«رهبری» به سوی دهه ۶۰
آیا آیت‌الله خامنه‌ای ترسیده است؟

زیتون ـ سولماز ایکدر: چنانچه از شواهد پیداست به‌رغم همه مشکلات اقتصادی گوناگونی که کشور با آن دست به گریبان است٬ آیت‌الله خامنه‌ای قصد عقب‌نشینی ندارد.
او در زمان اوج اعتراضات رسما اعلام کرد تغییری برای لغو تحریم‌ها صورت نخواهد گرفت و باید برای ادامه این شرایط مهیا شد.

گویا رهبر جمهوری اسلامی در طی مسیری که در پیش گرفته٬ ثابت قدم است اما این مسیر را بدون ترس طی نخواهد کرد؛ حتی شاید بتوان این روزها را ترسناک‌ترین روزهای «آیت‌الله» خواند.
دنیا به دشمنی با او و نظام تحت زعامت‌اش برخاسته است. طبقه‌ای که گفته می‌شد خاستگاه حامیان سنتی داخلی‌اش است، به خیابان‌ها آمده و مرگ او را خواسته‌اند و چهره‌ سیاسی مطرحی برای دفاع از او باقی نمانده٬‌ آن‌هایی هم که هستند٬ گویا حاضر نیستند سرنوشت خود را در گروی حمایت از «رهبر» بگذارند. حتی حوزه علمیه نیز تا پیش از اعلام رسمی و علنی رهبر جمهوری اسلامی از تصمیمی همچون افزایش قیمت بنزین انتقاد می‌کند و پس از تایید رهبری نیز در مقام دفاع برنمی‌خیزد و تنها دم فرو می‌بندد.
 
مسئولیت‌پذیری از سر ترس
این اولین بار است که در طول دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای او مسئولیت تام و تمام یک تصمیم را٬ در حالی که با اعتراض عمومی نیز مواجه شده٬ پذیرفته است.
رهبر جمهوری اسلامی در مواجه به اعتراضات سال ۸۸ معترضان را به شورای نگهبان حواله داد٬ در سال ۹۶ نیز گناه را برگردن سیاست‌های اقتصادی دولت انداخت و سال ۷۸ نیز مسئولیتی به گردن نگرفت.


https://zeitoons.com/70052

«محاربه با خدا و رسول»؛ مستمسکی برای سرکوب معترضان
عبدالعلی بازرگان

مصاحبه اخیر شبکه صدا و سیمای جمهوری اسلامی با کسی که استاد ادبیات و علوم قرآنی دانشکده الهیات معرفی شده بود و سخنان تحریک‌آمیز ایشان به زجرکش کردن معترضین خیابانی یا بریدن دست و پایشان در جهت خلاف و یا تبعیدشان به وسط دریا، با استناد تحریف‌آمیز به آیه ۳۳ سوره مائده! موجی از تعجب و تنفر در جامعه برانگیخت و نیز حربه‌ای به دست اسلام‌ستیزان داد تا هرچه بیشتر با استناد به گفته‌های ظاهرا مبتنی به قرآن، بر زشت‌گویی خود علیه اسلام و قرآن بیفزایند.
حقیقت این است که چنین آیه‌ای البته در قرآن وجود دارد، اما برای فهم آیات باید زمان، مکان، موضوع و مصداق آن را در نظر گرفت، وگرنه با چشم فروبستن به قبل و بعد آیه و زمینه تاریخی آن نتیجه‌ای معکوس گرفته می‌شود. شرح کوتاه زیر در بیان آن شرایط تاریخی و شان نزول آیه مورد استناد است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70073

تاملاتی درباره براندازی
ابراهیم نبوی

اتفاقات رخ داده در روزهای گذشته، بالاترین میزان کشته در یک اتفاق اعتراضی را داشت. به گفته منابع گوناگون   دست‌کم ۱۵۰ نفر در این اتفاقات کشته شدند و چندین هزار نفر نیز دستگیر شدند. اگر چه دوره درگیری سال ۱۳۸۸ بسیار طولانی و گستره اجتماعی آن بسیار بیشتر بود، اما در سی سال گذشته هرگز سرکوب با این شدت در ایران صورت نگرفته است.

حامیان این اعتراضات تقریبا دو گروه هستند: گروه نخست افرادی هستند که این اعتراض را اقدامی برای براندازی رژیم می‌دانند و معتقدند که به دلیل شرایط بد و دشوار جامعه مردم هیچ چاره‌ای جز تغییر کل نظام ندارند و از همین رو آن را راهی برای سرنگونی و براندازی ارزیابی می‌کنند. اما گروه دوم که گستره اجتماعی بیشتری دارند، معتقدند افزایش قیمت بنزین بطور طبیعی مثل هر گرانی دیگری بدیهی است که با اعتراض مردم مواجه شود. آنها می‌گویند چون مردم هیچ راهی برای اعتراض قانونی و آرام ندارند، به همین دلیل هر نوع اعتراض آنان چه به دلیل عاصی شدن مردم و چه با رادیکالیزه شدن شورش توسط حکومت به همین سمت و سو می‌رود. آنها معتقدند تا وقتی راهی برای اعتراض مسالمت آمیز و قانونی نباشد، تکرار چنین رویدادهایی طبیعی است.
فارغ از اینکه کدام دیدگاه درست است، ما با این سئوال مواجهیم که انگیزه مردم هرچه باشد، آیا تکرار این اقدام توسط گروه‌هایی که از شورش حمایت می‌کنند، عمل مفیدی است؟ به عبارت دیگر آیا ممکن است براندازی با این شیوه نتیجه بدهد؟

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70046

واکنش‌ها به پیشنهاد «زجرکش کردن معترضان با استناد به آیات قرآن»

