زيتون | Zeitoons@
9.81K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
چه انتظاری از دین؟
حسن یوسفی اشکوری

طرح موضوع

پرسشِ «چه انتظاری از دین» و یا دقیق تر «از دین چه انتظاری می توان داشت؟»، پرسش از کارکرد دین و به عبارت دیگر پرسش از فایده و یا فواید دین برای آدمیزاد است. بالاخره هر پدیده ای از یک سو اگر فایده و کارکردی (فایده مادی و یا معنوی و یا هر دو) برای آدمی داشته باشد مورد توجه و اقبال قرار می گرد؛ و از سوی دیگر، به میزانی که پدیده نقش ذاتی و یا قراردادی خود را ایفا می کند، در عرصه زندگی فردی و یا اجتماعی ماندگار و نقش آفرین می شود. طبعا پدیده انسانی دین نیز از این قاعده مستثنی نیست.
می دانیم که دین به معنای عام جامعه شناختی آن، کهن ترین و دیرپاترین پدیده اجتماعی و انسانی تاریخ است. چنین می نماید که، جدای از میزان اعتبار معرفت شناختی و یا ایمانی هر دینی، ماندگاری دینها و جان سختی های نهاد دین در جوامع مختلف بشری در اعصار گوناگون (از پیشاتاریخ تا روزگار مدرن)، به کارکردهای متنوع و پیچیده پدیده دین بر می گردد. از این رو، هرزمان دینی و یا وجوهی از دین کارکرد خود را از دست بدهد، به طور طبیعی و قهری از عرصه حذف خواهد شد. چنان که تا کنون هزاران دین پدید آمده و مدتی نقش ایفا کرده و بعد از میدان کنار رفته و چه بسا از آن حتی نامی نیز در خاطره ها و یا منابع تاریخی نمانده باشد. بیفزایم ماندگاری یک دین لزوما دلیل حقانیت آن نیست اما قطعا به معنای کارکردهای آن است.
حال پرسش از دین چه انتظاری، هرچند در تاریخ ادیان و از جمله در تاریخ فکر و اندیشه اسلامی دیرینه سال است، اما در روزگار جدید با قوت بیشتر مطرح شده و می شود. یکی از عوامل آن البته به نقش و کارکردهای فردی و اجتماعی دیانت در جهان جدید است. در فضای کنونی جهان برای دین رقیبانی قدرتمند و اثرگذار و پر مدعا پیدا شده و از این رو هر روز بیشتر پرسش از دین به ویژه در میان دینداران و به طور اخص در میان مسلمانان بیش از گذشته جدی تر شده و طبعا هر فرد دینداری باید بدان پاسخ دهد و در برابر مدعیان و رقیبان رنگارنگ و حتی برای خود به نحو استدلالی بگوید که دیانت او چه کارکردهای مفید و یا کارکرد یگانه ای دارد که از رقیبان بر نمی آید. اگر تعبیر «کلام جدید» درست باشد، متکلمان نواندیش و مدعی کلام و یا الهیات جدید باید بدان پاسخ دهند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75056
تغییر مواضع رهبر جمهوری اسلامی در مورد کرونا
«لکن این هم تجربه‌ای است»

زیتون ـ یلدا امیری
: نحوه رویارویی رهبر جمهوری اسلامی با بحران کرونا از ابتدا تا کنون تفاوت‌های زیادی داشته است، او ابتدا کرونا را انکار کرد، بعد از حمله بیولوژیک آمریکا سخن گفت و حالا  ناامید، دست به دامن منجی شده است.

او همزمان ضمن اشاره تلویحی به قرنطینه بودن خود تاکید کرد:«بنده متأسّفانه توفیق دیدار نزدیک شما را ندارم و ناچار از دور با شما حرف می‌زنم، لکن این هم تجربه‌ای است.»

او در سخنرانی امروز خود تصریح کرد:«شاید در تاریخ بشر کمتر دوره‌ای اتّفاق افتاده باشد که آحاد بشری چه نخبگان و چه بسیاری از مردم در همه جای عالم به قدر امروز احساس نیاز به یک منجی داشته باشند.»

او در ادامه «این حادثه‌ رایج کشور» را یک «آزمون» «هم برای دولت‌ها، هم برای ملّت‌ها» خواند، آزمونی «عجیب».

پیش از این رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود به مناسبت سال نو و عید مبعث در توجیه عدم پذیرش کمک‌های بشردوستانه آمریکا گفته بود: «شما متهم هستید که خودتان این ویروس را ایجاد کرده‌اید.» او که قبلا اتهام حمله بیولوژیک با «ویروس منحوس» را علیه ایالات‌متحده مطرح کرده بود در ادامه در توضیح دلیل نپذیرفتن کمک واشنگتن گفت: «ممکن است دارویی را وارد کشور کنید که این ویروس را ماندگار کند. شاید کسی را وارد ایران کنید تا اطلاعات خود را از میزان اثرگذاری این ویروس تکمیل کنید.»

حکومت جمهوری اسلامی و در صدر آن آیت‌الله خامنه‌ای متهم است که تاریخ اعلام شیوع کرونا را برای برگزاری تظاهرات ۲۲ بهمن و انتخابات مجلس در روز ۲ اسفند به تاخیر انداخته است.

متن کامل در زیتون :

https://www.zeitoons.com/75071
نگاهی به کتاب «زندگی در زندان»
فصلی از تاریخ، علیه فراموشی

زیتون ـ سپیده جدیری: 
«فکر می‌کنم این ۱۰۶۶ دیگر چیست؟ واضح است که من هستم اما می‌توانم فکر کنم، حرف بزنم، بو کنم و تکان بخورم. تمام حواسم کار می‌کنند. بنابراین، یک عدد نیستم. من ۱۰۶۶ نیستم. من انسانم، من یک عدد نیستم، من ۱۰۶۶ نیستم!» (زندان‌نوشته‌های بابی ساندز، ترجمه‌ی حمید جعفری)

در زبان انگلیسی به تحمیل چنین شرایطی به یک انسان، dehumanization می‌گویند؛ یعنی‌که هویت انسانی از فرد گرفته شود و آن کرامتی را که حق هر انسان – ولو مجرم و مستحق مجازات – است، برای او قائل نشوند.
پرسش می‌تواند این باشد که یک زندانی باید چه کند که هویتش تنها با زندانی بودن تعریف نشود؟

