پرونده ویژه فساد | آقازاده‌ی همه فن حریف
محمدحسین حجازی و شرکا؛ رانت فرهنگی، دلالی و شرخری «قانونی»

توضیح: زیتون در «پرونده‌ای ویژه» به فساد شخصی، بوروکراتیک و گاه سیستماتیک موجود در دستگاه‌های مختلف حاکمیتی می‌پردازد. سو استفاده از قدرت، رانت، اختلاس و مواردی از این دست موضوعاتی‌ست که با استناد به گزارش‌ها و اسناد رسمی در این سلسله گزارش‌ها خواهید خواند.
***

https://www.zeitoons.com/76000

زیتون ـ فریبرز کلانتری: در میان سیاستمداران، علی اصغر حجازی همچنان یکی از قدرتمندترین افراد در دفتر رهبر جمهوری اسلامی است و سخن گفتن از فساد او و خانواده‌اش در داخل کشور هنوز تبعات زیادی دارد. اولین بار اما با انتصاب پسرش محمدحسین حجازی به عنوان مدیرعامل و هیات مدیره شرکت نوسازی عباس آباد، فعالیت‌های اقتصادی پسرش در رسانه‌ها مطرح شد.
با این حال این موضوعات سربسته ماند و حتی احمد توکلی که مدعی افشاگری علیه مفسدان اقتصادی است با وجود اینکه قول اطلاع رسانی دراین باره را داده بود، زیرقول خود زد و هرگز به این حوزه ورود نکرد.
محمد حسین حجازی، در ۱۹ سالگی به عنوان مدیرعامل موسسه تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تهران آن هم با مدرک دیپلم، در بیست سالگی به عنوان دبیر اجرایی ستاد همایش چهره‌های ماندگار و در سن ۲۱ سالگی نیز به عنوان عضو شورای راهبردی گروه اجتماعی شبکه دو سیما منصوب شده بود.
 انتصاباتی که به واسطه رانت سیاسی پدرش، هرگز از سوی هیچ دستگاه نظارتی نه تنها  پیگیری نشده بود، بلکه احتمالا  مهر تایید صلاحیت از سوی همان دستگاه‌های‌ نظارتی نیز دریافت کرده بود.
پس از انتصاب محمدحسین حجازی به عنوان مدیرعامل و هیات مدیره شرکت نوسازی عباس‌آباد نیز سر و صداها خوابید و بحثی درباره اقدامات او در این سمت مطرح نشد.

یکی از اقدامات دیگر او، پروژه در حال احداث هتل دیدار در اراضی عباس آباد است. این پروژه ۶۵۰ میلیارد تومانی، به مجموعه پرشین واگذار شده است. در مجموعه پرشین که مدیران آن را شرکت عمران سازه کوشا تشکیل می‌دهند، فردی در هیات مدیره به نام محمود پوررحیم حضور دارد.
این در حالی است که محمود پوررحیم، با سید محمد حسین حجازی در شرکت آبادگران بهین تدبیر نیز همکار بوده است.  

دلالی املاک در ترکیه
در سال‌های اخیر خرید املاک توسط ایرانیان در ترکیه افزایش یافته است. شرکت «سرمایه بنا» یکی از شرکت‌هایی که برای ایرانیان در امر خرید و فروش املاک در کشور ترکیه احداث شده است. این شرکت با همکاری چند تن از اتباع کشور ترکیه « سیفتین اوزترک – سردار اینان» احداث شده است. شرکت دیگری به نام  BMPRgroup  نیز در کشور ترکیه ثبت شده است که به ساخت و ساز و فروش املاک در این کشور می پردازد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76000

امنیت ملی، پرتاب ماهواره نور و قدرت بازدارندگی نظامی
 مهدی نوربخش
بخش اول: مقوله قدرت و اقتصاد

https://www.zeitoons.com/76070

سوم اردیبهشت ماه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران ماهواره‌ای را بنام نور۱ از طریق موشک «قاصد» به فضا پرتاب کرد. این ماهواره که در مداری به فاصله ۴۲۵ کیلومتر از کره زمین قرار می‌گیرد٬ عنوان شده است که به طور مشخص برای استفاده نظامی و عکسبرداری از مواضع حساس مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در این رابطه دو سئوال اصلی یکی در مورد قابلیت‌های این ماهواره و دیگری در چهارچوب تلاش‌های نظامی ایران برای ایجاد مکانیزم‌های بازدارندگی دشمن و فراهم نمودن زمینه‌هایی برای حفظ امنیت ملی کشور  قابل طرح است.
در مورد سئوال اول و اینکه این ماهواره برای کشور به‌لحاظ امنیتی چه می‌تواند انجام دهد؛ تا کنون سپاه پاسداران بدون آنکه در مورد قابلیت آن حرفی بزند بیشتر از پرتاب این ماهواره سخن گفته و سعی داشته است که از آن استفاده تبلیغاتی کند.
عکس‌العمل‌های دنیای بیرون مرزهای ایران به این عمل نظامی آن هم در شرایط فعلی که دنیا با چالش ویروس کرونا روبروست، مثبت نبوده است. کشورهای دنیا همه منابع خود را در حال حاضر به مبارزه با این ویروس اختصاص داده‌اند، اما سپاه پاسداران در ایران در این شرایط در صدد پرتاب یک ماهواره نظامی بوده است.
در بسیاری از کشورهای دموکراتیک جهان، نیروهای نظامی دوشادوش مردم و نهادهای پزشکی در حال مبارزه با این بیماری خطرناک هستند. در آمریکا و بعضی از کشورهای اروپایی، بخشی از نیروی نظامی کشور مشغول ساختن بیمارستان برای کمک به  ایجاد افزایش ظرفیت برای مداوای بیماران مبتلا به کرونا بوده‌اند. حمایت سپاه در مبارزه با کرونا از طریق نمایش دستگاه مستعان ۱۱۰ برای تشخیص این ویروس از فاصله صد متری در پنج ثانیه، بیشتر شبیه به یک طنز بسیار تلخ بود تا یک عمل قابل اعتنا و اعتماد. اما این تجربه دردناک را که سپاه بارها با شکست پروژه های خود به نمایش گذاشته بود، این بار همراه با دروغی بزرگ نیز همراه شد.
این دستگاه در اصل طی یک کلاه‌برداری پر هزینه توسط یک زوج انگلیسی ساخته شده بود و در نوبتی نیز با واسطه به سپاه فروخته شده بود تا به اصطلاح این نهاد بتواند در کشف قاچاق و بمب از ان استفاده کند. این دستگاه که در گذشته نتوانسته بود در این دو زمینه برای نیروهای نظامی کشور توفیقی حاصل نماید این بار برای کشف یک ویروس که باید در آزمایشگاه شناسایی گردد، به میدان آورده شد تا این نهاد نظامی بتواند از یک دستگاه تقلبی وغیر موثر استفاده تبلیغاتی کند.  مثل همان دستگاه ویروس‌سنج، ماهواره نور۱ هم در عمل بنا نیست کار آنچنان جدی انجام دهد و در حد یک استفاده تبلیغاتی در زمان حاضر خواهد ماند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76070

وضعیت دانشجویان در روزهای کرونا
دانشگاه‌های بسته، زندان‌های باز

زیتون: در روزهایی که دانشگاه‌ها به علت شیوع ویروس کرونا بسته بود و کلاس‌ها در بسیاری از دانشگاه‌های کشور به صورت مجازی برگزار می‌شد درب زندان‌ها و شعبه‌های دادگاه برای دانشجویان منتقد همچنان باز بود.

