وارداتِ نماد ایدئولوژیک جمهوری اسلامی
ردپای «سلاطین»‌ در راسته چادرفروشان

زیتون–علی جلالی نجف‌آبادی: آنچه از آمار و ارقام منتشر شده از سوی رسانه‌های داخلی ایران و نهادهای حکومتی می‌توان دریافت این است که میزان مصرف پارچه چادری مشکی در کشور چیزی بیش از ۵۰ میلیون متر مربع است. این یعنی ایران بیشترین مصرف را در سطح جهان (حتی بیش از کشورهایی مانند عربستان و عراق و پاکستان) در مصرف پارچه چادر مشکی داشته است.
این حجم بالا و اقبال شدید به مصرف پارچه چادر مشکی در کشور، علیرغم مخالفت با حجاب اجباری از سوی جامعه مدنی، چگونه هنوز جایگاه ویژه خود را حفظ کرده و ایران را پرمصرف‌ترین بازار پارچه مشکی لقب داده است؟ آیا حجم برخورد با مخالفان حجاب اجباری تنها توجیهی اعتقادی و امنیتی دارد؟
https://tinyurl.com/yxn9wwx5

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67462

آیا ایران و آمریکا همچنان کج‌دار و مریز پیش خواهند رفت
«جنگ و صلح»

زیتون ـ مهسا محمدی: نگاهی به اظهارات رهبران ایران و ایالات متحده، فقط در کمتر از ۴۸ ساعت گذشته، شاید بیش از هر چیزی حاکی از بلاتکلیفی و سردرگمی این کشورها در مواجهه با یکدیگر باشد.

این موضع‌گیری‌ها گاه چنان متناقض‌اند که به نظر می‌رسد یکی از این اظهارات می‌‌تواند آنان را تا آستانه جنگ پیش ببرد و اظهارنظر دیگری دو طرف را به پای میز مذاکره بکشاند.

در آخرین اظهارنظرها حسن روحانی که در حال حاضر برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک به سر می‌برد در موضعی کاملا جدید و تا حدی دور از انتظار گفته است که اگر «تحریم‌ها رفع شود حاضرم درباره تغییرها، الحاق‌ها یا اصلاح‌های کوچکی در برجام گفت‌وگو کنم» به گزارش خبرگزاری رویترز این سخنان، امروز و در گفتگوی حسن روحانی با خبرنگاران اظهار شد. این گفته روحانی در حالی توجه رسانه‌های خارج از ایران را به خود جلب کرد که در رسانه‌های داخلی انعکاس داده نشد.

هر چند رییس‌جمهوری ایران منظور خود از «تغییرات کوچک» را روشن نکرد، اما نگاهی به محل‎های اختلاف حاکی از آن است که این تغییرات می‌تواند درباره برنامه موشکی ایران و نقش این کشور در مناقشات منطقه‌ای یا به وجود آوردن امکان افزایش نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران باشد.

این اظهارات حسن روحانی در ادامه‌ی چراغ سبز دیگری بود که روز گذشته محمد جواد ظریف، در گفت‌وگو با کریستین امانپور خبرنگار شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان، به امریکا نشان داده و گفته بود که ایران حاضر است در ازای لغو تحریم‌ها اجازه « بازرسی دائمی از تاسیسات اتمی» را بدهد.
https://tinyurl.com/y2mbdb55

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67512

در نیویورک چه گذشت
از خنده‌های تفسیرپذیر تا پیش‌شرط‌های قطعی
زیتون ـ بعد از چند روز دیدارهای حاشیه‌ای، رسمی و اتفاقیِ تیم ایران در نیویورک، سرانجام نوبت به سخنرانی رییس‌جمهوری ایران در نشست مجمع عمومی سازمان ملل رسید.
حسن روحانی امروز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل خطاب به ایالات متحده و طرف‌های اروپایی گفت که «پاسخ ما به مذاکره تحت تحریم نه است.» این شاید روشن‌ترین پاسخی باشد که از سوی تیم روحانی در طی ماه‌های اخیر، در میان سیگنال‌های مثبت و منفی که بین طرفین رد و بدل می‌شد، داده شده‌است.

او در ادامه تاکید کرد که « هرگز با دشمنی که می‌خواهد با سلاح فقر، فشار و تحریم ایران را به تسلیم وادارد مذاکره نخواهد کرد.»
رئیس جمهوری ایران، تحقق برجام را حداقل خواسته ایران دانست و تاکید کرد که « اگر بیشتر می‌خواهید، باید بیشتر هم بدهید.»
او سپس در جملاتی که به نظر می‌رسد خطاب آن به شخص ترامپ و طعنه‌، یا شاید راه نشان دادنی به او باشد، گفت:« اگر نسبت به اسم برجام حساسیت دارید، به رسمِ آن بازگردید و به چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، متعهد باشید.»
روحانی روز گذشته هم در نیویورک در جمع خبرنگاران خطاب به ایالات متحده گفته بود که اگر «تحریم‌ها رفع شود حاضرم درباره تغییرها، الحاق‌ها یا اصلاح‌های کوچکی در برجام گفت‌وگو کنم.»
https://tinyurl.com/y27k38gd