               نان به زبان گلوله چه می شود؟
 
ای بیگانه با زبان مادری
زبان گلوله را چه خوب یاد گرفته ای
نان به زبان گلوله چه می شود؟
پوکه، فشنگ، سنگ
خیابان چه می شود؟
توطئه
بچه ها؟
دشمن
در زبان تو آیا
   برای زندگی
            مادر
                درد
می توان واژه هایی پیدا کرد؟
نه!
باز سهراب
باز ندا
باز خیابان
دوباره صدا 
خون بچه ها ریخت
            دوباره در کوچه ها
                              هر جا
مغز بچه ای پاشید
                 روی مادرش
                             اینجا
برای تعبیر این دردهای حماسی
در زبان تو آیا واژه هایی هست؟
نه
تو اینها را نمی فهمی 
قاموست را ببند
آنجا که تو ایستاده ای
جای کسی ست که زبان مادری ام را می داند
 
            صدیقه وسمقی
                آذر ۱۳۹۸

علی لاریجانی: مجلس در همه امور دخالت نمی‌کند
مجلس در کجای «امور» است؟

زیتون ـ یلدا امیری: سی و هفت سال پیش، روز ۶ آذر ۱۳۶۱، آیت‌الله خمینی در سخنرانی خود در جمع دانشجویان عضو دفتر تحکیم وحدت گفت: «مجلس در رأس همه امور واقع است، باید تأیید بکند ملت و هیچ‌وقت این طور نباشد که تضعیف بکند.»
با وجود این نه در دوران رهبر سابق جمهوری اسلامی  و نه در دوران جانشین او هرگز مجلس در راس امور نبود.

علی لاریجانی رییس مجلس ایران روز یکشنبه ۱۰ آذر ماه در نشست خبری در جمع رسانه‌های داخلی و خارجی مجلس را دنباله‌رو رهبر جمهوری اسلامی دانست و برخلاف گفته آیت‌الله خمینی گفت که قرار نیست مجلس در همه امور دخالت کند.
در سال‌های اخیر مجلس علنا به محلی برای تایید مواضع رهبر جمهوری اسلامی تبدیل شده و مخالفتی اگر بوده انگشت‌شمار بوده است. در واقع سال‌هاست که دشوار بتوان حکومت ایران را  جمهوری اسلامی خواند، چون قید جمهوریت در غالب تصمیمات نظام جایگاهی ندارد.

اما شاید، پس از ماجرای مشهور به ۹۹ نفر و اصلاح قانون مطبوعات، عریان‌ترین رویارویی و در واقع اعمال نظر آیت‌الله خامنه ای بر مجلس را بتوان در جریان افزایش قیمت بنزین و اعتراضات پس از آن دید...
متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70112

«میرحسین»؛ بیانیه‌ای برای همه و هیچ‌کس
طاها پارسا

بیانیه‌ی کوتاه میرحسین موسوی، رهبر در حصر جنبش سبز، با همه‌ی روشنی و صلابت و سادگی، دچار خوانش اصلاح‌طلبانه، براندازانه و حتی اصول‌گرایانه(حکومتی) شده است. در همان‌حال همین بیانیه چندخطی و صریح، از سوی برخی از اصلاح‌طلبان، طرفداران براندازی و اصول‌گرایان ( هواداران آقای خامنه‌ای) مورد نقد و حتی حمله قرار گرفته است.

برای این دو ادعا (و به عبارتی شش ادعا) شواهد و فکت‌های متعددی وجود دارد. برای رسیدن به این شواهد کافی است کلمه‌ی میرحسین را در شبکه اجتماعی توییتر، رسانه‌های اصول‌گرا و البته گروه‌های کفت‌و‌گوی تلگرامی جستجو کنید تا به حجم چشم‌گیری از تحلیل‌ها و برداشت‌ها و نقد‌ها و گاه ناسزاهای کاملا متضاد برسید.

چرا؟

یکم؛  میرحسین، تنها سیاست‌مداری که در ایران با نام کوچک شناخته می شود، در وقایع پس از انتخابات ۸۸ ، با وجود این‌که -متاسفانه- هیچ‌گاه رهبری جنبش سبز را نپذیرفت ، اما ۱۷ بیانیه ( و به روایتی ۱۸ بیانیه) در همراهی با جنبش و هم‌سو با معترضان صادر کرد که فارغ از جهت‌گیری سیاسی و موافقت‌ها و مخالفت‌ها، هر کدام در نوع خود در ادبیات سیاسی ایران کم‌نظیر بودند. گزاف نیست اگر گفته شود، در آن‌ روزهای سرشار از خبر و خشونت و التهاب، هر کدام از بیانیه‌ها خون تازه‌ای در رگ‌های جنبش سبز بود و هر کدام  هربار با ایجاز و دقت منحصر به‌فرد و هنرمندانه‌ای راه و چاه را به معترضان و سیاست‌مداران و حاکمان گوش‌زد می‌کرد ( در این‌جا منظور درستی یا نادرستی محتوای بیانیه‌ها نیست که در جای خود قابل طرح و نقد و نظرند)
بیانیه‌ی اخیر میرحسین -متعاقب کشتار آبان ۹۸- همان سبک و ادب و ادبیات را دارد. اگر به حساب مبالغه گذاشته نشود، واژه‌ها به دقت و با اقتصاد کامل ادبی و سیاسی سر جای خود قرار دارند تا پیام میرحسین بلکه رویکرد میرحسین به سیاست و مردم را نمایش دهند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70124

خدا گریست، ما هم گریستیم
عبدالکریم سروش

امسال آذر زودتر از راه رسید. هنوز آبان نگذشته بود که آذر آمد. آذری را می‌گویم که تحریم‌ها و حرام‌خواری‌ها به جان بی‌طاقت مردم افکند و آنان را به خیابان‌ها فرستاد تا گلوله آتشین بستانند و جان شیرین در بازند. آذری را می‌گویم که گرانی بنزین بر افروخت و رخت و تخت محرومان را سوخت. معرکه‌ای که ملک‌الموت دران عجب چالاک بود، جان می‌ستاند و خون می‌افشاند.

