زيتون | Zeitoons@
9.81K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
«هدایت» یا ربایش موسس آمد‌نیوز
چه کسی روح‌الله زم را به سپاه سپرد؟

زیتون ـ سولماز ایکدر:
سپاه پاسداران ظهر روز گذشته (دوشنبه) طی بیانیه‌ای خبر از بازداشت روح‌الله زم، مدیر و موسس سایت آمد‌نیوز را داد؛ در این بیانیه اما اشاره‌ای دقیق به شیوه یا مکان بازداشت او نشد.

در اطلاعیه این سازمان تنها بر این تاکید شده است که سازمان اطلاعات سپاه در این عملیات «حرفه‌ای، هوشمندانه و چند وجهی» با به کارگیری «روش‌های نوین اطلاعاتی و شگردهای ابتکاری»، «سرویس‌های بیگانه» را مدیریت و فریب داد و توانست روح‌الله زم را «به داخل کشور هدایت و بازداشت کند.»

روح‌الله زم کی بازداشت شد؟
خبر بازداشت روح‌الله زم امروز منتشر شد٬ اما چنانچه از شواهد پیداست او امروز بازداشت نشده است.

یکی از کاربران توییتر٬ با اسم و عکس فیک٬ دو هفته پیش خبر بازداشت احتمالی روح‌الله زم را منتشر کرده بود. کاربران توییتر فارسی این فرد را به نهادهای امنیتی منتسب می‌کنند.
https://tinyurl.com/y2qobtjm

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68207
خروج از سوریه، بی‌اعتنایی به عربستان
آیا ترامپ خاورمیانه را به پوتین تقدیم می‌کند؟

زیتون ـ یلدا امیری
: ولادمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه در یک سخنرانی در سال ۲۰۰۵ از فروپاشی شوروی در ۱۹۹۱ به عنوان بزرگترین فاجعه ژئوپلیتیک قرن بیستم یاد کرد. او از سال ۱۹۹۹ تاکنون همواره پست ریاست‌جمهوری یا نخست‌وزیری روسیه را در اختیار داشته‌ و در تمام این مدت تلاش کرده است روسیه را به جایگاه یک ابرقدرت جهانی بازگرداند.

پوتین در تمام این مدت مهره های شطرنج قدرت را با دقت حرکت داده، اما در سال‌های اخیر بخت نیز با او همراهی کرده است. بزرگترین شانس او پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود. ترامپ از همان ابتدای ریاست جمهوری گفته بود که روابط آمریکا با روسیه را بهبود خواهد بخشید. اما حالا در کنار تمام تلاش‌هایش برای تضعیف اروپا و چین، به نظر می‌رسد که چیزی بیش از یک رابطه خوب به روسیه داده است و با خروج از توافق هسته ای و تحریم ایران، بی‌توجهی به انتظارات عربستان و خروج نیروهای نظامی آمریکا از خاک سوریه، عملا خاورمیانه را به پوتین تقدیم کرده است.
@zeitoons
دوست دوران سخت

روسیه تا کنون چندین بار در مورد تحریم‌های اعمال‌شده توسط ایالات متحده علیه ایران، واکنش نشان داده است و ولادیمیر پوتین و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه تحریم‌های آمریکا علیه ایران را غیرقانونی دانستند.

شهریور ماه امسال ظریف سفری به مسکو داشت و با مقامات روس دیدار و گفتگو کرد. ظریف به هنگام ورود به فرودگاه مسکو در گفتگو با خبرنگاران روس از روسیه به عنوان دوست دوران سخت ایران نام برد. ظریف در ادامه گفت: «دولت روسیه در دوران‌های سخت کنار جمهوری اسلامی بوده و ما با دوستان دوران سخت‌مان حتما معامله دیگری می‌کنیم.»
https://tinyurl.com/yyxnxevw

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68235
آمد‌نیوز چگونه آمد؟
طاها پارسا

فیک‌نیوز، جایی برای اختراع شبه‌خبر و جعل پیام است. فیک‌نیوز در ظاهر شبیه یک رسانه‌ی معمولی خبری است و از الگوهایی شبیه روزنامه‌نگاری حرفه‌ای برای ساخت خبر و تولید پیام استفاده می‌کند. سازنده‌ی این «پیام» به «اقتصاد رفتاری» جامعه‌ی هدف توجه‌ی کافی دارد. یعنی او می‌داند که مردم برخی کالا‌ها را به‌ وضوح بر برخی دیگر ترجیح می‌دهند؛ بودجه‌ی محدودی دارند و دنبال رضایت حداکثری هستند. پس خبری اختراع می‌کند که تایید‌کننده‌ی کلیشه‌ها و میان‌بر‌های ذهنی مخاطب باشد تا خواننده در کمترین زمان و با کمترین زحمت به رضایت حداکثری برسد و پیام جعلی را بدون سند از منبعی مبهم و رسانه‌ای ناشناخته بپذیرد و مشتری شود.

فیک‌نیوز، در شکل ساده‌اش هدفی تجاری و اقتصادی دارد. پیچیده‌تر که شد می‌تواند اهداف سیاسی را هم تامین و رقیب را تخریب کند. اما حرفه‌ای‌ترین کارکرد فیک‌نیوز ایجاد «خطای تحلیلی» در جامعه‌ی هدف است. یعنی فیک‌نیوز اگرچه بخشی از حقیقت را به خدمت دروغ در می‌‌آورد اما بزرگترین تاوان دروغ این نیست. سریال چرنوبیل از این نکته‌ی طلایی پرده برداشته: «بزرگ‌ترین هزینه‌ی دروغ این نیست که شاید ما دروغ را با حقیقت اشتباه بگیریم. خطر اصلی اینجاست که اگر زیاد دروغ بشنویم بعد دیگر قادر نیستیم که اصلا حقیقت را تشخیص بدهیم».