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67563

تجارت دیرهنگام با ترامپ
اگر بیشتر می‌خواهید باید بیشتر بدهید

دست‌کم دو بخش از سخنرانی نسبتا منسجم و کوتاه حسن روحانی در سازمان ملل، پیام به آمریکا و عربستان بود. روحانی در بخش نسبتا مفصلی که با آمریکا و بلکه ترامپ، سخن می‌گفت پیام (پیشنهاد) تاجرانه‌ای را به‌نحوی دیپلماتیک مخابره کرد: «برجام حداقل بود، اگر بیشتر می‌خواهید، باید بیشتر هم بدهید».
محور اصلی و بلکه مبنای توافق برجام، مهار توانایی‌ ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای بود. در این تفاهم‌نامه، اگرچه به پرهیز ایران از ساخت موشک‌های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای اشاره شده است، اما برجام نسبت چندانی با توانایی و صنعت موشکی ایران ندارد.
گفته می‌شود ترامپ از برجام خارج شد چون دست‌آورد اوباما بود و ایران اگر به این موضوع واقف بود یا واقع‌گرایانه و عمل‌گرایانه با این خواسته‌ی شخصی ترامپ برخورد می‌کرد، چه بسا کار به این‌جا نمی‌کشید. اما ترامپ «بد» بودن این توافق را بهانه‌ی خروج از برجام قرارداد. ترامپ مدعی‌ست که ایران به روح برجام وفادار نمانده؛ برجام توانایی ایران را برای دسترسی به سلاح هسته‌ای برای همیشه تضمین نمی‌کند و توان موشکی ایران را هم نادیده گرفته است.
به عبارت دیگر ترامپ دست‌کم در ظاهر چنین وانمود می‌کند که «بیشتر از برجام» می‌خواهد؛ نخست نظارت دائم بر برنامه هسته‌ای ایران و دیگری محدود کردن توان موشکی. این دومی را ایران بارها خط قرمز خود خوانده و گفته هیچ‌گاه در خصوص آن مذاکره نخواهد کرد.
امااحتمالا با ملاحظه‌ی همین دو خواسته‌ی ظاهری ترامپ، حسن روحانی، امروز در صحن علنی سازمان به او پیام داد«اگر بیشتر می‌خواهید [ممکن است، اما] باید بیشتر بدهید».
https://tinyurl.com/y2o46jrj

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67574

پنج نشست، با دو درک از وضعیت سیاسی
فرخ نگهدار

در طول شهریور ماه پنج نشست در شهرهای مختلف اروپا و امریکا با شرکت فعالین سیاسی ایرانی تشکیل شده یا می‌شود که تقریبا تمام گروه‌ها و گرایش‌های موجود در طیف اپوزیسیون ایرانی را پوشش میدهد.

اگر توافق دوفاکتوی شورای مدیریت گذار با ولیِعهد سابق ایران را حقیقی تلقی کنیم متوجه می شویم که نشست‌های فوق تمایلات عموم گروه‌ها و فعالین سیاسی شناخته شده را پوشش می‌دهد و کمتر کسی است، به شمول سلطنت طلبان و مجاهدین، که دست کم به یکی از ایننشست ها چشم امید، تعلق خاطر، یا موضع حمایتی نداشته باشد.

این نشست ها هم به لحاظ هویتی، پیشینه تاریخی، و اهداف و آرمان‌ها بسیار متنوع‌اند، هم به لحاظ مشی سیاسی و منابع قدرت.

اما بسیار جالب توجه است که علیرغم تمام این تنوعات، بحثِ روزِ آنها حول تحلیل موقعیت و روند کنونی است.

سوالی که ذهن حاضران و پی‌گیرندگان این نشست‌ها را به خود مشغول داشته این است که آیا بالایی‌ها قادرند در برابر فشار امریکا و متحدان، ویا فشار مردم از پائین، دوام بیاورند؟ آیا «توده‌های مردم بی‌لبخند» همچنان دارند به روال سابق به زندگی ادامه می‌دهند؟

هر نوع تصمیم سیاسی در روندهای جاری به نوعی تحت تاثیر و برخاسته از پاسخی است که به سوال فوق داده می‌شود: آیا حکومت در برابر فشارخارجی و نارضایی مردم دوام می‌آورد یا فرو‌می‌پاشد؟ تسلیم می‌شود؟ سرنگون می‌شود؟ آیا ثبات سیاسی و امنیت حکومت از دست رفته و روند گذار از حکومت فعلی به «نظام مطلوب» آغاز شده است؟
https://tinyurl.com/yxfexgdb

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67604

پیشروی سنگر به سنگر «اسلام » در دانشگاه

زیتون ـ محمدرضا سرداری: سال تحصیلی جدید برای صادق زیبا کلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، با یک شگفت‌زدگی همراه بود. یک هفته پیش از آغاز سال تحصیلی او نزد خانم رحمانی منشی گروه علوم سیاسی رفت تا درباره ارائه واحد درسی «اعراب و اسرائیل» برای ترم آینده از وی سؤال کند؛ اما از پاسخ خانم منشی خشکش می‌زند.

زیبا کلام امسال باید به جای درس « اعراب و اسرائیل»، «صهیونیسم و مسئله فلسطین» را تدریس کند. اما این تغییر دلیل شوکه شدن این استاد دانشگاه نیست. بلکه وی از منشی گروه فهرستی دریافت کرده که در آن از ۷۰ عنوان درسی ۲۲ عنوان آن به دروس اسلامی اختصاص یافته. یعنی ۴۵ واحد اصلی از مجموعه ۱۳۸ واحد. اما آیا خبر زیباکلام به معنی ثمر دادن تلاش‌های ۴۰ ساله در جمهوری اسلامی برای اسلامی کردن دانشگاه‌ها است؟
https://tinyurl.com/y4oc84gy

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67619

سفر روحانی، طرح هرمز و خطر جنگ
در گفتگو با مدیرکل پیشین وزارت امور خارجه ایران
ادامه‌ی بحران‌ منطقه بدونِ جنگِ فراگیر بیشترین طرفدار را دارد

زیتون ـ سفر حسن روحانی به نیویورک و حضور وی در مجمع عمومی سازمان ملل، نه دونالد ترامپ را راضی کرد، نه سران کشورهای اروپایی‌ها را. در پایان این سفر از تقابل ایران و آمریکا کاسته نشد و فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد حفظ برجام دشوارتر شده است. این‌که دستاورد و امکانات بالقوه سفر روحانی به نیویورک چه بود، موضوع گفت‌وگوی زیتون با قاسم محبعلی، مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه ایران است.