در این میان، بازداشت دو دانشجوی نخبه دانشگاه صنعتی شریف در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای یافت. یکماه پیش ماموران لباس شخصی، امیرحسین مرادی دانشجوی فیزیک و علی یونسی دانشجوی مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف را بدون ارائه هیچگونه حکمی و با ضرب و شتم بازداشت کردند. علی یونسی ۲۰ سال دارد و سال ۲۰۱۸، همراه با تیم ایران، مدال طلای مسابقات جهانی المپیاد نجوم را به دست آورد؛ او پیش‌تر هم در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ مدال نقره و طلای المپیاد نجوم در ایران را به دست آورده بود.
در ماه جاری، سید مصطفی هاشمی‌زاده، دانشجوی رشته مهندسی عمران دانشگاه تهران به پنج سال حبس تعزیری، ۷۴ ضربه شلاق، سه ماه کار رایگان فرهنگی و دو سال منع ورود به خوابگاه محکوم شد. همچنین امیرمحمد شریفی دانشجوی رشته مهندسی نقشه برداری دانشگاه تهران نیز به سه ماه حبس تعزیری محکوم شد.
سپیده فرهان (فرح‌آبادی) دانشجوی گرافیک دانشگاه آزاد کرج نیز با آنکه مرخصی‌اش برای در امان ماندن از کرونا تا ۳۱ اردیبهشت‌ماه تمدید شده بود، روز گذشته طی تماس تلفنی به اوین احضار شد و به بند نسوان زندان اوین بازگشت.
رقیه (اشرف) نفری، دانشجوی دانشگاه خواجه‌ نصیرالدین طوسی روز یک‌شنبه ۷ اردیبهشت پس از بازجویی در یکی از نهادهای امنیتی تهران با پایان بازجویی و صدور قرار وثیقه ۶۰۰ میلیون تومانی به زندان قرچک ورامین منتقل شد و چند روز بعد با تأمین قرار وثیقه آزاد شد.
احمد رئیسی، دبیر سابق انجمن اسلامی فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه بوعلی‌سینا همدان، پس از ۳روز بازداشت و تفهیم اتهام، با قرار وثیقه ۱۵۰ میلیون تومانی آزاد شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76091

«رایزنی وزیر علیه لایحه‌ی دولت» یا «انگیزه‌های سیاسی»
چرا وزیر صمت برکنار شد؟

زیتون ـ مهسا محمدی: رضا رحمانی، وزیر صنعت، معدن و تجارت روز دوشنبه ۲۲ اردیبهشت برکنار شد و رییس‌جمهوری حسین مدرس خیابانی را به عنوان سرپرست این وزارت‌خانه منصوب کرد.

رحمانی هم در واکنشی هم‌سنگ برکناری غیرمنتظره‌اش، نامه‌ای خطاب به حسن روحانی منتشر کرد و در آن نوشت که برکناری‌اش «بنا به انگیزه‌های سیاسی» بوده است و هر چند پیش از این از سوی محمود واعظی، رئیس دفتر حسن روحانی، «تهدید» شده بود که اگر طرح تشکیل وزارت بازرگانی در مجلس رای نیاورد، او برکنار خواهد شد، باز هم «حجت شرعی برای استعفا ندیده» است. در آخر نامه هم گفته که کارنامه خود را«درخشان و قابل افتخار» می‌داند اما «هر تصمیمی» رییس‌جمهوری بگیرد، برایش محترم است.

دفتر حسن روحانی هم البته ادعاهای رحمانی را بی‌پاسخ نگذاشت و طی نامه‌ای آنها را «ادعاهای خلاف واقع»ی خواند که «به منظور گمراه‌سازی و تشویش اذهان عمومی بیان شده».
در این نامه تاکید شده که از رحمانی خواسته نشده استعفا بدهد، «بلکه تصمیم رئیس‌جمهور برای جایگزینی به ایشان اطلاع‌رسانی شد». 
درباره لایحه تشکیل وزارت بازرگانی هم دفتر رییس‌جمهوری می‌گوید که از رحمانی نخواستند از لایحه دولت حمایت کنند، «بلکه تاکید شده از فعالیت‌ها و رایزنی‌های فشرده سه نفر از نزدیکان‌شان که در صورت لزوم نام آنها اعلام خواهد شد در مجلس و رسانه‌ها علیه لایحه دولت، ممانعت به‌عمل آورند؛ از طرف رئیس‌جمهور به ایشان گوشزد شد که تداوم این روند تخلف است و قطعا با این تخلف برخورد خواهد شد.»

گمانه‌زنی‌‌ها چه می‌گویند؟
تصمیم برکناری که به ادعای رحمانی، صبح امروز سعی شده بود با فشار برای استعفای خود وزیر، سر و روی آبرومندانه‌تری به خود بگیرد، در شرایطی گرفته شد که با توجه به اتفاقات حاشیه‌ای آن  گمانه‌زنی‌های فراوانی حول آن شکل گرفت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76128

اندیشه‌ی احمد مفتی‌زاده در نسبت با رواداری و بلوغ روانی از منظر ژان پیاژه
پویا مهرپرور

از متن:
احمد مفتی‌زاده از نواندیشان دینی اهل سنت را می‌توان به عنوان یکی از بارزترین نمونه‌های رواداری و دگربینی در جامعه‌ی کُردی اهل سنت ایران مورد بررسی قرار داد. ایشان در آثار و نوشته‌های خویش به دفعات از حقِ جورِدگر دیدن و دگراندیشی دفاع می‌کند و تا جایی در این مقام پیش می‌رود که می‌گوید: بت‌پرست مخلص هم مأجور است و رستگار. وی رستگاری و نجات را در نسبت با ایمان ذهنی آدمیان قضاوت و ارزش گذاری نمی کند، بلکه از منظر درون‌بینی به انسان می‌نگرد و انسان را بر اساس ایمان قلبی و عملکرد حاصل از آن مورد ارزیابی قرار می‌دهد. از لحاظ شناختی نیز معتقد است در صورتی که اگر فرد با تمام وجود و اخلاص -فارغ از محتوای اندیشه‌هایش- به اعتقادات خویش در ساحت نظر و عمل متعهد باشد، تا زمانی که حقیقت را درنیافته و از لحاظ معرفتی راهی به حقیقت نیابد، امکان دررسیدن به نجات و رستگاری برای او فراهم است.

مفتی‌زاده، با طرح نظریه‌ی ایمان و کفر خویش، رواداری و پلورالیسم را در سپهر روشن فکری دینی اهل سنت ایران به شکلی نوجویانه و با نگاهی مبتنی بر عقلانیت طرح نمود. در قاموس اندیشه‌ی مرحوم مفتی‌زاده، بر خلاف نظریات اسلاف خویش، کفر در برابر ایمان معنا می یابد و نه در برابر اسلام. وی معتقد بود که به دلیل عدم عرضه و رهیافتی حتمی به حق از سوی آدمیان، آنچه امروز مطرح است، اسلامِ شُبهه نام دارد و کسی توانِ ادعای مالکیت حق مطلق را ندارد و هر آنچه که هست تنها قرائت و خوانشی از دین است که لزوما منطبق با حقیقت نیست و هر برداشتی تنها قسمتی از حق (بَعضُ الحق) را در کف دارد.

مفتی‌زاده مطابق مفاد آیه‌ی کل حِزب بما لَدَیهِم فَرِحُون، به مذهب‌پرستی و حزب‌پرستی و ادعای در کف بودن حق مطلق، به عنوان شرک می‌نگرد و عدم رواداری و حزب‌ و گروه پرستی را از مصادیق عمل شرک آمیز برمی‌شمارد. وی در نوشته‌ها و آثار متعددی تاکید می‌کند که نباید به چشم دسته، گروه، حزب و مذهب در دیگران نگریست که نتیجه‌ی نهایی آن، جامعه چند قطبی و خودی و غیرخودی خواهد بود.
ایشان نگاه از زوایای مختلف را چنان می‌ستاید که حتی نفرین کنندگان خویش -که وی را به دلیل مبارزه با خرافه و فضای تحجر حجره‌وی جاری مذهبی و تصوفی بی مایه مورد لعن قرار می‌دادند- به علت درک خطاهای شناختی آنان مورد طعن و سرزنش قرار نداده و توجیه عقلانی نموده و خطاهای شناختی ممکن را حاصل عواملی همچون محیط، ژنتیک و پرورش نیافتگی می‌داند و بیان می کند که اگر آنها در باورهایشان صادق باشند، چه بسا که این موضع‌گیری آنان به مثابه عبادت محسوب گردد. وی با گشودن روزن‌های متعدد به جهان پیرامون و انسان، برداشتی روادارانه را به ارمغان آورد و خودبینی و خود‌حق‌پنداری را به حداقل رساند.

