الگوریتم ِ«خرید و فروشِ طمع»؛ از پدیده‌ی شاندیز تا سرای شعسا
طاها پارسا

کسانی که این روزها اخبار مربوط به احزاب و فعالان اصلاح‌طلب را دنبال می‌کنند، نام طرحی به اسم «سرا» را شنیده‌اند؛ طرحی که از راه نرسیده اسباب افتراق و دودسته‌گی در جبهه‌ی اصلاحات شده و البته در صورت تصویب نهایی و اجرایی شدن در شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان (شعسا)، می‌تواند فرم و الگوریتم فعالیت آن‌ها در دوازدهمین انتخابات مجلس شورای اسلامی باشد.

نگارنده بنا ندارد که در این مختصر به نقد تفصیلی و یا نقاط قوت و ضعف این طرح بپردازد، بلکه صرفا با یادآوری ماجرای شکل‌گیری، و فراز و فرود سهام کاغذیِ «پدیده‌ی شاندیز» و الگوریتم خرید و فروش و ارزش‌گذاری آن‌ها، می‌خواهد نظر طراحان و بررسی‌کنندگان احتمالی «سرا» را به شباهت‌های فُرمی این طرح با روش کار محسن پهلوان( و شرکا) در پدیده‌ی شاندیز جلب کند و آنان را به تامل بیشتر در آخر و عاقبت این‌گونه طرح‌ها و الگوریتم‌های فسادخیز و فسادپرور جلب کند.

به زبان ساده، پدیده‌ی شاندیز، یک شرکت سهامی خاص بود که آگاهانه ادای شرکت‌های سهامی عام را در آورد تا بدونِ پذیرفتن قواعد بازیِ خرید و فروش سهام، از مزایای تکثیر مجازی و کاغذی سهام بهره بگیرد و با سرمایه و امید سرمایه‌گذاران برای خود سرمایه و آبرو تدارک ببیند.
@zeitoons
پدیده‌ی شاندیز، یک شرکت سهامی خاص بود. صاحبان این شرکت سهامی، به کمک تبلیغات گسترده و پروپاگاندا مخصوصا در صدا و سیما، وانمود کردند که دارند سهام شرکت خود را می‌فروشند، پس ارزش این سهام را خود آن‌ها در ابتدا تعیین کردند ( به روایتی هر سهم در ابتدا ۱۰۰ تومان) و تعداد اندکی از این سهام را به یاری تبلیغات به نزدیکان و وابستگان خود فروختند. چون این سهام واقعی نبود و در بورس عرضه نشده بود، خود مالکان شرکت بودند که ارزش آن را تعیین می‌کردند، و به همین سبب ارزش سهام را به تدریج و بی‌محابا بالا بردند. در نتیجه‌ی این‌کار، دارندگان سهام در مدت زمانی کوتاه، ظاهرا سرمایه‌هایشان چند برابر شد، یعنی ارزش کاغذی که به‌عنوان سهام پدیده‌ی شاندیز در دست داشتند، چند برابر شده بود. این در حالی بود که با این‌کار ارزش صوری و کاغذی شرکت پدیده‌ی شاندیز -بدون هیچ دلیلی- داشت بالا می‌رفت و باز هم به کمک تبلیغات گسترده در صداو سیما، اشتیاق برای خریدن این سهام بالا و بالاتر رفت و کار به جایی رسید که در یک مقطع زمانی مسابقه‌ای برای خریدن سهام صوری پدیده شاندیز درگرفت و به تدریج ارزش سهام صد تومانی به بالای ده‌هزار‌تومان رسید. به تعبیر درست‌تر صاحبان پدیده‌ی شاندیز ارزش این سهام را (سرمایه‌ی خود را) در مدتی کوتاه بیش از ۱۰۰ برابر کرده‌بودند.
https://tinyurl.com/u5d3v7t

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69217

تجزیه‌طلبی؛ جایی که امنیتی‌ها و خرده‌امپریالیست‌ها به هم می‌رسند
نصرالله لشنی

اخیراً فیلم‌هایی از مسابقات تیم تراکتورسازی با دیگر تیم‌های فوتبال منتشر شده است که برخی از تماشاچی‌ها اقدام به دادن شعارهای تجزیه‌طلبانه و بعضاً نژادپرستانه کرده‌اند. سوالی که برای بسیاری پیش آمده، این است که، چگونه کسانی به عنوان هواداران تیمی که وابسته به یک نهاد نظامی است، به راحتی هر شعار ضد انسانی، ضد وحدت ملی، نژادپرستانه و تجزیه‌طلبانه می‌دهند و نهادهای مربوطه، ازجمله نهادهای امنیتی که به کارگر و معلم و دانشجو و روزنامه‌نگار و فعال حقوق زنان و فعال سیاسی و … رحم نمی‌کنند، اقدامی در مقابله با این نوع فعالیت‌ها انجام نمی‌دهند؟

پاسخ روشن است. چون این خود پروژه‌ی نهادهای امنیتی است. اما چرا نهادهای امنیتی، چنین پروژه‌ای را درانداخته و عملیاتی کرده‌اند؟

۱- تجربه‌ی سرکوب منتقدین و معترضین به بهانه‌ی مبارزه با تجزیه‌طلبی، یکی از تجارب به ظاهر موفق بوده است. مردم مظلوم کرد، سالهاست که به بهانه‌ی مبارزه با تجزیه‌طلبی سرکوب می‌شوند، احکام سنگین زندان‌های طولانی مدت و اعدام می‌گیرند و در سکوت خبری و بدون کمترین توجهی از جانب جامعه‌ی مدنی، احکام‌شان اجرا می‌شود. نزدیک به ۴۰ سال است که علیه فعالان سیاسی و مدنی این بخش از کشور عزیزمان، به اتهام تجزیه‌طلبی، فضای سنگین امنیتی برقرار کرده‌اند و اجازه‌ی هیچ اعتراض مدنی و سیاسی به آنها نمی‌دهند.