آقای محبعلی معتقد است طرح امنیت هرمز از سوی کشورهای عربی منطقه جدی گرفته نمی‌شود ولی حضور روحانی در سازمان ملل، در راستای کاهش احتمال اجماع جهانی علیه ایران بود. وی منطقه خاورمیانه را منطقه‌ای می‌داند که بازیگران اصلی‌اش بحران‌زی هستند ولی در شرایط فعلی ترجیح می‌دهند بحران را مدیریت کنند و وارد وادی خانمانسوز جنگ نشوند.
https://tinyurl.com/y5euw2f3

متن کامل این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:
https://zeitoons.com/67629

وقتی کار از «قهقهه» می‌رود
طاها پارسا

چند وقتی از مهاجرت خانوادگی ما به آلمان نگذشته بود؛ بعدازظهر یکی از روزهای تعطیل هفته، در یک ایستگاه خلوت، به انتظار آمدنِ اتوبوس ایستادیم. عابری که از آن‌جا می‌گذشت به زبان آلمانی از ما پرسید آیا شما منتظر آمدن اتوبوس هستید؟ من هم با چهره‌ای گشاده و لبخندی به پهنای صورت جواب دادم : نمی‌دانم! عابر با تعجب شانه‌ای بالا انداخت و رفت. پسر نوجوانم که چند روزی از ورودش به آلمان نگذشته بود، از من پرسید که آیا سوال عابر را متوجه شده‌ام؟ با اعتماد به‌نفس پدرانه‌ای برایش توضیح دادم که عابر از من پرسیده است آیا اتوبوس اینجا خواهد آمد( توقف خواهد داشت)؟ و من به او گفته‌ام نمی‌دانم.
پسرم گفت: اما به نظر من عابر پرسید که آیا شما منتظر اتوبوس هستید؟ و وقتی شما به او گفتید نمی‌دانم، خیلی تعجب کرد! همسرم هم که چند جمله‌ای بیشتر از من آلمانی را می‌دانست، حرف پسرم را تائید کرد. من البته تسلیم نشدم تا این‌که پس از نیم‌ساعتی انتظار، خبری از آمدن اتوبوس نشد و پیاده به سمت ایستگاه قطار راه افتادیم و خستگی و گفتگوهای طول راه من را زیر بار برد و تازه فهمیدم که آن عابر خیرخواه احتمالا می‌خواسته ما را راهنمایی و کمکی کند و بگوید که در روزهای تعطیل، اتوبوسی در این ایستگاه توقف نخواهد داشت، اما جواب عجیب و لبخند سرشار از اطمینان من، او را منصرف یا گمراه کرده است.

این ماجرا کاملا واقعی است و شاید کمتر مهاجری را بتوان یافت که چنین سوء‌تفاهم‌های زبانی را-دست کم در کشورهای غیرانگلیسی زبان- تجربه نکرده باشد و چنان لبخندهایی نزده باشد. از قضا یکی از مشکلات و هشدارهای اصلی در کلاس‌های زبان‌آموزی و ادغام اجتماعی این است که وقتی سوالی را نمی‌فهمید، در پاسخ «بلی» نگویید مبادا برایتان آثار حقوقی یا تعهدات مالی داشته باشد. با این‌همه کمتر مهاجری است که بی‌اراده و از سر نفهمیدن سوال و بلکه بر اثر عوامل محیطی و استرس مهاجرت، بارها و بارها با زدن لبخند و گفتن «بلی» خود را خلاص و طرفش را راضی نکرده باشد.

این خاطره شخصی و تجربه مشترک را بهانه کردم تا ابتدا از منظری غیرسیاسی و غیر انتزاعی -و به‌زعم خودم طبیعی و واقعی- به قهقهه‌های «ظاهرا بی‌جا»ی حسن روحانی در دیدار با روسای کشورهای اروپایی بپردازم.‌

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67674

آیا زمان به کار انداختن «مکانیسم ماشه» فرارسیده
احتضار برجام، تهدید اروپا

زیتون ـ یلدا امیری: پایه‌های برجام به لرزه افتاده، اما این بی ثباتی نه فقط حاصل خروج یک جانبه آمریکا، بلکه حاصل کاهش مرحله‌ای تعهدات ایران هم است. قدرت‌های اروپایی عضو برجام به ایران هشدار داده‌اند که در صورت برداشتن گام بعدی در کاهش تعهداتش، از این توافق خارج خواهند شد. این هشدار می تواند به تهدیدی جدی برای ایران تبدیل شود.

شرایط آنگونه که مقامات دولتی و رسانه‌ها در ایران تلاش می کنند به آن تظاهر کنند، به نفع ایران نیست. اگرچه عکس‌های دیدار های حاشیه نشست سازمان ملل از حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در حال صحبت کردن با مقامات اروپایی در حال خندیدن و گاه قهقهه زدن بود، اما به نظر می رسد که این عکس ها بیشتر مصرف داخلی داشت، روسای کشورهای اروپایی درچند روز گذشته سخت‌ترین مواضع در سال‌های پس از برجام را علیه ایران اتخاذ کردند.