نامه‌نگاری به‌دلیل این‌که ساده‌ترین راهی‌ست که مانع از قطع ارتباط با جهان بیرون می‌شود، برای زندانیان در حکم مقاومت در مقابل تهی شدن از هویتی که بیرون از زندان داشته‌ و به آن شناخته می‌شده‌اند نیز خواهد بود؛ تهی شدنی که مطلوب هر دستگاه ستمگری‌ست که انسانی را بابت اندیشه‌هایش به زندان می‌اندازد. آن انسان اما همچنان و به‌واسطه‌ی مکاتبات و مکالماتش، از آمال و آرزوهای خود در باب «آزادی»، «عدالت» و «انسان» با ما سخن خواهد گفت. و به نظر می‌رسد که مشهورترین زندانیان سیاسی جهان از آنتونیو گرامشی گرفته تا رزا لوکزامبورگ و بابی ساندز نیز به‌منظور مقابله با فراموش شدن در دنیای بیرون بوده است که هر کدام‌شان از زندانی که در آن به سر می‌برده‌اند، به نوشتن سلسله‌ای طولانی از نامه‌‌ها روی ‌آورده‌اند. گرامشی در یکی از نامه‌های خود، صادقانه از نگرانی‌ شدیدش بابت فراموش شدن، از یاد رفتن و گسستن رشته‌ی ارتباط پرده برمی‌دارد و از خواهر همسرش می‌خواهد که حتی زمانی‌که حرفی برای گفتن ندارد، هر سه روز یک بار دست کم یک کارت‌‌پستال برای او بفرستد و می‌گوید که خودش نیز همین کار را خواهد کرد. (اشاره به «نامه‌های زندان» آنتونیو گرامشی، ترجمه‌ی مریم علوی‌نیا)
این یعنی بیشترین کارکرد این نامه‌ها، علیه فراموشی بوده است؛ نه تنها فراموش شدن خود آن زندانیان، که فراموش شدن آرمان‌هایشان و فراموش شدن تجربه‌ای تاریخی که دارند زندگی‌اش می‌کنند.

نامه‌های بهمن احمدی امویی از زندان به همسرش ژیلا بنی‌یعقوب نیز کارکردی این‌چنین دارد؛ او روزگاری را که بر خودش و دیگر هم‌بندی‌هایش می‌گذرد، همچون مورخی متعهد و وفادار به حقیقت به ثبت می‌رساند تا فصلی از یک تاریخ را به واسطه‌ی بازگو کردنش برای ژیلا، برای ما نیز بازگو کرده باشد؛ تاریخی که این بار علیه فراموش شدن و تحریفِ خود، تمام‌قد ایستاده است و به توصیه‌ی خود ژیلا، در نامه‌های بهمن عینا نگاشته می‌شود. 
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/75096
موازنه‌ی منفی؛ سیاستی همواره ضروری
نصرالله لشنی

انتقاد سخنگوی وزارت بهداشت از عملکرد دولت چین در رابطه با انتشار آمار مبتلایان کووید۱۹ و کشتگان ناشی از این ابتلا، واکنش‌هایی را از جانب وزارت خارجه و سپاه و دیگر نهادهای حکومتی جمهوری اسلامی برانگیخت که تأسف‌انگیز و خجالت‌بار است. این واکنش‌ها به‌وضوح نشان دادند که وابستگی حکومت‌های استبدادی در ایران واقعیتی مستمر است که تا امروز دوام آورده و اگر آزادی و دموکراسی به معنای واقعی تحقق نیابد، وابستگی و سرسپردگی حکومت‌های دیکتاتوری در ایران امری ناگزیر است.

از زمان قاجار تا امروز همواره گروه‌هایی در قدرت و بر قدرت وجود داشته‌اند که زیست سیاسی و حیات اجتماعی خویش را در وابستگی تعریف کرده و تحقق بخشیده‌اند. گروهی به انگلستان وابسته و به‌سوی آن قبله نماز گذارده‌اند و گروهی دیگر به روسیه و بعدازآن به شوروی وابسته بوده‌اند و به‌سوی آن مدینه‌ی فاضله طی طریق نموده‌اند. بعد از کودتای ۲۸ مرداد و ورود مستقیم آمریکا به مناسبات داخلی و خارجی ایران، این کشور نیز منجی گروهی دیگر دانسته شد و برخی به این امام‌زاده دخیل بستند. امروزه به‌واسطه‌ی سیاست‌های ایران بربادده جمهوری اسلامی، چین نیز به مناسبات قدرت در ایران واردشده وعده‌ای مفتخر به سرسپردگی و وابستگی به این کشور شده‌اند. دراین‌بین اما، گروهی دیگر وجود داشته‌اند که همواره استبداد و استیلای خارجی را دوروی یک سکه دانسته و تحقق آزادی را جز در امکان و تحقق استقلال نمی‌دانسته‌اند و بر پایه‌ی سیاست موازنه‌ی منفی (یا به قول مرحوم مدرس موازنه‌ی عدمی) رفتار کرده و حفظ استقلال و آزادی را اساس زیست دموکراتیک و بنیان توسعه‌ی ملی اعلام داشته‌اند.
بنابراین در میان فعالین سیاسی دو خط اصلی شکل گرفت که این خطوط سیاسی متضاد با یکدیگر تا به امروز وجود و حضور خویش را در عرصه‌ی عمل سیاسی حفظ کرده و همچنان تداوم دارند. خط «وابستگی» در مقابل خط «استقلال و آزادی».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75109
ابراهیم نبوی، مانی زنوزی
#قرنطینه| قسمت سیزدهم، آخرین قسمت: پایان کرونا

امروز بیستم فروردین است و ما سعی می‌کنیم فکر کنیم سیزده فروردین است، چون توی این قرنطینه هیچ فرقی نمی‌کند که سیزدهم باشد یا نوزدهم یا حتی سی و پنجم فروردین. کلاغ‌ها نحسی امروز را با صداهای بسیار سخت و مزخرف‌شان، قارقار می‌کنند. امسال من به دلیل قرنطینه اصلا سبزی نگذاشتم، چون قرار نبود بروم بیرون و آن را به آب بندازم، به‌خاطر همین هم نتوانستم سبزی گره بزنم و متاسفانه بختم کاملا بسته شده و با هیچ اره برقی هم نمی‌شود آن را باز کرد، بله امروز قرار است شیرین برود و زودتر باهام بهم زد و سریع گوشی‌اش را دستش گرفت و به پسری به نام بردیا مسیج داد. این که بردیا از کدوم گوری پیدایش شد من نمی‌دانم، متاسفانه در یک رابطه همیشه یک بردیای گوربه گور شده‌ای حضور دارد که معلوم هم نیست از کجا پیدایش می‌شود، ایشان با چهار تا ایموجی قلب بیشتر و  «گولبونت بلم عژیژم» غلیظتری مخ دختران را می‌زند و به جوانان این مرز و بوم، سختی‌های فراوانی از همه جهت وارد می‌کند. واقعیتش من نمی‌دانم به سبزی‌ها و بختم فحش بدهم یا به نحسی سیزده و یا بردیای همیشه رابطه خراب کن.‌

من بعد از قطع رابطه با شیرین در یک شرایط بحرانی قرار گرفتم که چگونه نیاز‌های غیر افلاطونی‌ام را برطرف کنم، به خاطر همین هم به ستاره مسیج دادم. متاسفانه ستاره از دست من ناراحت است، چون در اینستاگرام او را آنفالو کرده‌ام و او هم به خاطر همین موضوع جواب داد که دیگر نمی‌خواهد رابطه را ادامه دهد و دوست پسر جدیدی به نام بردیا پیدا کرده. بله باز هم بردیا، کلا هم در تاریخ از این بردیا‌ها زیاد بوده و اصلا نقش مهمی در خراب کردن روابط عاشقانه به صورت خیلی لوس و بی‌معنی دارند، همین مرحوم صادق هدایت را بردیا به آن وضعیت کشاند و یا شهریار را آنچنان کرد. همین ارنست همینگوی اگر بردیا نبود، شاید هرگز خودکشی نمی‌کرد. آیا همین بردیا نیست که نامش را جن یا احتمالا کرونا گذاشته است؟