حال برنامه‌شان این است که با استفاده از نیروهای خود و سوءاستفاده از احساسات ضد حکومتی که در سراسر ایران رشد و عمق یافته است، اقلیتی را ترغیب کنند که در آذربایجان نیز جریانی تجزیه‌طلب راه بیاندازند و با امکاناتی که در اختیارشان می‌گذارند، به تبلیغ و ترویج خود بپردازند. در واقع نهادهای امنیتی دارند فضا را برای سرکوب‌های شدید، در صورت اعتراضات احتمالی آینده آماده می‌کنند. در آذربایجان سالهاست که شاهد اعتراض جدی‌ای نبوده‌ایم. حتی در بزنگاه‌هایی که در ایران شاهد اعترضات سراسری بوده‌ایم، کمتر تحرک جدی‌ای را در آذربایجان شاهد بوده‌ایم. با این حال اما، حاکمیت به شدت نسبت به آغاز اعتراضات در یکی از استان‌های پرجمعیت و تاثیرگذار ایران در هراس است و به هر ترفندی دست می‌زند که به بدترین شکل ممکن، هراعتراض احتمالی در این استان را سرکوب کند. چه بهانه‌ای بهتر از اتهام تجزیه‌طلبی می‌تواند این فرصت را به قوه‌ی سرکوبگر حکومت بدهد؟
https://tinyurl.com/y4cy2vey

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69208

نهادی که فیلتر می‌کند، فیلترشکن می‌فروشد
وی‌پی‌ان قانونی برای ورود به سایت‌های غیرقانونی

زیتون ـ شیوا نظرآهاری: ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر شورای عالی فضای مجازی، صبح روز گذشته در جمع خبرنگاران از راه‎اندازی اپراتورهای وی‌پی‌ان رسمی در کشور خبر داد و گفت که در حال حاضر کارگروهی مشغول تهیه آیین‎نامه و دستورالعمل برای تعیین سطح دسترسی به اینترنت و فیلترینگ است.

فیروزآبادی همچنین با اشاره به اینکه اقتصاد وی‎پی‎ان در حال حاضر به اقتصاد بزرگی در کشور تبدیل شده است گفت «با مسئولیت دادستانی و وزارت ارتباطات قرار است با ایجاد اپراتورهای رسمی وی‎پی‎ان در کشور، وی‌پی‌ان طبق مقرراتی مشخص واگذار شود تا استفاده از آن در کشور ساماندهی شود.»

در صورت عملی شدن این طرح، کاربران اینترنت نه تنها در هنگام ورود به اینترنت مورد شناسایی قرار می‏‌گیرند، بلکه میزان دسترسی آنها به محتوا نیز براساس شغل و یا طبقه اجتماعی‎شان تعیین خواهد شد.

امیر رشیدی، کارشناس اینترنت در گفتگو با «زیتون»، این مساله را در ادامه طرحی دانسته است که سال‏‌هاست تحت عنوان «شبکه ملی اطلاعات» مطرح شده و یکی از اهداف اصلی آن احراز هویت کاربران اینترنتی است.
https://tinyurl.com/ugqekgs

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69251

تصویری از جامعه‌ی اعتراضی ایران، دو سال پس از دی‌ماه ۹۶
مقاومت و اعتراض در متن فرهنگ شفاهی

زیتون- ابوالفضل مظلوم‌زاده: ارزش‌ها و باور‌هایی که پایه‌ی سمت‌گیری‌ها و کنش‌های سیاسی است، از وقایع، حوادث و اعتراض‌های اخیر، دچار تغییرهای ملموس شده‌است. به همین دلیل، احساسات و برداشت‌های تک‌تک افراد جامعه که از شرایط پرتنش جامعه‌ی‌ ایران، لااقل از دی‌ماه ۹۶ به این سو، دچار دگرگونی شده، در یک سطح می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در معادلات سیاسی ایفا کند. شاید به همین‌خاطر است که جامعه‌‌ی سیاسی ایران به طور منازعه‌آمیزی صحنه‌ی نبردِ بی‌امانِ گروه‌ها و جریان‌هایِ سیاسیِ رسمی، خرده جریان‌هایِ پنهان و نیروهایِ سیاسیِ خارج از کشور شده،‌ و اساساً این سئوال‌ها را برای جامعه‌پژوهان و تحلیل‌گران برجسته کرده‌: «فرد چه تصوری از سیاست در ایران امروز دارد؟ جهت‌گیری شناختی افراد نسبت به ساخت‌ها، نهادها، نخبگان و دارندگان قدرت سیاسی چیست؟ یا اصلاً، نوع نگاه جامعه‌ی اعتراضی ایران به نظام سیاسی چگونه‌است و چطور با آن برخورد می‌کند؟

اسلحه‌ای در دستانِ جامعه‌ی اعتراضی ایران است. هدف، هر عاملِ حساسیت‌برانگیز، و اثرِ شلیک، کاری است. کافی‌ست برای درکِ این صحنه، سری به رسانه‌های اجتماعی‌ـ‌مجازی زده‌باشید.
https://tinyurl.com/qn5a7ye