امّا خدا گریست. ما هم گریستیم. آخر او این جان‌ها را به عبث نیافریده بود. مگر او نبود که به پیامبرش داوود گفت دستان تو خون ریخته‌اند و شایسته ساختن معبد نیستند؟ ( تورات: کتاب ملوک.ابن عربی: فصوص الحکم.فصّ داودی)

می‌بینم که اینک آن جان‌های از قفس رهیده در آغوش خداوندند. خدایا عزیزان‌شان هم محتاج نوازش تو‌اند، مهربانیت را از آنان دریغ مدار. خدایا قاتلان هم مستوجب عقوبت تو اند، غضبت را بر آنان فروبار.

آن‌چه بر ایران رفت شورشی کلان و گران بود اما انقلاب نبود، پیش‌انقلاب هم نبود،. ارتجاع سلطانی و تروریسم آلبانی، «آن زال سپید ابرو واین مام سیه پستان»، سرخاب رخ و عنّاب لب را از جای دیگر طلب کنند که این‌جا جز خون جوانان چیزی بر سنگفرش نیست.
حکّام جائر و سنگدل ایران هم اشتباه شاه را تکرار نکنند و آزموده را دوباره نیازمایند و تا مجالی برای توبه باقی‌ست توبه کنند و دست از خونریزی بردارند و با خلق ستمدیده و آزرده و تبعیض‌کشیده و اشتلم‌شنیده و جوان‌باخته از درِ آشتی در آیند و در مقابل خلق نرمشی قهرمانانه و مهربانانه کنند و نصرت را با ارعاب نخرند و امنیّت را به بهای استبداد نفروشند و آزادی و عدالت را که حق مردم است از آنان دریغ ندارند و نعمت ثروت و قدرت را عادلانه توزیع کنند، به رسانه‌ها و انتخابات آزاد تمکین کنند، اسیران سیاسی و محصوران دلیر را رها کنند و ریه‌های جامعه را از هوای رهایی پرکنند و به صدای مردم که صدای خداست، گوش بسپارند. مدّاحان را از خود برانند و حق‌گویان را قدر نهند و بر صدر بنشانند. قبای خواجگی از تن بدر کنند و کفش و دستار خدمت بپوشند. دشمن‌هراسی را چندان فربه نکنند که جا را بر دوستان تنگ کند، مرهمی بر جراحات مردم نهند و حقوقشان را بپردازند تا دل‌ها  آرام گیرد و غبار از جان‌ها بر خیزد، تا طعمه راهزنان نشوند و بیگانه بدخواه را به خانه و خرگاه خود راه ندهند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70137

بیانیه جمعی از نواندیشان دینی ایران در محکومیت برخورد داعشی با قرآن
🍃مبلغان رسمی دین در ایران از تنوع بشری بیزارند و دشمن آزادی‌اند

زیتون– جمعی از نواندیشان دینی ایران در محکومیت برخورد داعشی با قرآن برای ترساندن مردم بیانیه‌ای صادر کردند.

در بخشی از این بیانیه آمده است«تنها فرق حاکمان و مبلغان دستگاه تبلیغات رسمی با گروه گمراه دولت اسلامی شام (داعش) که خود را سنّی می‌انگارند فراتر از اینکه اینها خود را شیعه می‌خوانند چیست؟ هر دو طائفه از تنوّع بشری بیزارند و دشمنان آزادی‌اند.»

به گزارش «زیتون» این روشنفکران دینی در ادامه نوشتند که «ما این نمایش تلویزیونی را جز یک صحنه آرایی حاکمان ستمگر در روزهایی که دستشان به خون مردم بیگناه آلوده شده نمی دانیم.»

امضا کنندگان این بیانیه تاکید کردند که «هم حاکمان و مبلغان رسمی دین در ایران و هم داعش، هر دو از تنوّع بشری بیزارند و دشمنان آزادی‌اند.»
متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