شدت عمل اروپا در مقابل ایران
اولین شوک اروپا پنج روز پیش وارد شد؛ هنگامی که رهبران فرانسه، آلمان و بریتانیا در آستانه سفر حسن روحانی به نیویورک در بیانیه مشترکی با تکرار ادعاهای آمریکا و عربستان اعلام کردند که ایران مسئول حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی است، در این بیانیه آمده بود: «روشن است که ایران پشت حمله به تاسیسات نفتی عربستان قرار دارد. هیچ توضیح احتمالی دیگری وجود ندارد».
شوک دوم در ادامه بیانیه آمده بود: «زمان آن فرا رسیده است که ایران مذاکرات درازمدت برای برنامه اتمی و امنیت منطقه از جمله برنامه موشکی خود را بپذیرد».
شوک سوم هم هشدار و تهدید به خروج از برجام بود که توسط روزنامه بریتانیایی گاردین علنی شد. گاردین روز جمعه، پنجم مهرماه، در گزارشی به نقل از منابع خود خبر داد که اتحادیه اروپا در مورد خروج از برجام به جمهوری اسلامی هشدار داده و مقامات اروپایی تصریح کرده‌اند که توافق هسته‌ای در حال حاضر با تنفس مصنوعی زنده است.
به نوشته گاردین این خبر هنوز به طور رسمی اعلام نشده است اما روز چهارشنبه سوم مهرماه، در نیویورک به طور خصوصی به مقامات ایران داده شده است. احتمال اینکه این خبر مستقیما به حسن روحانی منتقل شده باشد کم نیست اما حتی اگر به مقام دیگری نیز اعلام شده باشد قطعا به سرعت به رئیس جمهور ایران رسیده و اینجاست که خنده های روحانی معنادار می شود.
https://tinyurl.com/yycgzh23

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67658

سرباز کردن یک زخم کهنه
عیادت مجازی از «دوست قدیمی»

زیتون ـ شیوا نظرآهاری: انتشار ویدیوی از عیادت تلفنی جواد ظریف از مجید تخت روانچی، سفیر ایران در سازمان ملل، واکنش‌های متفاوتی از طرف افراد و جریان‌های مختلف سیاسی در پی داشت. این ویدئو در پی خبر ممانعت مقامات امریکایی از تردد ظریف به محدوده بیمارستان محل بستری‌شدن همکارش منتشر شد.

مجید تخت‌روانچی برای درمان بیماری سرطان در بیمارستانی در شهر نیویورک بستری است.

جواد ظریف در توییترش نوشته بود: «به وسیله تکنولوژی توانستم با دوست چهل ساله‌ام دیدار کنم، کسی که در بیمارستان بستری است و تنها چند ساختمان با او در نیویورک فاصله داشتم.»

سید عباس عراقچی نیز با انتشار عکسی در اینستاگرامش نوشت که انشالله بزودی کسالت تخت روانچی رفع شده و روسیاهی برای آمریکایی خواهد ماند.

پیش از این نشریه فان پالیسی به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشته بود که دولت ترامپ درخواست ظریف برای ملاقات با تحت روانچی را رد کرده است. وزارت خارجه آمریکا با اشاره به اینکه سال‌هاست چند تن از شهروندان آمریکایی در ایران زندانی هستند و امکان ملاقات با خانواده‌هایشان را ندارند، از ایران خواسته بود تا یک زندانی آمریکایی را در ازای مجوز سفر، آزاد کند.

چرا عیادت از تخت‌روانچی مهم شد

این اتفاقات در شبکه‌های اجتماعی واکنش‎های متعددی در پی داشت. برخی آن را محکوم کرده و توهین به وزیر خارجه ایران دانسته‌اند و برخی هم با مقایسه آن با رفتار مشابه حکومت ایران با بسیاری از مخالفانش گفته‌اند که لازم است ظریف وقتی از این رفتار دولت آمریکا انتقاد می‌کند در نظر داشته باشد که سال‌هاست بسیاری از فعالان سیاسی خارج از ایران به همین شکل با عزیزانشان دیدار کرده‌اند و در ایران هم بسیاری از زندانیان سیاسی از حق برخورداری از خدمات پزشکی محروم هستند.

مجتبی سمیع‌‏نژاد، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق در توییتر با اشاره به مرگ برادر کوچکترش نوشته است که آزار تبعید یکی از رنج‏هایی است که از طرف حکومت بر او و بسیاری دیگر وارد شده است و به همین دلیل او نتوانسته است برادرش را برای آخرین بار در آغوش بکشد.
https://tinyurl.com/y5wkhjjl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67694

رسوایی‌های جنسی یا «اقدام بدون نتیجه دشمنان»

زیتون ـ سولماز ایکدر: هفته‌ای نیست که خبری از رسوایی اخلاقی یا «رابطه خصوصی» یکی از چهره‌های سیاسی در ایران منتشر نشود.

آخرین مورد احمدعلی مقیمی، نماینده سابق بهشهر در مجلس بود.

زندگی خصوصی سیاستمداران و صاحبان قدرت همواره برای افکار عمومی مهم و شاید بتوان گفت جذاب است. این مورد درباره مسئولان جمهوری اسلامی از این رو که خود را نماینده حکومتی«اسلامی» می‌دانند که به خود اجازه تجسس در حوزه خصوصی افراد و امر و نهی و تنبیه و مجازات در آن حوزه را می‌دهد، حساسیت‌برانگیزتر هم هست.

مورد نماینده سابق بهشهر بعید است آخرین مورد از «رسوایی»‎های اخلاقی مسئولان جمهوری اسلامی باشد. این رشته سر دراز دارد و سر دیگر آن حتی به پیش از انقلاب به روحانیونی از جمله جعفر شجونی می‌رسد که بعدها در نظام اسلامی به ریاست جامعه وعاظ تهران رسید.

اخباری برای تکذیب

هفته گذشته فیلمی از احمدعلی مقیمی منتشر شد.