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69306

۳۰ سال پس از دیوار برلین
پیمان عارف

پاییز سال ۱۳۶۸ خورشیدی در چنین روز‌هایی تازه از مدرسه برگشته بودم و مشغول مشق‌هایم بودم که بخش خبری اصلی تلویزیون که آن زمان‌ها ساعت ۷ عصر بود خبر از تظاهرات مردم برلین شرقی و فروریزی دیوار برلین داد.
باقی اتفاقات خیلی سریع پیش رفت ؛
زودتر از آنچه که فکرش را بکنی!
چائوشسکو در همان پاییز در بازگشت از سفر ایران در بخارست همراه با تمامی اعضای خانواده‌اش به دست مردم رومانی اعدام شد ؛
دولت‌های کمونیست اروپای شرقی یکی پس از دیگری سقوط کردند.
هلموت کهل با هنرمندی هر چه تمام‌تر و با کمترین هزینه آلمان را متحد کرد و به حیات آلمان شرقی پایان داد.
لخ والسا لهستان و واتسلاو هاول چکسلواکی را به آزادی رساندند.
تابستان داغ مسکو در آگوست ۱۹۹۱ فرارسید تا با کودتای ک‌گ‌ب و جناح تندروی حزب کمونیست علیه گورباچف و محبوس کردنش در خانه ییلاقی شبه‌جزیره کریمه آخرین تلاش برای احیای بلوک کمونیسم رو نیز رقم زده باشد.
اما ظهور رییس جمهور جدید جمهوری روسیه بوریس یلتسین و دعوت از مردم برای مقابله با تانک‌های ارتش سرخ این واپسین کوشش کمونیست‌ها برای ممانعت از فروپاشی امپراتوری سرخ را نیز به باد داد.
۲۲ آگوست ۱۹۹۱ گورباچف به مسکو بازگشت و خیلی زود و تا پیش از پایان پاییز ۱۳۷۰ تمام جمهوری‌ها به استقلال رسیدند تا اتحاد شوروی فرو پاشیده باشد.
حتی جمهوری‌هایی چون جمهوری آذربایجان که در رفراندوم خواهان باقی ماندن در چارچوب شوروی بودند نیز در واقع از امپراتوری اخراج شدند.

جهان وارد عصر جدیدی شده بود؛ عصری که انعکاس آن در زندگی کودکانه ما در گام نخست خود را در جمع شدن کتاب‌های جغرافیا و چاپ کتاب‌های جدید وسط زمستان و بین ثلث اول و دوم نشان داد.
کتاب‌هایی که به یکباره تعداد همسایه‌های شمالی ایران را از یک به پنج افزایش می‌داد.
اما جهان جدید که گمان میرفت جهان لیبرال‌دموکراسی‌ها و تفوق لیبرالیسم باشد تنها کمتر از یک دهه طعم نظم لیبرال در جهان روابط بین‌الملل را چشید چرا که با فرارسیدن ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ و با حمله به برج‌های دوقلو نظم لیبرال روابط بین‌الملل عملا به حال تعلیق درآمد و عصری از محافظه‌کاری آغاز شد که هنوز هم با قدرت و صلابت هر چه تمام‌تر در حال تداوم است.
https://tinyurl.com/r2372ve

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69309

دانشجویان اقتصاد دانشگاه تهران غذاها را پس دادند
#زیتون_دانشجو| 10

زیتون: ثبت نام بیست‌وسومین دوره ازدواج دانشجویی آغاز شد. در مراسمی به همین مناسبت اعلام شد که در ۲۲سالی که از آغاز طرح ازدواج دانشجویی گذشته، نزدیک به ۵۰۰ هزار زوج در این اتفاق شرکت کرده‌اند و کمیته‌ای نیز در شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اولویت کاهش طلاق تشکیل شده است.

دانشجویان اقتصاد، غذاها را پس دادند

دیروز جمعی از دانشجویان دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران در اعتراض به کیفیت نامناسب غذای این دانشکده، غذاها را به دانشکده پس دادند و با قراردادن غذاهای خود در محوطه دانشگاه خواستار رسیدگی دانشگاه به کیفیت غذا و برخورد با پیمانکار شدند.

در پی اعتراض این دانشجویان به کیفیت نامناسب غذای این دانشکده، معاون دانشجویی دانشگاه تهران گفت:«این دومین بار است که پیمانکار دانشکده اقتصاد کیفیت لازم را در تهیه، توزیع و پخت غذای دانشجویی رعایت نمی‌کند و دانشگاه تهران با این پیمانکار برخورد می‌کند و احتمال لغو قرارداد آن وجود دارد.»
https://tinyurl.com/wlr357n

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69341

به تماشا سوگند
سروش دباغ


سهراب سپهری در نامه‌ای که از پاریس در آوریل ۱۹۵۸ برای پسر عموی خود نگاشته، می‌ نویسد:

« بدون شک این مردم به درخت و گل و آب نگاه می کنند، اما این تماشا اصیل نیست. می بینند و می‌گذرند. ما می بینیم و غرق می‌شویم. می بینیم و فرو می‌ریزیم. در روح این مردم انحنا نیست، شعر نیست، باید به همان طرف برگشت. به قول تو آنجا احساس هست و همین یکی خود خیلی حرف است. باید برگشت و به همان زندگی آشنا ادامه داد. فکر کن، همان سفر دریاچه «تار» چقدر زیبایی و زیر و بم داشت. چقدر شب پیش تنها در باغ «تویلری» می‌گشتم. مهتاب بود.»[۱]

در این نامه، سهراب دعوت به دگرگون دیدن می‌کند و تأکید می‌ورزد که تماشای بسیاری از آدمیان اصیل نیست. این فقره یادآور شعر سوره تماشا در دفتر حجم سبز است که با «به تماشا سوگند» آغاز می شود. در آنجا نیز سهراب بر آن است که بسیاری از مردم به همین درخت و گل و آب نگاه می کنند، اما تماشای آنهااصیل نیست. مقصود سهراب چیست؟ به باور او، آنقدر مردم جیبشان پر عادت شده و آشنایی‌زدایی را تجربه نکرده اند که از فرط عادت، پدیده‌ها و اشیاء‌ را چنان که باید نمی بینند.