دوزخست آن خانه کان بی روزنست     اصل دین ای خواجه روزن کردن است.(مولانا)

در نزد مفتی‌زاده اصالت و زیربنا انسان است و هر امر دیگری در پیرامون او در نسبت با این اصل معنا می‌یابد. از منظر او انسانها را نه بر مبنای عقاید آنها بلکه باید بر اساس کارکرد یا کژکاریهایش در تقابل با امر فردی و اجتماعی مورد بررسی و کندوکاو قرار داد. نگاه او به انسانِ مخطی از روزنِ تساهلی سرچشمه می گیرد که علت آن را می توان در باورش به تقدم احقاق حقوق بر تکالیف و خطاپذیرانگاری آدمی دانست.
یکی از اساسی‌ترین نتایج بلوغ و توانمندی روانی در مفتی‌زاده، ادراک زوایای دیگر زیست و اعتقادات آدمیان بود، که نوعی از نگاه نوجویانه به امر قدسی و دین را نیز برای وی به ارمغان آورد. کارکرد این نوع نگاه نوجویانه را می‌توان در قابلیتِ جمع بستن دیدگاههای وی با زیست اجتماعی انسان مدرن نظاره نمود. در خوانش وی دایره دیانت و معنویت بسی فراخ‌تر از خوانش‌های جاری در دنیای سنت و اسلام فقاهتی است و تمام تلاش خود را می‌کند تا با فاصله گرفتن از خودمحوری و خودبینی، قرائتی از دیانت را عرضه نماید که اکثریت افراد در آن راه داشته باشند و عرصه بر حضورشان برای معنابخشی به زندگی تنگ و تار نگردد و هر کدام بتوانند به قَدر وسع و فهم خویش همچنان در دایره اطاعت و بندگی خداوند باقی بمانند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76138

گریه
وقتی گریه‌ام میگیره، هنوز امیدوار میشم که جون دارم...
*دیالوگ بهروز وثوقی در فیلم گوزن‌ها، اثر مسعود کیمیایی، ۱۳۵۳
#خط_سوم

ادامه چالش اصلاح‌طلبان بر سر قدرت
رجوع برای همبستگی یا متارکه برای دموکراسی

زیتون ـ محمدرضا سرداری: انتقادات درون گروهی اخیر میان اصلاح طلبان، بویژه درباره نقش محمد خاتمی در رهبری جریان اصلاحات به بحث داغی تبدیل شده است. در هفته‌ای که گذشت چهره های مختلفی از فعالان اصلاح طلب تا شخصیت‌های مستقل و دانشگاهی در این بحث شرکت کرده‌اند. بحثی که با سخنان غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی درباره رهبری جبهه اصلاحات کلید خورد و سرانجام با واکنش خود خاتمی روبرو شد. خاتمی در سخنرانی اینستاگرامی خود، برای نشست بنیاد باران، بدون اشاره صریح به بحث‌های اخیر، صرفا به ضرورت همبستگی ملی اشاره کرد و از کلیه احزاب و گروه‌های سیاسی خواست تا در کنار هم قرار گیرند.

وی در آن سخنان گوشه‌ای هم به مخالفان اصلاح‌طلب خویش زد؛ نامی نبرد اما از آنان صرفا با عنوان اصلاح طلب یاد کرد و خواست تا برای رفع مشکلات جامعه برنامه ارائه کنند. خاتمی گفت: «برای بگو مگو کردن و به جان هم افتادن وقت هست؛ اگر همه شما گروه ها و احزاب در کنار یکدیگر قرار بگیرید خواهید دید که چه خدمتی می توانید به مردم بکنید. خطابم بیشتر به دوستان اصلاح طلب خودم هست، شما که می‌گویید باید جامعه‌محور باشیم و فقط در فکر قدرت نباشیم چه طرحی تا کنون برای همبستگی میان مردم در این دور کرونا ارائه کرده‌اید و انجام داده‌اید.»
پیش از این سخنان خاتمی، سایت تابناک به نقل از یکی از نزدیکان وی نوشته بود که خاتمی هیچگاه ادعای رهبری اصلاحات را نداشته و نخواسته تا نظرات خود را بر سایرین تحمیل کند. در گزارش تابناک آمده وی پیشنهاد تشکیل پارلمان اصلاحات که نخستین بار از سوی حزب کارگزاران سازندگی مطرح شده را پذیرفته و خواستار راه‌اندازی آن شده است. گزارشی که تا کنون نه تایید و نه تکذیب شده است.

از آشتی ملی تا همبستگی ملی
خاتمی همواره کوشیده است تا خود را چهره‌ای فراجناحی و ملی معرفی کند؛ همچنانکه در دوره ریاست جمهوری خویش می‌کوشید فراتر از اصلاح‌طلبان باشد. لحن سخنرانی اخیر وی نیز چنین ادعایی را تایید می‌کند. رییس‌جمهوری دولت اصلاحات دو سال پیش طرح آشتی ملی را مطرح کرد که با پاسخ منفی و صریح رهبر جمهوری اسلامی روبرو شد. آیت‌الله خامنه‌ای پیشنهاد خاتمی را بی‌معنا خوانده بود و گفت مگر کسی با کسی قهر است که بخواهد آشتی کند. اکنون به نظر می‌رسد خاتمی کوشیده تا با تغییر ادبیات خویش، بار دیگر طرح آشتی ملی خود به نام همبستگی ملی وسط بکشد. ایده‌ای که حالا با واکنش‌های تازه ای روبرو شده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76159

تبانی، پولشویی، خروج ارز
فوتبال در سایت‌های شرط‌بندی چه چیزی را می‌بازد؟

زیتون ـ شیوانظرآهاری:پیدا شدن سر و کله سایت‎های شرط‌بندی فارسی به دهه نود و گسترش اینترنت برمی‏گردد. تعداد این سایت‌ها حالا آنقدر زیاد است که با یک سرچ در گوگل، از تعددشان دچار سرگیجه می‌شوید. آذری جهرمی وزیر ارتباطات ایران، چندماه پیش با اشاره به فعالیت این سایت‏ها در توییتر نوشته بود:« من به‌زودی پشت‌پرده این‌ها را افشا می‌کنم. زمانش که برسد می‌گویم. دارم تحلیل می‌کنم. یک اتفاق واقعا شومی است. نقل و انتقال مالی شرط‌بندی در حال حاضر در شبکه بانکی کشور انجام می‌شود. بحث زیاد است، اما باید به‌موقع درباره‌اش صحبت کرد.»
هرچند برای آذری جهرمی هنوز زمان مناسب برای افشاگری نرسیده است، اما حالا دیگر در هر سایت و هر صفحه‌ای می‌توانید تبلیغات این سایت‎ها را ببینید. سایت‏هایی که با دخیل کردن چهره‏های مشهور شبکه‌های اجتماعی از اینفلوئنسرها گرفته تا فوتبالیست‏ها، هر روز بر تعدادشان افزوده می‌شود.

در مردادماه گذشته، دادستان کل کشور هرگونه شرط‌بندی روی مسابقات فوتبال در فضای مجازی را مصداق قمار معرفی و آن را جرم دانست. او تأکید کرد که با افراد فعال در این سایت‌ها شدیدا برخورد خواهد شد. سایت‌هایی که هیچ اطلاعاتی از تعداد کاربران، میزان تراکنش‎ها و درآمد آنان وجود ندارد و با استفاده از درگاه‏های اجاره‏ای، عملا راه را برای هر نوع ردیابی مسدود می‌کنند.
درحالی که گفته می‌شود بیشتر این سایت‌ها از ترکیه و ارمنستان اداره می‌شوند و مقر اصلی آنها در این دو کشور است اما وصل شدن آنها به درگاه‏های بانکی داخل و آسان بودن نقل و انتقال پول، این شبهه را بوجود آورده که شاید شبکه بانکی کشور به آنان مجوزی برای راه‌اندازی درگاه پرداخت داده است.