در حالی که وب‌سایت خبری راهبرد معاصر به نقل از یک «مقام آگاه امنیتی» صحت فیلم مربوط به رابطه جنسی احمدعلی مقیمی را تایید کرده بود، مقیمی این فیلم را «دروغ و جعلی خواند.»
https://tinyurl.com/y642hg9f

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67727

آیا فصلی جدید در روابط تهران ـ ریاض گشوده می‌شود؟
مذاکره احتمالی پس از فرونشستن آتش آرامکو

زیتون ـ نیلوفر سعیدی:در وضعیتی که بعد از حمله به آرامکو و انتساب آن به ایران از طرف ایالات متحده, اروپا و عربستان، همه منتظر افزایش تنش میان ایران و عربستان بودند ابراز تمایل محمد بن ‌سلمان، به مذاکره با ایران اتفاق غیرمنتظره‌ای بود.

البته این چراغ سبر فقط از طرف عربستان نبود و در طی روزهای اخیر رییس‌جمهوری و وزیرخارجه ایران از هر فرصتی برای پیش کشیدن بحث مذاکره و توافق با همسایگان بهره بردند.
در شرایطی که خاورمیانه روزهای پربحرانی را از سر می‌گذراند، سخنان بن سلمان نشان داد که ریاض لااقل در حال حاضر٬ به دنبال ورود به فاز نظامی نیست. به ویژه در شرایطی که تصویر اسارت گروه قابل توجهی از سربازان عربستانی٬ توسط حوثی‌ها منتشر شده است. دو روز پیش شورشیان حوثی در یمن از «عملیاتی بزرگ» در نزدیکی مرز عربستان خبر دادند و گفتند که موفق شده‌اند هزاران سرباز عربستانی را اسیر کنند.

از شلیک به آرامکو تا آرامش نسبی

با آن که آمریکا و عربستان٬ در مورد حمله پهپادهای یمنی به تاسیسات نفتی عظیم آرامکو٬ ایران را به عنوان مقصر معرفی کرده و سه کشور اروپایی آلمان٬ انگلیس و فرانسه نیز در این مورد بیانیه دادند٬ اما ظاهر امر نشان می‌دهد که آنان٬ تمایلی به جنگ با ایران ندارند و سفرهای مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا به عربستان و امارات متحده عربی٬ واشنگتن را به این جمع‌بندی نرساند که به خاطر حمله به آرامکو٬ مقابله‌ی نظامی علیه ایران صورت بگیرد.
https://tinyurl.com/y5nea8kl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67766

صمیمیّتِ سیّال فضا
سروش دباغ

در فصل پیش توضیح دادم که از انتهای دفتر شرق اندوه واژه «هیچ» و «هیچستان» وارد نظام معرفتی سپهری می شود و تأکید کردم که «هیچ» را نباید به معنای nothingness گرفت؛ بلکه «هیچ» و «هیچستان» معطوف به عالمی است ورای عالم اعداد و اضداد؛ و در این بحث و تقریر، سپهری عمیقاُ متأثر از عرفان بودیستی و هندوئیستی است که کلّ عالم را قدسی می بیند و می انگارد.
 در ادامه، شعر واحه‌ای در لحظه را که در انتهای فصل پیشین مطمح نظر قرار گرفت، بسط بیشتری می دهم و جهت ایضاحِ بیشتر مفهوم «هیچ» و «هیچستان»، به دیگر اشعار دفتر حجم سبز می پردازم.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/67597

دیپلماسی به روایت آیت‌الله خامنه‌ای
«به منطقه خودمان قناعت نکنیم»

زیتون ـ یلدا امیری: رهبر جمهوری اسلامی صبح روز چهارشنبه ۱۰ مهر در دیدار با فرماندهان سپاه پاسداران گفت: «کاهش تعهدات هسته ای که مسئولیت آن بر عهده سازمان انرژی اتمی است، باید همانگونه که دولت اعلام کرده با جدیت کامل و به صورت دقیق و جامع ادامه یابد تا به نتیجه مطلوب برسد و قطعاً هم به نتیجه خواهد رسید.»

به دنبال تنش‌هایی که در چند ماه اخیر در منطقه ایجاد شد خصوصا پس از حمله به تاسیسات نفتی عربستان (آرامکو) که آمریکا، اروپا و عربستان سعودی ایران را مسئول آن معرفی کردند.

آمریکا بانک مرکزی ایران را بار دیگر تحریم کرد، سه کشور اروپایی حاضر در برجام در بیانیه ای اعلام کردند که در صورتی که ایران گام بعدی کاهش تعهدات خود را عملی کند، از برجام خارج خواهند شد. در این بیانیه آمده بود: «وقت آن رسیده که ایران با یک چارچوب مذاکره درازمدت درباره برنامه هسته‌ای و مسائل امنیتی منطقه که شامل برنامه‌های موشکی‌اش هم می‌شود، موافقت کند».

صحبت‌های امروز آیت‌الله خامنه‌ای پاسخی به این مجموعه تحولات و اظهارات بود.

به نظر می‌رسد که رهبر جمهوری اسلامی دیپلماسی را عرصه جنگی می‌داند که باید در آن تمامی خاکریزهای دشمن را فتح کرد، یا به مدد سلاح و پول یا با «امدادهای الهی».
https://tinyurl.com/yy7la65j

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67800

قطع جریان نفت از بودجه
«بودجه دوسالانه»، بلندپروازیِ سال‌های تحریم

زیتون ـ جلیل فقیهی: چند تن از اعضای دولت، طی روزهای اخیر، خبر از تغییرات بزرگی در بودجه سال آینده کشور دادند. قرار است از سال آینده درآمدهای نفتی کشور از بودجه جاری جدا شده و صرفا به بودجه عمرانی اختصاص یابد. اتفاقی که، در صورت عملیاتی شدن، می‌تواند سرمنشا تحولات بزرگی در اقتصاد کشور شود. البته صحبت از «بودجه بدون نفت» چندان جدید نیست.

در طی چند دهه گذشته، هر از چندی، به خصوص در مواقعی که درآمدهای نفتی کشور بنا به دلایلی کاهش قابل توجهی می‌یابد، سیاست‌مداران، بیشتر از روی اجبار، به چنین طرح‌هایی روی می‌آورند، اما با پایان یافتن شرایط اضطرار و بهبود درآمدهای مالی، بار دیگر اصلاحات اقتصادی به آینده نامعلومی موکول می‌شود.

