فساد و فروپاشی نظام
نصرالله لشنی

در بررسی زمینه‌های فروپاشی نظام‌های غیردموکراتیک عواملی برشمرد‌ه‌اند که عمده‌ی آنها عبارتند از: ۱- بحران مشروعیت، ۲‌ـ بحران کارآمدی ۳ـ بحران همبستگی طبقه حاکمه و ۴ـ بحران سلطه و استیلا.
هرگاه نظامی سیاسی گرفتار این بحران‌های درونی شود احتمال فروپاشی بالا می‌رود که با امکان و تقویت عوامل خارجی که از جمله‌ی آنها نارضایتی تود‌ه‌هاست، فروپاشی اجتناب‌ناپذیر می‌شود. فساد گسترده این بحران‌ها را به‌وجود می‌آورد و موجب فروپاشی نظام حاکم می‌گردد. بحرانهایی که فساد خالق تمامی آنهاست و یک نظام سیاسی را به فروپاشی سوق میدهد.
اما فساد چگونه تمام این بحران‌ها‌ی درونی و عوامل خارجی فروپاشی نظام که ازجمله‌ی آنها اعتراض‌های مردمی است را موجب می‌شود و در حال حاضر جدی‌ترین تهدید نظام جمهوری اسلامی است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/68883

«پان‌تورکیسم» یک شوخی است
جواد سلیمانی

از غروب جمعه تا کنون و پس از دست‌به‌دست شدن تصاویر و کلیپ‌هایی از هواداران باشگاه تراکتورسازی تبریز، فضای گروه‌ها و کانال‌های مجازی شاهد نگرانی و یا خشم برخی از دوستان بوده است که با دغدغه‌های امنیتی یا ملی به موضوع می‌نگریستند. به گمان نگارنده اما ،‌شعارها و حرکات هواداران تراکتور، عبور از خطوط قرمز امنیتی نبود و اساسا به خلاف برخی از دوستان خواهان برخورد با این افراد نیست. هویت ملی ایرانی هم در خطر نیست. آنچه برخی هواداران تراکتور گفتند و نمایش دادند گذار بی پروا از مرزهای انسانیت و عقلانیت بود؛ یعنی تظاهر به نفرت نژادی، توهین به انسان‌ها و طلب مرگ برای هم‌وطنان به جهت تفاوت قومی و زبانی در یک کلام آنچه دیدیم فاشیسمی افسار گسیخته و بی حجب و حیا بود که تنها حُسنِ آن نمایشی از نفرت‌پراکنی و  شناخت سره از ناسره بود و بس. سخن من با دوستان نگران این حادثه و حوادث مشابه این است که به خلاف شما من نگران این شعارها و تمجید عده‌ای اخیانا بی‌ریشه و لابد بی‌هویت، از ترکیه در شهر تبریز و خطۀ آذربایجان نیستم، چرا که در نگاهی کلان‌تر زبان ترکی و ترکیه هم در نهایت بخشی از اقلیم فرهنگی ایران‌‌زمین است و تاریخ ما گواه این مدعاست چه رسد به آذربایجان و زبان آذری.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/68919

مغایرت «شیوه‌نامه انضباطی» دانشجویان با حقوق شهروندی
#زیتون_دانشجویی| ۵

زیتون: اعتراض دانشجویان به «شیوه‌نامه انضباطی» همچنان ادامه دارد و توضیحات مسئولان وزارت علوم نتوانسته معترضان را قانع کند؛ آنها این شیوه‌نامه را باعث «امنیتی شدن» بیشتر فضای دانشگاه‌ها می‌دانند.
منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری می‌گوید «موارد مورد اختلاف» در «شیوه‌نامه انضباطی» باید به نفع دانشجویان «تفسیر» شود، اما برخی از معترضان می‌گویند نه تنها مخاطب این سخن مشخص نیست، بلکه به این معناست که ممکن است متن تغییر نکند و کار به تفسیر واگذار شود و تجربه نشان داده مصوباتی از این دست در مرحله «تفسیر» به نفع حکومت تفسیر می‌شود نه دانشجویان.

توضیحات فریدون جعفری، دستیار ویژه وزیر علوم نیز بر این ابهام افزوده است؛ او اگرچه به خبرگزاری مهر گفته این شیوه‌نامه «به هیچ عنوان در فرایند تصویب از لحاظ انطباق یا عدم انطباق با موازین حقوق شهروندی مورد ارزیابی قرار نگرفت» اما در ادامه گفته است: «البته این بدین معنی نیست که این شیوه نامه مغایر با حقوق شهروندی باشد».

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/68885

پیام تسلیت جمعی از نواندیشان دینی و فعالان ملی و مذهبی برای درگذشت اعظم طالقانی

زیتون– جمعی از نواندیشان دینی و فعالان ملی و مذهبی خارج از کشور برای درگذشت اعظم طالقانی پیام تسلیتی صادر کردند.
به گزارش «زیتون» در این پیام آمده است که اعظم طالقانی پس از سالها تلاش در راه انسان و ایمان و مردم به آرامش ابدی رسید. او یکی از رنج‌کشیدگان مبارزه علیه استبداد بود؛ مبارزه‌ای که پیش از انقلاب آغاز کرد و پس از انقلاب نیز به آرمان‌های خویش وفادار ماند و در برابر استبداد دینی سکوت نکرد.

