارزشگذاریها هستند. متفکرین مکتب اتریشی باور دارند که انسان باید آزاد باشد تا بتواند بر اساس ارزشگذاریهای شخصی خود کُنش کند. نباید یک مرجع مداخلهگر به زور ارزش همه چیز را برای همهکس تعیین کند چون اصلاً نمیتواند که چنین کند، هیچکس (احتمالاً بجز خدا) توانایی محاسبه این حجم از ترجیحات لحظهای و بشدت متنوع را ندارد.البته بعضی از دولتها از آنجایی که ادعای خدایی دارند، علاقه دارند که ارزش بعضی از چیزها را برای همه تعیین کنند، بعضی از دولتها که بیشتر مداخلهگرند حتی در باقی انتخابها و ارزشگذاریهای آدمها هم دخالت میکنند. مثلاً اینکه چه بپوشند، چه بخورند، چه بنوشند، چه ببینند، چه با ارزش است و چقدر با ارزش است و چه چیز از نظر آنها به کلی بیارزش است.
در واقع یک چیز به این دلیل برای یک فرد با ارزش است چون باور دارد آن چیز مطلوبیت زندگی او را بالا میبرد. پس ارزش هر چیز در واقع مطلوبیت آن چیز برای هر فرد را نشان میدهد. وقتی یک بطری آب معدنی برای کسی خیلی با ارزش است یعنی باور دارد که آن آب برای او فوقالعاده مطلوب است. دزدی کردن، مال دیگران را خوردن، تصرف دارایی دیگران و نادیده گرفتن مالکیت آنها هم ممکن است مطلوبیت متجاوز را زیاد کند ولی قطعاً مطلوبیت طرف مقابل را کم میکند. به همین دلیل از زمان مرحوم حمورابی، پادشاه بابل (و شاید پیشتر) این کار منع شده است و تمام ادیان توصیه کردهاند از این قبیل تجاوزها به اموال دیگران نشود وگرنه عواقب تلخ همیشگی در جهان دیگر در انتظارشان خواهد بود و وقتی طرف خیلی حرف نه-شنو بود، مجازات این دنیایی هم در انتظارش بود چه شخصاً توسط آنکه مطلوبیتش کم شده بود چه از طرف مرجع اقتدار و حاکم عادل آن اجتماع.
ما چطور ارزش هر چیز را به یکدیگر نشان میدهیم؟ پاسخ کوتاه: در بازار و از طریق قیمت در بازار (محل داد و ستد) برآیند عینی تمامی ارزشهای ذهنی اشخاص تولید قیمت میکند. در واقع در هر تک معامله وقتی دو نفر میخواهند ارزش ذهنیشان برای یک چیز را ابراز کنند آنرا در قالب قیمت بیان میکنند. بطری آب معدنی در بیابان ارزش بالایی دارد، پس با قیمت بالایی این با ارزش بودن نشان داده میشود. اگر قیمت مبتنی بر پول کاغدی باشد، ارزش ۱ بطری در بیابان ممکن است با ۱۰۰۰ عدد اسکناس هزار تومانی برابر شود، در صورتی که همان بطری در شهر فقط با ۲ عدد اسکناس هزار تومانی برابر است. وقتی عرضه زیادتر میشود ممکن است ارزش ذهنی آن کالا برای متقاضی کمتر شود و همزمان قیمت که آن ارزش را نمایندگی میکند و مبتنی بر پول است نیز کاهش یابد.
⚜صادق آدینه
...اما جنگجوی قَدَر اتریشی (از مکتب اتریشی اقتصاد) هر دو جنگجوی کوتوله را به سیخ کشیده است و میگوید هر دو در اشتباه هستید. ارزش هر چیزی «ذهنی» است و برای فرد به فرد متفاوت است.
یک مثال اندکی مبتذل و البته بومی: یک سنجاق و یا سیخ کج و کوله برای من هیچ استفادهای ندارد، هیچ ارزشی هم ندارد. نه «هزینه» و نه «کار» صرف شده برای ساخت آن برایم مهم نیست، در چشم من بیارزش است. اما همین سنجاق و سیخ کج و کوله برای یک فرد معتاد به تریاک به قدری با ارزش است که در موقعیتی خاص حتی ممکن است حاضر باشد بهای هنگفتی بابت آنها بدهد، اتفاقاً برای او هم مهم نیست که چقدر بابت ساخت آنها «کار» یا «هزینه» شده است!
مثال دیگر الماس و سایر جواهرات است. الماس واضحاً بر مبنای مقدار کار یا مقدار هزینهای که برای استخراج و تراش آن صرف شده است، ارزشگذاری و سپس قیمتگذاری نمیشود.