https://zeitoons.com/70161

جمهوری‌خواهی نیازمند رهبری واحد است
فرخ نگهدار

طرح مساله
رهبری مبارزات مردم برای تغییر رفتار حکومت، یا برای تغییر حکومت، مستلزم وجود تشکل‌های سیاسی است. رهبری این مبارزات ممکن نیست مگر آن که تشکل‌هایی که هدایت‌گر آن مبارزات‌اند، خود رهبر معین داشته باشند.
تلاش رهبری نظام برای کنار زدن اصلاح‌طلبان و بی‌معنا کردن انتخابات و نهادهای انتخابی، خواسته و ناخواسته معطوف به تقویت رهبری سلطنت‌طلبان و مجاهدین است. آقای خامنه ای خود در این زمینه سنگ تمام گذاشت. او رفتار بیرحمانه گزمگانش با مردم عاصی را «تقابل نظام با رضا پهلوی» وانمود کرد. تو گویی او دیگر ابا ندارد – به جای چهره‌های مردمی و محبوبی چون آقایان موسوی و کروبی و خاتمی – این مردم گرسنه و عاصی، شاهزاده رضا پهلوی و خانم مریم رجوی را از جنس خود یا «فرشتگان نجات» بپندارند.
دستگاه رهبری نظام، طی یک دهه تلاش، موفق شده است اعتبار مجلس، رئیس جمهور و انتخابات را در ذهن میلیون‌ها شهروند منتفی سازد. فسادی فراگیر از یک سو، و «فشار حداکثری و تحریم ها» از سوی دیگر خشم را در روح جامعه مندرج ساخته و سرنگونی‌طلبی را به سکه رایج، اما کم‌پشتوانه، بازار بدل کرده است.
تلاش‌ها برای حفظ ارکان جمهوریت نظام، و برای به روز کردن جمهوری اسلامی از راه تغییرات تدریجی و مسالمت آمیز در ساختار حکومت و سیاست های آن، با دشواری های فزاینده مواجه بوده است.
رهبری سی ساله آقای خامنه ای رو به پایان است و میراث به جا مانده از او بیش از همه با پوچ کردن ارکان جمهوریت نظام، با منزوی سازی اصلاح طلبی و اعتدال گرایی، با بازگشت و رسوخ سایه و صدای سرنگونی‌طلبی و سلطنت‌خواهی به اعماق اقشار فقر زده ایرانی، قابل شناسایی است.
مدافعان جمهوریت، با اشراف بر این وضعیت دشوار، بر تلاش های خود، برای مقابله با آن افزوده اند. شمار همایش‌ها، برآمدهای جمعی، به نام تشکل‌ها یا با امضای نخبگان، با گذشته قابل قیاس نیست. اما این به معنای یک رهبری قابل اتکا برای هدایت مبارزات مردمی نیست. هنوز شهروندان معترض و عاصی صدای مدافعان جمهوریت را خوب نمی‌شنوند. این «کم‌شنوایی» به سطح فرهنگی جامعه و به ضعف جنبش جمهوری خواهی باز می گردد. جنبشی که مهم ترین ضعف آنان فقدان یک جبهه فراگیر و خلاء یک رهبری کارآمد برای سازمان‌گری، هدایت و پیگیری مطالبات مردمی است.
برخلاف مجاهدین، سلطنت طلبان و آن شورای تازه تاسیس، چهار تشکل عمده جمهوری‌خواه در خارج کشور هنوز نه در سطح ملی از یک نهاد رهبری شناخته شده برخوردارند و نه پیداست که  رهبری کدام یک از جریان‌های مدافع جمهوریت را تقویت می کنند.
گرچه رسانه های پرمخاطب فارسی‌زبان در خارج کشور بیش از گذشته فعالیت های مخالفان حکومت را پوشش می دهند؛ و گرچه شبکه‌های اجتماعی امکان سازمان‌گری و سمت‌دهی به فعالیت میدانی را صدها برابر کرده است. اما تا اینجا هنوز جمهوری خواهان ایران موفق نشده اند در برای دفاع از هستی آرمانی خود تحت لوای یک رهبری واحد عمل کنند.
اهمیت آنچه توسط نمایندگان این جریان ها در رسانه های پر مخاطب عنوان می کنند هزاران برابر بیش از زمانی است که موضع‌گیری آنها توسط اعلامیه‌هاشان و از کانال وب سایت ها انتشار می یافت. این پوشش تلویزیونی، به همراه شبکه مجازی، فضای تازه ای برای فعالیت سیاسی در خارج کشور گشوده و توانمندی پرچم داران جمهوری‌خواه برای هم‌راستا کردن نیروهای خود، و مقابله با تهاجم ولایت و سلطنت را به چالش کشیده است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70164

موافقان و مخالفان دو بیانیه
اصلاح‌طلبی در «حصر»
 
زیتون ـ شیوا نظرآهاری: چند روز پس از انتشار بیانیه مهدی کروبی و میرحسین موسوی در مورد اعتراضات آبان‌ماه، واکنش‌ها به موضع‌گیری رهبران «جنبش سبز» همچنان ادامه دارد.
میرحسین موسوی و مهدی کروبی که حالا نزدیک به نه‎سال است در حصر خانگی هستند، هفته گذشته با صدور بیانیه‌هایی نسبت به سرکوب اعتراضات مردم  واکنش نشان دادند.

مهدی کروبی در بیانیه‌اش ریشه اعتراضات اخیر را در فساد، تحقیر، تبعیض و نابرابری حاکم در جامعه دانست و با اشاره به قطع وسایل ارتباط جمعی و اینترنت آن را راهکار غلطی که ته مانده اعتماد مردم را بر باد خواهد داد، معرفی کرد.
کروبی همچنین با اشاره به تحریم‏های یک‏جانبه آمریکا، خروجی آن را بازگشت روش اداره حکومت به شیوه قجری و تشدید فساد و تبعیض در تمام ارکان حکومت تعبیر کرد و با سفیهانه دانستن سخنان فرمانده سپاه در تشبیه اعتراضات مردم مستضعف و زاغه‌نشین به جنگی جهانی علیه ایران گفت:«به حسب انصاف، به حسب وجدان، این مردمی که شماها را روی کار آورده‌اند، این مردم زاغه‌نشین که شماها را روی مسند نشانده‌اند ملاحظه آن‌ها را بکنید و این جمهوری را تضعیفش نکنید. بترسید از آن روزی که مردم بفهمند در باطن ذات شما چیست و یک انفجار حاصل بشود.»

پس از مهدی کروبی، میرحسین موسوی هم با صدور بیانیه‏‌ای سرکوب اعتراضات مردم را محکوم کرد. موسوی در بیانیه‌ای که بسیاری آن را شدیدالحن دانسته‌اند، کشتار و سرکوب اعتراضات مردم را به کشتار میدان ژاله در شهریورماه ۵۷ شبیه دانست و به نظام هشدار داد که به عواقب کشتار میدان ژاله توجه کند. او گفته است: «آدمکشان سال ۵۷ نمایندگان یک رژیم غیر دینی بودند، و ماموران و تیراندازان آبان ۹۸ نمایندگان یک حکومت دینی. آنجا فرمانده کل قوا شاه بود و امروز اینجا ولی فقیه با اختیارات مطلقه.»

موسوی مردم معترض را «مردمی خشمگین و فرودستانی جان به لب رسیده» توصیف کرده که «در اعتراض به یک تصمیم غیر معقول «کاسبکارانه» و مخالف منافع اقشار مستضعف، و زخم‌خورده از سیاست‌های خانمان برانداز به خیابان‌ها آمده بودند» و در پایان تنها راه التیام این زخم را «معرفی آمرین و مباشرین این کشتار و محاکمه علنی آنها و توضیح بدون لکنت دلایل این جنایت آشکار» دانسته و گفته است «صدا کلفت کردن و دم از میان یک جنگ جهانی بودن پاسخی قانع کننده به مردم نیست و این فرافکنی‌ها نمی‌تواند زخم عمیق و خطرناک وارد شده را التیام بخشد.»