امضا کنندگان این پیام که نواندیشان دینی و فعالان ملی و مذهبی خارج از کشور هستند٬ در ادامه این پیام تاکید کردند که اعظم طالقانی مسیری را که از نوجوانی و جوانی آغاز کرده بود تا هفتاد و شش سالگی در عرصه‌های گوناگون ادامه داد و کارنامه‌ای درخشان از خود برجای گذاشت است.
متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گفته٬ به شرح زیر است:

https://zeitoons.com/68896

محمد ابراهیم زاده
مهرداد احمدزاده
محمدجواد اکبرین
علی افشاری
مهدی امین زاده
علی ایزدی
عبدالعلی بازرگان
محمد برقعی
رضا بهشتی معز
سروش دباغ
معصومه شاپوری
مازیار شکوری گیل چالان
احمد صدری
محمود صدری
رضا علیجانی
فرشید فاریابی
وحید فرخنده خوی فرد
حسن فرشتیان
هادی کحال زاده
جمیله کدیور
علی کلایی
حسین کمالی
پروین کهزادی
مسعود لدنی
مهدی ممکن
یاسر میردامادی
مهدی نوربخش
صدیقه وسمقی
حسن یوسفی اشکوری

اصلاحات از درون (۳) | گفت‌وگو با ابوالفضل قدیانی
قدرت استبدادی با انعطاف مخالفین منعطف نمی‌شود

زیتون-احسان عابدی: «در دفاع از جمهوری» مانیفست سیاسی اوست، بیانیه‌ای که ‌مهر ماه گذشته با علیرضا رجایی منتشرش کرد و در آن خبرگان قانون اساسی را مجلسی «خطاکار» می‌نامد که مفهوم و واقعیت جمهوری را «تحریف کرد». ابوالفضل قدیانی اما در واقع نوک پیکان انتقادات خود را از مدت‌ها قبل به سوی آیت‌الله خامنه‌ای و جایگاه ولی‌ فقیه گرفته بود، از سال ۸۸ که موج سرکوب‌ها او را به زندان اوین راند و از همان‌جا نوشت: «امثال من در راه پیروزی انقلاب جان، مال و آزادی خویش را نگذاشته‌ایم که سه دهه بعد علی خامنه‌ای این‌گونه بر کشور سلطنت کند».
آقای قدیانی از اعضای ارشد سازمان اصلاح‌طلب مجاهدین انقلاب اسلامی به شمار می‌آمد، اما آن‌گونه که اذغان دارد دیگر از اعتقادات حاکم بر سازمان عبور کرده است. با این حال خود را هم‌چنان عضوی از جنبش سبز می‌داند و هویت سیاسی‌اش را در چهارچوب این جنبش و اهدافش تعریف می‌کند. باور دارد که ابتدا باید هیمنه استبداد بشکند تا بتوان به اصلاح ساختاری امور دست زد و این همه ممکن نیست مگر با مقاومت مدنی و سیاسی و مبارزه بدون خشونت.
بخش سوم مجموعه «اصلاحات از درون» به گفت‌وگو با او اختصاص دارد و سخنانش درباره ولی فقیه، جنبش سبز، اصلاح‌طلب‌ها و جریاناتی که امروز به عنوان «برانداز» صدایشان از قبل بلندتر شده است. اما قبل از هر چیز باز از دوست قدیمی و روزنامه‌نگارم احسان مهرابی تشکر می‌کنم که این مجموعه حاصل هم‌فکری با اوست.

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:


https://zeitoons.com/68693

نقد «خانه‌ی پدری» و مغالطه‌ی «تعمیم شتابزده»
ع.ایماگر

مسعود فراستی،‌ هم‌صدا با دیگر مخالفان فیلم، در نقد این فیلم چنین می‌گوید:
«اشکال دوم فیلم، تعمیمی است که عیاری می‌دهد؛ واقعه‌ای که ۸۰ سال است ادامه می‌یابد و مدام در یک دایره بسته تکرار می‌شود. من در تمام طول عمرم این اولین فیلمی بود که آن زمان موافق بودم اکران نشود؛ به خصوص در خارج! چون در خارج نمایش آن فیلم به معنی این است که ایرانی‌ها نه تنها فاندامنتالیست هستند بلکه تروریست هستند، ماقبل مدرنیزمند و نزدیک به داعش و طالبان! آیا این تعمیم با آگاهی و شعور انجام گرفته است؟ به نظرم من، عیاری در دام موضوع افتاده است و عامدانه نیست. اما این تعمیم دیگر بیشعورانه نیست، یک جامعه «خانه پدری» است که ۸۰ سال زن‌ها در آن توسری‌خور و هیچ‌کاره هستند و مدام مردسالاری برقرار است و مدام جنایت را ادامه می‌دهد.»
خیلی ساده است که به فراستی فیلم‌های بسیاری را که در کشورهای گوناگون جهان درباره‌ی انواع جنایات ساخته می‌شود نشان داد که با این طرز استدلال تمام آن ملّتها دارای آن نوع رفتارند، نه فقط آن گروهی که فقط در فیلم به آنها پرداخته شده است. چگونه فقط با دیدن یک خانواده به این نتیجه می‌رسیم که کلّ یک جامعه اینگونه است؟ واقعیّت به کنار،‌ مگر خارج‌نشینیان فیلمهای دیگری از ایران ندیده‌اند که حال فقط با دیدن همین یک فیلم به این نتیجه برسند که ما (همه‌ی ما) تروریست و نزدیک به داعش و طالبانیم؟
در واقع این فیلم نیست که تعمیم می‌دهد (که اگر اینگونه بود حتماً اشتباه بود) بلکه منتقدان این فیلم چنین می‌کنند. آنان برای محکوم‌کردن آن ساده‌ترین راه را انتخاب کرده‌اند و از آنجا که نمی‌توان این خرده‌فرهنگ اشتباه را در ایران انکار کرد،‌ ابتدا مدّعی می‌شوند فیلم «خانه‌ی پدری» دخترکشی و ظلم به زنان را به همه‌ی جامعه تسّری می‌دهد، سپس آن را رد می‌کنند.
https://tinyurl.com/yydsbcjy