این بار به نظر می‌رسد اراده دولت برای قطع وابستگی بودجه جاری کشور از درآمدهای نفتی جدی‌تر از قبل است. البته تصمیم دولت، تنها بخشی از فرآیندی پیچیده و طولانی است که در نظام قانون‌گذاری کشور باید طی شود تا یک لایحه پس از اعمال نظرهای فراوان به قانون تبدیل شود. جدای از آن، عملیاتی کردن طرح «بودجه بدون نفت» چندان ساده نیست و مستلزم برنامه‌ریزی دقیق، ایجاد زیرساخت‌های مناسب، و شاید از همه مهمتر درافتادن با افراد، نهادها و طبقاتی از جامعه است که ذی‌نفع وضعیت کنونی هستند و هرگونه تغییر و اصلاحی در نهایت به ضرر آنها تمام خواهد شد.
https://tinyurl.com/yxtubb3h

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67829

در عراق چه می‌گذرد؟
مهدی نوربخش

در طول چند روز گذشته، ناآرامی‌ها در عراق از بغداد به شهرهای مختلف این کشور کشیده شده است. دلیل اصلی این ناآرامی‌ها، فساد گسترده در عراق و عدم کارایی دولت این کشور برای بهبود وضع اقتصادی مردم است. واکنش به این ناآرامی‌ها در درون عراق و خارج از ان یکسان نبوده است. در عراق، مسئولین کشوری ریشه این ناآرامی ها را مشروع قلمداد کرده و به دنبال راه حل برای مشکلات این کشور بوده اند. در ایران، نظام جمهوری اسلامی ایران کوشش کرده است که این ناآرامی‌ها را به دخالت دست‌های خارجی از بیرون این کشور متصل نماید. «باشگاه خبرنگاران جوان» متعلق به صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به نقل از قیس الخزعلی، دبیر کل گردان‌های عصائب اهل الحق در درون حشد الشعبی عراق، نوشت :«انچه در تظاهرات اخیر دیده شد دلیلی بر وجود دست های خبیثی است که می‌خواهند ثبات عراق را بر هم بزنند».
به دنبال این اعتراضات رهبری جمهوری اسلامی در یک سخنرانی گفت: «ملت عراق یک ملت بزرگ است. ملت با عزت است. ملت با فرهنگ است. یک ملت با عزم و اراده است. جوانهای عراقی در فضاهای چند ساله اخیر نشان دادند که این قدرت را دارند که از ملتشان و کشورشان را در مقابل توطئه های جهانی محافظت کنند. …با توطئه داعش و تکفیریها پول ها خرج کرده بودند و برنامه ها ریخته بودند برای اینکه عراق را که یک کشور اصلی عربی و اسلامیست تبدیل کنند به میدان جنگ داخلی. شیعه و سنی را بجان هم بیندازند. جوانهای عراقی با فتوای مرجعیت معظم عراق توانستند سینه سپر کنند و این توطئه را خنثی کنند».

https://tinyurl.com/y35rlz9z

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67841

مکان دین در آینده ایران سکولار و مردم‌سالار
احمد صدری


مقدمه
چهل سال پس از انقلاب اسلامی در ایران دیگر بنظر نمی‌رسد که اختلاف نظر چندانی میان روشنفکران لائیک و نواندیشان دینی پیرامون مدل سیاسی حکمرانی باقی مانده باشد. در سال‌های قبل از انقلاب مدینه فاضله این دو گروه، یعنی جامعه مومنِ بی طبقه­‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی نه-شرقی-نه-غربی از یکسو و دیکتاتوری پرولتاریا از سوی دیگر، نه با هم مخرج مشترکی داشتند و نه با دموکراسی لیبرال. ولی در این چهار دهه بدلیل تحولهای جهانی (فروپاشی بلوک شرق) و ملی (تجربه حکومتهای اسلامی در منطقه) سرها به سنگ خورده و عقلها به سر آمده. امروز همه مردمسالاری را بدون صفاتی از قبیل «دینی» یا «توده ای» میپذیرند و از آزادی مطلق بیان و عقیده و حقوق بشر، زنان و اقلیتها دم میزنند. دیگر کسی نمیخواهد طبقه بورژوا یا “جاهلیت قرن بیستم” را بکوبد و بر ویرانه های آن یک جامعه طوبائی بسازد[i]. تقدیس خشونت انقلابی و ترویج انتقامجوئی و داغ و درفش از رأس هرم روشنفکری به حاشیه ناقص‌العقل ها رانده شده است. خلاصه همه از طلا گشتن پشیمان گشته و به دنبال مسِ زندگی عادی در جامعه مردمسالار و در آغوش جامعه جهانی هستند[ii]. یکی از مهمترین سوالهائی که در برابر جامعه آینده ایران قرار دارد مکان دین در آنست و این سوالی است که همه روشنفکران (به معنی اعم قشرهای تحصیلکرده[iii]) و به قطع نظر از التزام یا عدم التزام به دین باید به آن پاسخ دهند.