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70182

«شهادت» بر کشته‌گان آبان ۹۸
عاطفه نبوی

«مویه کردن» رسم خوبی است. بالاخص به آن شکل که در سرزمین مادری من انجام می‌شود. به زبان مازندرانی «موری» می‌نامندش.

داستان از این قرار است که صاحبانِ عزا، مادر، پدر، برادر، خواهر و هر آن‌کس که خود را صاحب عزا می‌داند، گرد هم می‌نشینند و شرح جان باختن مرده را می‌دهند. با جزییات و به شعر. در جا می‌سرایندش. این‌که چگونه زندگی کرد، چرا مرد، آرزوهایش چه بود و ناکامی‌هایش کدام، «جان کند» یا «خلاص شد»، جوان بود یا پیر، پیمانه حیاتش را به تمامی سرکشید یا ناتمام رهایش کرد و نابه‌هنگام رفت.
به تمامی تمرکز بر اوست که «نیست»، سنگ تمام می‌گذراند برایش. انگار روحش به شهادت فراخوانده می‌شود، که بیا و ببین که همه‌ی داستان بر سر توست.
روایت کردن، «جان»‌بخشی ست، ادامه دادن است. نقطه مقابل مرگ و خواست کُشنده، که می‌خواهد همه چیز در سکوت تمام شود، دود شود و به هوا برود، جوری که انگار «او» هرگز نبوده و نزیسته است.

روایت، احضار کردن «مرده» است در خلال موج‌های سوگوار بدن‌های زنده که با کوبیدن بر پاها و زاری‌ها با هم هماهنگ می‌شوند. سرودن شعرهایی که در آن بر سر هر بند نام جان‌باخته تکرار می‌شود. گویی هم‌زمان که شهادت زندگی‌ست بر ناگزیری مرگ، «هل من مبارز» طلبیدن هم هست در برابر آن. با توسل به نامیرایی روایت.

شرح ماوقع که به پایان رسید، «موری»گر می‌گوید که بعد از این چه خواهد کرد؛ با جای خالی او، با علت مرگش، با یادگار او، کودکی اگر باشد یا مایملکی، نشانه‌ای یا آرمانی. فقط ناله و فغان نیست یا دل سبک کردن. فرای آن است.
مردگانِ تمام شده، بی مویه‌گر رهاشدگانند. به حقیقت مرده‌اند. در لحظه مرگ به پایان رسیده‌اند، بی ردی در آینده. پیروزیِ قطعی در این میدان با مرگ است که صاعقه‌وار آمده، سوزانده و رفته است.

و حالا … کشته‌شدگان آبان ۹۸ «مویه گر» می‌خواهند. کسی که خود را صاحب عزا بداند، روح کشته‌شدگان را حاضر کند و قصه را تمام و کمال روایت کند. از لحظه‌ای که پا را از خانه بیرون نهادند تا زمانی که بر سر دست برگشتند، یا نه؛ در گوشه‌ای از خیابان جان دادند، آرام، با ردی از خون بر سنگفرش، در میانه فرار دیگران، وقتی برای آنان دیگر دلیلی برای دویدن نبود.

روایت «آبان ۹۸» می‌تواند درک مفهوم خطی از زمان را به چالش بکشد، هفته آخر آبان ۹۸ را کش بیاورد تا ماه‌ها و سال‌های بعد. تا جایی که شوق حیات آن جان‌های از کف رفته یاری می‌کند.

روایت‌گر می‌تواند وظیفه شام و نهار عزا و تدارکات را بدهد به دیگران. او دربست در اختیار «جان‌باخته» باشد، با شرح جزئیات زندگیش مانع از غلبه زودهنگام مرگ بر او شود. بگوید که آن روز نهار چه خورده بود، کجا زاده شده بود، چه کسی را دوست داشت و تیر کجایش را شکافته بود.

باید مانع از فرستادن تمام و کمال کشته‌شدگان آبان ۹۸ به سرزمین مردگان شد، چرا که هنوز رد آن‌ها در زندگی بر جای مانده است؛ تا زمانی که هنوز خون شسته نشده و سنگ قبرها گرفته نشده است. در بحبوحه سیاست‌ورزی و محکوم کردن.

کشته‌گانی که روایت نشدند، رنج ها و «زندگی»های‌شان آن‌گونه که باید بازگو و دادخواهی نشد به هر بهانه‌ای باز می‌گردند، مانند کشته‌گان ۶۷، در زندگی‌های شخصی، در تار و پود لباس سیاه مادرانشان که هرگز از تن به در نشد «حضور» دارند. در زندگی جمعی و سیاسی هم از میان یک صدای ضبط شده بر یک نوار کاست ۳۰ساله سر برمی‌آورند. منتظر، پرسش‌گر و دادخواه.
متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70177

🍃احضار امضاء‌کنندگان «بیانیه ۷۷ نفر» به دادسرای فرهنگ و رسانه

زیتون– برخی از امضا کنندگان بیانیه «۷۷ نفر» به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شدند.

به گزارش «زیتون» تا این لحظه هفت نفر از امضا کنندگان این بیانیه به صورت کتبی با اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «تجمع و تبانی بر ضد امنیت داخلی کشور» به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شدند.
در همین رابطه ۱۴ نفر دیگر نیز به صورت تلفنی به همین دادسرا احضار شدند.

در دومین روز از اعتراضات آبان‌ماه، ۷۷ نفر از اصلاح‌طلبان شناخته شده، در دفاع از حق اعتراض و محکومیت خشونت بیانیه‌ای صادر کردند که متن آن در سایت زیتون منتشر شد.

در آن بیانیه آمده بود: «شلیک بی‌محابای تفنگی که از محل بیت‌المال برای دفاع از مردم فراهم شده به‌سوی شهروندان عادی و غیرمسلح که برای ابراز اعتراض و یا خشم خود به خیابان آمده‌اند، مطلقا و فارغ از موضوع اعتراض غیرقابل توجیه و جنایتی است که قانون و دستگاه قضاء نباید حتی لحظه‌ای در تعقیب بانیان، آمران و عاملان آن تعلل کند.»