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/68974

تقی آزاد ارمکی در گفت‌وگو با «زیتون»:
برخورد رادیکال موجب بازتولید تجزیه‌طلبان می‌شود

زیتون: شعارهای عجیب هواداران تیم تراکتور در بازی این تیم مقابل استقلال در لیگ برتر ایران، بیش از پیش موجب سیاسی شدن فضای فوتبال ایران شد. علی دایی در اینستاگرام خودش نسبت به خطر تجزیه‌طلبی هشدار داد، معاون امنیتی و انتظامی وزیر کشور از بازداشت ۷ نفر از هواداران تراکتور خبر داد، و بسیاری از دوستداران ایران با دیدن پرچم ترکیه در دست تماشاگران تبریزی و پارچه‌‌ای که روی آن نوشته شده بود بین یوگسلاوی و چکسلواکی یکی را انتخاب کنید، احساسات ملی‌شان برانگیخته شد. خلاصه اینکه، بازی اخیر تراکتور و استقلال بحث تجزیه‌طلبی آذربایجان ایران را دوباره در فضای سیاسی کشور داغ کرد؛ خواسته‌ای که معلوم نیست مطالبه چند درصد از مردم آذربایجان یا مردم شهر تبریز است. تقی آزاد ارمکی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با «زیتون» درباره جنبه‌های گوناگون موضوع تجزیه‌طلبی در تبریز و آذربایجان اظهارنظر کرده است.
https://tinyurl.com/yxvfquwf

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:

https://zeitoons.com/68970

در «سرا»ی اصلاح‌طلبان چه می‌گذرد؟

زیتون ـ شیوا نظرآهاری: «شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان» طرحی را تصویب کرد که براساس آن بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان شامل اعضای احزاب اصلاح‌طلب و همه فعالان سیاسی و مدنی اصلاح‌طلب با عضویت در یک سامانه رأی‌سنجی می‌توانند در گزینش نامزدهای اصلاح‌طلبان برای انتخابات مجلس شرکت کنند. به این ترتیب قرار است تصمیم‌گیری در مورد انتخابات به بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان منتقل شود و سایر نهادهای بالادستی تنها مجری این تصمیمات باشند.

بر اساس این طرح در دی‎ماه امسال حدود ۴۰۰ هزارنفر از اعضای احزاب اصلاح‌طلب و یا هواداران این جریان ابتدا در یک فرایند شبکه‌ای و با استفاده از معرف‌ها، به عضویت وب‌سایت اینترنتی «سرا» درآمده و سپس در انتخاباتی مجازی شرکت می‏‌کنند که طی آن نامزدهای نهایی اصلاح‎طلبان برای انتخابات مجلس در اسفندماه انتخاب خواهد شد.

پرستو سرمدی، عضو شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان در گفتگویی با خبرگزاری ایسنا گفته است:«اصلاح‌طلبان با این تغییر نشان دادند، تغییرات اجتماعی را درک می‌کنند و امکان افزایش انسجام جبهه‌ای بر پایه دموکراسی درونی در آن‌ها وجود دارد.»
https://tinyurl.com/yysuva7a

در زیتون بخوانید:
https://zeitoons.com/69007

وقتی از شعار «مرگ بر ایران» شاد می‌شویم
سولماز ایکدر

بخشی از اعتراضات مردم عراق و لبنان معطوف به «جمهوری اسلامی» است؛ که البته در ادبیات معترضان «ایران» نامیده می‌شود.

در واقعیت تفکیک بین نظام جمهوری اسلامی٬ ایران و مردمش تنها در ذهن ما ایرانی‌هاست که رخ می‌دهد٬ برای مردم دنیا٬ خصوصا مردم منطقه٬ تفاوتی بین ایران، ایرانی و جمهوری اسلامی نیست.

نفرت مردم منطقه از «ایران» در حقیقت مربوط به سال‌های اخیر و اوج تفکر «آخرالزمانی» «افزایش عمق نفوذ استراتژیک» نیست.

اولین بار سال ۸۹ در مواجه با یک دانشجوی فلسطینی در مالزی٬ همانطور که در ذهنم مشغول به محاسبه میزان هزینه مادی و معنوی که ایران برای حمایت از «مردم فلسطین» پرداخته است بودم٬ با برخورد تند او مواجه شدم. دانشجویی عصبانی که معتقد بود «اگر شما ایرانی‌ها دست از سر ما بر می‌داشتید٬ ما به صلح می‌رسیدیم.»
https://tinyurl.com/yxc9twr8

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69051

گزارش «زیتون» از همایش ملی مطالعات فرهنگی و اجتماعی آموزش عالی
یک چهارم دانشجویان به فکر خودکشی هستند
#زیتون_دانشجو | ۷

زیتون: نخستین همایش مطالعات فرهنگی و اجتماعی آموزش عالی، علم و فناوری این هفته در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد.

به گزارش زیتون، در این همایش که با هدف بزرگداشت دکتر محمد امین قانعی‌راد، (جامعه‌شناسی که خرداد ۹۷ درگذشت) برگزار شد، آمنه صدیقیان پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی به پژوهشی درباره شرایط اجتماعی دانشجویان پرداخت و گفت: «در این پژوهش ۱۹۷ مطالعه از بین ۳۵۰ مطالعه را انتخاب کردیم و تمرکز اصلی ما بر روی دانشجویان دانشگاه‌های دولتی وزارت علوم صورت گرفت. در این مطالعه از رویکرد ترکیبی استفاده شده و مسائلی مانند میل به مهاجرت، امید به آینده، اخلاق شهروندی و قانون‌گریزی مورد بررسی قرار گرفته است.»