روزنامه خراسان در مورد روش استفاده این سایت‏ها از درگاه‌های بانکی کشور نوشته است:« شخصی سایتی برای فروش صنایع دستی راه اندازی می‌کند و برای آن ای‌–نماد می‌گیرد. سپس برای فروش محصولات خود به شکل اینترنتی، درگاه اینترنت بانکی دریافت می‌کند. اما سایت را غیرفعال نگه می‌دارد و در نهایت دامنه سایت را به همراه درگاه الکترونیکی آن به سایت‌های شرط بندی واگذار می‌کند و این سایت‌های پیش بینی هم بدون هیچ مشکلی از درگاه الکترونیکی برای کار خود استفاده می‌کنند.»

فوتبال ایران، آلوده شرط‌بندی؟
وقتی بحث شرط‌بندی در فوتبال مطرح می‎شود، «تبانی» اولین گزینه‏ای است که بلافاصله به ذهنمان خطور می‏کند. در واقع مشکل اصلی شرط‎بندی در ورزش هم از همین‎جا ناشی می‎شود. گاهی مبالغ ردوبدل شده آنقدر زیاد است که برخی از بازیکنان، مربیان و یا داوران را نیز درگیر خود کرده است و این مساله نه فقط مختص ایران بلکه دغدغه همیشگی فدراسیون‏ها و دولت‏ها در جهان است. در ایران هم سال‏هاست که برخی از مربیان و بازیکنان از «شرطبندی» و در ادامه آن «تبانی» در سطوح پایین‌تر فوتبال حرف می‌زنند و هر سال در هفته‏های پایانی لیگ دسته اول و یا دوم، رقم خوردن نتایج عجیب در برخی از بازی‎ها باعث می‌شود تا برای مدت کوتاهی این موضوع به سطح رسانه‏ها راه پیدا کند و پس از آن وضعیت دوباره به منوال سابق باز می‏گردد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76102

طرحی برای سازماندهی راهبردی اصلاحات
سعید رضوی‌فقیه، جواد سلیمانی

پیش از این در دو یادداشت* نقدهای خود را بر طرح سامانۀ رای‌سنجی اصلاح طلبان یا به اختصار «سرا» مطرح کردیم، اما پاسخ به نقدهای ما و دیگران یا کلی‌گویی در باب فواید دموکراسی و رای‌گیری بود و یا عذرآوری مبنی بر این‌کخ در شرایط کنونی بهتر از این کاری نمی‌توان کرد. در واقع طراحان سرا و گروهی که برای جا انداختن و راه انداختنش در فضای مجازی فعال شدند با حسن ظن و اعتماد به نفسی شیفته‌وار نسبت به خود، این طرح و دیگر طرح‌هایی را که در بسیاری موارد نیز شکست خورده و سرمایۀ اجتماعی جنبش اصلاحی را به باد داده است، چونان جهان هستی یک نظام احسن می‌پندارند که بهتر از آن قابل تصور نیست و هر چه در آن است خیر محض است و اگر کاستی و نقصانی هم دارد،‌گریزناپذیر است.

طرح «سرا» به جهت رد صلاحیت منتفعان و طراحان پیدا و پنهانش در انتخابات اخیر بایگانی شد، گویی هیچ‌گاه نبوده است. این مواجهه ناشی از برخورد غیرحرفه ای، نامسئولانه، هیئتی و موسمی با سیاست‌ورزی است. دقیقا همین رویکرد غیر راهبردی به اصلاحات سبب ناکامی آن و رسیدن به نقطۀ تاسف‌بار کنونی شده. استعفای نایب رئیس شعسا، انتقادات متقابل کنشگران و احزاب اصلاح طلب نسبت به یکدیگر در هفته های اخیر و نیز بالا گرفتن بحث‌ها و گمانه‌زنی‌ها در بارۀ آیندۀ رهبری این جنبشِ در حال افول، همگی نشانه‌های بحران درونی اصلاحات‌اند که اگر برایش چاره‌اندیشی نشود فردایی بهتر از امروز نخواهد داشت.

از سوی دیگر طی سال‌های گذشته هرگاه به طرحی ارائه شده از سوی اصلاح طلبان یا نحوۀ اجرای آن نقدی وارد شده، به جای پاسخ به نقد یا اصلاح طرح همواره این پرسش را پیش نهاده اند که پیشنهاد خود شما چیست؟

اینک پس از شکست سنگین اصلاح‌طلبان در انتخابات اخیر مجلس که سرنوشت جنبش اصلاحات را نیز با ابهاماتی روبرو ساخته، بر آنیم تا طرح جایگزین خود را در برابر «سامانۀ رای‌سنجی اصلاح طلبان»، فروتنانه و صرفا به عنوان پیشنهادی ساده و مقدماتی عرضه کنیم. هر چند می‌دانیم با توجه به ترکیب ساختار کلاینتالیستی و غیر دموکراتیک قدرت در جبهۀ اصلاحات، این طرح بختی ندارد تا جدی گرفته شود اما در عین حال امیدواریم که این پیشنهاد شاید باب بحث‌های ایجابی و سازنده را در این‌باره بگشاید.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76191

انتظاری از «خدا» ندارم
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با حسن یوسفی‌اشکوری

https://www.zeitoons.com/76143

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، در یک لحظه به سلاحی در دست مخالفان تبدیل شد و در رسانه‌های اجتماعی، بی‌پرواتر از همیشه، اعتقادات مومنان به چالش کشیده و گاه به سخره گرفته شد.

قم قرنطینه نشد و کار از هر سو بالا گرفت. زخم کهنه‌ی نقش روحانیت شیعه و مسئولیت و جایگاه دینی و سیاسی آن‌ها در حکومت هم سر باز کرد و کرونا پرچم‌دار سکولاریزم شیعی شد. کم‌کم پای خدا و «مسئله شر» هم به‌میان آمد و دیگر این بیماری مرگ‌بار به چالشی برای زیست مومنانه نیز تبدیل شد، آن‌هم در شرایط و لحظاتی که مردم، بیماران و بازماندگان و مصیبت‌دیدگان بیش از همیشه به جایگاه  و کارکرد معنوی دین برای تسکین و پناه و امید نیازمند بودند.

روحانیت و منادیان دین‌داری سنتی برای این وضعیت و این سوالات پاسخ‌هایی کهنه، تکراری و غالبا کلیشه‌ای دارند و این پاسخ‌ها کمتر کسی را جز خود آنان قانع می‌کند، دست‌کم می‌توان گفت دستگاه دین سنتی، هاضمه‌ی جذب سوالات و انتقادات نسل جدید در این روزهای پر درد را ندارد. لذا ما در «زیتون» برای مواجهه با این سوالات به سراغ روشنفکران و نواندیشان دینی می‌رویم؛ نحله‌ای که دهه‌هاست تلاش می‌کند خوانش جدیدی از دین و مسائل دینی به‌دست دهد و به زعم خود برای سوالات جدید پاسخ‌های نو دارد و درصدد آشتی دادن دین و دنیاست اما کمتر به مباحث الهیاتی پرداخته است.

در نخستین گفت‌‌وگو سراغ عبدالکریم سروش رفتیم. او با اتکا به «الهیات عرفانی» از مسئله‌ی شر عبور کرد و به بلایای الهی خوش‌آمد و مرحبا گفت و مدعی شد که خدا به‌هر دردی نمی‌خورد. گفت‌گوی دوم با  محسن کدیور انجام شد  و او به‌ پشتوانه‌ی حکمای اسلامی چون ملاصدرا برون‌رفت از مسئله‌ی شر را به  روایت «الهیات کلاسیک» اسلامی تقریر کرد و از سنن الهی و قانون‌مندی خدا گفت. در گفت‌وگوی سوم، یاسر میردامادی  از «الهیات گشوده» بهره گرفت تا هزینه‌ی کوچک کردن دایره‌ی دانایی و توانایی خدا را بپردازد و سرانجام از غیبت و سکوت خدا یاد کرد. اینک در گفت‌گوی چهارم پای «الهیات سلبی» هم  برای کُشتی با برهانِ شر به میان می‌آید.

