ویدئو و تصویر روز

Forwarded from قرآن

📓
روح چیست؟
روح؛ بهره‌ای اندک از علم الهی

در سوره‌ی اسراء آیه ۸۵، پاسخی در ظاهر بسیار کوتاه و اجمالی:

«بگو: روح از امر پروردگار من است و به شما از دانش جز اندکی داده نشده است»
[طرح پرسش و پاسخ اجمالی
و تعیین حد و اندازه‌ی دانایی بشر]

پرسش بنیادین:

در جمله پایانی آیه
«و به شما از دانش جز اندکی داده نشده»

تنها بیانگر محدودیت آگاهی بشر از روح است؟ یا این‌که اساساً حقیقت روح همان بهره‌ای اندک از علم و امر الهی است که در وجود انسان دمیده شده و او را به سرچشمه‌ی دانش، حیات و شناخت پیوند می‌دهد؟

روح به مثابه بهره‌ای اندک از علم الهی

۱. طرح پرسش و پاسخ در آیه ۸۵ اسراء

آیه می‌گوید: «و از تو درباره‌ی روح می‌پرسند. بگو: روح از امر پروردگار من است و به شما از دانش جز اندکی داده نشده است»¹*

اینجا روح در نسبت با «امر الهی» معرفی می‌شود، و بلافاصله محدودیت علم بشر ذکر می‌گردد
این همراهی نشان می‌دهد که خودِ روح می‌تواند همان بهره‌ای اندک از علم و امر خدا باشد که در اختیار بشر قرار گرفته است

۲. دمیده‌شدن روح همراه با ابزارهای شناخت

در آیه‌ی ۹ سوره‌ی سجده آمده است:
«سپس او را درست کرد و از روح خویش در او دمید و برای شما گوش و چشم‌ها و دل‌ها قرار داد؛ اندکی شکر می‌کنید»²*

اینجا دمیده‌شدن روح هم‌زمان با عطای سمع، بصر و فؤاد است؛ یعنی روح سرچشمه‌ی ادراک و دانش در انسان است. این ارتباط میان «روح» و «علم» معنای جمله‌ی پایانی آیه‌ی ۸۵ اسراء را عمیق‌تر می‌کند: روح همان بهره‌ی اندکی است که ظرف آگاهی بشر را می‌سازد

۳. روح، حامل پیام و معرفت

در سوره‌ی نحل آیه‌ی ۲ می‌خوانیم: «فرشتگان را با روح از امر خویش بر هر کس از بندگانش که بخواهد نازل می‌کند، [می‌فرماید:] بیم دهید که معبودی جز من نیست؛ پس از من پروا کنید»³*

اینجا روح واسطه‌ی انتقال پیام و معرفت یکتاپرستی است. بنابراین روح، نه تنها نیروی حیات‌بخش در انسان، بلکه حامل علم و هدایت نیز هست

۴. روح به عنوان آیه‌ای برای جهانیان

در سوره‌ی انبیاء آیه‌ی ۹۱: «و آن زنی را که پاکدامن بود یاد کن؛ در او از روح خود دمیدیم و او و پسرش را نشانه‌ای برای جهانیان قرار دادیم»⁴*

دمیده‌شدن روح در مریم(س) و قرار گرفتن او و فرزندش به عنوان آیه‌ای جهانی، نشان می‌دهد که روح چیزی فراتر از بُعد مادی است؛ عطای ویژه‌ای از امر و دانش الهی است که معنا و نشانه به وجود می‌آورد. این دمیدن روح، همانند القای کلمه‌ی «کُن» است؛ یعنی یک امر الهی که با دستور ساده ولی قدرت‌بخش، وجود را تحقق می‌بخشد

۵. روح و وحی؛ پیوند مستقیم با دانش

در سوره‌ی شوری آیه‌ی ۵۲ آمده است: «و بدین‌گونه روحی از امر خود به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست، ولی آن را نوری گرداندیم که هر کس از بندگانمان را بخواهیم بدان راهنمایی می‌کنیم»⁵*

اینجا «روح از امر الهی» مستقیماً با وحی و دانش پیوند خورده است. همان‌طور که دمیده‌شدن روح در انسان سرچشمه‌ی آگاهی است، نزول روح بر پیامبر سرچشمه‌ی دانش وحیانی است

۶. روح به عنوان واسطه‌ی هدایت جهانی

در سوره‌ی غافر آیه‌ی ۱۵ می‌خوانیم: «اوست که درجات [بلندی] دارد، صاحب عرش است، روح را از امر خویش بر هر که از بندگانش بخواهد فرو می‌فرستد تا روز دیدار را بیم دهد»⁶*

اینجا روح همان واسطه‌ی علم و هدایت برای بشر معرفی شده که انسان را از آینده و سرنوشت باخبر می‌سازد

۷. روح، امر الهی و کلمه‌ی «کُن»

در سوره‌ی یس آیه‌ی ۸۲ آمده است: «فرمان او چون چیزی را بخواهد تنها این است که به آن می‌گوید: باش! پس می‌شود»⁷*

این کلمه‌ی «کُن» همان اصل امر الهی است که در خلقت آدم و در تولد مسیح به مریم نیز بازتاب یافته است. هم آدم از خاک آفریده شد و با دمیدن روح و دستور «کُن» جان یافت، هم مسیح بدون پدر و با القای کلمه‌ی الهی به مریم، وجود یافت

بنابراین روح و امر الهی هر دو به واسطه‌ی این دستور ساده ولی بی‌نهایت مؤثر، نیروی حیات، آگاهی و تحقق را به موجودات می‌بخشند

این تحلیل، ماهیت روح و امر الهی را به شکلی ملموس‌تر نشان می‌دهد و ارتباط میان آفرینش، وحی و هدایت را در یک سطح عمیق یکپارچه می‌کند

جمع‌بندی

بر اساس این آیات و تحلیل «کُن»:
جمله‌ی پایانی آیه‌ی ۸۵ اسراء تنها محدودیت شناخت بشر را بیان نمی‌کند، بلکه حقیقت روح را نیز روشن می‌سازد: روح همان عطای اندک از علم و امر الهی است که به انسان داده شده است و با «کُن» می‌تواند وجود را تحقق بخشد
روح در قرآن نه تنها نیروی حیات‌بخش، بلکه بهره‌ی اندک انسان از علم خداست؛ بهره‌ای که او را قادر به فهم، هدایت و معنا می‌کند، اما در عین حال محدود و اندک در برابر علم بی‌پایان پروردگار
همان‌طور که در خلقت آدم و تولد مسیح می‌بینیم، این امر الهی با یک کلمه «کُن» به تحقق می‌رسد؛ این نشان می‌دهد که قرآن در چیدمان جملات خود، از هر لحاظ بهترین و جامع‌ترین بیان را ارائه کرده است
M.G✍️
@qoranme
.

👍4

102 views12:20