صدیقیان با اشاره به نتایج این پژوهش گفت: «یک پنجم دانشجویان از دخانیات و یک چهارم آنها مشروبات الکلی مصرف می‌کنند، یک چهارم آن‌ها به فکر خودکشی هستند و یک پنجم آن‌ها نیز با نیروی انتظامی درگیر می‌شوند.»
https://tinyurl.com/y27nxpm6

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69066

آثار سیاست تهاجمی و انزوای بین‌المللی بر صادرات کشور
چرا اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها آسیب‌پذیر است؟

زیتون ـ جلیل فقیهی: اقتصاد ایران اقتصادی درونگرا است. از پیش از انقلاب ۵۷ تا به امروز، عمده مبادلات ایران با کشورهای خارجی به فروش نفت خام و فرآورده‌های آن، و در مقابل خرید برخی کالاهای مصرفی و ماشین‌آلات صنعتی محدود بوده است.

درونگرایی اقتصاد ایران دلایل مختلفی داشته است. یکی از مهمترین آنها، تلقی منسوخ حکمرانان ایران از مفهوم استقلال و خودکفایی است که در عمل به بستن مرزهای کشور و نوعی از انزوا انجامیده، و باعث شده است که اقتصاد کشور نتواند از مواهب ادغام در اقتصاد جهانی بهره‌مند شود. هرچند بستن مرزهای کشور و محدود کردن تجارت با دیگر کشورها بیشتر منشا داخلی دارد، نقش عوامل خارجی و تحریم‌های بین‌المللی نیز، خصوصا بعد از انقلاب، در انزوای ایران پررنگ بوده است.

البته شاید یکی از مهمترین دلایل قابل تحقق بودن تحریم‌های خارجی نیز همین محدود بودن تجارت بین‌المللی ایران، عدم درهم‌تنیدگی اقتصادی کشور با نظام اقتصادی بین‌المللی، و در نتیجه بی‌نیازی نسبی دنیا از صادرات ایران باشد.

تنها حدود نیم درصد از کل صادرات دنیا به ایران تعلق دارد. علاوه بر نقش کم‌رنگ ایران در «حجم» اقتصاد بین‌الملل، «تنوع» پایین محصولات صادراتی و تمرکز شدید آن در بخش نفت و فرآورده‌های نفتی نیز از دیگر عواملی است که آسیب‌پذیری اقتصاد ایران را نسبت به تحریم‌های خارجی افزایش داده است. با وجود اینکه ایران ۱۷ امین کشور پرجمعیت دنیا و ۲۷ امین اقتصاد بزرگ دنیاست، رتبه‌اش در «شاخص پیچیدگی اقتصادی» ۶۶ است. این شاخص بیانگر میزان و تنوع سبد صادراتی یک کشور است.

نتیجه آنکه، کالای صادراتی ایران، با کمترین مشکلی توسط تولیدکننده‌های دیگر قابل جایگزینی است و محدود کردن صادرات ایران «هزینه اقتصادی» چندانی برای دنیا ایجاد نمی‌کند. شاید به دلیل کم بودن همین هزینه‌های اقتصادی تحریم برای دنیا است که ایران مجبور است با خلق «هزینه‌های سیاسی» دنیا را از تحریم‌ها بازدارد. البته این هزینه‌های سیاسی همچون تیغ دولبه است؛ همانطور که می‌تواند هزینه تحریم‌ها را برای طرف‌های خارجی بالا ببرد، گاها باعث تشدید «فشار حداکثری» بر اقتصاد ایران نیز شده است.
https://tinyurl.com/y4o4mxhe

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69014

حرکت ایران به دوران تحریم‌های بین‌المللی

زیتون ـ یلدا امیری: یک سال و نیم پس از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها حکومت ایران همزمان چند گزینه را در سیاست خارجی خود در پیش گرفته است. نخست مذاکره با اروپا و دیگر کشورهای عضو برجام برای یافتن روشی برای سبک کردن بار تحریم ها و در درجه دوم کاهش تعهدات هسته‌ای برای تهدید آمریکا و فشار بر اروپا و در نهایت تلاش برای کنترل اقتصاد در داخل کشور برای خریدن وقت اضافی به امید تغییر شرایط. اما هنوز گزینه‌های دیگری برای ایران وجود دارد، گزینه هایی که برای حکومت جمهوری اسلامی چندان خوشایند نیست؛ یکی مذاکره با آمریکا و دیگری خروج از برجام و بر هم زدن معادلات اروپا.

چهارمین مرحله از روند کاهش گام به گام تعهدات هسته‌ای ایران از روز چهارشنبه ۱۵ آبان به اجرا گذاشته شد، گام هایی که به گفته مقامات تهران در چارچوب برجام است، اما نگرانی طرف‌های اروپایی را به دنبال داشته است. هدف تهران فشار بر اروپا بود اما در این مدت تنها تحریم‌های بیشتری اعمال شده است.

خروج از ان.پی.تی

حمید بعیدی‌نژاد، سفیر ایران در بریتانیا روز پنج‌شنبه ۱۶ آبان با اشاره به برگزاری کنفرانس مهم پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای (ان‌پی‌تی) در سال آینده در نیویورک گفته است که شکست برجام بطور قطع و بی تردید به تضعیف ان‌پی‌تی منجر خواهد شد.
https://tinyurl.com/y2s8s9qg