فیک‌نیوز بر منطق شبکه استوار است و نه بر منطق رسانه(های کلاسیک). به همین خاطر شبکه‌های اجتماعی استعداد جذب و گسترش فیک‌نیوز را دارند. سیگنالی یا پیامی که در شبکه‌های اجتماعی از طریق یک نود(گره) پر قدرت تقویت شود، خیلی زود به دست مخاطب می‌رسد و در شبکه‌های عظیم، پیامی که از طریق نودهای پر قدرت منتشر یا تقویت نشود، نادیده می‌ماند. پس فیک‌نیوز هم برای آن‌که بتواند به هدف برسد باید یا یک نود پرقدرت را در خدمت بگیرد و یا از سوی نودهای پرمشتری مورد توجه قرار گیرد. تمام نودهایی که به هر دلیلی پیام تولید شده در فیک‌نیوز را مخابره می‌کنند در خدمت او قرار می‌گیرند. حتی اگر پیام تولید شده در فیک‌نیوز به شکل انتقادی و یا به قصد تکذیب، از یک نود پرقدرت مخابره شود، هدف تامین شده است چون از پایه بنا نبوده است که خبری درست یا واقعی منتشر شود بلکه هدف رساندن کالا به دست مشتری است. همان مشتری که کالا بر اساس ِاقتصاد رفتاری او تولید شده است. گفته می‌شود که بیش از ۹۰ درصد رفتارها و انتخاب‌های آدمی بر مبنای کلیشه‌ها و میان‌برهای ذهنی است و فیک‌نیوز میان‌بری برای کسب رضایت مخاطب در بطن خود دارد.

وحالا به کمک این مقدمه (و نکات فشرده) می‌شود به این سوال پاسخ داد که آمدنیوز چگونه آمد؟ به‌عبارتی دیگر چرا آمد‌نیوز به یک کانال مشهور و گاه موثر تبدیل شد؟

ابتدا گرداننده یا گردانندگان این کانال تلگرامی، نظر تعدادی از نودهای پرمخاطب شبکه‌های اجتماعی زبان فارسی را (ولو به شکل سفارشی، انتقادی و حتی تحقیر و تکذیب) جلب کردند و آنان را در خدمت گرفتند. سپس با خریدن تعداد زیادی عضو غیرفعال در پیام‌رسان تلگرام، به شکلی حباب‌‌وار، خود را در مقام یک نود پرقدرت معرفی کردند* تا این‌که به تدریج به یک نود واقعی پر اشتراک تبدیل شدند. پیام‌ها را هم مطابق با اقتصاد رفتاری مخاطبان خود تولید کردند یعنی آن‌ها می‌دانستند جامعه‌ی ایران، با حوصله‌ی کم (بودجه‌ی محدود) چه خبرهایی (کالاهایی) را ترجیح می‌دهند و می‌خواهند با کمترین زحمت به حداکثر رضایت برسند. این فیک‌نیوز، اهداف سیاسی خود را علیه رقیب یا رقبا پی‌گرفت و در موارد متعددی هم موفق شد، و البته بنا به ماهیتِ خود، حقیقت را به خدمت دروغ درآورد و خواسته یا ناخواسته در مقاطع مختلف کاری کرد که مخاطب دچار خطای تحلیلی شود و قدرت تشخیص حقیقت را هم از دست بدهد.
https://tinyurl.com/y3f486dk

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68263
تحریم فیفا؛ کاری‌تر از تحریم‌های آمریکا!
ملیحه محمدی

با پس زمینه‌ای از شوخی می توان موضوع را به این شکل هم طرح کرد و از سر سادگی می توان به نتایجی نه چندان دقیق هم رسید! نتایجی مثل همین که فیفا قویتر از آمریکا عمل می کند! مسئولان جمهوری اسلامی به ورزش بیش از هر چیز اهمیت می دهند!

یا کمی جدی تر و به واقعیات کمی نزدیکتر نتیجه گرفت که: مبارزات زنان اثرگذارتر از سایر صنوف جامعه بوده است. این یکی گرچه دور از حقیقت نیست اما از دید من باز هم توضیح واقعی آنچه که روی داده نیست. به گمانی که من از مجموعه روندهای مثبت و منفی گذشته و از نوع نگاهم به رویدادها بدست آورده ام، آنچه در این میان اثر گذار بوده ، دو نکته کلیدی است.

نکته یکم، قانونی عام و فراتر از میهن و سرزمین ماست و در جهان وانفسای ما اهمیت هر روز تعیین کننده تری یافته است؛ وآن جایگاه بی چون و چرا، غیر قابل دست اندازی، و تعیین کننده ی گلوگاه‌های اقتصاد است؛ اینجا بخوانیم خدایان ثروت و قدرت در فوتبال کشور!

نکته دوم؛ بی آنکه بخواهم یا بتوانم تأثیر مبارزات دائمی زنان میهن مان یا اهمیت ورزشکاران، بویژه فوتبالی ها را انکار کنم، قانون نانوشته و همواره مؤثر همیشگی یعنی همان قدرت پنهان افکارعمومی است!
https://tinyurl.com/y3v9kujl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68266
روح‌الله زم و چند عبرت
احسان ابراهیمی


پس از چند روز گمانه‌زنی، هم‌اکنون می توان ادعا کرد داستان دستگیری روح الله زم تا حدودی روشن شده است. آنچه تاکنون قطعی به‌نظر می رسد به این قرار است:
۱- وی به اختیار خودش کشور فرانسه را به مقصد اردن و سپس عراق ترک کرده (دولت و پلیس فرانسه مخالف این سفر بوده اند و در جریان آن بوده اند)
۲- در اردن فرود آمده و از آنجا به بغداد رفته. (همسرش در گفتگو با ایران وایر و بی‌بی‌سی این دو موضوع را تایید کرده است)
۳- در بغداد بر او چه گذشته و با چه کسی ملاقات کرده تا کنون روشن نیست. ولو قصدش دیدار با آقای سیستانی بوده. این دیدار رخ نداده است. (دفتر آیت الله هرگونه برنامه دیدار و آشنایی را تکذیب کرده است.)
۴- نیروهای امنیتی سپاه او را خارج از خاک ایران دستگیر و به داخل منتقل کرده اند. (بیانیه اول سپاه موید این اتفاق بود)

