ویدئو و تصویر روز

Forwarded from قرآن

📓

آیا جان یک انسان در نگاه خداوند، هم‌سنگ جان همه انسان‌هاست؟

آیا می‌توان گفت از دیدگاه خداوند، جان یک انسان چنان ارزشی دارد که نابودی او به‌منزله نابودی همه بشریت است؟ اگر چنین است، جایگاه مجازات‌هایی مانند قصاص چیست؟ و در برابر اهانت به مقدسات، اولویت با دفاع از نمادهاست یا پاسداشت جان انسان؟ این پرسش‌ها ما را به قلب یکی از اساسی‌ترین مباحث قرآنی می‌برد:

"ارزش جان انسان در منطق الهی."

اصل بنیادین: حرمت جان انسان

قرآن کریم در یکی از صریح‌ترین و تکان‌دهنده‌ترین بیانات خود اعلام می‌کند:

.
«هر کس انسانی را بدون آن‌که مرتکب قتل یا فساد در زمین شده باشد بکشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته است؛ و هر کس انسانی را زنده بدارد، گویی همه مردم را زنده داشته است» ¹*

این بیان، صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست؛ بلکه اعلام یک اصل بنیادین الهی است. ارزش جان انسان به اندازه‌ای است که سلب ناحق آن، معادل نابودی جامعه انسانی دانسته شده است. این نگاه، نشان می‌دهد که در منطق قرآن، انسان صرفاً یک فرد نیست؛ بلکه حامل کرامت الهی و نماینده نوع بشر است.

کرامت ذاتی انسان؛ ریشه ارزش جان

ارزش جان انسان از کجا ناشی می‌شود؟ قرآن در آیه‌ای دیگر پاسخ می‌دهد:

«و به‌راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنان را در خشکی و دریا حمل کردیم و از چیزهای پاکیزه روزی دادیم و آنان را بر بسیاری از آفریدگان خود برتری آشکار دادیم» ²*

این آیه نشان می‌دهد که کرامت انسان، امری ذاتی و الهی است؛ نه وابسته به نژاد، مذهب یا جایگاه اجتماعی. وقتی خداوند انسان را «گرامى» می‌داند، تعرض به جان او تعرض به این کرامت الهی است.

قصاص؛ محدودسازی خشونت، نه ترویج آن
ممکن است پرسیده شود: اگر جان انسان چنین ارزشی دارد، پس چرا قرآن از قصاص سخن گفته است؟ پاسخ در این آیه نهفته است:

.
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، درباره کشتگان، قصاص بر شما مقرر شده است… و برای شما در قصاص زندگی است، ای خردمندان، باشد که پرهیزگار شوید» ³*

نکته کلیدی در این آیه، عبارت «در قصاص برای شما زندگی است» است. هدف قصاص در منطق قرآن، انتقام‌جویی نیست؛ بلکه بازدارندگی و حفظ حیات اجتماعی است. به تعبیر دیگر، قرآن با قرار دادن چارچوب حقوقی مشخص، از خون‌ریزی‌های بی‌ضابطه و انتقام‌های قبیله‌ای جلوگیری می‌کند. پس حتی در پذیرش مجازات، اصل بر صیانت از حیات است.

پرهیز از اهانت و چرخه خشونت

قرآن حتی در مواجهه با مقدسات دیگران نیز هشدار می‌دهد.

.
«و کسانی را که جز خدا می‌خوانند دشنام ندهید، مبادا آنان از روی دشمنی و نادانی خدا را دشنام دهند»⁴*

این آیه نشان می‌دهد که منطق قرآن، جلوگیری از چرخه خشونت و اهانت متقابل است. اگر درباره نمادهای دیگران چنین احتیاطی توصیه شده، به طریق اولی درباره جان انسان باید نهایت احتیاط رعایت شود.

جمع‌بندی:

اولویت با حیات، عدالت و کرامت
برآیند آیات قرآن نشان می‌دهد که:
جان انسان دارای ارزش فراگیر و هم‌سنگ با همه بشریت است.
این ارزش ریشه در کرامت الهیِ اعطاشده به نوع انسان دارد.
حتی در موارد مجازات، هدف نهایی قرآن حفظ زندگی و جلوگیری از گسترش خشونت است.
منطق الهی بر کاهش تنش، جلوگیری از اهانت و پاسداشت حرمت انسان استوار است.
در نتیجه، در دستگاه ارزشی قرآن، جان انسان جایگاهی بس والا دارد؛ جایگاهی که هر تصمیم اجتماعی، قضایی یا سیاسی باید با سنجش آن اتخاذ شود.

📚: مستند آیات

¹*س آ

هر کس انسانی را بدون آن‌که مرتکب قتل یا فساد در زمین شده باشد بکشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته است و هر کس انسانی را زنده بدارد، گویی همه مردم را زنده داشته است.

مَن قَتَلَ نَفسًا بِغَیرِ نَفسٍ أَو فَسادٍ فِی الأَرضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النّاسَ جَميعًا وَمَن أَحياها فَكَأَنَّما أَحيا النّاسَ جَميعًا

²* س آ

و به‌راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنان را در خشکی و دریا حمل کردیم و از چیزهای پاکیزه روزی دادیم و آنان را بر بسیاری از آفریدگان خود برتری آشکار دادیم.

وَلَقَد كَرَّمنا بَني آدَمَ وَحَمَلناهُم فِي البَرِّ وَالبَحرِ وَرَزَقناهُم مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلناهُم عَلى كَثيرٍ مِمَّن خَلَقنا تَفضيلًا

³* س آ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید درباره کشتگان قصاص بر شما مقرر شده است آزاد در برابر آزاد و بنده در برابر بنده و زن در برابر زن پس هر کس از سوی برادرش چیزی به او بخشیده شود پیروی از پسندیده و پرداخت به او به نیکی باشد این تخفیف و رحمتی از سوی پروردگار شماست و برای شما در قصاص زندگی است ای خردمندان باشد که پرهیزگار شوید.

عضویت در گروه و بیان دیدگاه
📓 @qoranme
.

55 views02:07