متاسفانه دولت روحانی هم که هیچ کاری برای جمع کردن این بردیا‌ها نمی‌کند، آقای روحانی من به شما رای دادم که این بردیا‌ها را جمع کنی نه که هی لبخند الکی بزنی. البته پیدا شدن این بردیا‌ها همش هم تقصیر دولت روحانی نیست و بیشتر به خاطر سیاست‌های غلط دولت خاتمی و اصلاحات است، قبل از آقای خاتمی همه اسمشان اصغر، ممد و از این چیزها بود و بعد آقای خاتمی که آمد به این‌ها احساس باکلاسی دست داد و شدند بردیا و از طریق همین اینترنت که دولت در اختیارشان گذاشت وارد بیزینس تخریب رابطه شدند. از این رو من هم تا وقتی به وضعیت این بردیا‌ها که برای جامعه خطرناک و مخرب است، رسیدگی نشود به کمپین #براندازم می‌پیوندم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75104
نمایندگان، از مجلس تا بیمارستان
مجلسِ دوران کرونا

https://www.zeitoons.com/75080

زیتون ـ سحر نصیری: 
نمایندگان مجلس پس از ۴۲ روز تعطیلی روز ۱۸ فروردین بر سر کار رفتند و با طرح تعطیلی کار کارمندان دولت به مدت یک ماه مخالفت کردند. در این جلسه همچنین نمایندگان خود فاصله با یکدیگر را رعایت نکردند تا آن جا رییس جلسه علنی به آنان تذکر داد.

تعطیلی مجلس و عدم انجام اقدامی در مدت تعطیلات حجتی دیگر بود برای افرادی بود که مجلس را در ساختار جمهوری اسلامی نهادی فرمایشی می‌خوانند. نمایندگان مجلس در این مدت حتی در مورد کرونا در حوزه انتخابیه خود نیز به ندرت سخن گفتند. حتی در میان نمایندگان استان‌هایی مانند قم، مازندران، گیلان، خراسان ضوی، اصفهان، البرز و گلستان که بیشترین تعداد قربانیان کرونا را داشته اند نیز تعداد نمایندگانی که اظهارنظر کردند از انگشتان دست نیز کمتر بود. گویا نمایندگان مجلس شیوع کرونا را فرصت مناسبی برای استراحت خود پس از رقابت‌های انتخاباتی می‌دانستند. در این مدت حتی برخی نمایندگان جنجالی مجلس مانند جواد کریمی قدوسی نیز در سکوت کامل به سر بردند.
در این میان هر سه نماینده قم، شهر اصلی شیوع کرونا در ایران نیز به کرونا مبتلا شدند. نمایندگان مجلس دهم و منتخبان مجلس یازدهم اما چندان نمی توانند به پنهانکاری دولت در کرونا معترض باشند چرا که برگزاری انتخابات مجلس نیز با پنهانکاری درباره شیوع کرونا همراه بود و مقامات فقط بعد از ۲۲ بهمن و یک روز پیش از انتخابات شیوع کرونا را علنی کردند.
مجلس اولین مراکز حاکمیتی در ایران بود که پس از اعلام رسمی ورود کرونا به ایران هم زمان با مدارس، در حالیکه بسیاری از مراکز عمومی و دولتی ساعت کار عادی داشتند، تعطیل شد. این تعطیلی زود هنگام آن هم در زمانی که کشور در آغاز بحران نیاز به مدیریت جامع‌تری را احساس می کرد نه تنها خشم و نارضایتی عمومی را درپی داشت بلکه صدای برخی از نمایندگان را نیز درآورد. تا جایی که ۴۲ عضو فراکسیون امید مجلس شورای اسلامی در نامه‌ای به رییس مجلس خواستار برگزاری جلسات مجلس با قید فوریت و در اسرع وقت شدند. حاجی بابایی رئیس فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس نیز با غیرعادی دانستن تعطیلی مجلس گفت: معتقدم دست ها و اراده‌هایی خواسته یا ناخواسته درصدد است که مجلس تعطیل شود و نتواند نقش حیاتی خود را ایفا کند. هر چند در میان منتقدان درباره «حیاتی بودن» نقش مجلس در صورت باز بودن هم، با توجه به سابقه آن تردید وجود دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75080
از ماست که بر ماست!
عبدالعلی بازرگان
‌
جنگل‌های آمازون و بسیاری دیگر را که تولید‌کننده اکسیژن و ریه زمین بود بریدیم و صرف توسعه صنایع و ساختمان‌ها و مزارع خود کردیم و با نابود کردن صدها گونه گیاهی و حیوانی ریه‌های خود را در معرض عکس‌العمل طبیعت قرار دادیم.
خاک را آلوده ساختیم و آسمان آبی را با دود صنایع و سواری‌های خود سیاه کردیم و موجب گر‌م‌شدن هوای زمین، ذوب شدن یخچال‌های طبیعی و تغییرات جوی شدید گشتیم.
دریاها را با میلیون‌ها تُن نایلون و زباله و پس‌مانده‌های کارخانه‌ها آلودیم و تا آنجا که می‌توانستیم با صید بی‌رویه، نسل بسیاری از گونه‌های دریایی، حتی نهنگ‌ها را به خطر انداختیم.
با توسعه صنایع اسلحه‌سازی و جنگ‌های تمام‌نشدنی و جهان‌خواری، میلیون‌ها انسان بی‌گناه را به خاک و خون کشاندیم و از خانه و کاشانه و وطن خود آواره ساختیم و ظلم و ستم را به نهایت رساندیم … و اینک بخشی ازبازتاب عملکرد خود را با ویروسی که وزن تمام سپاه گسترده‌اش در پنج قاره فقط پنج گرم است! می‌چشیم تا با عبرت‌گیری از تجاوز به طبیعت و هم‌نوعان خود دست از استکبار، توسعه تمامیت‌طلبانه، تجاوز به طبیعت و انسانمحوری برداریم. در قرآن آمده است:
در نتیجه عملکرد آدمیان، در دشت و دریا فساد ( نا بسامانی و به هم خوردن تعادل ) ظاهر شد تا به آنها برخی از آثار دستاوردشان را بچشاند، باشد تا باز گردند (روم ۴۱).
با این‌حال آفریدگار عالم وعده داده است:
اگر شهروندان ( به نظام‌مند بودن عالم و آفریننده آن) ایمان بیاورند و (از ظلم و ستم و زیاده‌خواهی) پروا پیشه‌ کنند، بی‌تردید درهای برکت را از زمین و آسمان بر آن‌ها می‌گشاییم، اما گذشتگان ( این حقایق را) تکذیب کردند و آن‌ها را به بازتاب کردارشان گرفتار ساختیم (انعام ۹۶).
اینک مردمان بسیاری در مغرب زمین در خیابان‌ها دست نیاز به آسمان بلند کرده و سر تسلیم بر زمین سجده نهاده و تنها راه نجات را تغییروضع موجود و بازگشت به فطرت خدایی یافته‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75111
افزایش۲۱ درصدی حداقل دستمزد کارگران در سال جاری
کارگر: کم است، کارفرما: زیاد است

زیتون ـ جلیل فقیهی
: شامگاه چهارشنبه، ۲۰ فروردین، جلسه رسمی شورای عالی کار به منظور تعیین حداقل دستمزد سال ۱۳۹۹ برگزار شد. در این جلسه که با کشمکش‌های بسیاری همراه بود و بیش از ۶ ساعت به درازا انجامید، مقرر شد که حداقل دستمزد کارگران در سال جاری ۲۱ درصد افزایش یابد. نتایج این جلسه مورد قبول نماینده کارگران نبود و در نهایت برای اولین بار در طی دهه‌های گذشته، جلسه تعیین دستمزد بدون رسیدن به اجماع، و تنها با آرای مثبت نماینده کارفرمایان و نماینده دولت به کار خود پایان داد.