از مجموعه این رخدادها چند درس برای فعالان سیاسی-امنیتی مخالف جمهوری اسلامی آموختنی و عبرت آموز است که تلاش می کنم در سطور آتی بدان‌ها بپردازم

۱– در ضرورت ناشناس بودن

کسانی‌که فراتر از مخالفت عملی و قلمی با جمهوری اسلامی، به فضای درگیری‌های امنیتی و اطلاعاتی ورود می‌کنند، آنچنان که زم و کانال آمدنیوز مدعی بودند، بیش از هرکس دیگری ضروریست لایه های امنیتی و هویتی بیشتری داشته باشند. روح الله زم، در سطح کسی چون شیرین عبادی نبود که به دلیل شهرت جهانی، امنیت جانی داشته باشد. فضای کاری او (اعم از اینکه او را در دوره های مختلف فعالیتش وابسته به کدام نهاد امنیتی بدانیم یا او را مستقل فرض کنیم) از جنس فعالیت‌های امنیتی و ضدامنیتی و درگیری با نهادهای خبره ایران و کشورهای دیگر خاورمیانه از جمله موساد بوده. وی می‌توانست از طریق به کارگیری چند ادمین و چند همکار، در پشت صحنه آمدنیوز حضور داشته باشد، بدون اینکه این‌گونه بی محابا حضور رسانه‌ای و تبلیغی داشته باشد. احتمالاً ضعف‌های شخصیتی و شهوت شهرت و … دست به دست هم داده اند تا او هویت خود را علنی کند.
https://tinyurl.com/y3oenead


متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68312
خیز روحانی برای انتخابات مجلس
جنتی: کوتاه نمی‌آیم


زیتون ـ محمدرضا سرداری: با نزدیک شدن به انتخابات یازدهمین دوره مجلس که قرار است اسفند ماه امسال برگزار شود؛ بگو‌مگوی‌ها میان فعالان سیاسی از یک‌ سو و مقامات جمهوری اسلامی از سوی دیگر آغاز شده است.

هنوز بحث بر سر شرکت یا عدم شرکت در انتخابات میان اصلاح‌طلبان پایان نیافته که مناظره غیرمستقیمی میان حسن روحانی و اعضای شورای نگهبان بر سر کیفیت انتخابات آتی در گرفته است. پس از واکنش کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان، اینک احمد جنتی هم به سخنان رئیس جمهور واکنش نشان داده و گفته است در برابر فشارهای سیاسی کوتاه نمی‌آید.

جنتی در مقابل چه چیزی کوتاه نمی‌آید

احمد جنتی در جلسه چهارشنبه ۲۴ مهر شورای نگهبان بدون اشاره به اظهارات حسن روحانی و انتقادات وی از اختیارات شورای نگهبان در زمینه انتخابات و همچنین تفسیر اختیارات مقام ریاست جمهوری، اعلام کرد این شورا با فشارهای سیاسی از عمل به وظایف قانونی خود عقب‌نشینی نمی‌کند و از ایستادگی در برابر مفسدان اقتصادی، اخلاقی و افراد ضدحاکمیت کوتاه نخواهد آمد.
https://tinyurl.com/yym29ldy

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68299
نسل‌کشی اردوغان
مهدی نوربخش

واژه نسل‌کشی (Genocide) را نباید به راحتی و به‌عنوان یک سرزنش سیاسی استفاده کرد اما کاری که امروز دیکتاتور ترکیه، اردوغان، با مردم کرد سوریه انجام می‌دهد، مصداق بارز نسل‌کشی است. نسل‌کشی یک عمل عمدی برای از بین بردن یک گروه قومی، ملی، نژادی و مذهبی‌ست. هیتلر در المان نازی به‌دنبال از بین بردن قوم یهود و ناتانیاهو در اسرائیل به‌دنبال از بین بردن یک گروه قومی، نژادی و مذهبی، فلسطینیان است. اردوغان چه در داخل و چه در خارج ترکیه به‌دنبال نفی هویت کردها به‌عنوان یک قوم و نژاد بوده است.
سرانجام، ترامپ چراغ سبز مداخله نظامی در سوریه را به اردوغان داد و کردهای سوریه را رها کرد تا در مقابل چالش نظامی بی رحمانه ترکیه قرار گیرند. تصمیم ترامپ بسیاری را در امریکا، اروپا و بلکه سراسر دنیا شگفت‌زده کرد، زیرا کردها بیش از هر گروه دیگر در سوریه در سرکوب داعش و مقابله با این گروه جهادی موفق و تاثیر گذار بوده‌اند. اما بسیاری که این تصمیم ترامپ را فقط سیاسی دانسته و به وعده های انتخاباتی او مربوط می‌دانند، در نظر نمی‌گیرند که این‌بار تصمیم ترامپ بیش از سیاست به روابط شخصی او با اردوغان متکی بوده است. ترامپ در ترکیه سرمایه گذاری‌های متعدی داشته و اکنون مدارک جدید نشان می‌دهد که رئیس جمهور امریکا می‌خواسته به درخواست اردوغان برای ازادی رضا ضراب، تاجری‌که در زمان احمدی نژاد برای ایران از طریق ترکیه پول‌شویی کرده و سال پیش در امریکا دستگیر شد، جامه عمل بپوشاند. طبق فرمان دادستانی ناحیه جنوبی ایالت نیویورک ، ضراب در امریکا دستگیر می‌شود و ترامپ از جولیانی، مشاور و وکیل خود، می‌خواهد که با مداخله خود ترتیبی برای آزادی او بدهد. بسیاری در اطراف ترامپ این درخواست را غیر قانونی دانسته و خواسته بودند که اجازه داده شود تا دستگیری رضا ضراب مراحل قانونی خودرا دنبال کند. البته این اولین بار نبوده است که اردوغان از دولت ترامپ به‌طور خصوصی تقاضای مداخله غیر قانونی کرده بود. پیش‌تر از مایکل فلین، اولین رئیس شورای امنیت ملی ترامپ، خواسته شده بود تا فتح الله گولن، از امریکا به ترکیه مسترد گردد.
https://tinyurl.com/yx97rnt6

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68346
یک بام و دو هوای اصلاح‌طلبان
آیا اعتراف تلویزیونی زم معتبر است؟

زیتون ـ مهسا محمدی:
احتمالا برای محمدعلی زم، روحانی فعال در حوزه فرهنگ و در چارچوب نظام، قابل پیش‌بینی نبود که فرزندش روزی چنان از در ناسازگاری با کارفرمایان پدر برآید که دستگاه‌های امنیتی برای دستگیری او نیروهای خود را از فرانسه گرفته تا عراق بسیج کنند.