بنظر من تنها پنج گزینه در پاسخ به این سوال ممکن است: ۱- هیچ جا (لائیسیته حداکثری،) ۲- فقط در حیطه خصوصی (لائیسیته حداقلی) ۳- در حیطه خصوصی و جامعه مدنی (اصلاحگری حداکثری،) ۴- در حیطه خصوصی، جامعه مدنی و جامعه سیاسی۵- (اصلاحگری حداقلی،) – حیطه خصوصی، جامعه مدنی، جامعه سیاسی و دولت[بنیادگرائی سیاسی.)

https://tinyurl.com/y4n2pol2


متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67847

مَرَجَ البَحرین؛ رؤیای سروش، روایت شبستری
سیدجواد رفیعی

عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری هر دو وارثان علی شریعتی هستند. هر دوی اینان هم جسم بی جان شریعتی را به آب طهارت شستشو داده اند و هم جان کلام او را دریافته و معنویت او را پی گرفته اند و هیچ کدام البته در شریعتی توقف نکرده اند و به کشف افقهای تازه ای دست یازیده اند و به مسائل بدیع و مهمی روی آورده اند. اینک این دو دریای روان از مدرسۀ روشنفکری دینی برخاسته اند و هر کدام به اجتهادی دربارۀ مهمترین مسائل دینی یعنی خدا ، وحی و نبوت پرداخته اند. مجتهد شبستری خود می گوید که درصدد این نیست تا الهیات نوینی بنا نهد و از حقیقت وحی و خدا بگوید و متافیزیک نوینی بیاورد ، او فعلاً دغدغه فهم قرآن را دارد و می خواهد ببیند این متنی را که اینک در اختیار ما مسلمانان قرار دارد ، چگونه می توان به شکل عقلانی فهمید و تفسیر کرد. به همین دلیل هم او چندان به این نپرداخته که محمد این روایت را چگونه دریافت می کرد. مکانیزم وحی چگونه بود و معنای وحی چیست و نمودهای خدا در جهان چگونه ظاهر میشود ؟ شبستری دربارۀ معنای وحی جملات پراکنده ای را آورده ولی به تصریح خودش حرف چندانی در این باره نزده است. وی اولاً وحی را یک امر مستمر و تقریباً مداوم می داند که پیامبر اسلام دچارش می شد ، نه وحی این یا آن آیه و در این زمان یا آن زمان. همچنین وحی را سلسله ای از اشارات پنهانی شتاب دار می بیند و معنای اشارات را هم همان تجربه های نمودها و آیات خدا دیدن همۀ پدیدارهای جهان می داند. وی وحی را امدادی غیبی می داند که پیامبر را قادر به تکلّم یعنی اظهار جملات معنا و مفهوم دار می کند. پیامبر خدا را معلم خود تجربه می کرد که امداد ویژه ای به وی می رساند. شبستری بیش از این دربارۀ وحی توضیحی نمی دهد. سروش اما تکلیف خود را مشخص کرده و «رؤیا» را عالمی دانسته که متن قرآن در آن عالم بر وی ظاهر و آشکار میشد. او زبان قرآن را تماماً زبان خواب می داند و محمد را راوی صادقی از رؤیاهای رسولانه خویش می بیند . زبان خوابی که نیاز به تعبیر و خوابگزاری دارد. به نظر صاحب این قلم، مجتهد شبستری یا بایستی دربارۀ مکانیزم وحی توضیح بیشتری ارائه نماید و فرآیند وحی و چگونگی تواناسازی محمد به سخن گفتن را تشریح نماید و به صورت کلی متافیزیک خود را تبیین نماید یا اینکه نظریۀ عالم رؤیایی سروش را بپذیرد و محل هبوط وحی را عالم رؤیا یا مکاشفه پیامبر بداند. شبستری کشف های پیامبر و توانایی به قرائت هستی را حاصل «زیست جهان وحیانی» و «فهم تخیلی» پیامبر می داند. آیا این زیست جهان وحیانی و یا فهم تخیلی خود را در جایی بهتر از عالم رؤیا نشان می دهد؟ بدون ورود به مباحث متافیزیکی و بدون مشخص نمودن رابطۀ طبیعت با ماوراء طبیعت این تئوری ایشان ناقص خواهد ماند و مشخص نخواهد شد این وقایعی که در متن قرآن درباره طبیعت ، تاریخ ، انسان و جامعه آمده ، چگونه و کجا بر محمد آشکار شده است.
https://tinyurl.com/y2ld6kgn

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67844

صدور انقلاب با اشغال سفارت
کشتار در عراق، ماهیگیری از آب گل‌آلود در ایران

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: این روزها عراق ناآرام و پرالتهاب‌تر از همیشه است. کمیسیون حقوق بشر عراق امروز اعلام کرد که تعداد کشته‌های اعتراض‌های ۵ روز اخیر به ۹۴ نفر رسیده است.

به گزارش همین کمیسیون صدها تن هم در این پنج روز بازداشت و بیش از سه هزار نفر نیز مجروح شده‌اند.

این اعتراضات که از سه‌شنبه هفته گذشته آغاز شد، بیشتر ماهیتی اقتصادی داشت و معترضین، شاکیان به وضعیت بیکاری، فساد و ناکارآمدی دولت در این کشور بودند. با بالا گرفتن درگیری‌ها و افزایش تعداد کشته‌شدگان، درگیری به سطوح دیگری رفت. دولت در بکارگیری خشونت تردیدی به خود راه نداد و رکوردی باورنکردنی‌ از کشته‌، زخمی‌ و بازداشتی در طول ۵ روز به جای گذاشت.

از این سو در ایران و در اغلب رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران و اصولگرایان، خبرهایی در مورد تلاش برای «فتنه‌انگیزی» معترضان منتشر شده و همزمان با اعلام خبر افزایش تعداد کشته‌شدگان در عراق از «بازگشت آرامش» به خیایان‎های عراق سخن گفته شده و تیترهایی مانند «آمریکا و راهبرد هرج‌ومرج فراگیر در عراق» ٬ «تلاش مأیوسانه با اهداف بزرگ در عراق»٬ «نقش مستقیم عربستان در تحولات اخیر عراق»٬ «آرامش بر بغداد حکمفرماست»٬ «عراق، روی خط آرامش تدریجی» زده شد.
https://tinyurl.com/y6j7baxg

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67877

بیانیه جمعی از نواندیشان دینی در نقد فتوای عرفان‌ستیز برخی فقیهان قم

زیتون– جمعی از نواندیشان دینی در نقد «فتوای عرفان‌ستیز برخی فقیهان قم»٬ بیانیه‌ای صادر کردند.
در این بیانیه آمده است: «ما جمعی از نواندیشان دینی ایرانی، به عنوان منادیان اسلام مدارا و مدافعان قانون و جامعه مدنی، نه تنها ناخشنودی خود را نسبت به استفاده از حربه فتوا در قلمرو حاکمیت قانون ابراز می‌داریم که از اِعمال زورمندانه اراده تکلیفی و فقیهانه در عرصه فرهنگ برای بستن کمترین روزنه‌های معنویت و مدارا در جامعه ایرانی سخت نگرانیم.»