چهارمین فرد از نحله‌ی نواندیشی دینی که پرسش‌هایمان را با او در میان گذاشتیم، حسن یوسفی‌اشکوری است. مصاحبه با آقای یوسفی‌اشکوری، کتبی انجام شد و دو هفته به طول انجامید. هر بار تنها یکی-دو سوال را برایش فرستادم و به‌همین‌خاطر گفت‌وگو در حد امکان چالشی و زنده به‌انجام رسید. در ابتدا به تناسب تخصص آقای اشکوری در تاریخ اسلام، تلاش کردم سابقه‌ی برهان شر را در نزد مسلمانان از او بپرسم اما خیلی زود متوجه شدم که مسئله‌ی شر را در ادیان توحیدی و دست‌کم نزد مسلمانان موضوعی نسبتا انحرافی و وارداتی  می‌داند و با اتکا به الهیات سلبی درصدد انحلال برهان شر است. به همین خاطر از او خواستم مبانی الهیاتی خود را تنقیح کند و سپس او را به نقد و چالش کشیدم. او نیز با گشادگی و حوصله و گاه مفصل از فرضیه‌اش دفاع کرد. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76143

سقوط حکومت اسلامی
کیوان صمیمی

جمهوری اسلامی با رای ۹۸/۲ درصد آراء بر سر کار آمد. اکثریت مردم، قبلاً محتوای این عبارت را نمی‌دانستند ولی با توضیحات آقای خمینی متوجه معنای آن شده‌بودند.
ایشان در پاسخ به خبرنگار لوموند گفته‌بود : «جمهوری به همان معنایی که همه‌جا جمهوری‌ست».

این اوفوا بالعهد (سوره اسراء) اما اجرا نشد و کشور بر اساس رای جمهور مردم اداره نشد و نمی‌شود.

پارادایم خودی و غیرخودی که از ۲۳ بهمن ۵۷ طرفدار پیداکرده‌بود، به‌تدریج حاکم شد. غیرخودی دانستن منتقدان اما، مورد قبول «جمهور مردم» نبوده و نیست.
نادیده‌گرفتن آراء ملت، به‌معنای تبدیل جمهوری اسلامی به حکومت اسلامی‌ست و حکومتی که نظر اکثریت مردم را اجرا نکند سقوط خواهد کرد. هشدارهای اخیر علی مطهری و نامه‌ی ۱۰۰ اصولگرا هم، همین را مطرح کرده‌است.

خواست اکثر مردم، دگرگونی‌های ساختاری به‌منظور استیفای حقوق ملت است و آن‌را بارها از طریق حرکت‌های خشونت‌پرهیز اجتماعی اعلام کرده‌اند.

استمرار این حرکات و جنبش‌های مطالبه‌محور و مسالمت‌آمیز اجتماعی‌ست که به برآمدن جمهوری به همان معنایی که همه‌جا جمهوری‌ست، می‌انجامد.

https://www.zeitoons.com/76225

امنیت ملی، پرتاب ماهواره نورو قدرت باز دارندگی نظامی
بخش دوم: قدرت نظامی و توان بازدارندگی
مهدی نوربخش

با افزایش هزینه برای ساخت تسلیحات بخاطر ازدیاد قدرت نظامی، اصولا جمهوری اسلامی چقدر در طراحی سیاست‌های نظامی خود قادر بوده که یک مکانیزم بازدارنده در مقابل دشمن ایجاد نماید؟ در روابط بین الملل دو مکانیزم مختلف برای مقابله نظامی با دشمن برای حفظ امنیت یک کشور به کار گرفته می‌شوند.

مکانیزم اول پیشی گرفتن (Preemption) ازحمله نظامی دشمن به خاک یک کشور با یک حمله نظامی به مواضع دشمن است. توجیهی که جورج بوش برای حمله نظامی به عراق استفاده کرد یک پیشی گرفتن در حمله به عراق با تکیه بر این استدلال بود که این کشور در حال ساختن بمب اتم بوده و این بمب می‌تواند یک تهدید امنیتی برای آمریکا به شمار رود.

مکانیزم دوم بازدارندگی (Prevention) است که از طریق ایجاد توان نظامی برای جلوگیری حمله احتمالی دشمن به خاک کشور فراهم می‌آید. در این استراتژی چنانچه به کشوری حمله شود آن کشور توان مقابله (Reciprocate) به مثل را دار است. در ایران این استراتژی نظامی سال‌هاست که توسط سپاه پاسدران بدون در نظر گرفتن پارامترهای مختلف دیگر قدرت خصوصا اقتصادی قوی دنبال می‌شود. اما آیا این استراتژی نظامی آنگونه که سپاه پاسداران آن‌ را درک و تبلیغ کرده است توفیقی برای ایجاد بازدارندگی حملات احتمالی دشمن به کشور ما در پی داشته است؟

جواب به این سئوال کاملا منفی‌ست.  برای موثر بودن این استراتژی باید سری به سوریه زد. پایگاه‌های نظامی کشور ما اکنون در سوریه مرتب توسط ارتش اسرائیل بمباران می‌شوند بدون آنکه ایران بتواند عکس العملی از خود در مقابل این حملات نشان دهد. سپاهیان بخوبی می‌دانند که هر عکس العمل نظامی به حملات اسرائیل ممکن است جنگ با این کشور را به مررزهای ایران به کشاند.

مثال دوم ترور قاسم سلیمانی است. ترور او برای کشور ما و سپاه شاید بیشتر از حمله آمریکا به بعضی از تاسیسات نظامی و اقتصادی کشور هزینه بردار بود. قاسم سلیمانی یک هدف استراتژیک برای آمریکا و یک نیروی بسیار ارزشمند برای جمهوری اسلامی بوده است. دولت ترامپ با ترور سلیمانی ریسک بزرگی را متحمل شد اما خود را آماده کرده بود که در صورت حمله موشکی ایران به مواضع این کشور در خلیج فارس وارد یک جنگ سریع با زدن تاسیاست نظامی و اقتصادی ایران گردد. موشک‌ها و قدرت نظامی کشور ما عامل بازدارنده‌ای برای ترور قاسم سلیمانی نبود. آمریکایی‌ها هدف بزرگی را نشانه گرفتند اما کشور ما برای تلافی، چندین موشک به پایگاهای آمریکا در عراق مانند پایگاه عین الاسد پرتاب کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76218

اصلاح‌طلبان و مغالطه‌ی «تغییر تعریف»
طاها پارسا

https://www.zeitoons.com/76235

نقل است که چرچیل، نخست‌وزیر وقت انگلیس، در یک انتخابات میان‌دوره‌ای ادعا کرده بود که حزب ما پیروز می‌شود. از قضا حزب چرچیل در آن انتخابات رأی نیاورد. پس از شکست، چرچیل در جواب خبرنگاران گفته بود الان هم می‌گویم که پیروز شده‌ایم! کدام پیروزی بالاتر از این که قدرت ما به‌حدی برسد که به مخالفان خود اجازه‌ی آزادی و فعالیت سیاسی بدهیم؟ بزرگترین پیروزی یک حزبِ حاکم همین است.

این روایت، در کتاب‌های مغالطات، به‌عنوان یک نمونه‌ی کلاسیک و روشن از مغالطه‌ی «تغییر تعریف» آمده است.

مغالطه‌ی تغییرِ تعریف (definitional retreat ) وقتی اتفاق می‌افتد که کسی برای توجیه سخنان یا رفتار خود معنای کلمات یا کانتکست آن‌ها را تغییر دهد. در این مغالطه، به‌طور پنهانی، مفهومی جایگزین مفهوم دیگری می‌شود  تا مراد گوینده حاصل شود. این مغالطه شکل حرفه‌ای‌تر و پیشرفته‌تری از مغالطه‌ی «اشتراک لفظ» هم محسوب می‌شود.