بر این اساس،‌ حداقل دستمزد کارگران در سال جاری یک میلیون و ۸۳۵ هزار تومان خواهد بود که ۲۱ درصد نسبت با سال گذشته افزایش یافته است. با در نظر گرفتن سایر پرداختی‌ها، حداقل دریافتی یک کارگر مجرد ۲ میلیون و ۶۰۵ هزار تومان است. سایر پرداختی شامل موارد زیر است:
بن ماهیانه: ۴۰۰ هزار تومان
پایه سنوات: ۱۷۵ هزار تومان
مسکن ماهانه: ۱۰۰ هزار تومان
حق اولاد: ۱۸۳ هزار تومان

کارگر-کارفرما؛ مسئله این است؟
جلسه تعیین مزد امسال در حالی به کار خود پایان داد که هیچ‌کدام از طرفین اصلی (کارگران و کارفرمایان) از نتایج آن راضی نبودند.
به گزارش ایلنا، خبرگزاری کار ایران، در جلسه روز چهارشنبه گروه کارفرمایی خواهان افزایش ۱۵ درصدی دستمزد بودند و «ادعا می‌کنند بیش از این در توان‌شان نیست. آنها تلاش دارند با دستاویز قرار دادن کرونا از افزایش ۱۵ درصدی دفاع کنند.» از سوی دیگر، گروه کارگری خواهان اجرای ماده ۴۱ قانون کار است.
بر اساس این ماده قانونی،‌ شورای عالی کار همه ساله موظف است، میزان حداقل مزد کارگران را برای نقاط مختلف کشور با توجه به معیارهای زیر تعیین نماید:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75120
لائیسیته، بحران اخلاق و ضرورت اخلاق در بحران
جواد سلیمانی
وقوع بحران کرونا تا کنون حوادثی را رقم زده که هر یک در جای خود قابل تأمل‌اند. رفتار متفاوت شهروندانی که در این وانفسا حتی در شادترین و ثروتمندترین کشورها از یک‌سو برای خرید و انباشت کالاها هجوم می‌آورند و از سوی دیگر به قصد کمک و همیاری برای مهار بحران داوطلب می‌شوند، موضوع «اخلاق در بحران و بحران اخلاق و نقش وجدان در اجتماع» را پررنگ می کند.

این موضوع که چگونه جامعه بشری پس از قرن ها مدنیت، پیشرفت علمی و بازتعریف روابط اجتماعی در سایه علوم تجربی و انسانی به جنگلی بدل می شود که انسان، گرگ انسان می شود به سادگی قابل چشم پوشی نیست؛ اینکه چرا غریزه طبیعی صیانت از نفس و خودمحوری، در انسان های متمدنِ دست یافته به اخلاقیات علمی و لائیسیزه، انگیزه پرورش یافته و نهادینه شده عشق به دیگری را سرکوب میکند و آنان را بر اولویت دادن منافع خرد خود بر نیازهای حیاتی همنوعان سوق می دهد و جامعه برساخته از وضع مدنی را به سوی وضع طبیعی هابزی پس می راند.

آنچه که از نظر میگذرد دفاع از دین از منظر یک باورمند به آن با ادبیات مینوی و احساس معنوی نیست، بل سخن از دین با ادبیات لائیسیته ولو بعنوان فریب یا افیونی خودساخته توسط بشر است. اینکه چطور در سایه محو آن نظام چند ده هزارساله، تمدن بشری بسوی اضمحلال می رود. سخن بر سر آنست که آنچه اندیشوران دین گریزِ علم زده نیز به آن باور دارند چیزی بیش از همان خرافه های قراردادی نیست.

سخن بر سر این است که چرا باید از سه دستاورد مهم بشری و قراردادهای سه گانه بین الاذهانی برای ساخت تمدن که سابقه ای به بلندای تاریخ جوامع بشری دارد و کاملا مبتنی است بر «اعتماد»، و انسان متمدن خردمند را از یک موجود متوحش متمایز میسازد؛‌‌ یکی خوار شمرده شود (دین) و در سایه علم و پیشرفت و با عنوان خرافه زدایی تا جای ممکن کمرنگ، تحقیر و در نهایت تقریبا حذف شود و در مقابل، دیگری (مادیات و اقتصاد) به عنوان علم آنقدر پر و بال داده شود تا جاییکه بالاتر از دیگر قراردادها جای گیرد؛ تا بدان حد که بشر فراموش کند آن دیگری نیز اقنومی خودساخته و صرفا یک قرارداد است و بس.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75132
کدام بحران: کرونا یا پوپولیسم؟
ابوالفضل مظلوم‌زاده

حسن روحانی در همان جلسه‌ی ستاد ملّی مبارزه با کرونا که مدعی شد از روز شنبه، دهم اسفندماه، همه‌چیز به حالت عادی بر می‌گردد، گفت: «هراس افکنی و تلاش برای به تعطیلی کشاندن کشور، توطئه‌ی دشمنان است». در این وضعیت، و زمانی‌که اصطلاحاتی چون «جنگ بیولوژیکی» به میان می‌آید، پوپولیسم به خوبی نشان می‌دهد که مسؤولان چگونه در اوج بحران و با بالارفتن آمار جان‌باختگان، رفتار قربانی‌وار خود را رها نمی‌کنند. پوپولیسم، خودِ بحران را کنار می‌زند و به‌جای آن نمایش راه می‌اندازد، تا جایی که اصل ماجرا بی‌اهمیت ‌شود. ولی آیا واقعاً چنین است؟ پوپولیسم بر بحران کرونا در ایران سایه انداخته است؟