به گزارش «زیتون» در ادامه این بیانیه که در شش بند تنظیم شده است٬ تاکید شده است: «آموزه‌های عرفانی و میراث صوفیانه، بخشی از منظومه معرفتی مسلمانان است که در طول تاریخ آثار تربیتی و فرهنگی خود را ناگزیر و بی‌تردید بجای گذاشته و نامدارانی به جهان عرضه کرده است. ورود فتوا در سبک زیست و رفتاریِ متفاوت نه تنها اِعمال نامشروع اقتدار دینی است که به همبستگی مسلمانان آسیب رسانده و امکان مدارای رفتاری و اعتقادی در میان طیف و طوایف رنگارنگ اسلام‌باوران را به حداقل می‌رساند. کارکرد فتوا اگر نتواند همدلی و نزدیکی مردمان را پدید آورد (همان کارکرد سالکان و عارفان) دست‌کم نباید اسباب تشتّت و پریشانی جامعه شود و فقیهان نباید با رجم و طرد و ترشرویی، مسلمانان را بیش از این پاره پاره کنند.»
این جمع از نواندیشان دینی در بخش دیگری از این بیانیه توصیه کرده‌اند: «امروز در گذرگاه تجدید مصاف تاریخی فقه و عرفان و با اغتـنام فرصت از این رخداد معرفتی، مشفقانه جامعه ایمانی و خاصه فقیهان صاحب فتوا را بیم می‌دهیم که از گذشته تاریخی درس بگیرند و با پاسداشت میراث ستبر عرفانیان و احترام به آثار ماندگار اهل حکمت و معنا، حق تربیتی و معرفتی ایشان در پهنه تمدن فارسی را به دیده اعتبار نگریسته و سرمایه‌های فرهنگی این ملت را بیش از این به تندباد تکلیف فقیهانه نسپارند.»
دوم مهرماه امسال ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی، دو تن از مراجع تقلید شیعه در قم، اعلام کردند که ساخت فیلم سینمایی درباره شمس تبریزی به دلیل «ترویج فرقه ضالّه صوفیه جایز نیست و حرام است.»


متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

https://zeitoons.com/67899

چه چیزی اوضاع لردگان را بحرانی کرد؟
فراتر از ایدز

زیتون ـ مهسا محمدی: خبرها حول ابتلای گروهی از مردم روستای چنار محمودی لردگان به بیماری ایدز چنان حاشیه‌دار شد و جنبه‌های امنیتی پیدا کرد که در این میان اصل ابتلای این افراد به بیماری می‌رود کهاز اهمیت بیفتد.

آمار مبتلایان هنوز دقیقا مشخص نیست و اعدادی بین ۳۰ تا حتی ۳۰۰ نفر اعلام شده است.

دلیل یا دلایل ابتلا هم به همین نسبت مبهم و نامشخص است. از استفاده از سرنگ آلوده در حال انجام اقدامات تشخیصی و
بهداشتی و واکسیناسیون تا روابط جنسی پرخطر میان اهالی و کارگران فصلی منطقه و سرنگ‌های آلوده معتادان تزریقی در میان گزینه‌ها هست.

در یکی از روایات رسمی منتشر شده از این ماجرا محمدحسین قربانی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، شمار مبتلایان به ویروس اچ‌آی‌وی در روستای چنار محمودی را ۲۶ نفر، از جمله یک نوزاد هفت‌ماهه، اعلام کرده است به گفته او «روستای چنار محمودی شهرستان لردگان ۱۸۰۰ نفر جمعیت دارد که متأسفانه به علت مشکلات و نبود رونق اقتصادی و فقر چیزی حدود ۲۴۰ نفر از اهالی روستا به اعتیاد روی آورده‌اند که از این تعداد نیز ۲۰ نفر معتاد تزریقی هستند».

اعتراض به عدم پاسخگویی مسئولان، کار را به تکذیب‌ها و تفسیر چگونگی اطلاع‌رسانی این فاجعه کشاند و در این میان از وزارت بهداشت گرفته تا قوه قضاییه و فرماندار همزمان در حال سلب مسئولیت از خود و یافتن مقصر دیگری برای ماجرا هستند.

حال بعد از گذشت ۶ روز از مطرح شدن موضوع، خشم مبتلایان و نزدیکان‌شان بالا گرفته، به دفتر امام جمعه لردگان حمله کردند و یکی از اتاق‌های آن را آتش زدند. در ادامه ساختمان فرمانداری و مرکز بهداشت هم از آتش این خشم در امان نماند.

رسیدن داستان به این مرحله کار را برای رسانه‌های اصولگرا و نزدیک به حکومت راحت‌تر کرد تا اصل موضوع را رها کنند و سناریوی همیشگی «معاندان ضد انقلاب» و ناشناخته را به میان بکشند و از «خرده‌جریان پیچیده‌ای» سخن بگویند که کار را در دست گرفته‌اند و از «دستگیری فرزند یک ضدانقلاب سرشناس» هم خبر دادند.
https://tinyurl.com/y2an5xbz

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/67916