مثلا در سخنان چرچیل مفهوم «پیروزی در برقراری دموکراسی» جایگزین «پیروزی در انتخابات» شده است. یعنی در حالی که خبرنگار از او درباره‌ی پیروزی یا شکست در یک رقابت انتخاباتی سوال کرده است او به‌جای این‌که به شکست در این بازی اقرار کند، مفهوم «پیروزی» را به بازی دیگری که در زمین و زمینه‌ای دیگر و با تیمی دیگر(موافقان دموکراسی) و رقیبی دیگر (مخالفان دموکراسی) تغییر می‌دهد و آن‌جا ادعای پیروزی می‌کند و رجز می‌خواند. روشن است که این «پیروزیِ» احتمالی هیچ ارتباطی به سوال خبرنگار و شکست حزب او در انتخابات ندارد.‌

در نمونه‌ای امروزه- و نسبتا تکراری در فضای سیاسی ایران- می‌‌توان به مصاحبه‌ی سعید شریعتی، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد اسلامی، با روزنامه‌ی ایران ارجاع داد.

خبرنگار: اصلاح طلبان و ساختار اجماعی شان […] به دلیل رد صلاحیت نیروها نصفه و نیمه در انتخابات حضور داشتند. با اقبال بدنه اجتماعی شان هم مواجه نبودند.
سعید شریعتی: درصد مشارکت مردم در کلان‌شهر هادرصد پایینی بوده و شاید بشود گفت کسانی به مجلس راه پیدا کردند بعضا ۱۰ یا ۱۲ درصد از واجدان شرایط رای دادن را نمایندگی می کنند. به نظرم اصلاح‌طلب‌ها جای درستی ایستادند و این تصمیم و نتیجه هم باید در زمره پیروزی‌های شورای عالی[ ِاصلاح‌طلبان]  قرار بگیرد. ( روزنامه ایران، ۲۴ اردیبهشت ۹۹،)

در این‌جا نیز محور سوال خبرنگار رقابت انتخاباتی مجلس شورای اسلامی  در سال ۹۸ و شکست اصلاح‌طلبان است اما سعید شریعتی به جای آن از پیروزی احتمالی در یک‌جای دیگر (کنار مردم ایستادن) سخن می‌گوید؛ جایی که از قضا نه حضورش، نه پیروزی‌اش و نه تیم‌هایش معلوم است.

سعید شریعتی، این گفت‌وگو را با تیتر : «اصلاح‌طلبان پیروزند، چون کنار اکثریت مردم ایستادند» در کانال شخصی خود باز نشر کرده تا به زعم خود این رجز را بهتر بخواند، غافل از این‌که با این‌کار تاکید بیشتری بر این مغالطه داشته است.

این مغالطه تا جایی که کارکرد سیاسی و رجزخوانی برای حریف داشته باشد قابل درک و شاید در فضای سیاسی  از فرط استفاده قابلِ اغماض است اما تکرار آن، می‌رود که خود گوینده را نیز دچار این باور کند که واقعا پیروز شده است؛ چنانچه سال‌ها و بلکه نزدیک به دو دهه است که اصلاح‌طلبان، هر بار با تغییر مفهوم پیروزی در انتخابات، از آن بهره می‌گیرند و از شکست‌های پیاپی خود غافل می‌شوند و بدتر از آن استراتژی‌ها و گفتمان خود را بر آن بنا می‌نهند. مثلا هنگامی که کاندیدای آن‌ها، مصطفی معین، از احمدی‌نژاد شکست خورد، و یا در انتخابات شورای دوم شکست خوردند، باز هم خود را پیروز میدان خواندند که توانسته‌اند زمینه‌ی سالمی برای دموکراسی و پیروزی رقیب فراهم کنند. و یا در ریاست‌جمهوری سال ۹۲، هنگامی که یک‌هفته مانده به انتخابات، از شکست محمدرضا عارف مطمین بودند، او را کنار گذاشتند و پشت سر یک کاندیدا با سابقه‌ی اصولگرایی تام، قرار گرفتند و از این‌که با این تاکتیک پشت سر کاندید پیروز قرار گرفته‌اند، خود را (اصلاح‌طلبی را ) باز هم «پیروز» خواندند و…

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76235

کرونا و بحران زیست مومنانه
نواندیشان دینی چه پاسخی برای «مسئله شر» دارند؟

https://www.zeitoons.com/category/islamicreformism

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، در یک لحظه به سلاحی در دست مخالفان تبدیل شد و در رسانه‌های اجتماعی، بی‌پرواتر از همیشه، اعتقادات مومنان به چالش کشیده و گاه به سخره گرفته شد.

قم قرنطینه نشد و کار از هر سو بالا گرفت. زخم کهنه‌ی نقش روحانیت شیعه و مسئولیت و جایگاه دینی و سیاسی آن‌ها در حکومت هم سر باز کرد و کرونا پرچم‌دار سکولاریزم شیعی شد. کم‌کم پای خدا و «مسئله شر» هم به‌میان آمد و دیگر این بیماری مرگ‌بار به چالشی برای زیست مومنانه نیز تبدیل شد، آن‌هم در شرایط و لحظاتی که مردم، بیماران و بازماندگان و مصیبت‌دیدگان بیش از همیشه به جایگاه  و کارکرد معنوی دین برای تسکین و پناه و امید نیازمند بودند.

روحانیت و منادیان دین‌داری سنتی برای این وضعیت و این سوالات پاسخ‌هایی کهنه، تکراری و غالبا کلیشه‌ای دارند و این پاسخ‌ها کمتر کسی را جز خود آنان قانع می‌کند، دست‌کم می‌توان گفت دستگاه دین سنتی، هاضمه‌ی جذب سوالات و انتقادات نسل جدید در این روزهای پر درد را ندارد. لذا ما در «زیتون» برای مواجهه با این سوالات به سراغ روشنفکران و نواندیشان دینی می‌رویم؛ نحله‌ای که دهه‌هاست تلاش می‌کند خوانش جدیدی از دین و مسائل دینی به‌دست دهد و به زعم خود برای سوالات جدید پاسخ‌های نو دارد و درصدد آشتی دادن دین و دنیاست اما کمتر به مباحث الهیاتی پرداخته است.

در نخستین گفت‌‌وگو سراغ عبدالکریم سروش رفتیم. او با اتکا به «الهیات عرفانی» از مسئله‌ی شر عبور کرد و به بلایای الهی خوش‌آمد و مرحبا گفت و مدعی شد که خدا به‌هر دردی نمی‌خورد. گفت‌گوی دوم با  محسن کدیور انجام شد  و او به‌ پشتوانه‌ی حکمای اسلامی چون ملاصدرا برون‌رفت از مسئله‌ی شر را به  روایت «الهیات کلاسیک» اسلامی تقریر کرد و از سنن الهی و قانون‌مندی خدا گفت. در گفت‌وگوی سوم، یاسر میردامادی  از «الهیات گشوده» بهره گرفت تا هزینه‌ی کوچک کردن دایره‌ی دانایی و توانایی خدا را بپردازد و سرانجام از غیبت و سکوت خدا یاد کرد. در گفت‌گوی چهارم پای «الهیات سلبی» هم  برای کُشتی با برهانِ شر به میان می‌آید. چهارمین فرد از نحله‌ی نواندیشی دینی که پرسش‌هایمان را با او در میان گذاشتیم حسن یوسفی‌اشکوری بود. این گفت‌وگوها با افرادی دیگر ادامه دارند...


«خدا» به هر دردی نمی‌خورد
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با عبدالکریم سروش

«خدا» وجودی قانون‌مند است
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با محسن کدیور

غیبت «خدا» ممکن است
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با یاسر میردامادی

 انتظاری از «خدا» ندارم
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با حسن یوسفی‌اشکوری


https://www.zeitoons.com/category/islamicreformism

علیه فراموشی
گزارش آبان ۹۸؟

شش ماه گذشت

بیانیه‌ی ۲۵۰ نفر پیرامون «جنایت رخ داده در مرز ایران و افغانستان»
ما شرمساریم

زیتون- ۲۵۰ نفر از اساتید دانشگاه٬ فعالان سیاسی، مدنی و حقوق بشری ایرانی داخل و خارج از کشور طی بیانیه‌ای فاجعه جنایت‌بار علیه مهاجران افغانستانی در مرز دو کشور را محکوم کرده و از آن اظهار شرمساری کرده‌اند.