روح‌الله زم، که احتمالا همچون بسیاری از متولدین خانواده‌های مذهبی دهه ۵۰ در ایران، نام خود را از روح‌الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی به ودیعه گرفته، حال چند روزی است که لااقل در رسانه‌های فارسی به سوژه اول امنیتی ضد نظام بدل شده است.

روند و عوامل موثر در دستگیری‌ مدیر و موسس آمدنیوز، نهادهای امنیتی مرتبط با آن و عواقب این دستگیری، چیزی است که این روزها مخاطبان رسانه‌های فارسی زبان را پای اخبار آنان نشانده‌است.

از سوی دیگر اما سپاه به عنوان مرجع امنیتی و بازوی اجرایی این «عملیات»، یا به عبارتی «ربایش» و به تعبیر گروهی «معامله»، به‌جز بیانیه‌ی کلی و شعارگونه روز اول خود توضیح جدیدی نداده است.

به نظر می‌رسد علیرغم اشتیاق عمومی برای دانستن آنچه که گذشت، سپاه چندان عجله‌ای برای خبری‌کردن عملیات امنیتی خود ندارد.

این خونسردی و دادن اطلاعات قطره‌چکانی به افکار عمومی اما می‌تواند دلیل دیگری هم در این سوی داستان داشته باشد. نیروهای امنیتی به روال معمول خود سرگرم اعتراف‌گیری از متهم هستند.
https://tinyurl.com/y36dw5nj

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68341
اردوغان و سودای امپراتوری
جواد سلیمانی

رجب طیب اردوغان یک نمونۀ تازه است از زمامدارانی که خوب آغاز می‌کنند اما بد به پایان می‌رسانند. کارنامۀ این اسلام‌‌گرای دمکرات در این سال‌های گذشته پر است از اشتباهات سیاسی، دیپلماتیک و نظامی. آخرین خطای راهبردی اردوغان اشغال مناطق شمالی سوریه است؛ به بهانۀ مبارزه با تروریسم و ایجاد منطقۀ حائل برای تامین امنیت مرزهای جنوبی ترکیه. قصد و نیت واقعی اردوغان اما سرکوب کردهای شمال سوریه و تغییر ترکیب جمعیتی آن دیار است. به سخن دیگر اردوغان دست به یک تصفیۀ‌نژادی تازه در منطقۀ پر آشوب خاورمیانه زده است، آن هم علیه مردمانی رنج‌کشیده و مصیبت‌دیده که زندگی‌شان یک دهه درگیر جنگی وحشتناک و خانمان‌سوز با تروریست‌های مخوف اسلام‌گرا بوده است.

این روزها اردوغان که روزگاری مدافع حقوق ملت‌های مسلمان و منادی برادری اسلامی بود با چراغ سبز ترامپ قصد سلاخی بخشی ضعیف از همان ملت‌ها را دارد.

با این حساب هم پیشینۀ اردوغان و هم ترکیۀ نوین تحت رهبری اردوغان و آک پارتی تحت الشعاع توسعه طلبی‌های نوعی نئو‌عثمانیسم جاه‌طلبانه قرار می‌گیرد که احتمالا به منافع زیادی دست نخواهد یافت اما قطعا هزینه‌های زیادی خواهد پرداخت که شکست فاحش اخلاقی و بدنامی تاریخی ترکیۀ اردوغانی کلان‌ترین رقم آن خواهد بود.
https://tinyurl.com/yxguxt3n

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68372
دستگیری روح‌الله زم؛ دلیلی برای شادی یا نگرانی جمهوری اسلامی؟
حسین علیزاده


روح‌الله زم، مدیر کانال تلگرامی آمدنیوز، توسط سازمان اطلاعات سپاه دستگیر و متعاقب آن تبریک‌ها از سوی «مقامات حکومتی» به آن «نهاد حکومتی» روانه شد؛ تو گویی «شکاری شاهانه» را صید کرده‌اند. از قضا نکته تامل‌برانگیز که این یادداشت بر آن تاکید دارد نه در ماجرای دستگیری روح‌الله زم بلکه در شخصیت و منزلت اوست که به‌زعم این یادداشت باید مقامات جمهوری اسلامی را در دریایی از اندیشه از یک‌سو و نگرانی از سوی دیگر غوطه‌ور سازد نه اینکه موجبات مسرت و شادی آنان را فراهم آورد.

همه‌چیز از آن‌جا آغاز شد که اطلاعیه سازمان اطلاعات سپاه، روح‌الله زم را «سرشبکه سایت ضد انقلاب و معاند»، «یکی از آبشخورهای محوری دشمن» و «عنصر پلید و مزدور» معرفی کرد. اگر با کمی تامل به این عبارات بیاندیشیم، این پرسش به جاست که مگر روح‌الله زم که بود؟

آیا روح الله زم یک شخصیت برجسته (یا حتی متوسط) علمی آکادمیک بود؟ آیا پیشینه دراز در مبارزات انقلابی داشت؟ آیا یک متفکر و تئوری‌پرداز بود؟ آیا از منزلت اجتماعی برجسته‌ای مانند سلبرتی‌ها برخوردار بود؟ آیا در نظام بین‌الملل منزلتی داشت؟ روح‌الله زم که بود و چه داشت؟
https://tinyurl.com/y5luoklc

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68374
راهپیمایی اربعین؛ هویت‌سازی برای شیعه‌گری

زیتون ـ سولماز ایکدر:
اگرچه تمامی مسافران «اربعین» هنوز به ایران بازنگشتند٬ اما مراسم امسال نیز به پایان رسید؛ مراسم راهپیمایی اربعین سال ۹۸.