امضا کنندگان این بیانیه در ادامه تاکید کرده بودند که در این شرایط خطیر، فارغ از تفاوت دیدگاه‌های سیاسی و اقتصادی‌مان؛ از مسئولان امر و تصمیم‌گیران موکداً می‌خواهیم با احترام به حقوق مردم به‌ویژه حق اعتراض مسالمت‌آمیز و آزادی بیان، از اعمال خشونت در هر سطحی پرهیز کنند و فوراً نسبت به تعقیب کیفری آمران و عاملان تیراندازی به‌سوی مردم اقدام کرده و نتیجه را به عرض ملت برسانند.

یک هفته پس از آغاز اعتراضات احمدخاتمی٬ امام جمعه موقت تهران٬ در خطبه‌های نماز جمعه برای امضا کنندگان این بیانیه خواستار اعدام شد.

پس از آن نیز خبرگزاری فارس٬ وابسته به سپاه پاسداران٬ اقدام به خبر سازی مبنی بر «تکذیب امضا» نامه شده بود.

حال امضا کنندگان یکی پس از دیگری به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار می‌شوند.

https://zeitoons.com/70273

گر تو قرآن بدین نمط خوانی
منصور پهلوان

اخیرا یکى از کارشناسان امور دینى صدا و سیماى جمهورى اسلامى ایران توصیه کرده است که با دستگیرشدگان اغتشاشات اخیر با خشونت تمام رفتار شود و حتى گفته است که آنان نه تنها باید اعدام شوند بلکه بایستى آنان را زجرکش کرد!

البته وجوداین قبیل عقاید و نظرات شخصى در جامعه امر شگفتى نیست اما اگر کسى به عنوان کارشناس مذهبى آن هم از رسانه‌ى ملى چنین تفسیرى را بیان کند واقعا جاى تأمل است.
در ارتباط با مطالب کارشناس محترم چند نکته قابل ذکر است:
١- اولا جزاى محارب الزاما اعدام نیست و بر اساس همین آیه‌ى سوره ى مائده ( که کارشناس محترم در قرائت آن چهار غلط داشتند) اگر شورشیان مرتکب قتل نشده باشند و اموال مردم را سرقت نکرده و یا منهدم نکرده باشند و تنها با سلاح و شمشیر مردم را ارعاب و تهدید کرده باشند، بایستى تبعید شوند که همان نفى بلد است، آن‌هم نه با کشتى قراضه به وسط دریا تا از گرسنگى آنجا بمیرند بلکه به شهرى دیگر مثل همان شهرى که در آن زندگى مى‌کردند چنان‌که در روایات ذیل همین آیه وارد شده است که على علیه السلام دو نفر از این افراد را از کوفه به بصره تبعید و یا نفى بلد فرمودند.
۲- زجرکش کردن براى کسانى که در محاربه حتى مرتکب قتل هم شده باشند جایز نیست. فعل (یقتّلوا )که در آیه براى این افراد به‌کار رفته از مصدر تقتیل است و در هیچ‌یک از متون لغوى این واژه در معناى کشتن همراه با زجر و شکنجه استعمال نشده است. (در کتاب‌هاى لغت آمده است قتّل القوم: قتل کثیرا منهم )
۳- چگونه است که کارشناس مذهبى که بایستى قرآن را در پرتو تعالیم ائمه‌ى اطهار علیهم‌السلام معنا کند نمى‌داند که زجرکش کردن یک عمل غیر اسلامى و غیر انسانى است. على علیه‌السلام در آخرین سفارش‌هاى خود فرموده‌اند: بنگرید اگر من از این ضربت مُردم تنها قاتل مرا با یک ضربت مجازات کنید و مبادا او را مثله کنید که من از رسول خدا شنیدم که مى‌فرمود از مثله‌کردن بپرهیزید گرچه با سگ هار و گزنده باشد(نهج البلاغه نامه ى ۴٧)

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70295

مدرس و ترجیح میهن بر مذهب؛ در گرامی‌داشت یاد سید حسن مدرس
نصرالله لشنی

مرحوم سید حسن مدرس، در جلسه‌ی استیضاح دولت مرحوم مستوفی‌الممالک، با ابتنا و اتکا به سیاست موازنه‌ی منفی یا عدمی، سیاست خارجی آن دولت را نقد کرد و جمله‌ی معروف «سیاست ما عین دیانت ماست» را بیان کرد. اما از این جمله‌ی کلیدی، بعد از انقلاب ۵۷ و توسط رهبران جمهوری اسلامی، سوءتعبیر شد و از آن برای تائید پیوند دین و قدرت استفاده شد. حال آن‌که این جمله نه‌تنها ربطی به رابطه‌ی دین و قدرت ندارد، که اساساً نقد و نفی این پیوند و ارتباط است.

مدرس در مجلس چهارم تقنینیه و در جلسه‌ی استیضاح می‌گوید: «اگر یک کسی از سر حد ایران، بدون اجازه‌ی دولت ایران، پایش را بگذارد در ایران و ما قدرت داشته باشیم، او را با تیر می‌زنیم و هیچ نمی‌بینیم که کلاه‌پوستی سرش است یا عمامه یا شاپو. بعد که گلوله خورد، دست می‌کنم ببینم ختنه شده است یا نه. اگر ختنه شده است بر او نماز می‌کنم و او را دفن می‌نماییم و الا که هیچ. پس هیچ فرقی نمی‌کند. دیانت ما عین سیاست ماست، سیاست ما عین دیانت ماست. ما با همه دوستیم مادامی‌که با ما دوست باشند و متعرض ما نباشند.»