به گزارش «زیتون» در بخشی از این بیانیه آمده است: «تاسف بار است که ظلم و جنایتی که هر از چندی در مرزهای غربی کشورمان نسبت به کولبران کرد ایرانی تکرار می شود این بار در مرزهای شرقی کشور نسبت به مهاجران مظلوم افغانستانی اعمال گردیده است.»

امضا کنندگان این بیانه در ادامه تایید کردند که :«ما جمعی از فعالان سیاسی، مدنی و حقوق بشری ایرانی از داخل و خارج از کشور، از گرایشات مختلف فکری و سیاسی؛ این جنایت ضدانسانی نسبت به شهروندان زحمتکش کشور همسایه مان افغانستانِ را محکوم می کنیم و از اینکه مرزبانان کشورمان چنین رفتار شرم آوری را مرتکب شده‌اند به شدت متاسفیم.»

در این بیانیه همچنین آمده است: «ما امضاکنندگان این بیانیه خواهان معذرت خواهی رسمی دولت ایران از خانواده های قربانیان، مردم و دولت افغانستان، همکاری همه جانبه برای روشن شدن همه ابعاد این جنایت و نیز کشف بقیه اجساد، پرداخت غرامت به خانواده قربانیان، مجازات خاطیان و جلوگیری از تکرار این گونه فجایع هستیم. حکومت ایران باید بدون هر گونه اهمال، تعلل و سرپیچی  به پروتکل های بین‌المللی در باره مهاجران پایبند باشد و قوانین همسو با آن را تصویب و اجرا نماید.»

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به این شرح است:


https://www.zeitoons.com/76265

در پی زمزمه‌هایی به نفع رفع تحریم از درون و بیرون آمریکا
آیا ترامپ راه ریگان را می‌رود؟

زیتون ـ یلدا امیری: جنگ نرم یا جنگ سرد، تفاوت چندانی نمی‌کند، اگرچه رهبر جمهوری اسلامی اصرار دارد که از عبارت جنگ نرم استفاده کند اما به نظر می‌‌رسد تاکتیکی که دونالد ترامپ در قبال ایران به کار گرفته، همان روشی است که رونالد ریگان در قبال شوروی سابق در پیش گرفت و با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آمریکا به یک پیروزی بدون جنگ دست یافت.

اکنون که به نظر می‌رسد تحلیلی در آمریکا این است که  ایران در اوج مشکلات اقتصادی و بحران کرونا با فروپاشی اجتماعی فاصله‌ چندانی ندارد و‌جامعه‌شناسان از احتمال وقوع اعتراضات مشابه ۹۶ و ۹۸ در سال ۱۳۹۹ سخن می‌گویند.  با وجود این مقامات جمهوری اسلامی و ایالات متحده همچنان بر مواضع سخت خود پای می‌فشارند. تا کنون پیشنهادات بسیاری برای گفتگو میان دو طرف مطرح شده اما همگی بی‌نتیجه مانده است.

مذاکره محدود
دو روز پیش یک سناتور ایالات متحده خواستار گفتگوی ایران و آمریکا در سطح محدود شد. سناتور دایان فاینستاین، عضو ارشد دموکرات در کمیته قضایی سنای ایالات متحده، پیشنهاد کرده است آمریکا و ایران برای پرهیز از هرگونه درگیری ناخواسته و تمرکز بر مقابله با شیوع ویروس کرونا، ملاقات‌هایی در سطح وزرا انجام دهند.

این نماینده ایالت کالیفرنیا، در یادداشتی در بلومبرگ با عنوان «ایالات متحده و ایران نیازمند یک طرح صلح ویروس کرونا هستند»، که در روز پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت منتشر شده، تاکید کرده است چنین گام هایی می‌تواند زمینه را برای یک توافق فراگیرتر و جامع فراهم کند. 

روز گذشته، جمعه ۲۶ اردیبهشت هم میشل باچله، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بر ضرورت رفع تحریم‌ها علیه ایران به منظور کمک در مبارزه با ویروس کرونا تأکید کرد. باچله در مصاحبه‌ای با فرانس‌۲۴ با اشاره به شیوع ویروس کرونا گفته که وضعیت موجود ایجاب می‌کند که برای نجات جان انسان‌ها تحریم‌های وضع‌شده توسط آمریکا علیه ایران و ونزوئلا رفع شوند.
این مقام سازمان ملل متحد تأکید کرد معافیت‌های اعمال‌شده توسط دولت ترامپ برای خارج کردن اقلام پزشکی از شمول این تحریم‌ها «بسیار ضعیف» هستند و تنها رفع یا تعلیق تحریم‌ها است که می‌تواند اثرات واقعی داشته باشد.

بی ثباتی در خاورمیانه
 فاینستاین، سناتور دمکرات در یادداشت خود  همچنین هشدار داده است که بیماری کرونا می‌تواند باعث بی‌ثباتی شدید در خاورمیانه شود و پیشنهاد داده که برای کوتاه مدت اقداماتی برای کاهش تنش در منطقه صورت بگیرد تا کشورها بتواند بر مقابله با ویروس کرونا در منطقه متمرکز شوند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76249

پان‌مرکزیسم و خطای تحلیل
نصرالله لشنی

در پیگیری و مطالعه‌ی تحلیل‌های متکثر در مؤلفه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادیِ افراد و گروه‌های متعدد در فضای سیاسی ایران، می‌توان به یک وجه مشترک در تمام این تحلیل‌ها با همه‌ی اختلافاتی که دارند پی برد و آن پان‌مرکزیسم مسلط بر این تحلیل‌هاست. پان‌مرکزیسم را حتی می‌توان در نظرسنجی‌ها هم دید.
پان‌مرکزیسم یک وضعیت روان‌شناختی است که فرد در این وضعیت کمترین توجهی به سطوح و لایه‌های متعدد اجتماعی در سطح کلان جغرافیای کشوری ندارد و تنها خود و پیرامون خود را می‌بیند و با توجه به این شناخت محدود، به تحلیل واقعیات پیچیده و بغرنج اجتماعی می‌پردازد. پان‌مرکزیسم در عینیت اجتماعی‌اش نتیجه‌ی شرایطی است که استبداد سیاسی، تمرکزگرایی اقتصادی و الیگارشی مبتنی بر فرهنگ خودی – غیرخودی در طول تاریخ به وجود آورده و همچنان استمرار دارد.

در پان‌مرکزیسم جغرافیای ایران به‌عنوان یک واقعیت ارضی و مرزی وجود دارد، اما کمترین جایگاهی در ذهن تحلیل‌گر ندارد، لذا در بهترین حالت، این واقعیت به یک انتزاع مقدس برای مرکزنشینان تبدیل می‌شود که باید حفظ شود، اما کمترین توجهی به زندگی و شرایط زیست مردمی که در جای‌جای این مرز جغرافیایی زندگی می‌کنند، وجود ندارد. بنابراین، اعتراضات مردم در مناطقی که از نظر پان‌مرکزیست‌ها حاشیه و پیرامون دانسته می‌شوند، رفتاری مرکزستیزانه دانسته می‌شود که به بدترین شکل ممکن باید سرکوب شوند.