کرونا؛ جنگ بیولوژیکی و توطئه‌ی دشمنان؟
پوپولیسم مشتاق است که یک وضعیت عادی را بحرانی نشان دهد، یا یک بحران را به یک مسأله‌ی اخلاقی بدل کند و در انتها نتیجه بگیرد که همه‌چیز از دست دولت خارج بوده‌است. هوگو چاوز، رییس جمهور ونزوئلا، مکرراً به دسیسه‌های شوم و دست‌های پشت پرده‌ی داخل و خارج از مرزهایی اشاره می‌کرد که قرار است میراث «انقلاب بولیواری» و عظمت «سوسیالیسم قرن بیست‌ویکمی»ش را تخریب کنند. تا جایی که امکان داشت آن را متوجه الیگارشیِ متلاشی‌شده قبل از خود می‌کرد یا در صورتی که باورپذیر نبود، ایالات متحده مسبب تمام خطاها و ناکامی‌ها بود.
این معادله همیشه به کار می‌آید؛ چراکه همیشه دشمنانی وجود دارند، و آن‌ها همیشه دشمنان مردم هستند. در غیر این‌صورت، «پس چرا دقیقاً از قم؟» یا چرا «قبل از انتخابات؟» یا چرا «با هدف به حاشیه‌راندن نمایندگان معنوی و مناسک مذهبی؟»
به تعبیر یان‌ـ‌ورنر مولر، چون سیاست یک‌جور «محاصر‌ه‌ی مداوم» نشان داده‌ شده است، چه وضعیت‌های عادی و چه بحران‌ها، نمایشی تلقی می‌شوند که بعداً می‌توان در قالب یک تهدید وجودی از آن برای مشروعیت‌بخشی به حکم‌رانی پوپولیستی بهره‌برد. در حقیقت پوپولیسم تشنه‌ی نمایش و درگیرکردن احساسات عمومی است؛ زیرا به بهترین شکل ممکن می‌تواند نشان دهد که چگونه بیش‌از هر چیز، «آبروی نظام» در خطر است.
اما تکنیک توطئه‌پردازی در حکمرانی پوپولیستی می‌تواند بسیار خطرناک باشد. هر جا که نام جنگ به میان می‌آید،‌ «کشتن» یک امر عادی محسوب می‌شود. به کاربردن اصطلاحاتی همچون دشمن، و تبدیل بیمارستان‌ها به عنوان «میدان جنگ»، لاجرم یک بحران سلامتی را به یک مقوله‌ی امنیتی تبدیل کرده و اقدامات سرکوب‌گرایانه را توجیه می‌کند. به همین دلیل است که پوپولیست‌ها عاشق بحران‌ند تا از رهگذر «شرایط اضطراری» سلطه‌ی خود را تحکیم کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75135
تنگنای کرونا و دولت بی‌پول
استقراض از صندوق بین‌المللی یا صندوق‌های رهبر

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: تدوام بیماری کرونا در ایران، جمهوری اسلامی را در تنگنای مالی شدیدتری قرار داده است. حسن روحانی رئیس جمهوری هفته گذشته تصمیم گرفت تا علیرغم افزایش مبتلایان به این ویروس در کشور، فعالیت بنگاه‌های اقتصادی به تدریج از سر گرفته شود. برخی تحلیلگران معتقدند این تصمیم شتابزده دولت ناشی از نگرانی عمیق از افزایش شدید رکورد اقتصادی و آمار بیکاران در کشور در سال جاری از یک سو و دست خالی دولت برای ارائه کمک مالی به مردم است. شرایطی که کار را حتی به استقراض خارجی رسانده است.

تقاضای ۵ میلیارد دلار از صندوق بین‌المللی پول
کاهش درآمدهای دولت پیش از آغاز بحران کرونا از سوی کارشناسان اقتصادی و خود دولت اعلام شده بود. دولت در آبان سال ۹۸ برای جبران بخشی از کسری درآمد دست به ریسکی بزرگ زد که حاصل آن سرکوب خونین اعتراضات مردمی بود. از سوی دیگر کاهش چشمگیر صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران از یک سو و کاهش قیمت جهانی نفت از سوی دیگر از عوامل این کسری بودجه عنوان شده است. در چنین شرایطی بحران کرونا نیز فشار اقتصادی مضاعفی بر دولت وارد کرده است. به باور کارشناسان، بخش عمومی بهداشت و درمان کشور که به طور کلی از کم بهره‌ترین نهادهای دولتی از نظر بودجه عمومی کشور است؛ در این بحران فشار زیادی را متحمل شد؛ به طوری که بخشی از کادرهای درمانی در بخش دولتی علیرغم عدم دریافت حقوق و مزایا ناچار شدند تا سر کار خویش حاضر شوند. از سوی دیگر بسیاری از بنگاه های اقتصادی کوچک و بزرگ در کشور برای مقابله با شیوع کرونا تعطیل شدند که حاصل آن ۳ میلیون بیکار برآورد شده است. در این شرایط دولت تصمیم گرفت تا از صندوق بین‌المللی پول کمک مالی درخواست کند. درخواستی که تنها یک بار در دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، یعنی نزدیک به ۳۰ سال پیش صورت گرفته بود. پس از پایان جنگ، تیم اقتصادی هاشمی رفسنجانی موسوم به کارگزاران سازندگی تحت عنوان سیاست‌های تعدیل اقتصادی از صندوق بین‌المللی پول درخواست وام کردند تا برنامه بازسازی کشوررا دنبال کنند. در آن شرایط خزانه کشور تقریبا خالی شده بود و برای بازسازی کشور به سرمایه خارجی نیاز بود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75150
حفظ منافع ملی در نگاه به شرق و غرب
شهرام خادم

بخشی از فضای مجازی در روزهای اخیر صحنه تقابل دو نگاه مختلف به «رابطه با شرق یا غرب» بوده‌ است. بهانه آن نیز، واکنش سخنگوی وزارت بهداشت به پنهان‌کاری احتمالی دولت چین در انتقال اطلاعات لازم پیرامون بیماری کرونا به سازمان بهداشت جهانی و دیگر دولت‌ها بود؛ موضعی که با واکنش سفیر چین در ایران مواجه شد.
در ادامه نشریه دفتر سیاسی سپاه اظهارات سخنگوی وزارت بهداشت را «بی‌جا» خواند و از دولت، خواستار بررسی موضوع و دلجویی از چین شد. کار به آن‌جا هم کشید و سخنگوی وزارت خارجه ایران ترتیبِ اثر داد. پیامدهای این رویداد اما، به  آن‌جا ختم نشد و سر از دوقطبیِ نگاه به شرق یا غرب برآورد. اقتدارگرایان داخلی و آمریکا-مریدان خارجی، به جانِ هم افتادند و حتی صدای بخشی از کارکنان وزارت خارجه هم با آن‌ها کوک شد. چنانچه احمد زیدآبادی از قول یکی از کارکنان وزارت خارجه نقل می‌کند که: «سمندر قرمز هم در تقابل با آمریکا قرارگیرد، ما از آن سمندر حمایت می‌کنیم»!
اما واقعیت چیست؟ اگر به گفتمانی که انقلاب با محوریت «استبدادستیزی» و «ضدیت با سلطه و سرمایه‌داری»، حول آن شکل‌ گرفت و قانون اساسی، نه شرقی-نه غربی را شعار ادعایی انقلاب برکشید، برگردیم؛ مراد از سلطه- نه آمریکا/انگلیس و نه اساسا هیچ قدرت جهانی اعم از شوروی و چین (که آن زمان در ابتدای استحاله در پارادایم سرمایه‌سالاری) بود. اگر سُرخوردن به دامان آمریکا گناهی نابخشودنی است، زیرِ سیطره چین درآمدن عوارض به‌مراتب جبران‌ناپذیرتری دارد. چه‌آن‌کخ ایالات ‌متحده دستگاه دیوان‌داری دموکراتیک دارد اما حکومت چین یک ساختار تمامیت‌خواه است. نگاه ضدآمریکایی، به خاطره‌ی جمعیِ ما ایرانیان از کمک سازمان سیا (CIA) به سرویس جاسوسی انگلیس (MI6) در براندازی دولت مصدق و رخدادهای فراوان از پی آن تا همین روزها بر می‌گردد. فشار حداکثری/ (Maximum pressure) ناشی از تحریم‌های ضدبشری و فاشیستی پسابرجامی ایالات‌متحده که «استخوان‌های طبقه متوسط زیرِ آن خورد شده‌است»،‌دست‌کم و بطور مستقیم بیش از ۴۰ میلیارد دلار درآمد نفتی را از کشورمان محروم کرده‌است.
اما کشور ما از چین هم ضربات فراوانی خورده‌است. در جنگ تحمیلی، چین پس از شوروی و فرانسه، سومین فروشنده بزرگ تسلیحات به صدام بوده‌است؛ بیش از ۳ برابر آنچه به ما می‌فروخت. چین به تمام قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه کشورمان در دهه اخیر رأی موافق داد؛ درحالی‌که کشورهایی چون کوبا و ونزوئلا رای مخالف داشتند و لیبی، اندونزی و… ممتنع بودند. چین در تحریم‌های نسل جدید آمریکا با قوت همکاری کرد و واردات قریب ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام (روزانه/۲۰۱۸) را به حدود ۱۰۰ هزار بشکه در روز، طی ماه‌ اخیر رسانده‌است. ناگفته‌نماند که چین بخش زیادی از مطالبات ایران را به‌علت انسداد شبکه بانکی بین‌المللی ناشی از تحریم، بلوکه کرده‌است و هرازگاهی به‌جای آن کالاهای تولیدی (کیفیت ‌پایین) خود را به بازار ایران تحمیل می‌کند. ورود ایران به لیست سیاه FATF هم در دوره جاریِ ریاست چین بر صندوق رقم خورده‌است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75180
نگاهی به انتشار ویدئوی «پذیرش خطا و تصحیح» آیت‌الله‌خامنه‌ای
دروغ‌های بزرگ و راست‌های بی‌اثر