در منابع تاریخی شیعیان اولین زائرین آرامگاه امام سوم٬ خانواده او بودند که در راه بازگشت از شام به مدینه٬ چهل روز پس از واقعه روز دهم ماه محرم سال ۶۱ قمری٬ به زیارت شتافتند. پس از آن‌ بر اساس روایات شیعیان٬ امامان شیعه به زیارت اربعین می‌رفتند.

در این میان برای سال‌ها چنین مراسمی وجود نداشت تا پس از سقوط صدام در عراق و احیای مراسم راهپیمایی اربعین توسط اهل عراق.

در بین علمای شیعه اما تعداد کثیری از آنان اساسا وجود مراسم «اربعین امام سوم» را رد می‌کنند. از جمله سیدبن طاووس، علامه مجلسی، محدث نوری، شیخ عباس قمی٬ علامه شعرانی، شهیدمطهری، استاد آیتی و سیدجعفر شهیدی.

با این حال طی چند سال اخیر با بمباران خبری جمهوری اسلامی٬ مراسم راهپیمایی اربعین جایگاهی والا یافت؛ در حدی که برخی از شیعیان ایرانی اهمیت این مراسم را در سطح حج می‌دانند.

راهپیمایی اربعین شیعیان در مقابل حج مسلمانان
@zeitoons
احکام اصلی ادیان عموما خاصیتی جامد دارد و دخل تصرف در آن جایی ندارد.

اصول نماز٬حج٬ روضه در اسلام چنان چارچوب مشخصی دارد که فرقه‌های مختلف امکان زیادی برای ایجاد تغییر در آن را ندارند. نهایت تفاوت در عمل به این احکام در بین فرقه‌های مختلف دین اسلام محدود است به نوع وضو، اذکار و ترتیب حرکات و یا تفاوت زمانی چند دقیقه‌ای برای گشودن روزه.

کما اینکه با تمام تلاش‌های آیت‌الله خمینی و خامنه‌ای شیعیان نتوانستند «برائت از مشرکین» را به عنوان بخشی از مراسم حج جا بیاندازند.

اما واقعه‌ای به عنوان زیارت قبر امام سوم شیعیان در چهلمین روز درگذشت او٬ از چارچوب مشخصی برخوردار نبود و دست شیعیان برای دخل و تصرف یا حتی بدعت در آن باز بود.

پس از شکست رویای ساخت «امت واحده»٬ دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی بر روی اندیشه ایجاد «تمدن اسلامی-شیعی» تمرکز کرد.
https://tinyurl.com/y3yogc76

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68335
بی‌ثباتی در گوشه‌ای دیگر از «محور مقاومت»
در لبنان چه خبر است؟

زیتون ـ نیلوفر سعیدی:
لبنان طی چند روز اخیر در بحران و التهاب است. علاوه بر بیروت، پایتخت، در طرابلس و چند شهر دیگر هم معترضان برای چهارمین روز متوالی به خیابان آمدند و علیه دولت شعار سر دادند و به فساد مالی، فقر، بیکاری و سیاست‌های مالی دولت اعتراض کردند.

در آخرین تحولات، یکی از احزاب مسیحی، اعلام کرد که از دولت ائتلافی کناره‌گیری می‌کند، او گفت:«اکنون ما متقاعد شده‌ایم که دولت در برداشتن گام‌هایی برای حفظ وضعیت ناتوان است. بنابراین این مجموعه تصمیم گرفت تا وزیرانش از دولت استعفا کنند.»

حال به دنبال اعلام استعفای حزب نیروهای لبنانی از دولت ائتلافی، وزیر دارایی لبنان گفته که، در پی نشستی با حضور سعد حریری، نخست وزیر این کشور موافقت شده تا در بودجه نهایی بر مالیات‌ها افزوده نشود.

بنابر گزارش‌های موجود لبنان در هفته‌های اخیر با کمبود ارز و نقدینگی، سقوط پول ملی و بهای املاک مواجه شده بود و این بحران اقتصادی منجر به آن شد که مردم به بازارهای ارز هجوم ببرند و به ذخیره‌ی دلار بپردازند.
https://tinyurl.com/y5c8o4rl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68406
اجباری‌های تربیت مدرس؛ اخراجی‌های دانشگاه تهران
#زیتون_دانشجو | ۱

زیتون-
ستونِ جدید سایتِ زیتون می‌کوشد صدای دانشجو و دانشگاه را انعکاس دهد. این ستونِ روزانه با عنوان «#زیتون_دانشجو»، جایی برای بازتاب اخبار، تحلیل‌ها و فعالیت‌های‌ دانشجویی در محیط دانشگاه و شبکه‌های اجتماعی است.

دانشجویان معترض هم به «سها مرتضایی» پیوستند

ظهر بارانی سه‌شنبه ۳۰ مهرماه و در هشتمین روز اعتراض سها مرتضایی به «ستاره‌دار» شدن و محرومیتش از تحصیل، جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران به او پیوستند. به گزارش زیتون دانشجو، آنها به دعوت فعالان صنفی ساعت ۱۲:۳۰ مقابل کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران جمع شدند؛ جایی که یک هفته است این دانشجوی ستاره‌دار در اعتراض به محرومیت تحصیلی خود تحصن کرده است. تا لحظه تنظیم این گزارش هیچیک از مسئولان دولتی و دانشگاهی به این اعتراض پاسخی نداده‌اند؛ این در حالی است که پیش‌تر شوراهای صنفی دانشجویان کشور خبر داده بود که «علاوه بر نقش و دخالت مستقیم وزارت اطلاعات در محرومیت از تحصیلِ این فعال صنفی، حراست دانشگاه تهران نیز طی نامه‌ای خواستار عدم پذیرش وی شده و از حضور او به عنوان دانشجو در دانشگاه تهران ممانعت به عمل آورده است».