سپهری در یکی از اشعار دفتر حجم سبز می گوید: «بیا تا با هم از حالت سنگ چیزی بفهمیم»؛ این سخن دعوت به آشنایی‌زدایی کردن[۲] است و گرنه ما که درخت و گل و آب و سنگ را کم ندیده ایم؛ اما دعوت به خلاف‌آمد عادت عمل کردن، آشنایی‌زدایی کردن و تماشاهای اصیل را در دستور کار خود قرار دادن از نکاتی است که سهراب بر آن انگشت تأکید نهاده است.
https://tinyurl.com/ycewn3jk

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69311

چه حرف‌هایی به چه کسانی می‌آید؟
تکثیر «اپوزسیون» در جمهوری اسلامی

زیتون ـ یلدا امیری: ساختار حکومت جمهوری اسلامی به گونه‌ای است که در آن هر مسئولی می‌تواند در نقش اپوزسیون ظاهر شود و بقیه نهادها را زیر سوال ببرد. از رهبر جمهوری اسلامی به عنوان بالاترین مقام رسمی حکومت گرفته که هر وقت سیاستی با شکست مواجه‌ شده، منتقد اصلی دولت‌های مختلف بوده است تا بقیه مسئولین دولتی و اجرایی که در موقعیت‌های مختلف نقش اپوزسیون را اجرا کرده‌اند.

در طی چند روز اخیر سخنرانی‌های حسن روحانی در یزد، کرمان و تهران با محور فساد اقتصادی واکنش های تندی در میان طیف اصولگرا به دنبال داشت، عده ای سخنان او را به جنگ لفظی با رئیس قوه قضائیه تعبیر کردند و عده‌ای دیگر همانند مجتبی ذوالنور این سخنرانی را علیه رهبری دانستند. در واقع از یک سو روحانی به عنوان بالاترین مقام اجرایی کشور در نقش اپوزسیون به انتقاد از عملکرد دستگاه‌های اطلاعاتی و قوه قضائیه پرداخت و از سوی دیگر نماینده ای در قوه مقننه نقش مخالف دولت را ایفا کرد و روحانی را به باد انتقاد گرفت.

وظیفه من به زیر کشیدن رئیس جمهور است

ذوالنور خود را در جایگاه دفاع از مردم قرار داد و در انتقاد از دولت گفت:«من وکیل‌المله هستم نه وکیل‌الدوله. وظیفه من این است که از مردم دفاع کنم تقابل یعنی چه؟ مردم گرسنه چطور باید از خودشان دفاع کنند؟ یا به من که رای دادند باید از آن‌ها دفاع کنم و یا باید به آقای روحانی صدایشان را برسانم که دیروز زمانی‌که می‌گفتند «حاشیه را رها کن بیکاری را دوا کن» گفت همین عده قلیل را به اسلام دعوت می‌کنیم. یعنی، چون گفتند بیکاری را دوا کن مسلمان نیستند بلکه کافر هستند. اگر من این حرف‌ها را برای تسکین درد مردم نزنم چه بلایی بر سر کشور و مملکت می‌آید؟»
https://tinyurl.com/rc8kbv9

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69330

احمد شاه ‌مسعود عشق کاشت یا نفرت؟
«فرمانده مسعود» در گفت‌وگو با ژیلا بنی‌یعقوب

زیتون ـ مهسا محمدی: «مسعود عشق کاشته باشد یا نفرت یکی از سیاستمداران و رهبران کم نظیر جهان بوده ‌است» این را ژیلا بنی‌یعقوب، روزنامه‌نگار و نویسنده کتاب تازه منتشر شده «فرمانده مسعود» درباره احمد‌شاه مسعود، فرمانده مجاهدین افغانستانی به زیتون، می‌گوید.
در حافظه جمعی ایرانیان به احمد شاه مسعود یا چنانچه شهرت یافته؛ «شیر دره پنج‌شیر» نگاه مثبتی وجود دارد. این از لقبی هم که به او داده شده پیداست. اساسا نماد مقاومت است، حال در برابر «کمونیست‌»ها باشد یا طالبان.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69363

اِلّا رسول‌الله!
محمدجواد اکبرین

در سالروز میلاد پیامبر گرامی اسلام، به یاد می‌آورم که در این سالها هرگاه جایی به ایشان توهین شده یا مثلا کاریکاتوری از او منتشر شده ‌که برخی از مسلمانان از آن تلقی توهین داشته‌اند تظاهرات اعتراضی در برخی از کشورهای اسلامی برگزار شده با شعار مشترک «الّا رسول‌الله»! کنایه از اینکه از همه چیز می‌گذریم الا پیامبر خدا! یا هر چیزی را تحمل می‌کنیم مگر تعرض به پیامبر خدا را.

در این مقاله با استناد به قرآن به نمونه‌هایی از ویژگی پیامبر و پیامبری می‌پردازم تا نشان دهم که از قضا بسیاری از جوامع اسلامی و مبلغان رسمی دین از هر چیزی دفاع می‌کنند الا رسول‌الله! شناخت و ترویجی که از پیامبر و پیامبری در بسیاری از جوامع اسلامی رواج دارد دست کم با تصویری که قرآن از پیامبر به دست می‌دهد سازگار نیست و همین باعث شده بسیاری از مسلمانان در همزیستی با دیگران دچار مشکل شده‌اند و رنج می‌کشند.
https://tinyurl.com/v262qzy

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69382

چرا گران شدن بنزین قابل دفاع است
جلیل فقیهی

بعد از کش‌مکش فراوان، دولت سرانجام تصمیم گرفت قیمت بنزین را افزایش دهد. پیش از این، قیمت بنزین در ایران آخرین بار در سال ۹۳ افزایش یافته بود. از آن زمان تا به امروز، علی‌رغم تورم بالا در ایران، به خصوص در دوسال گذشته، قیمت بنزین ثابت مانده بود.

هم‌زمان، دولت اعلام کرده است که حدود ۱۸ میلیون خانواده (معادل حدود۶۰ میلیون نفر) مشمول طرح «حمایت معیشتی» می‌شوند. بر این اساس، ماهانه به خانوارهای تک نفره ۵۵ هزار تومان، دو نفره ۱۰۳هزار تومان، سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، چهار نفره ۱۷۲ هزار تومان و پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان تعلق می‌گیرد.
البته هنوز مشخص نیست چه بخشی از عواید حاصل از افزایش قیمت بنزین صرف طرح حمایت معیشتی خواهد شد و چه بخشی از آن صرف جبران کسری بودجه.