زیتون- سولماز ایکدر
: آیت‌الله خامنه‌ای برای اولین بار در طول مدتی که صاحب عنوان «رهبر جمهوری اسلامی» است٬ پنجشنبه گذشته (۲۱ فرودین ماه) یک «اشتباه» را پذیرفت و آن را تصحیح کرد.
او در یک سخنرانی از پیش ضبط شده به مناسبت نیمه شعبان تعداد قربانیان ویروس کرونا را بیش از یک میلیون نفر عنوان کرده و گفته بود: «در قضیه کرونا بیش از یک میلیون نفر در جهان درگذشتند». عددی که آن روز کمی کمتر از ده برابر کشته‌شدگان این بیماری بود.
این ادعا واکنش‌های فراوانی را برانگیخت٬ رهبر جمهوری اسلامی عددی را به اشنباه عنوان کرده بود آن هم نه در یک سخنرانی زنده.
ساعتی بعد اما ویدئویی جدید از او منتشر شد که در آن اشتباهش را «پذیرفته» و آن را تصحیح می‌کند.
اما چرا چنین اشتباهی باید در یک ویدئوی از پیش ضبط شده صورت می‌گرفت و با همان اشتباه منتشر می‌شد؟ آن هم با توجه به این واقعیت که این تنها اشتباه آیت‌الله خامنه‌ای یا ادعای غیر واقعی او نبوده است.
رهبر جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته ادعاهای عجیب دیگری نیز همچون نقش «اجنه» در گسترش بیماری کرونا در ایران یا ساخت این ویروس در آمریکا  و جنگ بیولوژیک را مطرح کرده بود.
آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی دیگر آمار کشته‌شدگان دو جنگ جهانی را حدود ۱۰ میلیون اعلام کرده بود در حالی است که تنها در جنگ‌ جهانی دوم بیش از ۷۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند. اما هیچ کدام از این خطاها یا ادعاهای عجیب بازنگری نشدند یا مورد تصحیح قرار نگرفتند و حتی نهادهای پرشمار و عریض و طویل زیر نظر او سعی در توجیه و تبیین آن داشتند.

شاهکار تیم رسانه‌ای: ترمیم اعتماد از دست رفته
این اشتباه اگر تعمدی نبود٬ باید حداقل توسط یکی از تیم‌هایی که متن این سخنرانی را نوشتند٬ تیم فیلم بردار٬ مسئولین رسانه‌ای یا ناظرین پخش تلویزیون کشف می‌شد و از انتشار آن جلوگیری می‌شد اما این اتفاق رخ نداد.
بر روی میزی که کنار رهبر جمهوری اسلامی در طی سخنرانی ویژه نیمه شعبان قرار دارد٬ ساعتی آنالوگ نیز قرار دارد که عدد یازده را نشان می‌دهد. همین ساعت در فیلم مربوط به پذیرش اشتباه و تصحیح آن ساعت یک ربع به دوازده را نشان می‌دهد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75167
به یاد عمو منوچهر کودکان کار
شاد بودن هنر است، شاد کردن هنری والاتر

زیتون
: جامعه‌ای که کودکانی در آن به جای کودکی کردن مجبور باشند بار کسب درآمد خانواده را به دوش بکشند؛ دردش فقط فقر آن کودکان و خانواده‌هایشان نیست؛ دردش این نیز هست که آن کودکان از آن اتکای امنیتی و عاطفی که هر کودکی به آن نیاز دارد و اصلا خود، تعریفی برای «خانواده» است، برخوردار نیستند. در کشوری که مسئولین آن نه تنها در فراهم آوردن سطح قابل قبولی از رفاه برای تمام اقشار و طبقات، که در ایجاد نهادهایی به منظور تامین اتکای امنیتی و عاطفی لازم برای چنین کودکانی نیز ناکارآمدی نشان داده‌اند، باید قدردان افراد و نهادهای مستقلی بود که تلاش‌های داوطلبانه‌ی خود را -دست کم به مدت چند ساعت در روز- بر ایجاد محیطی امن و عاطفی برای این کودکان متمرکز کرده‌اند.