سها مرتضایی، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در جریان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۳۹۶ بازداشت شد و در هنگام بازداشت «دبیر شورای صنفی مرکزی دانشجویان دانشگاه تهران» بود. او را نخست به تحمل ۶ سال حبس تعزیری محکوم کردند و سپس با وجود کسب رتبه ۱۰ کنکور دکتری علوم سیاسی، ستاره‌دار و از ادامه تحصیل محرومش کردند.
https://tinyurl.com/y333l36e

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68491
در مقوله‌ی «بازگشت به قرآن»
فرهاد بهبهانی

محقّق گرامی آقای یوسفی اشکوری، به مناسبت چهلمین سال درگذشت زنده­یاد مرحوم طالقانی، مقاله­ای نگاشته و حرکت «بازگشت به قرآن» را به عنوان «یکی از وجوه شخصیّت دینی و اجتماعی آن­مرحوم» مورد نقد و بررسی قرار داده­اند. درون مایه­ی مقاله، حرکت «بازگشت به قرآن» را مهم و معتبر می­شمرد و به نظر می­رسد که نویسنده بر آن است تا با تذکّر کاستی­ها و غفلت­ها، پیروان این راه را به بهبود و پیشبرد هرچه بهتر و مؤثّرتر کار خود بکشاند. نگارنده در راستای این مقصود و در موضع کمک به روشنی هرچه بیشتر مطلب ـ به سهم خود ـ گزیده­هایی از مقاله­ را به شرح زیر انتخاب و در معرض نقد و بررسی قرار داده است.

الف ـ درآمد

نویسنده ابتدا از سجایای مرحوم طالقانی یاد می­کند که «می­توانست به سهم خود، مسیر انقلاب و نظام برآمده از آن را در مسیر متفاوتی راهنمایی کند به گونه­ای که حوادث تلخ و زیانبار بعدی رخ ندهد یا از شدّت آنها کاسته گردد». سپس از شخصیّت بارز و تأکید مرحوم طالقانی در «بازگشت به قرآن» سخن می­آورد و اینکه بر آن است تا در معنا و مفهوم این نگرش و دستاوردهای آن نظری بیافکند و به این مطلب برسد که آیا این حرکت همچنان مهم و دنبال کردنی است یا کارکرد خود را ازدست داده است؟

امّا اگر مرحوم طالقانی ـ با پیوستگی­اش به بازگشت به قرآن ـ می‏توانست جلودار حوادث زیانبار بعد از انقلاب گردد، پس تکیه بر آن مبنا در این زمینه مؤثّر بوده، خصوصاً آنکه تصریح گردیده در حرکت مزبور از قرآن برای اصلاح دینی و پیرایش ساحت دین از خرافات استفاده می­شده است. به علاوه با توجّه به اینکه اکنون خرافات و انحرافات نه تنها از دامان دین زائل نشده بلکه بیشتر و بیشتر گشته است، پس حرکت بازگشت به قرآن نیز نه فقط کارکرد خود را ازدست نداده، بلکه همچنان مهم و دنبال کردنی است، گیریم با محتوای متفاوت و تجدید نظر شده­ای به تناسب مقتضیات زمان.
https://tinyurl.com/y26x8drt

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68440
چه چیزی از برجام باقی مانده‌است؟

زیتون ـ یلدا امیری:
ایران در کاهش تعهدات برجامی خود به پیش می رود، اتحادیه اروپا گام‌های جدید ایران را ناسازگار با برجام می‌داند، و تهدید می‌کند که از برجام خارج خواهد شد. اگرچه مقامات جمهوری اسلامی اصرار دارند که اقدامات آنها در چهارچوب برجام است و می‌گویند اروپا تا کنون کاری برای آنها نکرده است. معادله پیچیده‌ای که پاسخ آن می‌تواند خطرناک باشد؛ مرگ برجام. اما اروپا تا کجا با کاهش تعهدات برجامی کنار خواهد آمد؟ در واقع عبور از کدام مرز ایران را از برجام خارج می کند؟

از سوی دیگر جمهوری اسلامی ادعا می‌کند که دانش هسته ای را بومی‌سازی کرده است اما ایمنی هسته‌ای مجموعه‌ای از قواعد، اصول و علومی هستند که جهت ایمن نگه داشتن مراکز، تاسیسات و فعالیت‌های مربوط به فناوری هسته‌ای باید رعایت شود. دانشی که مشخص نیست کارشناسان هسته ای ایران به آن دست یافته باشند و تضمین کنند که فجایعی مانند حادثه چرنوبیل و نیروگاه فوکوشیما که موجب کشته شدن ده‌ها نفر و نشر آلودگی‌های بسیار خطرناک هسته‌ای در طبیعت شد، اتفاق نیفتد.

راکتوری متعلق به گذشته دور

اصغر زارعان دستیار ویژه رئیس سازمان انرژی اتمی در مراسم افتتاح چهل و هشتمین نمایشگاه تخصصی دستاوردهای صنعت هسته‌ای در کرمان از رونمایی سه نسل جدید از ماشین‌های سانتریفیوژ طی روزهای آینده و راه‌اندازی مدار ثانویه رآکتور بازطراحی شده اراک طی دو هفته آینده خبر داد. و گفت: «تا سال آینده تست‌های سرد و تا سال ۱۴۰۰ رآکتور اراک کاملا راه‌اندازی خواهد شد که اقدامی اقتدارآفرین و جهادی است. نظام اسلامی در پی عملیاتی کردن چرخه سوخت از اکتشاف و استخراج و سوخت بومی است و در زمره ۱۰ کشور اول دنیا در این حوزه است و این اقدام منجر به عصبانیت غربی‌ها و حتی کشورهایی شده که با ما ارتباط دوستانه دارند.»
https://tinyurl.com/y3q48q7b

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68439
«نیروی سوم» در سه سطح
فرخ نگهدار


مقدمه
در این‌ نوشته، مفهوم «نیروی سوم»، در هر سه سطح، نیرویی «میانه رو» و «معتدل» در نظر گرفته شده. من نیروی سوم را نیرویی معرفی می کنم که همواره با دو نیرو در دو سوی چپ و راست خود مرزبندی را حفظ می کند. از نگاه من جریان هایی که قایل به مرزبندی در سمت چپ خود نیستند چپ افراطی و آنان که حاضر به مرزبندی با هیچ نیرویی در سمت راست خود نیستند راست افراطی محسوب می شوند.