آن‌چنان‌که از اقوال بالا برمی‌آید، مدرس در سیاست، اصالت را به میهن و دفاع از مردم داده است

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70283

آیا انتخابات مجلس رفراندومی برای جمهوری اسلامی است؟
سکته نظام در میدان ژاله

زیتون ـ محمدرضا سرداری: در حالی که هنوز خون جان‌باختگان اعتراضات به گرانی بنزین در خیابان‌های سراسر کشور شسته نشده و دولت هیچ‌گونه آمار رسمی در خصوص تعداد کشته‌ها، بازداشت‌ها و مجروحان آن واقعه منتشر نکرده است؛ عده‌ای با مراجعه با فرمانداری‌ها در حال ثبت نام برای نامزدی در انتخابات مجلس هستند. انتخاباتی که البته نتیجه آن پیش از این اعتراضات نیز از سوی بسیاری از ناظران پیش بینی شده بود. با این وجود سرکوب شدید معترضین با سلاح گرم و کشتن صدها نفر در این اعتراضات، سایه سنگین‌تری را بر این انتخابات افکنده است.

از ابتدای ایجاد نظام جمهوری اسلامی میزان مشارکت مردم در این انتخابات تقریباً بیش از ۵۰ درصد بوده اما پرسش اساسی این است که آیا در شرایط فعلی انتخابات مجلس یازدهم با استقبال مردم روبرو خواهد شد و مشارکت در آن به سقف ۵۰ درصد خواهد رسید؟

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70282

همکاری شهرداری با نهادهای امنیتی برای شناسایی معترضان آبان ماه

سند همکاری حناچی با طائب

زیتون– منبعی مطلع از شهرداری تهران به «زیتون» خبر داده که شهرداری در شناسایی و سرکوب معترضان با سازمان اطلاعات سپاه همکاری می‌کند.
بر اساس این گزارش شهرداری تهران اطلاعات به دست آمده از سیستم‌های هوشمند نظارتی و رصد ترافیک را در اختیار سازمان اطلاعات سپاه قرار داده است.
به گفته این منبع مطلع پیروز حناچی، شهردار جدید تهران، ۵ماه پس از انتخابش به عنوان شهردار «اصلاح طلب» تهران به درخواست محرمانه معاونت سازمان اطلاعات سپاه (با امضایی از طرف حسین طائب رئیس این سازمان) برای همکاری پاسخ مثبت داده است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70321

انفعالِ اجتماعی؛ تأملی دربارۀ «باور نادرست» از منظر ژان پُل سارتر
محمدرضا واعظ شهرستانی

تصور کنید زنِ جوانی با مردی جنتلمن برای نخستین بار در کافه‌ای قرار ملاقات دارد. مرد به نشانۀ صمیمیت و نزدیکی‌ای که هنوز به وجود نیامده است، در میانۀ صحبت دست زن را می‌گیرد. مرد چنین رفتار می‌کند تا بلکه بتواند حس خوب خود را از با آن زن بودن نشان دهد. اما این در حالی است که زنِ جوان این تماس جسمانی را دستِ کم در نخستین دیدار نمی‌خواهد ولی اگر دست خود را ولو با ملایمت از دستِ مرد بیرون بکشد به معنای امتناع و فاصله‌ای تعبیر می‌شود که چه بسا ادامۀ این رابطه را تحت تأثر قرار خواهد داد و حتی ممکن است دیدار بعدی آن‌ها را خراب کند. بهترین راهی که زن پیدا می‌کند آن است که وانمود کند که متوجه این کار مرد نشده است! در حقیقت، زنِ جوان به جای انتخاب نوع عکس العمل خود در مقابل عمل مرد، خود را به حالتی می‌زند که گویی اصلا متوجه این عمل مرد نشده است.

موقعیت بالا، مثالی است از کتاب هستی و نیستی ژان پل سارتر. سارتر بر این باور است که آن زن با وانمود کردن به ندانستن و عدم انتخاب میان گزینه‌های پیشِ  ‌رویش، خود را فراتر و مستقل از وضعیتی که در آن قرار دارد نشان می‌دهد؛ یعنی با سلب مسئولیت از خود برای انتخاب گزینه‌ای، خود را فراتر از وضعیتی نشان می‌دهد که باید در آن انتخاب کند. سارتر این حالت ذهنی زن را «باور نادرست» می‌داند. باور نادرست از نظر او «گونه‌ای روراست نبودن با خویشتن و دیگران» است. در واقع، «باور نادرست» حالتی هستی‌شناسانه و وجودی است که فرد در آن حالت، امر نادرست را به جای امر درست وانمود می‌کند و خود را قانع می‌سازد که این امر نادرست، امر درست و حقیقی است. دقیقا همانند زنِ جوان که وقتی در موقعیت انتخاب قرار می‌گیرد با باوری نادرست خود را به بیراهه می‌زند و چنان وانمود می‌کند که متوجه عمل مرد نشده است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70335

۱۶ آذر امسال در دانشگاه‌ها
دانشگاه «هنوز» زنده است؟

زیتون ـ در حالی که فضای جامعه دانشجویی تحت تاثیر حوادث آبان ۹۸ ملتهب است نیروهای نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی بیش از سال‌های گذشته برای حضور در مراسم ۱۶ آذر دانشگاه تلاش می‌کنند.
حضور فرمانده کل سپاه و رئیس قوه قضائیه در مراسم ۱۶ آذر هم‌‌زمان  با تهدید دانشجویان معترض نشانه‌هایی از این تلاش است. با این‌همه اما دانشجویان دانشگاه علامه قرار است ساعت ۱۲ ظهر روز ۱۶ آذر در دانشکده حقوق و علوم سیاسی این دانشگاه تریبون آزاد دانشجویی برگزار کنند و با تاکید بر اینکه «دانشگاه زنده است» مطالبات دانشجویی را مطرح کنند.