منوچهر تاکی از اعضای جمعیت دفاع از کودکان کار که هفته‌ی گذشته درگذشت، یکی از افرادی بود که نقش پدری مخفی را برای این کودکان ایفا می‌کرد. اما چگونه؟ بهتر است حکایت عمو منوچهر را از زبان دوستان او که در گرامی‌داشت فعالیت‌هایش، متن زیر را در اختیار زیتون قرار داده‌اند، بشنویم:


https://www.zeitoons.com/75187
بگذار این روزهای حرام بگذرد!
#خط_سوم
در صدمین روز مرگ قاسم سلیمانی
آیا سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی همراه سلیمانی به محاق رفت؟

زیتون ـ یلدا امیری
: به مناسبت صدمین روز کشته شدن قاسم سلیمانی، شامگاه ۲۵ فروردین، نیروهای شبهه نظامی حشد‌الشعبی عراق که وابسته به ایران هستند مراسمی در بین الحرمین برگزار کردند. در این مراسم به دلیل شیوع کرونا، صندلی‌هایی خالی تعبیه شده بود و بر روی این صندلی‌ها تصاویری از قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس و دیگر کشته‌شدگان قرار داده شده بود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم نزدیک به سپاه پاسداران در ایران، «محمد البخیتی» عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن در گفتگو با المیادین با اشاره به گذشت ۱۰۰ روز از مرگ «قاسم سلیمانی» و «ابومهدی المهندس» گفته که با «جنایت ترور شهید سردار قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس هیچ دستاورد استراتژیکی نصیب آمریکا نشد» و به گفته او «قاطع‌ترین پاسخ به این جنایت وحدت محور مقاومت از ایران و عراق تا سوریه و لبنان و فلسطین و یمن بود.» وحدتی که به نقل از تسنیم دیگر دوستان جمهوری اسلامی در منطقه مانند «سعد السعدی» عضو دفتر سیاسی «عصائب اهل الحق» و «ماهر الطاهر» عضو دفتر سیاسی جبهه خلق برای آزادی فلسطین هم بر آن تاکید دارند.
اما درباره اینکه در نبود قاسم سلیمانی که بنابر ادعای خود ایران و متحدان منطقه‌ای‌اش یکی از نقاط اتصال و استحکام این «اتحاد» بود ضربه‌ای به آن وارد نشده، تردید‌های جدی وجود دارد.

آیا غیبت سلیمانی احساس نمی‌شود؟
نام قاسم سلیمانی با نیروهای شبهه نظامی در کشورهای منطقه و عمق استراتژیک ایران گره خورده است. حالا اما با مرگ سلیمانی و  افزایش فشار تحریم‌های همه جانبه آمریکا، دو اهرم اصلی اعمال نفوذ ایران در منطقه، یعنی منابع مالی و منبع انسانی آن، از دسترس خارج شده و آینده جمهوری اسلامی در منطقه اگر نگوییم تیره و تار، لااقل مبهم است.
جمهوری اسلامی در طی سالیان برای توجیه حضور نظامی خود در دیگر کشورها به تئوری عمق استراتژیک آویخت. با استفاده از این تئوری سرزمین‌های عراق، سوریه، لبنان، غزه و حتی یمن عمق استراتژیک ایران محسوب می‌شود و محلی برای رویارویی با استکبار جهانی است. در حالی که معنای عمق استراتژیک تنها خطوط مقدم جنگ و حضور نیروهای نظامی یا شبهه نظامی در یک کشور نیست بلکه عمق استراتژیک به مجموعه ای از وجوه نرم و سخت افزاری یک کشور و یا سازمان برای دفاع و نفوذ در مقابل عوامل خارجی است و شاخص‌های تاریخی و فرهنگی از مصادیق و فاکتورهای عمق استراتژیک است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75198
«مستعان ۱۱۰»؛ اسباب‌بازی هشتصد میلیون تومانی سپاه

زیتون
– «مستعان ۱۱۰» دستگاهی که برای کشف ویروس کرونا در شعاع صد متری و تنها در پنج ثانیه صبح امروز (دوشنبه)‌  توسط سپاه پاسدارن ساخته شد٬ امروز در حضور حسین سلامی٬ فرمانده کل سپاه پاسداران، غلامرضا سلیمانی٬ رییس سازمان بسیج مستضعفین، احمد عبداللهی معاون سلامت ،آموزش پزشکی و پدافند زیستی سپاه و جلالی فرمانده دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج) در ستاد فرماندهی کل سپاه رو نمایی شد.
سلامی٬ فرمانده کل سپاه٬ در تشریح ویژگی‌های این دستگاه، گفت: «دستگاه نیاز به گرفتن خون ندارد و قابلیت تشخیص سطوح و انسان های الوده را دارد و آزمایش آن در بیمارستان‌های مختلف صورت گرفته و تا ۸۰ درصد عملکرد آن مثبت بوده است.»

فرمانده کل سپاه در ادامه مدعی شد که «این دستگاه یک پدیده علمی و فناوری نوظهور و منحصر به فردی است که پس از شیوع ویروس کرونا در کشور توسط بخشی از بسیجیان دانشمند و با اخلاص توسعه پیدا کرده است» و افزود که این سامانه با استفاده از ایجاد «میدان مغناطیسی و استفاده از ویروس دوقطبی درون دستگاه»، هر نقطه‌ای از محیط که تا شعاع ۱۰۰ متر آلوده باشد، آنتن این دستگاه در مقابل آن نقطه قرار میگیرد و در عرض ۵ ثانیه می تواند نقطه آلوده را کشف کند.
او همچنین مدعی شد که «این دستگاه با تغییرات جزئی قابلیت ارتقا در فازهای بعدی را دارد که پس از اخذ مجوزهای لازم در تعامل با وزارت بهداشت، این مهم نیز در آینده نزدیک محقق خواهد شد.»
فرمانده کل سپاه اشاره‌ای به قیمت این این دستگاه «کشف ویروس» نکرد اما در اخبار صدا و سیما ضمن اعلام خبر ساخت «مستعان ۱۱۰» گفته شد که قیمت هزینه ساخت آن هشتصد میلیون تومان بوده است.
اولین واکنش رسمی به «تولید دستگاه ویروس‌یاب» سپاه اعتراض وزارت بهداشت بود.
سخنگوی وزارت بهداشت ایران اعلام کرد، دستگاه ویروس‌یاب سپاه پاسداران که گفته شده از شعاع صد متر و در پنج ثانیه آلودگی به ویروس کرونا را نشان می‌دهد از سوی سازمان غذا و دارو تائیدیه دریافت نکرده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75243
ارز۴۲۰۰ تومانی؛ از یک سنت تا ۵ میلیارد دلار
گزارشی از یک فساد «کنترل‌شده»

زیتون ـ مهسا محمدی
: دولت می‌گوید یک دلار که سهل است، یک سنت هم از بودجه ۹۷ گم نشده‌است. گزارش تفریغ بودجه در مجلس اما خبر از گم‌شده‌های بزرگ و تخلفات پرشمار می‌دهد. قوه قضاییه هم پا پیش گذاشته و وعده بگیر و ببند و بررسی و شفافیت می‌دهد. رییس کل بانک مرکزی هم در این میان در جبهه دولت شمشیر میزند و تلاش کرده توضیح بدهد که پول‌ها کجاست.

صبح روز سه‌شنبه ۲۶ فروردین، بخش‌هایی از گزارش تفریغ بودجه‌ی (نتیجه اجرای بودجه و گزارش حاصل از نظارت قوه مقننه به عملکرد قوه مجریه ) سال ۹۷ در صحن مجلس قرائت شد. 

موج خبری حاصل از این گزارش حتی اخبار کرونا، که بیش از یک ماه است صدر اخبار ایران و جهان را از آن خود کرده، را برای مدتی پس زد و زبان اعتراض دوست و دشمن را بر دولت گشوده است. رئیس قوه قضاییه هم وقت را هدر نداده و می‌گوید که بلافاصله به دادستانی تهران دستور داده است موضوع به صورت ویژه در یک شعبه اختصاصی مورد بررسی قرار بگیرد.
اما ۲۴ ساعتی از زمان ارائه گزارش زمان لازم بود تا سخن‌گوی دولت بتواند توضیحاتی را در برابر موج انتقادات آماده  و ارائه کند.