۱– نیروی سوم از نظر هویتی و تاریخی
فکر می کنم اتحاد جمهوری خواهان که تشکیل شد، بن بنیان مساله این بود که دو برآمد تاریخی، سلطنت و ولایت، که از زمان ورود مدرنیته به ایران تا امروز سرنوشت کشور ما را در کنترل خود داشته، هیچ کدام جواب نداده و مشکل اصلی کشور، که همانا استقرار دموکراسی است، هم چنان لاینحل مانده است. پس ما باید نیروی سومی را، و یا راه سومی را، تدارک ببینیم. از تجربه سلطنت پهلوی و جمهوری اسلامی عبور کنیم، و رای مردم، صندوق رای، انتخابات آزاد، و همزیستی همه گرایش ها را – که در مفهوم جمهوریت خلاصه می شود – جایگزین کنیم.

این دیدگاه به اعتقاد من همچنان به اعتبار خود باقی است. یعنی امروز تجربه نشان داده که نه ولایت فقیه و نه ولایت عهد هیچ کدام قادر نیستند آن مشکل تاریخی، که ملت ما از مشروطه تا امروز برایش مبارزه می کند، را حل کنند. لذا جمهوری خواهی به عنوان راه سوم یا نیروی سوم همچنان جایگاه و اهمیت تاریخی خود را حفظ کرده و باید از حق موجودیت، هویت و حقانیت تاریخی خود در برابر سلطنت و ولایت دفاع کند.

این که اَشکال دفاع به صورت مسالمت آمیز باشد، و زبان گفتگو رعایت شود، دو مساله کلیدی است. باید زبان گفتگو با هر دو نحله سیاسی اکیدا رعایت شود. چه با آنها که خواهان بازگشت به دوران قبل از انقلاب و احیای سلطنت هستند و، چه با آنها که خواهان ادامه انقلاب اسلامی به معنای ولایت فقیه هستند. باید با هردو رابطه مسالمت آمیز، بر اساس گفتگو و توام با فهم متقابل باشد. با طرز فکرهایی که برای تولید نیروی سوم از حذف دو نیروی دیگر صحبت می کنند باید فعالانه مخالفت کرد تا راه گفتگو با این دو نحله بسته نشود.
https://tinyurl.com/y6sq6k4r

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68501
راهی برای «مقابله با انتشار صدای زندانیان در فضای مجازی»
زندان در زندان

زیتون ـ شیوا نظرآهاری:
«در زندان فشافویه وضعیت بهداشتی اسفناک است، حداقل نصف سرویس‎های بهداشتی غیرقابل استفاده هستند. در هر سالن حدود ۶ سینک ظرفشویی قرار دارد که هم برای شستشوی ظرف و هم لباس مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حمام آب داغ وجود ندارد که با سرد شدن هوا این مشکل بیشتر می‌شود. هر سالن ۱۵ عدد دوش حمام دارد که معمولا چندتای آن معیوب است. با یازده دوش برای استفاده ۵۰۰ زندانی، سهم هر زندانی به حدود ۵ دقیقه حمام کردن می‌رسد. در این حال کف حمام به دلیل مشکلات لوله‌کشی و چاه، همیشه پر از آب است که عملا حمام کردن را به موضوعی بی‌فایده تبدیل می‌کند.»

این‌ سطور بخشی از گزارش دو درویش گنابادی محبوس در زندان «تهران بزرگ» است که متن کامل آن در کانال تلگرامی مجذوبان نور منتشر شده است.

طبق ماده ۱۰۷ آیین‌نامه سازمان زندان‏‌ها در هر موسسه یا زندان باید وسایل استحمام محکومان فراهم باشد، ماده ۱۰۸ نیز می‌گوید، حمام، مستراح و دستشویی زندان همواره باید تمیز باشد و دوش سرد و گرم به اندازه کافی در دسترس محکومان گذاشته شود. اما آنچه در گزارش دو درویش زندانی آمده است و همچنین مشاهدات دیگر زندانیان، چیزی غیر از آیین‌‏نامه سازمان زندان‏‌ها را نشان می‌دهد.

اقدامی در جهت به حداقل رساندن عوارض تماس

روز گذشته غلامحسین اسماعیلی، رئیس کل سازمان زندان‏‌ها هم اعلام کرد که «برای مقابله با انتشار صدای زندانیان در فضای مجازی» نرم‌افزاری جدیدی تهیه شده است که شماره خانواده و بستگان زندانیان سامانه ثبت ‎شود. به این ترتیب آن‌ها صرفا می‏‌توانند با این شماره‌ها تماس بگیرند؛ رییس کل سازمان زندانها می‌گوید که «این کار اقدامی در جهت به حداقل رساندن عوارض تماس است.»

دعوا برسر جیره غذایی، خرید و فروش شیشه و تریاک و دیگر مواد مخدر، خرید و فروش حق تلفن به دلیل کم بودن تعداد تلفن‌ها در بند از دیگر مسائلی که در زندان به اموری معمولی تبدیل می‌شوند.
https://tinyurl.com/y5tx5r3g

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68481
دشواری‌های اصلاح‌طلبی در مناظره مصطفی تاج‌زاده و احمدزیدآبادی
از «چه باید کرد» تا «چه می‌توان کرد»

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: اصلاح‌طلبان در انتخابات پیش‌روی مجلس به کدام سو خواهند رفت؟ تلاش دوباره برای کسب قدرت سیاسی یا استفاده از ظرفیت انتخابات برای تقویت جامعه مدنی؟ این پرسشی است که بسیاری از ناظران و خود اصلاح‌طلبان امروز سخت بدان مشغول‌اند تا پیش از برگزاری انتخابات پاسخ قابل قبولی برای آن بیابند. پیش‌تر ابهام بسیاری بر سر موضع اصلاح‌طلبان در مقابل شرکت یا عدم شرکت در انتخابات وجود داشت.