به هر ترتیب، با توجه به اینکه ثروتمندان بزرگترین مصرف‌کنند‌گان بنزین در کشور هستند، افزایش هم‌زمان قیمت بنزین و یارانه‌های نقدی در نهایت به ضرر ثروتمندترها و به نفع کم‌درآمدترین افراد جامعه است.

چه نیازی به اصلاح قیمت بنزین است؟
بنزین ارزان ناعادلانه: به گفته سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه، سالانه حدود ۲۱۵ هزار میلیارد تومان یارانه به بنزین تعلق می‌گیرد. بزرگی این عدد آنجایی بیشتر خودنمایی می‌کند که آن را با برخی از عددهای بودجه مقایسه کنیم: به عنوان مثال، در سال جاری، کل بودجه آموزش و پرورش حدود ۵۶ هزار میلیارد تومان، و کل بودجه عمرانی حدود ۴۳ هزار میلیارد تومان است. یعنی میزان یارانه‌ای که به بنزین اختصاص می‌یابد حدود ۴ برابر کل بودجه آموزش و پرورش و حدود ۵ برابر کل بودجه عمرانی کشور است.
با وجود صرف چنین هزینه سرسام‌آوری، توزیع این یارانه به شدت ناعادلانه به‌نظر می‌رسد. بر اساس گزارش‌های رسمی، ثروتمندترین دهک جامعه حدود ۲۳ برابر بیشتر از کم‌درآمد‌ترین دهک جامعه از یارانه بنزین برخوردار می‌شود.
https://tinyurl.com/r2cpzs6

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69393

بازداشت دادیار اسبق زندان گوهردشت در گفت‌وگو با رضا علیجانی
جنایت مشمول مرور زمان نمی‌شود

زیتون ـ محمدرضا سرداری: خبر بازداشت حمید نوری با نام مستعار حمید عباسی، دادیار پیشین زندان گوهردشت کرج در دوره اعدام‌های سال ۶۷؛ در فرودگاه استکلهم موجی از امید را برای دادخواهی در میان خانواده‌های جانباختگان و بازماندگان آن واقعه ایجاد کرده است. نوری شنبه هفته گذشته در سوئد بازداشت شد.

کاوه موسوی، حقوقدان و شاکی خصوصی پرونده و ایرج مصداقی، از زندانیان سیاسی دهه ۶۰ در ایران از فرد بازداشت شده به عنوان کسی یاد کرده‌اند که بر اساس اسناد و مدارک موجود «عضو هیئت اعدام در گوهردشت» کرج در سال ۶۷ بوده است. حالا دادگاه در استکهلم به بازداشت یک ماهه متهم رای داده است تا شاکی خصوصی اسناد و مدارک بیشتری فراهم کند.

در صورت اثبات صحت شکایت طرح شده درباره این فرد، آیا بازداشت او به محاکمه اش در سوئد خواهد انجامید و رازی از آن جنایت سر به مهر را خواهد گشود؟ در این‌باره با رضا علیجانی روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی سابق، که در هنگام قتل عام ۶۷ در زندان اوین بسر می‌برد، گفت و گو کردیم. علیجانی در گفتگو با «زیتون» ضمن بازگو کردن گوشه‌هایی از مشاهدات خود در آن سال‌ها می‌گوید که هنوز ابهامات زیادی در چند و چون وقوع آن قتل‌ها وجود دارد، از این رو امیدوار است که حمید نوری دهان باز کند و گوشه‌ای از این جنایت رازآلود را فاش نماید.
https://tinyurl.com/tnoxf8j

متن کامل این گفتگو را در زیتون بخوانید:
https://zeitoons.com/69400

جمشید پژویان در گفت‌وگو با زیتون:
قیمت بنزین باید بعد از امضای برجام افزایش می‌یافت

زیتون: افزایش قیمت بنزین، موجی از اعتراضات را در چند شهر ایران پدید آورده است؛ موجی که از دیروز (جمعه) تا امروز گسترش هم یافته است و موجب انسداد برخی از خیابان‌ها و بزرگراه‌ها در گوشه و کنار شهرهای نسبتاً بزرگ ایران شده است. روز جمعه اخباری از کشته شدن یکی دو معترض به گوش رسید و امروز، به رغم آغاز بارش برف در برخی از نقاط ایران، تشدید اعتراضات ممکن است خشونت بیشتری در اهواز و تهران و مشهد و اصفهان و سیرجان و… رقم بزند. متن زیر گفت‌وگویی است با جمشید پژویان، اقتصاددان و رئیس سابق «شورای رقابت» و استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی. آقای پژویان اصل ایده افزایش قیمت بنزین را درست می‌داند ولی معتقد است این تصمیم باید بعد از امضای برجام اتخاذ می‌شد نه امروز که ایران با تحریم‌های سنگین مواجه است و مردم فشار اقتصادی سنگینی را در اثر تحریم‌ها و ناکارآمدی دولت و سایر نهادهای حکومتی تحمل می‌کنند.

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:

https://zeitoons.com/69454

🍃شلیک بی‌محابای تفنگ به سمت شهروندان عادی جنایت است
بیانیه جمعی از فعالان سیاسی در دفاع از حق اعتراض