ارز ۴۲۰۰ تومانی و گمشده ۴.۸ میلیارد دلاری
 توضیح اصلی را دولت درباره محل‌های تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی و رفع تعهدهای آن بدهکار است. چنانچه از این گزارش برمی‌آید ۴/۸ میلیارد دلار ارز گم شده است. به این ترتیب که:
متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75249
کرونا و پناهجویان؛ فرصت شغلی یا تهدید جانی

https://www.zeitoons.com/75218

زیتون ـ مینا مصطفوی
: بنابر آمار رسمی سازمان ملل، نزدیک به ۷۰ میلیون نفر آواره در سراسر دنیا وجود دارد که نزدیک به ۳۰ میلیون نفر از این رقم را پناهجویان تشکیل می‌دهند. بحران پناهجویان بی‌شک یکی از بزرگترین بحران‌های دولت‌ها در سال‌های اخیر بوده است. اکنون با توجه به شیوع کرونا، زندگی پناهجویان در سایه کرونا چگونه خواهد بود؟

با شیوع ویروس کرونا و مبتلا شدن نزدیک به ۲ میلیون نفر و جان‌باختن ۱۲۰ هزار نفر در سراسر جهان، کشورها با بحران اقتصادی و بیکاری ناشی از قرنطینه‌های طولانی مدت مواجه شده‌اند. بنابر گزارش سازمان جهانی کار ممکن است ۱۹۵ میلیون نفر در سراسر دنیا در این بحران شغل خود را از دست بدهند. بنابراین بیم آن می‌رود پناهجویان به‌خاطر فشار اقتصادی مجبور به انجام مشاغلی شوند که این قشر را در معرض هرچه بیشتر ابتلا به کرونا قرار دهد. بنابر گزارش رویترز، دولت اسپانیا، به هزاران پناهجوی غیرقانونی و بیکار که تا پیش از بحران کرونا اجازه کار و زندگی در این کشور را نداشتند اجازه خواهد داد در مزارع و به عنوان کارگران میوه‌چینی کار کنند. خبرگزاری الجزیره در گزارشی که در ۱۸ فروردین ۹۹ منتشر کرده است نوشت: «نزدیک به ۲۰۰ هزار پناهجوی غیرقانونی در کشور مالزی زندگی می‌کنند که از داشتن حق کار و بیمه درمانی محروم هستند. پناهجویان حتی اگر مبتلا به کرونا باشند از ترس دستگیری و دیپورت به بیمارستان‌ها مراجعه نمی‌کنند، علاوه بر این، کارفرمایان حقوق ماه مارس کارگران غیرقانونی را نزد خود نگه می‌دارند تا آن‌ها را وادار به ادامه کار در این شرایط کنند.
هم‌چنین روزنامه گاردین، در تاریخ ۴ فروردین ۹۸ در گزارشی نوشت در پی شیوع ویروس کرونا و بسته شدن مراکز خیریه در انگلستان، میلیون‌ها پناهجوی غیرقانونی در این کشور در معرض خطر گرسنگی و بی‌پولی قرار دارند.

زندگی پناهجویان ایرانی ساکن ترکیه در سایه کرونا
بنابر آخرین آمار رسمی سازمان ملل که در اکتبر ۲۰۱۹ منتشر شده است مجموعا ۴ میلیون پناهجو در کشور ترکیه زندگی میکنند که ۳۹ هزار نفر از این رقم را پناهجویان ایرانی تشکیل می‌دهد. در اواسط سال ۲۰۱۸ دفتر سازمان ملل طی بیانیه ای رسمی اعلام داشت که این کمیساریا از تاریخ ۱۰ سپتامبر تمامی امور مربوط به پناهجویان و پناهندگان را متوقف کرده و دیگر از پناهجویان ثبت نام به عمل نخواهد آورد. این سازمان هم‌چنین اعلام کرد تمامی امور مربوط به پناهجویان و پناهندگان را به اداره مهاجرت ترکیه واگذار کرده است. این در حالی‌ست که بیمه درمانی پناهجویان نیز از دسامبر ۲۰۱۹ غیرفعال شده است.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75218
فروپاشی اقتصاد یا حفظ جان مردم؟
نصرالله لشنی

اقتصاد ایران پیش از شیوع کروناویروس جدید (کووید۱۹) به‌واسطه‌ی مجموعه عوامل داخلی و خارجی در آستانه‌ی فروپاشی قرار گرفته بود. عواملی مثل رانت‌خواری، فساد، عدم شفافیت، غیرعلمی بودن تصمیمات و رفتارهای اقتصادی، بی‌دروپیکری بوروکراسی و عدم قوه‌ی عاقله‌ی حکمرانی، سوءمدیریت، نداشتن بینش و دغدغه‌ی توسعه، اصالت دادن به ماجراجویی‌های منطقه‌ای و جنگ‌های نیابتی، بی‌توجهی به امروز و آینده‌ی مردم، تحریم‌های اقتصادی و … اقتصاد را در سراشیبی سقوط و ویرانی قرار داده بود. بحران کرونا اما در مقام یک کاتالیزور به این فروپاشی سرعت بخشیده و زمان آن را جلوتر انداخته است.

رشد اقتصادی در ایران منفی است و تورم رشد روزافزون دارد، هزینه‌ی استهلاک نسبت به تولید سرمایه و سرمایه‌گذاری پیشی گرفته و بیکاری فزاینده است، سرمایه و امنیت سرمایه‌گذاری وجود ندارد و بخش خصوصی واقعی در حال نابودی مطلق است و … تمام این‌ها واقعیاتی‌اند که اقتصاد ایران را در سراشیبی سقوط قرار داده‌اند و شیوع کروناویروس به آن شتاب بخشیده است.

بحران کرونا، در تمام دنیا بیشترین ضربه و آسیب را به بخش خدمات اقتصادی وارد کرده است و تداوم آن به گستره و عمق این ضربات و آسیب‌ها می‌افزاید. در اقتصاد ایران اما به دلیل اهمیت بخش خدمات در شرایط امروزین، آسیب‌های بحران کرونا عمیق‌تر و وسیع‌تر است. نزدیک به ۵۰ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) اقتصاد ایران و ۵۰ درصد از ایجاد اشتغال بر دوش بخش خدمات است. این بخش کمترین کاهش رشد را نسبت به بخش‌های صنعت و معدن داشته است؛ یعنی بخش خدمات، بخش اصلی در کنترل کاهش رشد اقتصاد ایران و جلوگیری از بیشتر شدن رشد منفی بوده است. بخش عمده‌ای از مالیات‌های پیش‌بینی شده در بودجه‌ی ۹۹ بر عهده‌ی این بخش گذارده شده و این بخش بیشترین میزان تقاضای کالاهای تولیدی بخش صنعت و کشاورزی را دارد. حال بیشترین آسیب را این بخش می‌بیند که تقریباً سهم بیش از نیمی از اقتصاد ایران را بر عهده دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75293