سال‌هاست که حتی گروه‌های سیاسی مدعی دموکراسی و حقوق بشر نیز نسبت به دستگیر و اعدام مردم بی‌گناه استان‌های کردستان، سیستان و بلوچستان و … سکوت پیشه کرده‌اند و بعضاً حتی این رفتار غیرانسانی و ضد حقوق بشری را تائید کرده‌اند. در اعتراضات دی‌ماه ۹۶، اصلاح‌طلبان سرکوب مردم معترض را تائید کردند و معترضین را حتی اغتشاش‌گر و اراذل‌واوباش خواندند، اما وقتی در آبان ۹۸ همین اعتراضات به اطراف تهران کشیده شد، بلافاصله واکنش‌های مثبت نشان دادند و به‌ظاهر هم که شده برای معترضین دل سوزاندند و سرکوب وحشیانه‌ی آنان را تقبیح کردند. این واکنش طبیعی پان‌مرکزیسم برآمده از فرهنگ خودی – غیرخودی است که وقتی اعتراضی دور از تهران است، آن را ناشی از دسیسه‌های پشت پرده می‌دانند و با سرکوب وحشیانه‌ی آن هم‌دلی و هم‌آوایی می‌کنند اما وقتی به تهران و اطراف تهران می‌آید، آن را خودجوش و مردمی و برآمده از واقعیات سیاسی و اقتصادی و غیره می‌دانند. اعتراضات ۹۶ را با درانداختن تئوری‌های توطئه تحلیل می‌کنند و ماجرا را ختم شده می‌پندارند اما در تحلیل اعتراضات ۹۸ به انواع روش تحلیل‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و … می‌پردازند و به صرافت می‌افتند که ریشه‌های اعتراضات مردمی را دریابند و ناگزیر می‌شوند که به عقب برگردند و نگاهی هم به اعتراضات ۹۶ و ارتباط آن با اعتراضات ۹۸ کنند. اما به‌واسطه‌ی همان روانشناسی پان‌مرکزیسم دوباره می‌بینیم که گرفتار خطای تحلیل شده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76262

بیماری کرونا در مصاف با «تشیع عرفی»

زیتون ـ سولماز ایکدر: در بیش از چهل سالی که از تشکیل جمهوری اسلامی می‌گذرد٬ فقه شیعه بیش از هر برهه زمانی دیگری در معرض تغییر قرار گرفته و روز به روز به عرف نزدیک‌تر می‌شود. تا جایی‌که جشن‌های تولد امام زمان٬ امام دوازدهم شیعیان و عید غدیر خم٬ اعلام امامت امام اول شیعیان٬ از جشن‌های مربوط به بعثت پیامبر اسلام با شکوه‌تر برگزار می‌شود و مراسم مربوط به درگذشت امام سوم شیعیان از مراسم درگذشت پیامبر دین اسلام مهمتر خوانده می‌شود؛ یا به مراسم راهپیمایی اربعین هم‌سنگ مراسم حج  ارج نهاده می‌شود.

پیتر برگر٬ جامعه‌شناس آمریکایی و از اولین پژوهشگران حوزه عرفی شدن دین٬ در کتاب «سایه‌بان مقدس؛ ساخت اجتماعی دین» خصوصی شدن دین را از جمله اولین دلایل «عرفی شدن» آن می‌داند. به گفته او سکولاریسم سیاسی-اجتماعی موجب عرفی شدن دین می‌شود.

این تعبیر اما در تضاد با نحوه‌ی عرفی شدن٬ یا عرفی‌تر شدن مذهب تشیع در ایران است. در واقع پس از تشکیل اولین حکومت سیاسی شیعه در عصر جدید در ایران روند عرفی شدن دین تسریع شد.

«این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است»
جمهوری اسلامی برای تغذیه ایدئولوژیک بدنه انقلابی‌اش٬ از بدو تاسیس٬ بر مناسبات خاص شیعیان تاکید کرد تا جایی که بنیانگذار این انقلاب گفت: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.»
به موازات پمپاژ این ایدئولوژی از مبادی رسمی حکومتی به مرور پس از آغاز دوران زعامت رهبر دوم جمهوری اسلامی٬‌ دست مدحان بیش از پیش و حتی بیش از روحانیون برای خدمت به این گفتمان جدید باز شد.

در نتیجه همین رویکرد بود که امروز در شبکه سوم تلویزیون به راحتی «حب علی» مقدم بر توحید خوانده می‌شود؛ یا مداح محبوب بیت رهبر جمهوری اسلامی جسارت پیدا می‌کند مدعی شود امام اول شعیان از شکم مادر به حالت سجده به دنیا آمده است.


https://www.zeitoons.com/76280

من رؤیا دارم تو‌ گلوله
*شش ماه پس از آبان ۹۸

رونوشت برابر اصل نیست!
هرمز شریفیان

https://www.zeitoons.com/76325

برشی بر «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» و «سازماندهی راهبردی اصلاحات»؛
چند ماه مانده به انتخابات مجلس، در اسفند ماه ۹۸، بود که اصلاح‌طلبان، با تائید شورای عالی سیاست‌گذاری خودشان یعنی «شعسا» تصمیم به ارائه طرحی برای انتخاب لیست نامزدهای خود توسط مردم گرفتند. این طرح که «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» نام گرفت به «طرح سرا» معروف شد که در همان زمان مخالفان و موافقان زیادی به همراه داشت.

قرار بود هسته‌ای مرکزی از اصلاح‌طلبان شناخته شده تشکیل شود و هریک از آنان ده تن از آشنایان خود را که اصلاح‌طلب بودنشان مورد تائید آنان است، عضو این سامانه کنند و آن ده تن نیز بر همین منوال، ده تن دیگر از آشنایان خود که اصلاح‌طلب بودشان را تائید می‌کنند، عضو این سامانه می‌کردند و این رویه بر همین منوال تکثیر می‌شد تا اعضای این سامانه که باید با هویت اصلی و شماره ملی خود عضو این سامانه شوند، بتوانند در انتخاب لیست نمایندگان به‌طور مستقیم نقش داشته باشند.

اما شورای نگهبان با استناد به گیوتین «نظارت استصوابی» به‌شکل بی‌سابقه‌ای نامزدهای اصلاح‌طلب را طوری قلع و قمع کرد که اصلاح‌طلبان، عطای مشارکت در چنین انتخاباتی را به لقایش ببخشند و با ایستادن در کنار اکثریت مردم، در این دوره پای صندوق‌های رای نروند و همین باعث شد تا «طرح سرا» نیز به مثابه یک دیکته نانوشته و بدون غلط به بایگانی سپرده شود.

در همان زمان نیز بسیاری افراد از جمله نگارنده طی یادداشت‌ها و مقالاتی به انتقاد از طرح سرا پرداختند و بیشتر انتقادها به‌صورتی منطقی و عام و مشخصا به‌شکل و ماهیت این طرح و «شعسا»، وارد شد که با کنار ماندن این طرح، انتقادها به آن نیز متوقف شد.
حالا با گذشت نزدیک به ۳ ماه از انتخابات مجلس، یک بار دیگر انتقاد به «طرح سرا» مطرح شده است آن‌هم نه بیشتر به خود طرح بلکه به طراحان آن و باز ــ نه‌تنها نقد که بیشتر به تخریب شباهت دارد و خواننده را به این اندیشه وا می‌دارد که منتقدان کنونی، بیش از اینکه به «طرح سرا» نقد داشته باشند؛ با طراحان آن مشکلات شخصی دارند چرا که حملات آنان بیشتر به شخصیت طراحان این طرح باز می‌گردد.
منتقدان کنونی «طرح سرا» علاوه‌بر اینکه طراحان این طرح را به «دست‌نشانده‌پروری» متهم کرده‌اند که دربخشی از انتقادشان نوشته‌اند: «…با سو استفاده از نام جنبش اصلاحات برای رای آوری، عده‌ای فرصت‌طلب و ورودشان به ساختار قدرت و بهره‌مندشدن‌شان از رانت فراهم شده است»، که البته در مورد برخی پر بیراه نیست.
نکته بدیع نیز این است که منتقدان کنونی «طرح سرا» تنها به نقد آن طرح و حمله به طراحان آن اکتفا نکرده و طرحی دیگر پیشنهاد داده‌اند و آن را «سرای‌ما» نامیده‌اند. در اینجا برای اینکه مخاطبان محترم طرح اولیه سرا که به تائید «شعسا» رسیده را با طرح منتقدان کنونی اشتباه نگیرند، طرح اولیه را «سرای ۱» و طرح منتقدان کنونی آن را «سرای۲» می‌نامیم چرا که منتقدان هم طرح خود را بر اساس «سازماندهی راهبردی اصلاحات»، «سرا» نامیده‌اند ــ در مقابل طرح «سرای ۱» که طراحان بر اساس «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» هم آن را «سرا» نام گذاشته بودند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76325