زیتون– جمعی از فعالان سیاسی در دفاع از حق اعتراض و محکومیت خشونت بیانیه‌ای صادر کردند.
به گزارش «زیتون» در این بیانیه آمده است: «شلیک بی‌محابای تفنگی که از محل بیت‌المال برای دفاع از مردم فراهم شده به‌سوی شهروندان عادی و غیرمسلح که برای ابراز اعتراض و یا خشم خود به خیابان آمده‌اند، مطلقا و فارغ از موضوع اعتراض غیرقابل توجیه و جنایتی است که قانون و دستگاه قضاء نباید حتی لحظه‌ای در تعقیب بانیان، آمران و عاملان آن تعلل کند.»
امضا کنندگان این بیانیه در ادامه تاکید کردند که در این شرایط خطیر، فارغ از تفاوت دیدگاه‌های سیاسی و اقتصادی‌مان؛ از مسئولان امر و تصمیم‌گیران موکداً می‌خواهیم با احترام به حقوق مردم به‌ویژه حق اعتراض مسالمت‌آمیز و آزادی بیان، از اعمال خشونت در هر سطحی پرهیز کنند و فوراً نسبت به تعقیب کیفری آمران و عاملان تیراندازی به‌سوی مردم اقدام کرده و نتیجه را به عرض ملت برسانند.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:
https://zeitoons.com/69486
امضا کنندگان:
اسامی امضاء کنندگان:
۱.آرمین محسن
۲.آقاجری زهره
۳.آقامحمدی بهروز
۴.آیتی حمید
۵.احمد نژاد محمد
۶.اسدی زیدآبادی حسن
۷.اصغرزاده ابراهیم
۸.امیری حمیدرضا
۹.امین‌زاده محسن
۱۰.باوفا رضا
۱۱.بلخاری مهدی
۱۲.بلوری رویا
۱۳.بهزادیان نژاد قربان
۱۴.پهلوان عاطفه
۱۵.تاجرنیا علی
۱۶.تاجزاده سید مصطفی
۱۷.تحققی مهدی
۱۸.تهرانی رضا
۱۹.توحیدی زهرا
۲۰.توحیدی هدا
۲۱.جلالی‌زاده جلال
۲۲.جلایی‌پور محمدرضا
۲۳.حاتم سیاوش
۲۴.حجاریان سعید
۲۵.حسینی‌نیا محمد
۲۶.خوشبخت علیرضا
۲۷.درایتی مصطفی
۲۸.دریس‌پورمهدی
۲۹.ربانی املشی زهرا
۳۰.ربانی ویدا
۳۱.رجایی علیرضا
۳۲.رجبیان علیرضا
۳۳.رسته مقدم مصطفی
۳۴.رمضان‌زاده عبدالله
۳۵.روحی وحید
۳۶.سبطی مصطفی
۳۷.سحرخیز عیسی
۳۸.سربندی حسین
۳۹.سمیع بهرام
۴۰.شاهرخ‌نیا بهروز
۴۱.شجاعی حامد
۴۲.شجاعی سجاد
۴۳.شفیعی مطهره
۴۴.طباطبایی ریحانه
۴۵.عابدی کریم
۴‌۶. عرب سرخی فیض‌الله
۴۷.علوی‌تبار علی‌رضا
۴۸.فهیمی پروین
۴۹.قدس مریم
۵۰.قدیانی ابوالفضل
۵۱.کروبی حسین
۵۲.کولایی الهه
۵۳.کیانوش راد ساجده
۵۴.کیانوش‌راد محمد
۵۵.گلرخ کتایون
۵۶.متین زاده پرستو
۵۷.مجتهدزاده سید علی
۵۸.محتشمی‌پور فخرالسادات
۵۹.محمدی اروجعلی
۶۰.محمودیان مهدی
۶۱.مزروعی علی
۶۲.مشایخ میثم
۶۳.مظفر محمدجواد
۶۴.مظفری مهدی
۶۵.منتظری احمد
۶۶.منصوری آذر
۶۷.مولاوردی شهیندخت
۶۸.مومنی عبدالله
۶۹.ناصری عبدالله
۷۰.نعیمی پور محمد حسین
۷۱.نوروزی صادق
۷۲.نیکجو علی
۷۳.هادوی محمد امین
۷۴.همتی شهرزاد
۷۵.واله حسین
۷۶.وسمقی صدیقه
۷۷.یوسفیان رضا

طرح اصلاح قیمتِ بنزین از کجا آمد؟ آیا بنزین در ایران ارزان است؟
نصرالله لشنی

برخی افراد، برای توجیه افزایش قیمت بنزین در ایران، به محاسبه و مقایسه‌ی قیمت بنزین با دیگر کشورها پرداخته، و تبلیغ و القاء می‌کنند که ایران  از کشورهایی است که بنزین را به پایین‌ترین بها در اختیار مردم قرار می‌دهد. این نیز از آن دست محاسباتی است که دوستان انجام می‌دهند تا ناکارآمدی نظام سیاسی و ساختار اقتصادی ایران را توجیه کنند و با اتکا به این توجیهات، تصمیمات سراسر اشتباه خود را درست نشان دهند. پیش از آنکه به محاسبه‌ی حقیقی بنزین و نرخ واقعی آن در ایران بپردازیم، ابتدا مروری می‌کنیم بر واقعیات چند ماهه‌ی اخیر تا ببینیم که هدف حاکمیت از افزایش قیمت بنزین چیست و چرا این تصمیم نادرست است.
اسفندماه سال گذشته، طرحی به مجلس برده شد که مبتنی بر پژوهش‌های «مرکز استراتژیک ریاست‌جمهوری» بود. طرحی که البته مورد موافقت نمایندگان مجلس قرار نگرفت و رد شد. در این طرح با اتکا به محاسبات مرکز استراتژیک به این نتیجه رسیده بودند که «با قیمت فعلی بنزین، دولت سالانه معادل ۱۴۵ هزار میلیارد تومان یارانه‌ی غیرهدفمند می‌پردازد که معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه سال آتی است.»
همچنین آورده بودند که با اصلاح قیمت بنزین، قاچاق سوخت کاهش می‌یابد، اقتصاد در مقابل تحریم‌ها مقاومت بیشتری خواهد داشت، مصرف سوخت کاهش یافته و الگوی مصرف، اصلاح خواهد شد و … وجهه عدالتخواهانه‌ی این طرح و پژوهش نیز بر این استوار بود که چون دهک دهم (ثروتمندترین دهک) ۲۵درصد از یارانه‌ی بنزین بهره می‌برد و فقیرترین دهک تنها ۳درصد، لذا با افزایش قیمت بنزین و پرداخت یارانه به دهک‌های فقیرتر، گامی به سوی عدالت نیز برخواهیم داشت.
در این طرح، برای محاسبه‌ی حجم یارانه‌ی بنزین، از روش شکاف قیمتی استفاده کرده بودند. یعنی به محاسبه‌ی تفاوت قیمت بنزین در ایران با قیمت فوب خلیج‌فارس پرداخته و میزان یارانه‌ی پرداختی بنزین را به دست آورده بودند. شکاف قیمتی را معادل ۴۵۰۰ تومان برآورد کرده بودند که با توجه به مصرف ۸۸ میلیون لیتر روزانه‌ی بنزین در ایران، نتیجه گرفته بودند روزانه معادل ۳۹۶ میلیارد تومان به بنزین، یارانه پرداخت می‌شود. رقمی معادل فروش نیم میلیون بشکه نفت در روز که سالانه برابر با ۱۴۵ هزار میلیارد تومان، یعنی رقمی معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه‌ی سال ۹۸ است.
در این طرح و پژوهش آمده که از میان ۱۷۴ کشور دنیا، ایران دارای رتبه‌ی سوم از لحاظ پرداخت یارانه‌ی بنزین است و تاکید کرده بودند که این حجم از یارانه رضایتی نیز بین مردم ایجاد نکرده است. در این طرح آمده که ...