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69090

محمدتقی فاضل میبدی در گفت‌وگو با «زیتون»:
مفسده چندهمسری بیش از ازدواج سفید است
زیتون ـ مطرح شدن بحث «ضرورت احیای فرهنگ چندهمسری» در روزهای اخیر در ایران، موجی از انتقادات را متوجه نهادهای مذهبی مدافع این امر کرده است. «موسسه وطن توحیدی حیات حسنی»، که دفتر آن در شهر قم است، با انتشار یک آگهی، وعده داده است که در آبان ماه کارگاه‌های «مهارت‌های ارتباطی خانواده‌های چندهمسری» را برگزار خواهد کرد. این خبر، در کنار پوستر تبلیغاتی این کارگاه‌ها، که چهار زن چادری شاد را در کنار یک مرد مذهبی ترسیم کرده است، انتقاد اقشار مدرن جامعه ایران را از ترویج آنچه که «سبک زندگی ارتجاعی» قلمداد می‌شود، در پی داشته است. در کشاکش جر و بحث‌های مربوط به چندهمسری، خبر رسید که آیت‌الله خامنه‌ای دستور داده است در بین کارکنان بیت رهبری، کسی حق ندارد بیش از یک همسر داشته باشد. از سوی دیگر، علی مطهری در دفاع از تعدد زوجات سخنانی گفت که انتقاد نیروهای اجتماعی مدرن جامعه ایران را متوجه وی کرد. یعنی همان کسانی که در انتخابات مجلس دهم به مطهری رای داده بودند. متن زیر گفت‌وگویی است با محمدتقی فاضل میبدی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم و استاد دانشکده مفید قم، درباره چندهمسری و ترویج آن در جامعه ایران و نیز مسائلی چون ابدی بودن حلال و حرام دین اسلام و ازدواج سفید و مشروعیت یا عدم مشروعیت چنین ازدواجی.
https://tinyurl.com/yxg66htb

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69098

اشغال سفارت آمریکا از کدام منظر؟
سروش دباغ

عباس عبدی، فعال و تحلیل‌گر سیاسی و از دانشجویان خط امامِ سابق، اخیرا در یکی از برنامه‌های تلویزیون « بی‌بی‌سیِ» فارسی، از تسخیر سفارت آمریکا در آبان‌ماه سال ۵۸، چهل سال پیش، دفاع کرد و آن‌را موجه خواند. با دیدن این برنامه، به یاد مناظرات قلمی‌ای که با ایشان در این باب، در تابستان و پاییز ۸۹، در نشریه «مهرنامه» داشتیم، افتادم. آن ایام، در اثنای مکاتباتی که با هم داشتیم، دریافتم که مواجهه ایشان با مسئله اشغال سفارت، بیشتر «معلّل» است تا «مدلّل» ؛ از اینرو پس از انتشار چهار مقاله، ادامه‌دادنِ بحث را بی‌فایده دیدم و قلم را غلاف کردم. در جایی که یکی دیگر از دانشجویان خط امامِ سابق و هم‌فکر آن روز عباس عبدی، ابراهیم اصغرزاده، صراحتا از خطا و ناروا بودن آن اقدام سخن می‌گوید؛ کنشی که در جای خود قابل تحسین و تمجید است؛ اصرار عبدی بر موجه بودنِ اشغال سفارت آمریکا پس از چهل سال، اقدامی که ناموجه و پرهزینه بودن آن امروزه بر کثیری از شهروندان هویدا گشته و کم و بیش بدل به امری بدیهی شده، اسباب تعجب و تاسف و تاثر است.

جهت ایضاحِ خطایی که عباس عبدی در تحلیل قضیه اشغال سفارت آمریکا، هم‌چنان بر آن پافشاری می کند، نقل فقراتی از مقاله «نقد از کدام منظر؟» که نُه سال پیش نگاشته شده، خالی از لطف نیست. به نظرم، در روایت و تحلیل کنونیِ عبدی از ماجرا، همچنان در بر آن پاشنه می چرخد و اصلاحی صورت نگرفته است.
https://tinyurl.com/y5xxs9lm

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69111

عرفان اسلامی؛ پدیده‌‌ای بیرونی یا درونی؟
عبدالبشیر فکرت‌بخشی
چکیده

در باب بومی یا بیگانه بودنِ خاستگاه عرفان اسلامی بحث‌های دیردامنه‌یی وجود دارد. شماری معتقدند که عرفان اسلامی دارای ریشه و بنیادهای بیرونی‌است و از این‌رو، پدیده‌یی بومی به شمار نمی‌رود. اینان سعی دارند بنیادهای بیرونی عرفان اسلامی را به‌درستی نشان دهند و شواهد متفاعدکننده‌یی در این باب به دست دهند. طرف‌داران این نظریّه عمدتاً یا شرق‌شناسان‌اند ویا هم مخالفان عرفان اسلامی‌. شرق‌شناسان برای اصالت‌زُدایی از عرفان اسلامی و مخالفان، برای آنکه نشان دهند پدیده‌ی تصوّف بدعت ناروایی‌است که از بیرون به ساحتِ قدسی اسلام وارد شده است، در امر بیرونی‌انگاریِ پدیده‌ی عرفان هم‌داستانند. در برابر، بسیاری از عرفای اسلامی معتقدند که عرفان اسلامی پدیده‌یی اسلامی و برخاسته از دل‌ِ‌ قرآن و سنّت است و از این‌رو، منافاتی با اصول و آموزه‌های بنیادین اسلام ندارد. نظریّه‌ی اول نقش قرآن و سنّت را در شکل‌گیری عرفان اسلامی دست‌ِکم می‌گیرد و غالباً با استناد به توالی نظام‌های عرفانی و همانندی‌های موجود میان آنها نتیجه می‌گیرد که این پدیده در اسلام برخاستگاه بیرونی دارد. نظریّه‌ی دوّم امّا، افزون بر اقامه‌ی شواهدی از اسلام، به معناشناسی واژه‌ی تصوّف دست می‌یازد تا نشان دهد که این پدیده ریشه در بیشه‌ی اسلام دارد. با این وجود، این رویکرد اختصاصی به طرف‌داران تصوّف اسلامی ندارد و شماری از مخالفان و شرق‌شناسان نیز در بحث از خاستگاه عرفان اسلامی، از واکاویِ‌ معنای لغوی تصوّف می‌آغازند. در این میان، تزِ اصلی مقاله اینست که تصوّف در اسلام دارای دو مرحله‌ی: ۱- ظهور و ۲- توسعه ‌است. خاستگاه پدیده‌ی تصوّف در اسلام اساساً‌ بومی‌است و منهای قرآن و سنّت نمی‌توان وجود آن را حدس زد. با این وجود، تصوّف (= عرفان عملی) در بسط تاریخی خویش از نظام‌های عرفانی و باورهای اقوام و ملت‌های دیگر نیز اثر پذیرفته است. بر این مبنا، اسلام را می‌توان علت قریب، و شماری از نظام‌های فلسفی و عرفانی پیشین را به عنوان علل متوسط ویا بعید آن در نظر آورد.
https://tinyurl.com/y2mrc39a

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69114

ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد؛ سخنی دوباره پیرامون طرح موسوم به «سرا»
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

پس از انتشار یادداشت پیشین نگارندگان در سایت «زیتون» با عنوان «سرا یا سراب؟»،‌ در نقد ساز و کار جدید انتخاباتی شورای عالی سیاستگذاری اصلاح طلبان، برخی از طراحان و هواداران این طرح در پاسخ به نقد ما و دیگران و به قصد توضیح ابهامات موجود در طرح یاد شده، سخنانی گفتند و نوشتند که تردیدهای همراه با نگرانی ما به یقینی همراه با تاسف تبدیل و معلوم شد که این طرح اولا بیش از آنچه گمان می بردیم غیر دمکراتیک است و ثانیا عالما و عامدا چنین طراحی شده تا چنانکه پیشتر نیز گفته ایم فرایند گزینش و معرفی فهرست نامزدهای انتخابات آینده مجلس از سوی اصلاح طلبان را مهندسی کند.

برخی استدلالات که در دفاع از این طرح ارائه شد چنان نظری و کلی (مثلا در مورد مزایای دموکراسی و اهمیت رای گیری و مانند آن) بود که گویی منتقدان طرح «سرا» نمیدانند دموکراسی چیست و رای کدام است یا هر که به این طرح درخشان! نقد دارد از الفبای سیاست بی اطلاع است. اینگونه شبه استدلالات بدان می ماند که براهین اثبات وجود خدا را برای تایید مصوبات هیئت امنای مسجد محل اقامه کنیم. در حالی که اینگونه استدلالات هیچ کمکی به تایید یا تقویت طرح سرا نکرده و صرفا حسن نظر نسبت به نیات طراحان را تضعیف می کند.

یکم. رای گیری و دموکراسی و تمکین به رای اکثریت صد البته برای رفع مرافعات و اخذ تصمیمات جمعی راهکاری مناسب و عقلایی به شمار می رود اما در این طرح تازه خبری از انتخاب و دموکراسی نیست. نخست به این دلیل که اعضای شعسا که قرار است مبدا اول کل تصمیمات در این طرح باشند به هیچ روی منتخب هیچ جمعی نبوده و نیستند و بی ضابطه در این جایگاه منتصب شده اند و بنابرین خود شعسا و اعضایش فاقد هرگونه مشروعیت انتخابیست. دوم آنکه در این طرح یک انتخابات به معنای واقعی و متعارف در کار نیست چرا که انتخاب کنندگان خود از سوی کسانی که قرار است بعدا انتخاب شوند گزینش و به عبارت بهتر انتصاب می شوند.
https://tinyurl.com/yxrvdwtl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69142

چرا علی لاریجانی در انتخابات مجلس یازدهم نامزد نمی‌شود؟
پایان سیاست‌ورزی یا دورخیز برای ریاست جمهوری

زیتون ـ محمدرضا سرداری: تازه‌ترین تحولات در اردوی انتخاباتی اصولگرایان نشان می‌دهد علی لاریجانی در انتخابات آینده مجلس حضور نخواهد داشت. اصولگرایان قم اخیراً فهرست نهایی خویش را برای انتخابات دوره یازدهم مجلس اعلام کردند. فهرستی که در آن برخلاف سه دوره گذشته دیگر نامی از علی لاریجانی نبود. لیست اصولگرایان قم برای انتخابات مجلس با حضور «امیرآبادی فراهانی»، «مجتبی ذوالنور» و البته «علیرضا زاکانی» بسته شد. پس از آن لاریجانی از انصراف خویش از نامزدی برای دور بعد خبر داد و بدین ترتیب بر سه دوره متوالی ریاست بر مجلس مهر پایان زد. اما آیا تصمیم‌گیری در قم به انصراف لاریجانی از حضور در دوره بعد مجلس منجر شد؟ معنی نامزدی لاریجانی از شهر قم که پایتخت مذهبی جمهوری اسلامی لقب گرفته چیست؟

شاید بتوان گفت معنی نامزدی علی لاریجانی از قم و سپس ریاست وی بر مجلس در سه دوره اخیر؛ نشانگر اهمیت جایگاه روحانیون در نظام جمهوری اسلامی است. از ابتدای انقلاب تا دست کم مجلس هفتم؛ ریاست مجلس همواره در اختیار یک روحانی قرار داشت. اما پس از راه یافتن اصولگرایان به مجلس هفتم این سنت تغییر کرد و یک غیرروحانی به جای معمم بر این سمت حساس تکیه زد. هر چند عملکرد مدیریتی ضعیف حداد عادل در هیات رئیسه مجلس هفتم مورد انتقاد بسیاری از اصولگرایان بود؛ اما به نظر می‌رسد فقدان پشتوانه‌ای از روحانیت نقش مؤثرتری در مستأصل بودن حداد در ریاست بر مجلس داشت.
https://tinyurl.com/yx9wrjka

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69139

محیط زیست و سوسیالیسم: شورش علیه انقراض
با «سوسیالیسم و محیط زیستِ» کاظم علمداری

زیتون-جواد موسوی خوزستانی: برخی پژوهش‌گرانِ مدافع حفظ محیط زیست طی تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند که ریشه‌ی مشکلات مزمن زیست‌محیطى را می‌توان در دوران پیشاسرمایه‌دارى (آغاز دوره‌ی توسعه کشاورزی) پیدا کرد یعنی به چند هزار سال پیش. این محققان معتقدند که در آن دوران اگر در مناطقی از کره زمین، تمدن‌های باستان با فاجعه‌های زیست‌محیطی روبه‌رو شدند و از بین رفتند تمام شکل‌های مختلف سازمان اجتماعى در تخریب محیط زیست سهم داشته‌اند. با این پشتوانه‌ی تحقیقاتی اگر به دوره‌ی معاصر نگاه کنیم می‌بینیم که ابعاد تخریب محیط زیست بر خلاف دوران باستان، از سطح منطقه‌ای فراتر رفته و به سطح کل سیاره‌، تعمیم یافته است. در حال حاضر استثمار طبیعت و اکوسیستم و انواع گونه‌هاى زیستى هر چه بیش‌تر جهانى شده و عناصر موجود در طبیعت مانند درختان، معادن، آب، خاک، حیوانات و زیست‌بوم‌های طبیعی به شکل فزاینده‌اى در سطح جهان تحت نظامی از ارزش‌های نابخردانه و سودجویانه قرار گرفته‌اند و رو به انقراض‌اند. گفتن ندارد که همه‌ی ما مردم و دولت‌های‌مان ـ به رغم تفاوت در نوع ایدئولوژی و سامان سیاسی‌مان ـ به طور مستقیم و غیرمستقیم در این سیر انقراض، نقش داریم.
https://tinyurl.com/y3mgr4ve

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69141

دانشجوی «کُرد اهل حق» ستاره‌دار شد
#زیتون_دانشجو| |

زیتون: سیاوش حیاتی «دانشجوی بلاتکلیف ترم آخر کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه رازی» اعلام کرد که به خاطر التزامش به آئین یاری (اهل حق) ستاره‌دار شده و دانشگاه نمی‌گذارد از پایان‌نامه‌اش دفاع کند. به گفته این دانشجو از او خواسته‌اند تا دروغ بگوید تا بتواند فارغ‌التحصیل شود.
@zeitoons
او در نامه‌ای سرگشاده به اعلمی آل آقا، رئیس دانشگاه رازی کرمانشاه نوشته است:

«ایرانی هستم، کُردم و یارسانی؛ باور دارم هر کدام از این ابعاد هویتی از من گرفته شود هویتم ناقص می‌شود. به برابری تمام انسانها معتقدم و هر گونه تبعیض را غیر انسانی می‌پندارم . دانشجوی ممتاز مقطع کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه رازی بوده‌ام ، دوره کارشناسی را با رتبه ممتاز طی سه سال در همین دانشگاه به اتمام رسانده و با استفاده از سهمیه استعدادهای درخشان طی سه ترم دروس نظری کارشناسی ارشد را با رتبه ممتاز گذرانده، دارای شرایط اولیه برای استفاده از سهمیه استعدادهای درخشان و تحصیل بدون کنکور در مقطع دکتری هستم . پروپزال پایان نامه دردسر سازم تحت عنوان “موانع موجود مشارکت‌های سیاسی و اجتماعی پیروان آیین یاری (اهل حق)” به تصویب رسیده و پژوهشم را به انجام رسانده‌ام و باید ترم گذشته از آن دفاع می‌نمودم. چون تن به دروغ و ریا نداده و صادقانه در پرسشنامه مربوطه آئین خود را «یاری» نوشته‌ام ، به جرم راستگوئی اجازه دفاع به من داده نمی‌شود و می‌گویند: شما قانوناً حق تحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی را ندارید ، متوسل به “تقیه” شده و این “تیک” را جابه‌جا نمایید. مدعی هستم دانشجویان فعال و حتی استعدادهای درخشان دگراندیش و اقلیت‌های مذهبی قربانی سیستماتیک تبعیض هستند… به باور من شما بر دانشگاهی ریاست دارید که در جایگاه بزرگترین دانشگاه ملی غرب کشور، نه تنها از استقلال لازم و کافی برخوردار نیست و اراده و توانایی لازم برای دفاع از حقوق دانشجویان (حتی ممتاز) خود را ندارد بلکه عملاً مسئولان ذیربط، خواسته و یا ناخواسته مجری اراده قدرتهای مرئی و نامرئی خارج از دانشگاه هستند».

سیاوش حیاتی در این نامه، رئیس دانشگاه را به مناظره دعوت کرده است تا از صداقت ادعایش دفاع کند.
https://tinyurl.com/uyccsq9

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69178

تاختن روسای قوه مجریه و قضاییه به یکدیگر
بازی با کارت «فساد»

زیتون ـ سولماز ایکدر: جنگ سرد بین رییس قوه قضاییه و رییس قوه مجریه٬ با نزدیک‌تر شدن انتخابات مجلس روز به روز جدی‌تر می‌شود.

در این نبرد اما ابراهیم رئیسی، برخلاف رییس‌جمهوری٬ با استفاده از ابزار قضایی تنها به سخن گفتن علیه دستگاه اجرایی بسنده نکرده و با بهانه «فساد» حلقه اطرافیان رییس جمهوری٬ یا نزدیکان او را٬ متهم و محاکمه می‌کند‌.

از سوی دیگر حسن روحانی به عنوان رییس‌جمهوری٬ ابزاری چون «سخن گفتن» را به کار می‌گیرد و پی‌درپی در سخنرانی‌هایش رییس قوه قضاییه را به «سیاسی‌کاری» یا «جناحی‌کاری» متهم می‌کند.

دوئل رییس قوه مجریه و رییس قوه قضاییه
@zeitoons
حسن روحانی روز گذشته (دوشنبه ۱۹ آبان) در یک سخنرانی، که یادآور سخنرانی‌های هنگام انتخابات بود، در شهر یزد به رییس قوه قضاییه تاخت.

رئیس‌جمهوری در این سخنرانی٬ ابراهیم رئیسی را به «مبارزه همه‌جانبه با فساد» فرا خواند و گفت حالا که «با فسادهای میلیونی و میلیارد تومانی برخورد می‌کند، مبارزه با فساد میلیارد دلاری را هم برای مردم توضیح بدهد.»

این حمله‌های روحانی اما بی‌جواب نماند و به چند ساعت نکشیده قوه قضاییه در صدد پاسخگویی برآمد.

غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضاییه در واکنش به اظهارات حسن روحانی گفت که میدان «مبارزه با فساد را خالی نخواهیم کرد». او در ادامه با اشاره تلویحی به پرونده‌های فسادی که نزدیکان روحانی با آن درگیر هستند، افزود: «برای ما فرقی نمی‌کند که پرونده فساد مربوط به زنجانی باشد یا کرسنت و استات اویل میدان مبارزه با فساد را خالی نمی‌کنیم…برای ما فرقی نمی‌کند که پرونده مربوط به دلار‌های ادعایی گم شده باشد یا پرونده ارز‌ها و سکه‌هایی که در سال ٩۶ و ٩٧ بانک مرکزی با سیاست‌های مورد بحث، خزانه ارزی و طلای کشور را در اختیار افراد سودجو و فرصت طلب قرار داد.»
https://tinyurl.com/ua3vv2b

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69194

الگوریتم ِ«خرید و فروشِ طمع»؛ از پدیده‌ی شاندیز تا سرای شعسا
طاها پارسا

کسانی که این روزها اخبار مربوط به احزاب و فعالان اصلاح‌طلب را دنبال می‌کنند، نام طرحی به اسم «سرا» را شنیده‌اند؛ طرحی که از راه نرسیده اسباب افتراق و دودسته‌گی در جبهه‌ی اصلاحات شده و البته در صورت تصویب نهایی و اجرایی شدن در شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان (شعسا)، می‌تواند فرم و الگوریتم فعالیت آن‌ها در دوازدهمین انتخابات مجلس شورای اسلامی باشد.

نگارنده بنا ندارد که در این مختصر به نقد تفصیلی و یا نقاط قوت و ضعف این طرح بپردازد، بلکه صرفا با یادآوری ماجرای شکل‌گیری، و فراز و فرود سهام کاغذیِ «پدیده‌ی شاندیز» و الگوریتم خرید و فروش و ارزش‌گذاری آن‌ها، می‌خواهد نظر طراحان و بررسی‌کنندگان احتمالی «سرا» را به شباهت‌های فُرمی این طرح با روش کار محسن پهلوان( و شرکا) در پدیده‌ی شاندیز جلب کند و آنان را به تامل بیشتر در آخر و عاقبت این‌گونه طرح‌ها و الگوریتم‌های فسادخیز و فسادپرور جلب کند.

به زبان ساده، پدیده‌ی شاندیز، یک شرکت سهامی خاص بود که آگاهانه ادای شرکت‌های سهامی عام را در آورد تا بدونِ پذیرفتن قواعد بازیِ خرید و فروش سهام، از مزایای تکثیر مجازی و کاغذی سهام بهره بگیرد و با سرمایه و امید سرمایه‌گذاران برای خود سرمایه و آبرو تدارک ببیند.
@zeitoons
پدیده‌ی شاندیز، یک شرکت سهامی خاص بود. صاحبان این شرکت سهامی، به کمک تبلیغات گسترده و پروپاگاندا مخصوصا در صدا و سیما، وانمود کردند که دارند سهام شرکت خود را می‌فروشند، پس ارزش این سهام را خود آن‌ها در ابتدا تعیین کردند ( به روایتی هر سهم در ابتدا ۱۰۰ تومان) و تعداد اندکی از این سهام را به یاری تبلیغات به نزدیکان و وابستگان خود فروختند. چون این سهام واقعی نبود و در بورس عرضه نشده بود، خود مالکان شرکت بودند که ارزش آن را تعیین می‌کردند، و به همین سبب ارزش سهام را به تدریج و بی‌محابا بالا بردند. در نتیجه‌ی این‌کار، دارندگان سهام در مدت زمانی کوتاه، ظاهرا سرمایه‌هایشان چند برابر شد، یعنی ارزش کاغذی که به‌عنوان سهام پدیده‌ی شاندیز در دست داشتند، چند برابر شده بود. این در حالی بود که با این‌کار ارزش صوری و کاغذی شرکت پدیده‌ی شاندیز -بدون هیچ دلیلی- داشت بالا می‌رفت و باز هم به کمک تبلیغات گسترده در صداو سیما، اشتیاق برای خریدن این سهام بالا و بالاتر رفت و کار به جایی رسید که در یک مقطع زمانی مسابقه‌ای برای خریدن سهام صوری پدیده شاندیز درگرفت و به تدریج ارزش سهام صد تومانی به بالای ده‌هزار‌تومان رسید. به تعبیر درست‌تر صاحبان پدیده‌ی شاندیز ارزش این سهام را (سرمایه‌ی خود را) در مدتی کوتاه بیش از ۱۰۰ برابر کرده‌بودند.
https://tinyurl.com/u5d3v7t

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69217