یا یک تابلوی نقاشی، برای مثال از نقاش مشهور هلندی وَن گوگ، باز هم بر اساس کار و هزینهای که صرف کشیدن آن شده است، ارزشگذاری نمیشود.
یک بطری آب معدنی در وسط بیابان و وسط شهر، برای شما ارزش مشابهای ندارد. هر دو در یک کارخانه، با مقدار کار و هزینه مشابه تولید شدهاند اما در موقعیتهای متفاوت، ارزش متفاوتی دارند.
مثالها زیادند، منظور اینکه نحوه ارزشگذاری یک چیز، کاملاً به وضعیت شخصی هر کس وابسته است، یک مسئله فردی و اساساً ذهنیست و از فرد به فردی دیگر متفاوت است. ارزشگذاری ذهنی در تمام جنبههای زندگی برقرار است: ممکن است برای کسی دیدار معشوقه در بعد از ظهری پاییزی از یک معامله پر سود با ارزشتر باشد و یا برای فردی دیگر خواندن یک کتاب از قرمهسبزی با ارزشتر باشد، یک فعالیت خیریه از کتاب خواندن با ارزش باشد و .... آدمها، همیشه در هر لحظه بنا به مجموع شرایط و احوالات خود، در حال ارزشگذاری چیزها و پس از آن کنش بر اساس آن ارزشگذاریها هستند. متفکرین مکتب اتریشی باور دارند که انسان باید آزاد باشد تا بتواند بر اساس ارزشگذاریهای شخصی خود کُنش کند. نباید یک مرجع مداخلهگر به زور ارزش همه چیز را برای همهکس تعیین کند چون اصلاً نمیتواند که چنین کند، هیچکس (احتمالاً بجز خدا) توانایی محاسبه این حجم از ترجیحات لحظهای و بشدت متنوع را ندارد.البته بعضی از دولتها از آنجایی که ادعای خدایی دارند، علاقه دارند که ارزش بعضی از چیزها را برای همه تعیین کنند، بعضی از دولتها که بیشتر مداخلهگرند حتی در باقی انتخابها و ارزشگذاریهای آدمها هم دخالت میکنند. مثلاً اینکه چه بپوشند، چه بخورند، چه بنوشند، چه ببینند، چه با ارزش است و چقدر با ارزش است و چه چیز از نظر آنها به کلی بیارزش است.
در واقع یک چیز به این دلیل برای یک فرد با ارزش است چون باور دارد آن چیز مطلوبیت زندگی او را بالا میبرد. پس ارزش هر چیز در واقع مطلوبیت آن چیز برای هر فرد را نشان میدهد. وقتی یک بطری آب معدنی برای کسی خیلی با ارزش است یعنی باور دارد که آن آب برای او فوقالعاده مطلوب است. دزدی کردن، مال دیگران را خوردن، تصرف دارایی دیگران و نادیده گرفتن مالکیت آنها هم ممکن است مطلوبیت متجاوز را زیاد کند ولی قطعاً مطلوبیت طرف مقابل را کم میکند. به همین دلیل از زمان مرحوم حمورابی، پادشاه بابل (و شاید پیشتر) این کار منع شده است و تمام ادیان توصیه کردهاند از این قبیل تجاوزها به اموال دیگران نشود وگرنه عواقب تلخ همیشگی در جهان دیگر در انتظارشان خواهد بود و وقتی طرف خیلی حرف نه-شنو بود، مجازات این دنیایی هم در انتظارش بود چه شخصاً توسط آنکه مطلوبیتش کم شده بود چه از طرف مرجع اقتدار و حاکم عادل آن اجتماع.
ما چطور ارزش هر چیز را به یکدیگر نشان میدهیم؟ پاسخ کوتاه: در بازار و از طریق قیمت در بازار (محل داد و ستد) برآیند عینی تمامی ارزشهای ذهنی اشخاص تولید قیمت میکند. در واقع در هر تک معامله وقتی دو نفر میخواهند ارزش ذهنیشان برای یک چیز را ابراز کنند آنرا در قالب قیمت بیان میکنند. بطری آب معدنی در بیابان ارزش بالایی دارد، پس با قیمت بالایی این با ارزش بودن نشان داده میشود. اگر قیمت مبتنی بر پول کاغدی باشد، ارزش ۱ بطری در بیابان ممکن است با ۱۰۰۰ عدد اسکناس هزار تومانی برابر شود، در صورتی که همان بطری در شهر فقط با ۲ عدد اسکناس هزار تومانی برابر است. وقتی عرضه زیادتر میشود ممکن است ارزش ذهنی آن کالا برای متقاضی کمتر شود و همزمان قیمت که آن ارزش را نمایندگی میکند و مبتنی بر پول است نیز کاهش یابد.