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69512

آثار فرمانبری«اتاق جنگ اقتصادی نظام» از آیت‌الله خامنه‌ای
آن هم از پادشاه است…

زیتون- سولماز ایکدر: ایران باز هم صحنه اعتراض شد؛ این بار با جرقه «افزایش قیمت بنزین». تجمعات طی سال‌های اخیر٬ حداقل از سال ۹۶ به دلیلی معیشتی یا اقتصادی آغاز و به سرعت آیینه خشم مردم علیه ارکان نظام می‌شود.
مردم معترض به افزایش قیمت بنزین تنها پس از چند ساعت از اعتراض به دولت و شخص حسن روحانی و افزایش قیمت بنزین٬ پیکان خشم خود را به سمت شخص رهبر جمهوری اسلامی و سیاست‌های منطقه‌ای او نشانه گرفتند.

تصاویر رهبر جمهوری را به آتش کشیدند٬ علیه حضور نظامی ایران در سوریه و عراق و هزینه‌های ایران در فلسطین و لبنان شعار دادند.
علت این خشم مردم علیه سیدعلی خامنه‌ای را نه فقط در اینکه او نماد و راس نظام است که باید در نقش او در تمامی کمی‌ها٬ کاستی‌ها٬ ناکامی‌ها و ناکارآمدی‌های نظام جست.
جایگاه و رفتار آیت‌الله خامنه‌ای در جمهوری اسلامی یادآور  دیالوگ مشهوری از نمایشنامه  مرگ یزدگرد، اثر بهرام بیضایی است:
آسیابان : هرچه داریم از پادشاه است
زن آسیابان : چه می گویی مرد ما که چیزی نداریم!
آسیابان : آن هم از پادشاه است… (مرگ یزدگرد- بهرام بیضایی)

شورای هماهنگی٬ زبان آیت‌الله خامنه‌‌ای
شورای عالی هماهنگی اقتصادی قوای سه‌گانه خرداد ماه سال ۹۷ به فرمان آیت‌الله خامنه‌ای٬ رهبر جمهوری اسلامی تاسیس شد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69472

دود بنزین در چشم ایران

پیوستن دانشجویان به اعتراضات؛ تعطیلی ۲۲ دانشگاه
#زیتون_دانشجو | ۱۱

زیتون-دامنه اعتراضات در ایران به برخی از دانشگاه‌ها نیز کشیده شده و تا کنون حداقل ۲۲ دانشگاه در کشور را به تعطیلی کشانده است.

به گزارش زیتون، دانشگاه‌های تهران، تبریز، شیراز، ارومیه، سنندج، آزاد کرج و صنعتی اصفهان دیروز شاهد پیوستن دانشجویان به معترضان بود. این اعتراضات که در پی تصمیم سران سه قوه برای افزایش ناگهانی قیمت بنزین و حمایت رهبر جمهوری اسلامی از این تصمیم آغاز شد، به‌ ده‌ها شهر در ایران کشیده شده و تا کنون دست کم ۱۲ کشته و ده‌ها زخمی به جا گذاشته است. به نوشته خبرگزاری‌های رسمی صدها نفر هم در شهرهای مختلف بازداشت شده‌اند.

بنا بر گزارش‌های رسیده به زیتون تا کنون دانشگاه شهید بهشتی، علامه طباطبایی، پردیس شهید عباسپور (نوبنیاد تهران)، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی، تربیت معلم شهید رجایی و علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه‌های رباط کریم، اسلامشهر، شهریار، یزد، بندرعباس، اهواز، چهارمحال و بختیاری و کازرون کلیه کلاس‌های خود را تعطیل کرده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/69561

🍃اعمال خشونت در بازداشتگاه‌های شهرستان‌ها

زیتون– طبق گزارش‌های منتشر شده از ایران نهادهای امنیتی و انتظامی دست به اعمال خشونتی لجام گسیخته علیه بازداشتی‌های اعتراضات اخیر زده‌اند.

به گزارش «زیتون» برخی از بازداشتی‌های معترض به افزایش ناگهانی قیمت بنزین در زندان مرکزی آمل از پا یا دست آویزان شده‌اند. آنها بازداشتی‌هایی بودند که در نور و رویان بازداشت شدند.