دلیل این ابهام اختلاف دیدگاه میان فعالان آن و نقدهای درونی تشکیلاتی است که نسبت به راهبرد سیاسی آنان به مسائل کلان کشور وجود دارد. اما با نزدیک‌تر شدن به زمان انتخابات مواضع اصلاح‌طلبان نسبت به موضوع تا حدودی شفاف‌تر شد. مشارکت، مشروط به امکان رقابت. این راهبرد روز گذشته در مناظره زنده میان احمد زیدآبادی و مصطفی تاج‌زاده که از سوی وب‌سایت انصاف‌نیوز برگزار شده بود مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
https://tinyurl.com/yxdw7wwy

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68537
سهمیه‌های پزشکی؛ پایان‌نامه‌های اربعین
#زیتون_دانشجو | ۲


فاجعه‌ای به نام سهمیه در پزشکی

دو روز پس از آنکه دکتر علیرضا زالی در سخنرانی معارفه‌اش به عنوان رئیس دانشگاه، از تنها «۲۶درصد سهمیه آزاد» در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خبر داد امروز تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که کارنامه افرادی را نشان می‌داد که با رتبه بالای صدهزار در کنکور ۹۸ وارد رشته پزشکی روزانه دانشگاه‌های دولتی شدند.

کانال تلگرامی «پزشکان طرح» با انتشار تصویر منتشر شده با هشتگ «فاجعه‌ای به نام سهمیه در پزشکی» نوشته است: این افراد در دانشکده‌های پزشکی کنار افرادی می‌نشینند که رتبه‌های دو رقمی و سه رقمی را کسب کرده‌اند! همچنین نکته مهم دیگر، نمره کل این افراد است؛ به طور معمول نمره کل قبول‌شدگان بدون سهمیه در گروه پزشکی بین ۱۰ هزار تا ۱۲هزار می‌باشد (از دانشگاههای سطح پایین تا دانشگاههای برتر) اما این افراد با نمره حدود ۶۸۰۰ تنها حدود ۶۰% نمره آخرین نفرات پذیرفته شده در دانشگاه خود را کسب کرده‌اند! این در حالیست که طبق قانون داوطلبان سهمیه‌ای در گروه پزشکی باید حداقل ۸۰درصد نمره اخرین فرد قبولی دانشگاه خود را کسب کنند!
https://tinyurl.com/yxej8543

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68557
ناصر کرمی در گفتگو با «زیتون»
انتقال آب خزر اگر برای سمنان آب نیاورد، برای پیمانکار نان می‌آورد

زیتون-مهسا محمدی:
مخالفان طرح انتقال آب خزر به سمنان دلایل متعددی می‌آورند، از تخریب‌های احتمالا گسترده محیط زیستی گرفته تا عدم توجیه اقتصادی آن و اینکه در نهایت این طرحی است که روسای جمهور سمنانی، محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی خواستند آن را علیرغم همه آسیب‌ها به نفع استان خود پیش ببرند. موافقان و دولت اما می‌گویند طرح قدیمی و کارشناسی شده است و خطری ندارد، مطرح شدن آن هم به دولت اصلاحات برمی‌گردد و به دلایل مختلف به تعویق افتاده است. یکی از موانع اجرا مخالفت بخشی از سازمان حفاظت محیط زیست و فعالان این حوزه با آن بود. پروین فرشچی، معاون سابق سازمان محیط زیست یکی از قربانیان این طرح بود که اسفند سال ۹۷ به خاطر مخالفت با طرح انتقال آب دریای خزر از سوی عیسی کلانتری رئیس سازمان محیط زیست از مقام خود برکنار شد.

ناصر کرمی اقلیم شناس و پژوهشگر در گفتگویی با «زیتون» به سوالات ما درباره ابعاد مختلف این طرح پاسخ داده است. هر چند کرمی معتقد است که شاید درباره آثار محیط زیستی طرح در میان مخالفان اغراق شده باشد، اما همزمان طرح را در صورت اجرای کارشناسانه و منطبق با محیط زیست ،گران و فاقد توجیه اقتصادی ارزیابی می‌کند. او همچنین این فرض را مطرح می‌کند که ممکن است کل طرح به دلیل تغییر حوزه‌ی کاری پیمانکارانی خاص از سدسازی به حوزه انتقال آب باشد.
https://tinyurl.com/yxnepjqa

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68567
تربیت وزیر و مدیر در بسیج دانشجویی
#زیتون_دانشجو |
۳
زیتون–
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها می‌گوید: «هسته‌های بسیج دانشجویی باید به گونه‌ای عمل کنند که از دل آن‌ها مدیر و وزیر تربیت شود».

نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها هم از نشست رئیس این نهاد با رئیس سازمان بسیج دانشجویی خبر داد.

مصطفی رستمی در این نشست با تاکید بر «تحول در سطح کلان و راهبردی بسیج دانشجویی» گفت: «طرح اعتلا و تحول سازمان بسیج دانشجویی باید متناسب با بیانیه گام دوم انقلاب اجرا شود، چرا که این سند مهمترین منشور برای چهل ساله آینده جوانان است».

در این نشست نیک‌روش، رئیس سازمان بسیج دانشجویی ابراز امیدواری کرد که دانشگاه‌ها به نفع انقلاب اسلامی فتح شود. او گفت: «امیدواریم با یک برنامه‌ریزی مناسب بتوانیم زمینه فتح دانشگاه‌ها به نفع انقلاب اسلامی را در گام دوم انقلاب فراهم کنیم. باید خروجی دانشگاه‌ها تربیت نیروی تراز انقلاب اسلامی باشد و بسیج دانشجویی به‌عنوان یکی از شاخه‌های شجره طیبه بسیج در دانشگاه‌ها رسالت سنگینی در تربیت نیروهای تراز انقلاب با رویکردی که در پیام امام برای تشکیل بسیج دانشجو و طلبه آمده دارد».
https://tinyurl.com/yy7fqgkx

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68601