انجمن فرهنگ و سیاست دانشگاه زنجان هم در مراسمی که به مناسبت روز دانشجو، در اعتراض به شرایط امنیتی دانشگاه و سرکوب اعتراض‌های اخیر در ایران، به دهان خود چسب زدند و نمایشی اعتراضی برگزار کردند.
محمدعلی زارع، مدیر کل فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران اعلام کرد: «فقط در صورتی که فردی با حکم قوه قضاییه اجازه سخنرانی نداشته باشد، از ورود این فرد به دانشگاه و سخنرانی او ممانعت به عمل خواهد آمد» او در همین گفتگو به خبرگزاری مهر گفت که «بسیج دانشجویی دانشگاه تهران از حجت الاسلام سید ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضاییه برای حضور در مراسم ۱۶ آذر دانشگاه تهران دعوت کرده است». وی افزود که اطلاع ندارم که تاکنون این دعوت قطعی شده است یا خیر. اما اخبار رسیده به «زیتون» حاکی از قطعی شدن این دعوت است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70330

مغالطه‌ی «تغییر تعریف» در معنای «مستضعف»
ع.ایماگر

هرگاه در جواب نقد نظری یا اعتراض عملی، معنای گفته‌ی پیشین خود را آن چنان عوض کنیم که هیچ نسبتی با معنای اوّل نداشته باشد و در ضمن ادّعا کنیم که از ابتدا همین نظر را داشتیم مرتکب مغالطه‌ی «تغییر تعریف» (definitional retreat) شده‌ایم:
 
مثال اوّل: پیش از قبول آتش‌بس شعار نظام ایران «جنگ جنگ تا پیروزی» بود ولی پس از قبول آتش‌بس در توجیه نرسیدن به پیروزی گفته شد: در دوران حاضر این اوّلین جنگی است که به کم‌شدن مساحت ایران نینجامید. دشمن دست‌کم در پی جداکردن خوزستان از ایران و شکست انقلاب بود. همین که دشمن نتوانست به خواسته‌های خود برسد، پیروزی بزرگی برای ماست. ( در این مغالطه معنای «پیروزی» تغییر کرده است)
 
مثال دوم: سیاستمداران حکومتی می‌گفتند تحریم نفتی هیچ اثر منفی بر رشد اقتصاد ایران ندارد ولی پس از آغاز تحریم و کاهش شدید صدور نفت و منفی‌شدن رشد اقتصادی گفتند: تحریم‌ها باعث کاهش اتّکای ما به نفت و خودکفایی می‌شود و این خود دستاورد اقتصادی خوبی است.
 
معنای واژه‌ی «مستضعف» در قرآن
 سیّدعلی خامنه‌ای چند روز پیش در دیدار بسیجیان چنین گفت: «مستضعفین چه کسانی هستند؟ مستضعفین را بد معنا می‌کنند؛ مستضعفین را به افراد فرودست یا حالا اخیراً -یعنی این چند سال اخیر باب شده- اقشار آسیب‌پذیر [معنا می‌کنند]، یعنی آسیب‌پذیران؛ نه، قرآن مستضعف را این نمی‌داند، قرآن می‌گوید: وَنُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّهً وَ نَجعَلَهُمُ الوٰرِثین؛ (قصص، ۵) مستضعفین یعنی ائمّه و پیشوایان بالقوّه‌ی عالَم بشریّت؛ این معنای مستضعفین است.»
 این عبارت چند نکته دارد:
 یک. قرآن «مستضعف» را افراد فرودست یا آسیب‌پذیر نمی‌داند.
دو. معنای مستضعف یعنی ائمّه و پیشوایان بالقوه‌ی عالم بشریّت.
سه. دیگرانی که آن را افراد فرودست معنا می‌کنند مرتکب اشتباه شده‌اند که من جزو آنها نیستم.
 هر سه نکته اشتباه است:

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70342

نامه‌ای که «سرگشاده» نیست
ابراهیم نبوی

جناب آقای خامنه‌ای
رهبر جمهوری اسلامی ایران
این نامه سرگشاده نیست، در واقع نامه‌ای است برای شخص شما که چون هیچ راهی برای رساندن آن به دست‌تان ندارم، اجبارا منتشر می‌کنم. این نامه را از این رو نمی‌نویسم که به ادامه عمر حکومت شما علاقمندم، جایی برای علاقه باقی نگذاشتید، اما متاسفانه منافع حکومت و کشور چنان در هم آمیخته است که حفظ کشور برای آدمی مثل من مهمترین موضوع است. چرا که:

یک، کینه‌های بزرگی علیه کشور ایران ایجاد شده و کشورهایی مانندآمریکا، عربستان و اسرائیل و بخش مهمی از کشورهای همسایه اگر حکومت ایران در معرض خطر قرار بگیرد، از هیچ کوششی برای ویرانی کامل آن فروگذار نخواهند کرد.

دو، علیرغم افزایش امید اجتماعی در چند ماه گذشته که به دلیل ناکامی‌های تروئیکای آمریکا اسرائیل عربستان است، خطر اصلی در داخل کشور است و حفظ امنیت مرزها و امنیت بین‌المللی به معنای وجود امنیت در داخل نیست. چرا که فضای اجتماعی کشور غرق در یاس و ناامیدی نسبت به آینده است و تا حداقل شش ماه تا یک سال آینده این وضع تغییر نمی‌کند. هر بحرانی در این مدت به‌سرعت می‌تواند تبدیل به یک شورش و اعتراض خونین شود.

سه، کشور به دلیل اداره غلط اقتصاد، وضع اجتماعی، وضعیت سیاسی و وضعیت فرهنگی و تبلیغاتی، در شرایط بی‌هنجاری و فروپاشی ناشی از بی‌هنجاری است. خودکشی‌های فراوان در معرض عمومی، خودکشی‌های خیابانی فریادهای افرادی است که حاضرند بمیرند و فقط بگویند این شرایط برای زندگی قابل تحمل نیست. این صدا را باید بشنوید. این صدا، صدای مردمان مظلومی است که مشکل نان و آبرو و حفظ خانواده و شرف خود را دارند. کشتن خانواده به دلیل احساس بی‌شرافتی جنایت است، ولی این بی‌شرافتی را الزاما پدران و مادران بد ایجاد نمی‌کنند. حکومت متاسفانه شرایط زندگی شرافتمندانه را از افراد سلب کرده است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/70346