منابع به «زیتون» خبر دادند که یکی از معترضین را در زندان آمل برای ساعت‌ها از کتف به در ورودی آویزان کرده بودند.
در یکی دیگر از زندان‌ها نیز زندانیان را در هوای سرد تا صبح در حیاط نگاه داشته اند.
از صبح روز جمعه و ساعاتی پس از افزایش قیمت بنزین شهرهای مختلف ایران صحنه تجمعاتی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین بود.
بر اساس گزارش‌ها بیش از ده تن در جریان این اعتراضات کشته شده‌اند. هزاران تن بازداشت و تعداد کثیری زخمی‌ شده‌اند

https://zeitoons.com/69634

اعلام پشتیبانی و همدلی جمعی از فعالان سیاسی و مدنی با اعتراضات مردمی در ایران و محکوم کردن فرمان سرکوب توسط رهبر حکومت

زیتون– جمعی از فعالان سیاسی و مدنی ضمن «اعلام پشتیبانی و همدلی با اعتراضات مردمی» در ایران٬ «صدور فرمان سرکوب توسط رهبر حکومت» را محکوم کردند.
امضا کنندگان این بیانیه تاکید کردند که تصمیم به افزایش قیمت بنزین که توسط سران سه قوه و با تایید و مجوز رهبر نظام  عملیاتی شده است در شرایطی صورت گرفته که هیچ علامتی از  کاستن از رانت ها، غارت ها و فسادهای گسترده دیده نمی شود.
به گزارش «زیتون» در ادامه این بیانیه آمده است که بر آزادی تجمع و تظاهرات شهروندان پای می فشاریم، پشتیبانی و همدلی خود را با مردم معترض اعلام می کنیم و از آن ها می خواهیم  اعتراض شان را  به صورت کاملا مدنی ادامه دهند و از هر گونه خشونتی بپرهیزند. اعمال خشونت که بنا به تجارب سابق در بعضی موارد مشکوک و ساختگی به نظر می رسد، می تواند گروه های وسیعی را از مشارکت در یک حرکت مدنی بازدارد و  بهانه سرکوب را  بیش از پیش فراهم سازد. همچنین باید مراقب بود که با شعارها و آدرس های نادرست سیاسی منشا اصلی مشکلات چند دهه اخیر کشور که همانا  راس هرم قدرت مستقر  است تبرئه نشده و در پشت دیگر حکومت گران پنهان نشود.
امضا کنندگان همچنین از رهبر حکومت که «اینک دستور مستقیم سرکوب صادر کرده است»٬ خواستند تا دست از استبداد ، خشونت و کشتار مردم معترض دست بردارد  و صدای نارضایتی مردم مستاصل و کارد به استخوان رسیده را هر چه زودتر بشنود و  به جای فرمان سرکوب به گشایش فضای سیاسی، پذیرش آزادی های مدنی رایج جهانی و حاکمیت اراده ملت در یک انتخابات آزاد تن دهد.
از صبح روز جمعه و ساعاتی پس از افزایش قیمت بنزین شهرهای مختلف ایران صحنه تجمعاتی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین بود.
بر اساس گزارش‌های بیش از ده تن در جریان این اعتراضات کشته شده‌اند. هزاران تن بازداشت و تعداد کثیری زخمی‌ شده‌اند.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

https://zeitoons.com/69596

آیا رهبر جمهوری اسلامی توانسته طبقه وفادار به خود را ایجاد کند؟
احسان ابراهیمی

https://zeitoons.com/69651
۱- نویسنده پیش‌تر در مطلبی با عنوان «جنگ خامنه ای با طبقه متوسط» با مرور سیاست‌های رهبر جمهوری اسلامی و نهادهایزیرمجموعه و همچنین دولت و مجلس نزدیک به وی (دولت اول احمدی نژاد و مجلس هفتم و هشتم) تلاش کرد نشان دهد سیاستی فراگیر برای تخریب و تضعیف طبقه متوسط شهری در کار است تا این طبقه با ریزش و پالایش، عرصه را برای طبقه متوسط جعلی و وفادار به نظام سیاسی خالی نماید و رهبر جمهوری اسلامی از مطالبات مدنی، سیاسی و فرهنگی نامطلوب خود که از سوی این جامعه مدنی محاط در طبقه متوسط مطالبه می شود، رها شود. در واقع به‌جای پاسخگویی به این مطالبات، سیاست فقیرسازی و بدلی‌سازی طبقه متوسط راهکار وی برای حل موضوع است. فهرستی طولانی از مجموعه سیاست‌های وی در سه دهه اخیر در مطلب مذکور آمده است و به دو نمونه برجسته و اخیرش که عبارت بود از «مسکن مهر» و «هدفمندسازی یارانه ها» بیشتر پرداخته شد.
۲– هم‌چنین در اوج اعتراضات سال ۹۶، در مطلبی با عنوان «تظاهرات ایران و پوپولیسم اقتصادی» پیش‌بینی کردم اولین قربانی این اعتراضات، سیاست‌های اصلاحی و ریاضتی از جمله کاهش یارانه‌ها و افزایش قیمت حامل‌های انرژی … خواهد بود؛ همانطور که در این دو سال حسن روحانی مانع اجرایی شدن آن شده بود. سیاست درستی که در صورت نگاه همه جانبه بهتمام سطوح آزادسازی اقتصاد می توانست در روندی ۵ ساله رخ دهد، بنا به ماهیت و سرشت سیاست‌زده و رانتی اقتصاد نفتی و تسلط باندهای مافیایی وابسته به رهبر جمهوری اسلامی، امکان اجرایی شدن ندارد و تنها با ظلمی آشکار، نوک پیکان این آزادسازی متوجه قشر متوسط و فقیر جامعه است. در واقع بنا به همان جنگ فرسایشی رهبر جمهوری اسلامی باطبقه متوسط، این افزایش شبانه و سه برابر قیمت بنزین را نیز می توان آخرین تلاش‌ها برای انهدام بیشتر طبقه متوسط دانست. به دیگر سخن، فرصت تاریخی تحریم‌های یکجانبه ساکن فعلی کاخ سفید، برای رهبر جمهوری اسلامی توان پیادهسازی آخرین فاز سیاست کلان خود را فراهم ساخت و با برهم خوردن برجام که فرصتی ابتدایی برای جان بخشی دوباره به طبقه متوسط بود، بهانه نخ نمای مقاومت و مقابله، اسم رمز او برای ذبح باقی مانده حاملان دموکراسی و گشایش سیاسی فرهنگی است.

متن کامل در زیتون: