زيتون | Zeitoons@
9.81K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
پان‌مرکزیسم و خطای تحلیل
نصرالله لشنی

در پیگیری و مطالعه‌ی تحلیل‌های متکثر در مؤلفه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادیِ افراد و گروه‌های متعدد در فضای سیاسی ایران، می‌توان به یک وجه مشترک در تمام این تحلیل‌ها با همه‌ی اختلافاتی که دارند پی برد و آن پان‌مرکزیسم مسلط بر این تحلیل‌هاست. پان‌مرکزیسم را حتی می‌توان در نظرسنجی‌ها هم دید.
پان‌مرکزیسم یک وضعیت روان‌شناختی است که فرد در این وضعیت کمترین توجهی به سطوح و لایه‌های متعدد اجتماعی در سطح کلان جغرافیای کشوری ندارد و تنها خود و پیرامون خود را می‌بیند و با توجه به این شناخت محدود، به تحلیل واقعیات پیچیده و بغرنج اجتماعی می‌پردازد. پان‌مرکزیسم در عینیت اجتماعی‌اش نتیجه‌ی شرایطی است که استبداد سیاسی، تمرکزگرایی اقتصادی و الیگارشی مبتنی بر فرهنگ خودی – غیرخودی در طول تاریخ به وجود آورده و همچنان استمرار دارد.

در پان‌مرکزیسم جغرافیای ایران به‌عنوان یک واقعیت ارضی و مرزی وجود دارد، اما کمترین جایگاهی در ذهن تحلیل‌گر ندارد، لذا در بهترین حالت، این واقعیت به یک انتزاع مقدس برای مرکزنشینان تبدیل می‌شود که باید حفظ شود، اما کمترین توجهی به زندگی و شرایط زیست مردمی که در جای‌جای این مرز جغرافیایی زندگی می‌کنند، وجود ندارد. بنابراین، اعتراضات مردم در مناطقی که از نظر پان‌مرکزیست‌ها حاشیه و پیرامون دانسته می‌شوند، رفتاری مرکزستیزانه دانسته می‌شود که به بدترین شکل ممکن باید سرکوب شوند.

سال‌هاست که حتی گروه‌های سیاسی مدعی دموکراسی و حقوق بشر نیز نسبت به دستگیر و اعدام مردم بی‌گناه استان‌های کردستان، سیستان و بلوچستان و … سکوت پیشه کرده‌اند و بعضاً حتی این رفتار غیرانسانی و ضد حقوق بشری را تائید کرده‌اند. در اعتراضات دی‌ماه ۹۶، اصلاح‌طلبان سرکوب مردم معترض را تائید کردند و معترضین را حتی اغتشاش‌گر و اراذل‌واوباش خواندند، اما وقتی در آبان ۹۸ همین اعتراضات به اطراف تهران کشیده شد، بلافاصله واکنش‌های مثبت نشان دادند و به‌ظاهر هم که شده برای معترضین دل سوزاندند و سرکوب وحشیانه‌ی آنان را تقبیح کردند. این واکنش طبیعی پان‌مرکزیسم برآمده از فرهنگ خودی – غیرخودی است که وقتی اعتراضی دور از تهران است، آن را ناشی از دسیسه‌های پشت پرده می‌دانند و با سرکوب وحشیانه‌ی آن هم‌دلی و هم‌آوایی می‌کنند اما وقتی به تهران و اطراف تهران می‌آید، آن را خودجوش و مردمی و برآمده از واقعیات سیاسی و اقتصادی و غیره می‌دانند. اعتراضات ۹۶ را با درانداختن تئوری‌های توطئه تحلیل می‌کنند و ماجرا را ختم شده می‌پندارند اما در تحلیل اعتراضات ۹۸ به انواع روش تحلیل‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و … می‌پردازند و به صرافت می‌افتند که ریشه‌های اعتراضات مردمی را دریابند و ناگزیر می‌شوند که به عقب برگردند و نگاهی هم به اعتراضات ۹۶ و ارتباط آن با اعتراضات ۹۸ کنند. اما به‌واسطه‌ی همان روانشناسی پان‌مرکزیسم دوباره می‌بینیم که گرفتار خطای تحلیل شده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76262
بیماری کرونا در مصاف با «تشیع عرفی»

زیتون ـ سولماز ایکدر
: در بیش از چهل سالی که از تشکیل جمهوری اسلامی می‌گذرد٬ فقه شیعه بیش از هر برهه زمانی دیگری در معرض تغییر قرار گرفته و روز به روز به عرف نزدیک‌تر می‌شود. تا جایی‌که جشن‌های تولد امام زمان٬ امام دوازدهم شیعیان و عید غدیر خم٬ اعلام امامت امام اول شیعیان٬ از جشن‌های مربوط به بعثت پیامبر اسلام با شکوه‌تر برگزار می‌شود و مراسم مربوط به درگذشت امام سوم شیعیان از مراسم درگذشت پیامبر دین اسلام مهمتر خوانده می‌شود؛ یا به مراسم راهپیمایی اربعین هم‌سنگ مراسم حج  ارج نهاده می‌شود.

پیتر برگر٬ جامعه‌شناس آمریکایی و از اولین پژوهشگران حوزه عرفی شدن دین٬ در کتاب «سایه‌بان مقدس؛ ساخت اجتماعی دین» خصوصی شدن دین را از جمله اولین دلایل «عرفی شدن» آن می‌داند. به گفته او سکولاریسم سیاسی-اجتماعی موجب عرفی شدن دین می‌شود.

این تعبیر اما در تضاد با نحوه‌ی عرفی شدن٬ یا عرفی‌تر شدن مذهب تشیع در ایران است. در واقع پس از تشکیل اولین حکومت سیاسی شیعه در عصر جدید در ایران روند عرفی شدن دین تسریع شد.

«این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است»
جمهوری اسلامی برای تغذیه ایدئولوژیک بدنه انقلابی‌اش٬ از بدو تاسیس٬ بر مناسبات خاص شیعیان تاکید کرد تا جایی که بنیانگذار این انقلاب گفت: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.»
به موازات پمپاژ این ایدئولوژی از مبادی رسمی حکومتی به مرور پس از آغاز دوران زعامت رهبر دوم جمهوری اسلامی٬‌ دست مدحان بیش از پیش و حتی بیش از روحانیون برای خدمت به این گفتمان جدید باز شد.

در نتیجه همین رویکرد بود که امروز در شبکه سوم تلویزیون به راحتی «حب علی» مقدم بر توحید خوانده می‌شود؛ یا مداح محبوب بیت رهبر جمهوری اسلامی جسارت پیدا می‌کند مدعی شود امام اول شعیان از شکم مادر به حالت سجده به دنیا آمده است.


https://www.zeitoons.com/76280
من رؤیا دارم تو‌ گلوله
*شش ماه پس از آبان ۹۸
رونوشت برابر اصل نیست!
هرمز شریفیان

https://www.zeitoons.com/76325

برشی بر «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» و «سازماندهی راهبردی اصلاحات»؛
چند ماه مانده به انتخابات مجلس، در اسفند ماه ۹۸، بود که اصلاح‌طلبان، با تائید شورای عالی سیاست‌گذاری خودشان یعنی «شعسا» تصمیم به ارائه طرحی برای انتخاب لیست نامزدهای خود توسط مردم گرفتند. این طرح که «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» نام گرفت به «طرح سرا» معروف شد که در همان زمان مخالفان و موافقان زیادی به همراه داشت.

قرار بود هسته‌ای مرکزی از اصلاح‌طلبان شناخته شده تشکیل شود و هریک از آنان ده تن از آشنایان خود را که اصلاح‌طلب بودنشان مورد تائید آنان است، عضو این سامانه کنند و آن ده تن نیز بر همین منوال، ده تن دیگر از آشنایان خود که اصلاح‌طلب بودشان را تائید می‌کنند، عضو این سامانه می‌کردند و این رویه بر همین منوال تکثیر می‌شد تا اعضای این سامانه که باید با هویت اصلی و شماره ملی خود عضو این سامانه شوند، بتوانند در انتخاب لیست نمایندگان به‌طور مستقیم نقش داشته باشند.

اما شورای نگهبان با استناد به گیوتین «نظارت استصوابی» به‌شکل بی‌سابقه‌ای نامزدهای اصلاح‌طلب را طوری قلع و قمع کرد که اصلاح‌طلبان، عطای مشارکت در چنین انتخاباتی را به لقایش ببخشند و با ایستادن در کنار اکثریت مردم، در این دوره پای صندوق‌های رای نروند و همین باعث شد تا «طرح سرا» نیز به مثابه یک دیکته نانوشته و بدون غلط به بایگانی سپرده شود.

در همان زمان نیز بسیاری افراد از جمله نگارنده طی یادداشت‌ها و مقالاتی به انتقاد از طرح سرا پرداختند و بیشتر انتقادها به‌صورتی منطقی و عام و مشخصا به‌شکل و ماهیت این طرح و «شعسا»، وارد شد که با کنار ماندن این طرح، انتقادها به آن نیز متوقف شد.
حالا با گذشت نزدیک به ۳ ماه از انتخابات مجلس، یک بار دیگر انتقاد به «طرح سرا» مطرح شده است آن‌هم نه بیشتر به خود طرح بلکه به طراحان آن و باز ــ نه‌تنها نقد که بیشتر به تخریب شباهت دارد و خواننده را به این اندیشه وا می‌دارد که منتقدان کنونی، بیش از اینکه به «طرح سرا» نقد داشته باشند؛ با طراحان آن مشکلات شخصی دارند چرا که حملات آنان بیشتر به شخصیت طراحان این طرح باز می‌گردد.
منتقدان کنونی «طرح سرا» علاوه‌بر اینکه طراحان این طرح را به «دست‌نشانده‌پروری» متهم کرده‌اند که دربخشی از انتقادشان نوشته‌اند: «…با سو استفاده از نام جنبش اصلاحات برای رای آوری، عده‌ای فرصت‌طلب و ورودشان به ساختار قدرت و بهره‌مندشدن‌شان از رانت فراهم شده است»، که البته در مورد برخی پر بیراه نیست.
نکته بدیع نیز این است که منتقدان کنونی «طرح سرا» تنها به نقد آن طرح و حمله به طراحان آن اکتفا نکرده و طرحی دیگر پیشنهاد داده‌اند و آن را «سرای‌ما» نامیده‌اند. در اینجا برای اینکه مخاطبان محترم طرح اولیه سرا که به تائید «شعسا» رسیده را با طرح منتقدان کنونی اشتباه نگیرند، طرح اولیه را «سرای ۱» و طرح منتقدان کنونی آن را «سرای۲» می‌نامیم چرا که منتقدان هم طرح خود را بر اساس «سازماندهی راهبردی اصلاحات»، «سرا» نامیده‌اند ــ در مقابل طرح «سرای ۱» که طراحان بر اساس «سامانه رای‌سنجی اصلاح‌طلبان» هم آن را «سرا» نام گذاشته بودند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76325
پرونده ویژه فساد | وزارت ارشاد
از «مد اسلامی» و برون‌سپاری سانسور کتاب تا سرنگ‌سازی

https://www.zeitoons.com/75757

توضیح
: زیتون در «پرونده‌ای ویژه» به فساد شخصی، بوروکراتیک و گاه سیستماتیک موجود در دستگاه‌های مختلف حاکمیتی می‌پردازد. سو استفاده از قدرت، رانت، اختلاس و مواردی از این دست موضوعاتی‌ست که با استناد به گزارش‌ها و اسناد رسمی در این سلسله گزارش‌ها خواهید خواند.
***
زیتون ـ فریبرز کلانتری
: «مد اسلامی» که در برخی از کشورها مانند ترکیه برای برخی موسسات سود اقتصادی داشته در ایران وسیله‌ای برای فساد مدیران وزارت ارشاد شد تا برخلاف قانون خود، موسساتی تشکیل دهند و از دولت کمک دریافت کنند.
این مدیران البته تنها در حوزه فرهنگ فعالیت نمی‌کنند و هر جا سودی باشد دستی بر آتش دارند از جمله سرنگ‌سازی و برون‌سپاری سانسور کتاب نیز از جمله زمینه‌های فعالیت اقتصادی این گروه از مدیران است.

در مجلس هفتم قانون «ساماندهی مد و لباس» به تصویب نمایندگان رسید، با تعریف ردیف بودجه برای این حوزه مدیران وزارت ارشاد دست به کار تاسیس شرکت‌هایی گاه بی‌ربط برای جذب آن شدند، شرکت‌هایی که به عنوان مثال بودجه مد اسلامی را به حوزه سانسور کتاب بردند.

یکی از این موسسات که توسط خود مدیران و کارمندان وزارت ارشاد ایجاد شده بود. موسسه‌ای با نام «مؤسسه فرهنگی هنری کارآفرینان فرهنگ وهنر» است که در ۲۶ردیف از سال ۹۶ تا ۹۸ و با عناوین مختلف، مبلغ بالغ بر ۲۴ میلیارد تومان از این وزارت‌خانه دریافت کرده بود.

ماموریت این موسسه بر اساس قرارداد منعقد شده با آن، تطبیق کتب ارائه شده با ضوابط نشر بود که نام محترمانه‌اش همان ممیزی کتاب است. 
بعدها،در پاسخ به انتقاد برخی از رسانه‌ها، معاونت هنری وزارت ارشاد، با انتشار قرارداد این موسسه بیان می‌کند که کار نظارت بر نشر کتاب برون‌سپاری شده است.

این در حالی است که با بررسی اعضای هیات مدیره این موسسه، معلوم می‌شود که این موسسه از سوی برخی از مدیران و کارمندان وزارت ارشاد تاسیس شده است تا از این طریق، ردیف بودجه اختصاص داده شده دولت، به شرکت‌های خصوصی مدیران دولتی واریز شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75757
بیمناکی آقای خامنه‌ای از «تردیدافکنی»
رضا علیجانی

https://www.zeitoons.com/76335

یکی از نکات مهم سخنرانی آقای خامنه‌ای در جلسه به‌اصطلاح گفت‌و‌شنود با دانشجویان، به‌کارگیری چندباره کلمه «تردید» بود. گویی رهبر جمهوری اسلامی از نکته‌ای بیمناک است و آن ایجاد تردید در حقانیت گفتمان ضدغربی او و نیز نحوه مدیریتش بر کشور در میان بخشی از بدنه نیروهای طرفدار حکومت است.

در سالیان گذشته در دیدارهای مستقیم رهبر جمهوری اسلامی با دانشجویان رگه‌هایی از نقد و اعتراض و تردید، از منظر عدالتخواهی و ضدیت با فساد در گفتار بعضی از دانشجویان نمود روشنی داشت. بعضی از دانشجویان عدالت‌خواه نیز در تهران و شیراز از رهبر نظام دعوت کردند تا با حضور مستقیم در مجامع دانشجویی پاسخ سوالات و نقدها در مورد نهادهای زیر نظررهبری را بدهد.(شرح بیشتر در اینجا)

بعد از سرکوب اعتراضات آبان ۹۸ نیز رگه‌هایی از اعتراض از سوی برخی نیروهای خیابانی پیرو ولایت به گوش رسید و یک بار نیز مقاله ای منتشر شد که به رودرو قرار دادن این نیروها با مردم اعتراض کرده بود. تغییر معنای «مستضعف» از سوی رهبر جمهوری اسلامی نوعی توجیه و تحریف و تحمیق برای مقابله با همین نوع پچ‌پچ‌ها و اعتراضات آشکار و نهان بود.(شرح بیشتر در اینجا)

اینک در آخرین سخنرانی رهبر نیز رگه دیگری از این امر با توجه به آسیب‌شناسی او در رابطه با رسوخ تردید در میان نیروهای طرفدار نظام(یعنی شخص رهبر) خودنمایی میکند. تردیدی که از ابزارهای مهم دشمن معرفی می‌شود.

آقای خامنه‌ای در جایی از این سخنرانی بر«ارتقای توانایی‌های فکری، تصمیم‌گیری و عملیاتی در جوانان» و «عبورِ سالم از لغزشگاه‌ها» تاکید کرده و این لغزشگاه‌ها را «ترس، تردید، احساس ضعف و انگیزه‌های ناسالم» معرفی می‌کند. در اینجا نیز «تردید» یکی از لغزش‌گاه‌های جوانان معرفی می‌شود.

وی در جای دیگری از همین سخنرانی بر «مرزبندیِ صریح و با قدرت و بدون مماشات در مقابل تردیدافکنان در مبانی انقلاب که نشانه‌های پیشرفت کشور را انکار و با تزئین دشمن، راههای غلط را به‌عنوان راه حل مسائل کشور بیان می‌کنند» تاکید می‌کند و می افزاید «تردیدافکنی ستون فقرات کار فرهنگی دشمن و اساس کار نرم علیه انقلاب است».
در این قسمت نگرانی و بیمناکی رهبر نظام در باره رسوخ تردید تا اعماق بدنه حامی حکومت بیش از پیش بیرون می‌زند. تعبیر «ستون فقرات کار فرهنگی دشمن» تعبیر بسیار مهم و قابل تاملی است.

وی که احتمالا از رسوخ برخی تردیدها در ذهن جوانان و دانشجویان مطلع است، می‌گوید «با وجود برخی منفی‌بافانی که منزوی و در اقلیت هستند و ضعف‌های خود را به جامعه و نظام اسلامی نسبت می‌دهند، در کشور یک احساس عمومی و عمیقِ عزت و قدرت وجود دارد».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76335
«استاندارد جهانی قابل قبولِ» مجلس یازدهم
فراکسیون‌بندی در مجلس ۴۱ درصدی

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: در حالی‌که فقط یک هفته تا بازگشایی مجلس یازدهم باقی مانده؛ مجلس دهم یکی از شلوغ‌ترین دوره‌های فعالیت خود را از سر می‌گذارند. این فعالیت مضاعف بیشتر از سوی نمایندگانی است که صلاحیت آنان برای شرکت در انتخابات مجلس یازدهم از سوی شورای نگهبان رد شده بود. طرح‌هایی چون محدودیت نظارت شورای نگهبان و عزل حقوقدانان این نهاد تا اصلاح قانون انتخابات مجلس و همچنین نطق‌های آتشین و نامه‌نگاری به سران نظام. این اقدامات دیرهنگام اما به باور برخی ناظران به تیرهای انتقامی شباهت دارد که به سمت مسبب رد صلاحیت‌ها رها می‌شود. از سوی دیگر نمایندگان برگزیده از نظر شورای نگهبان و راه یافته به مجلس هم پیش از آغاز به کار مجلس، رایزنی برای تشکیل فراکسیون‌ها و ریاست مجلس را آغاز کرده‌اند. یازدهمین مجلس شورای اسلامی در حالی تشکیل می‌شود که طبق آمار رسمی تنها ۴۱ درصد دارندگان حق رای در آن شرکت کرده‌اند. یعنی پایین‌ترین نرخ میزان مشارکت در انتخابات در طی ۴۰ سال اخیر.

مجلس یازدهم و مشروعیت آن
ثبت رکورد پایین‌ترین نرخ مشارکت برای مجلس یازدهم، این سوال را ایجاد می‌کند که آیا کاهش مشارکت مردم در انتخابات مجلس می‌تواند به کاهش یا عدم مشروعیت آن منجر شود؟ از نظر حقوقدانان چنین معیاری در حقوق اساسی و اداری وجود ندارد. در واقع قانون معیاری برای مشروعیت یا عدم مشروعیت یک نهاد انتخابی بر اساس میزان مشارکت رای‌دهندگان تعیین نکرده است؛ اما از منظر سیاسی کاهش مشارکت می‌تواند تبعات مهمی بدنبال داشته باشد.

پیش از برگزاری انتخابات مجلس، بسیاری از مخالفان جمهوری اسلامی و حتی برخی از اصلاح طلبان خواستار تحریم یا عدم مشارکت در انتخابات مجلس یازدهم شدند با این هدف که از مجلس مهندسی شده مشروعیت‌زدایی کنند. اما برخی اصلاح‌طلبان مخالف این سیاست بودند و عدم شرکت را امری بی‌فایده و صرفا خالی کردن میدان برای رقیب توصیف می‌کردند. بهزاد نبوی، نایب رییس مجلس ششم، که خود بارها صلاحیتش در دوره‌های مختلف انتخابات مجلس تایید و رد شده است؛ از جمله مخالفان تحریم یا عدم شرکت در انتخابات بود. وی که در انتخابات اخیر رای داده اخیرا به روزنامه سازندگی گفت که تحریم انتخابات کار اشتباهی بود. به باور وی میزان ۴۱ درصد مشارکت از منظر استانداردهای جهانی، درصدی قابل قبول است.

نرخ مشارکت و استانداردهای جهانی
نرخ مشارکت در کشورهای مختلف بر حسب جمعیت، نوع حکومت و نوع انتخابات تنوع زیادی دارد؛ از این رو به باور کارشناسان نمی‌توان استاندارد مشخصی برای نرخ مشارکت ارائه داد. اما آمارهای موجود نشان می‌دهد که در کشورهای بسیار کمی نرخ مشارکت زیر ۵۰ درصد است. نرخ مشارکت در کشورهای توسعه یافته در چند دهه نشان می‌دهد که میزان مشارکت در انتخابات‌های پارلمانی این کشورها هیچگاه به زیر ۷۰ درصد نرسیده است. بر اساس داده‌های موسسه بین‌المللی «حمایت از انتخابات و دمکراسی» میانگین مشارکت در اکثر کشورهای در حال توسعه نیز بالای ۵۰ درصد بوده است. تنها در برخی مقاطع کشورهایی نظیر جمهوری آذربایجان و مکزیک نوساناتی را تجربه کرده و در برخی دوره ها مشارکت در آن کشورها تا مرز ۴۰ درصد نیز افت داشته است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76369
حفظ امنیت ملی و راه‌های پیشِ‌‌ روی کشور
مهدی نوربخش

امنیت ملی، پرتاب ماهواره نورو قدرت باز دارندگی نظامی 

بخش سوم: راههای پیش رو
سیاست خارجی کشور با کنش‌های نظامی و تنشی که ایجاد کرده است، به انتها رسیده است. اثرات این سیاست خارجی در سوریه، عراق، یمن و در همسایگی منطقه‌ای ما کاملا مشهود است. سیاست خارجی جمهوری اسلامی در سطح ملی و در اقتصاد کشور هم قدرت تخریب خود را نشان داده است. دولت‌های ایدئولوژیک همگی در گذشته هزینه‌های بزرگی برای سیاست‌های خود پرداخت کرده و نهایتا بر سر دوراهی نظامیگری و بهبود اقتصاد،  قرار گرفته‌اند.
اتحاد جماهیر شوروی سابق دریک رقابت تسلیحاتی باغرب نهایتا با اقتصادی بیمار، شکننده و ناکارآمد روبرو گردید. گرباچف تصمیم گرفت به جنگ سرد خاتمه داده و واقعیت فروپاشی نظم کمونیسم را بپذیرد. در مقابل آن کوبا همچنان بر یک نظام ایدئولوژیک پافشاری نموده و امروز یکی از توسعه نیافته‌ترین اقتصادهای دنیارا دارا ست. کره شمالی و اکنون ونزوئلا،  اولی خود را با قحطی‌های متناوب و دومی با یک اقتصاد فروپاشیده روبرو کرده است. انتخاب هر یک از این رویکردها می‌تواند اثرات ویرانگر و یا سازنده‌ای برای کشور داشته باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76420
در کلوپ تحریم‌شدگان
آیا «جنگ نفتکش‌ها» به دریای کارائیب می‌کشد؟

زیتون ـ یلدا امیری
: تعمیر پالایشگاه‌های نفت خام و ارسال بنزین به ونزوئلا در ازای دریافت طلا؛ به نظر می‌رسد این قرار و مدار میان ایران و ونزوئلاست.
ونزوئلا که با مشکلات شدید مالی مواجه است هزینه تعمیر و بازسازی صنایع نفتی خود و ارسال بنزین توسط ایران را با طلا پرداخت می‌کند. ظاهرا کشورهایی که در لیست تحریم ایالات متحده قرار گرفتند برای یاری یکدیگر بسیج شده‌اند، اینگونه می‌توان گفت این کشورها که درجات متفاوتی از تحریم بر آنان بار شده از روسیه، چین، سوریه و ایران گرفته تا کره شمالی، ونزوئلا، نیکاراگوئه و کوبا می‌توانند کلوپ تحریم‌شدگان را تشکیل دهند.

داستان کشورهای جدا شده از جامعه جهانی شاید بی‌شباهت به افراد جدا شده از اجتماع نیست، در هر دو مورد پای نوعی طغیان و سرپیچی از قوانین در میان است. طغیان انسان‌ها را دیوید فینچر در فیلم کلوپ مشت‌زنی به خوبی نشان داده است، جک، کارمند شرکت اتومبیل سازی با بی‌خوابی‌های مداوم شبانه درگیر است؛ در پی نوعی تغییر در زندگی است. با ورود تایلر داردن از مسافران هواپیما در سفرهای کاری جک، زندگی وی دستخوش تغییرات عجیب و مهمی می‌شود. تایلر با دیدگاه‌های نو و ساختار‌شکن خود، زندگی جک را به کلی زیر و رو می‌کند و جک به فردی ساختارشکن تبدیل می‌شود. فارغ از بحث ارزش‌گذاری به نظر می‌رسد روندها بی‌شباهت نیستند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76411
کیوان صمیمی
بازگشت لاریجانی به دانشگاه
 
او همیشه در پست‌های بسیار کلیدیِ حکومتی بوده‌است؛ جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه، وزیر ارشاد اسلامی، ریاست صداوسیما، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی و درنهایت رئیس‌ قوه مقننه.

علی لاریجانی بعد از ۴۰ سال که در کوران مسائل آشکار و پنهان قرارگرفته‌، به‌این نتیجه رسیده‌است که مجلس در رأس امور نیست.

اکنون بازهم یک حکومتیِ تمام‌عیار، اصلاحات از بالا را ناممکن دانسته و به‌ضرورت تعلیم دانشجویان رسیده ‌است؛ آن‌هم کسی که صحبت از ریاست‌جمهوری او در ۱۴۰۰ بود.

تحول‌خواهان اما، مدت‌هاست که در مصاحبه‌هایشان گفته‌اند، در ماهنامه‌ی ایران فردا نوشته‌اند و در همین کانال هم بارها تاکید شده که اصلاحات از بالا و رفرم، چاره‌ی بحران‌های ساختاری جمهوری اسلامی نیست.

ازطرف دیگر شورش، خشونت‌ورزی و انقلاب هم با سرکوب مواجه شده و درنتیجه به انفعال و فرورفتن بیشتر در باتلاق زبونی و بردگی منجر خواهدشد.

همچنین آرزوی برانداختن سلطه‌ی داخل توسط سلطه‌گر بزرگ دنیا، رؤیایی است که خیلی زود به کابوس تبدیل می‌شود. سرمایه‌سالاریِ نئوکان‌ها، بی‌رحم‌تر از آن است که یار فرودستان و مظلومین ۴۰ سال اخیر باشد.

بنابراین راه‌حل، نه کشتن این موجود بحران‌زده و مریض است و نه بزک‌کردن مریض منظور و لباس جدید به‌تنش کردن و امیدبستن به مجلس جدید و دولت جدید.
راه‌حل و درمان، اگرچه کمی زمان‌بر ولی ریشه‌ای و ساختاری و ماندگار است؛ تقویت جنبش اجتماعی.

پویش‌های صنفی و اجتماعیِ خشونت‌پرهیز همانند مطالبه‌گریِ کارگران معدن کرمان و حرکات مطالبه‌محور دانشجویان، به‌همراه پذیرفتن هزینه‌های احتمالی تنها راه نجات مردم و کشور از بحران سیستماتیک است.

گام‌گذاشتن در این راه، ساقه‌ی ضعیفِ جنبشی مسالمت‌آمیز درجهت ایجاد تحوّل و تغییرات ساختاری را تقویت خواهدکرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76433
جنبش اصلاحی و بحران دستاورد
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

بیست و دو سال از دوم خرداد سال ۷۶ و اولین پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری می‌گذرد. این رخداد فراتر از یک پیروزی انتخاباتی تولد یک جنبش نوین سیاسی و اجتماعی یعنی جنبش اصلاحات بود چرا که در دوم خرداد ۷۶ اکثریتی از مردم، که سال‌ها بود به چشم حاکمان نمی‌آمدند و از سوی ایشان به رسمیت شناخته نمی‌شدند، موفق شدند خود را و قدرت خود را به رخ حاکمان بکشند. این که چرا مردم پیروز آن روز تاریخی بودند و این که چرا آن رقابت انتخاباتی جلوۀ یک جنبش اجتماعی بود هر دو مهمند و قابل شرح و تحلیل، اما آنچه در اینجا قصد پرداختن به آن داریم نه تبیین و تحلیل آن رخداد است و نه خاطره‌گویی و تجلیل از آن. قصد ما در اینجا یک ارزیابی شتابزده از کارنامۀ جنبش گسترده و پرتوان اصلاحات است از این منظر خاص که چرا این جنبش به رغم داشتن پشتوانۀ عظیم مردمی و نیز به رغم داشتن فرصتهای بسیار، دستاوردی ماندگار از خود به جای نگذاشت.

شاید اظهار این گزاره که اصلاحات جنبشی بی دستاورد بود غیرمنصفانه به نظر برسد اما اگر در تحولات بیست و دو سال گذشته در ایران با واقع بینی و انصاف تامل کنیم چیزی جز همین ارزیابی حاصل نمی شود. پس از بیست و دو سال تلاش برای اصلاح امور همانجا ایستاده ایم که بودیم و حتی عقبتر و این البته جدای از هزینۀ زمان و بسیار هزینه های انسانی دیگر است که هیچگاه جبران نخواهند شد. امروز پس از تجربۀ گذرا و بی حاصل چندین پیروزی و چندین شکست در بیست انتخابات هیچ دستاورد ملموس و ماندگاری در برابر خود نداریم که بگوییم اصلاحات به رغم تمامی ناکامیها ما را به این یک نقطۀ غیر قابل بازگشت رسانده است.

ردیف کردن دستاوردهای خیالی نظیر اینکه «گفتمان اصلاحی در میان رقبا هم فراگیر شده» و یا شبیه اینکه «هر جا سخن از اعتماد است نام اصلاحات و اصلاح طلبان میدرخشد» اگر چه برای تسلی خاطر شکست خوردگانِ به تقصیر مفید و آرامبخش است اما واقعیت تاریخ را تغییر نمیدهد. اصلاحات از خود اسمی به یادگار گذاشته اما رسمی از آن در ساختارها، روندها و رفتارهای کلان مدیریت کشور پیدا نیست. نمادهایی در حافظۀ جمعی و فردی ما باقی مانده بی آنکه نهادهایی بنیاد شده باشد که قواعد بازی سیاست را مردمی تر و مناسبات اجتماعی را عادلانه تر از آنکه پیشتر بود سامان دهد. اصلاحات در انتخابات مجلس هفتم (۱۳۸۲) یا ریاست جمهوری نهم (۱۳۸۴) حتی از مرکزی ترین حریمهای خودش نیز نتوانست دفاع کند و همۀ آنچه را که در هشت سال نخست به دست آورده بود به باد داد. آنها که در سال ۸۴ از اصلاح طلبان دولت اصلاحات را همراه با اندک دستاوردهای به جامانده اش تحویل گرفتند همان اندک مایه را که از اصلاحات مانده بود یکسره به باد دادند. از سرمایۀ اجتماعی در داخل تا وجاهت و احترام در خارج. حتی روز ملی گفت و گوی تمدنها که فقط به گونه ای نمادین به همین وجاهت بین المللی اشاره داشت دقیقا در همان روز یعنی سی ام شهریور ۹۸ از تقویم کشور حذف شد.

پس بیهوده نیست اگر بگوییم دولت اصلاحات دستاوردی ماندگار نداشت. هر چه بود همان بود که همراه با خروج اصلاح طلبان از مجلس و دولت، به خاطرات تاریخی بدل شد..

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76444
وضعیت دشوار جمهوری اسلامی در برابر مسئله اسرائیل
سیاستی که «راه حل نهایی» ندارد

زیتون ـ مهسا محمدی
: «همه‌پرسی»، «جهاد»، «راه حل نهایی» اینها فقط بخشی از کلید‌واژه‌های رهبر جمهوری اسلامی یا محتوی مورد تایید اوست که برای مواجهه با «اسرائیل» مطرح شده است. وضعیت دشوارِ (dilemma) پیش روی جمهوری اسلامی به طور اعم و رهبر آن به طور اخص در برابر اسرائیل و فلسطین از تناقض‌های موجود در ادبیات‌شان در برابر آن پیداست. گره این کار فقط در اظهارات «رهبر» و در پوسترهای تبلیغاتی گاه عجیب و انتزاعی نهادهای حاکمیتی نیفتاده است بلکه قوای سه‌گانه را هم به بن‌بست کشانده و به میادین ورزشی و اعتراض‌های خیابانی ایران هم کشیده شده است.

مجلسیان یک روز تحت فشار هوادارنِ «حذف» و به رسمیت نشناختن اسرائیل دو فوریت طرح پر سروصدای «ممنوعت شرکت ورزشکاران ایرانی در هر گونه مسابقه‌ای با ورزشکاران اسرائیلی» را تصویب می‌کنند و چند روز بعد از ترس محرومیت کل ورزش ایران و انزوای بیشتر در فضای بین‌المللی در خفا آن را رد کرده و مسکوت می‌گذارند.
در مقابل تاسیس سفارت آمریکا در اورشلیم مقدمات لازم برای تشکیل «کنسولگری یا سفارت مجازی جمهوری اسلامی ایران به پایتختی قدس» در فلسطین را فراهم می‌کنند و یا هر از گاهی مسئولان نظام در سطوح مختلف، با اقتدا به رهبر جمهوری اسلامی برای اسرائیل تاریخ انقضا تعریف می‌کنند و با سر آمدن زمان، آن را تمدید می‌کنند، وعده‌شان را از جوانان دیروز پس می‌گیرند و به جوانان امروز وعده می‌دهند که بالاخره محو اسرائیل را خواهند دید.

«مساله فلسطین، مساله عربی- فلسطینی نیست»

برای اولین بار پس از انقلاب سال ۵۷ در ایران و تعریف جمعه آخر ماه رمضان به عنوان «روز قدس» توسط رهبر پیشین جمهوری اسلامی، راهپیمایی این روز به دلیل خطر بیماری کرونا برگزار نشد. از این رو آیت‌الله خامنه‌ای پیامی تلویزیونی برای این روز فرستاد که در ادامه حاشیه‌هایی که روز پیش از آن هم بر سر یک پوستر پیش آمده بود، مورد توجه خبرگزاری‌های داخلی و خارجی قرار گرفت. 
او در این پیام مبارزه برای آزادی فلسطین را «جهاد فی‌سبیل‌الله» خواند و تاکید کرد که «مساله‌ فلسطین یک مساله‌ انسانی است … و محدود کردن آن به یک مساله‌ صرفاً فلسطینی و عربی، خطا است.»
رهبر جمهوری اسلامی در ادامه حتی سیاستمداران فلسطینی یا به گفته او «عنصر»هایی که «سازش» می‌کنند را هم مورد عتاب قرار داد و گفت که کسانی که «سازش چند عنصر فلسطینی یا حاکمان عربی را مجوّز عبور از این مساله‌ اسلامی و انسانی می‌شمرند، یا در خطا هستند یا خیانت می‌کنند.»

در ادامه اما کمی نرم‌تر شده و تاکید که «بهره‌ گرفتن از هر امکان حلال و مشروع در این مبارزه مُجاز است و از جمله حمایت‌های جهانی؛ ولی باید از اعتماد به دولت‌های غربی و مجامع جهانی پرهیز کرد.»
رهبر جمهوری اسلامی در نهایت به تاکید، «هدف این مبارزه» را «آزادی همه فلسطین -از بحر تا نهر- و بازگشت همه‌ فلسطینیان» عنوان کرد و گفت که «فروکاستن آن به تشکیل دولتی در گوشه‌ای از این سرزمین، آن هم به شیوه‌ تحقیرآمیز، نه نشانه‌ حق‌جویی است و نه نشانه‌ِ واقع‌بینی.»

این اعلام موضع رهبر جمهوری اسلامی در روز قدس در حالی اتفاق افتاد که او یک روز پیش از آن هم مجبور شد درباره پوستری که در سایت رسمی‌اش درباره اسرائیل منتشر شده بود، توضیح بدهد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76446
ویلیز جی رِجییِر | ترجمه‌: مریم وحدتی
فلسفه‌ی بی‌خوابی
 
هگل در کتاب عناصر فلسفه‌ی حق می‌نویسد که جغد مینروا تنها در شب پرواز می‌کند. در بی‌خوابی هو می‌کشد. می‌دانم. من تنها هستم.
کبودی، قرمزی دیدگان و البته پژوهش‌های در این باره به خاطرم می‌آورند که بی‌خوابی بدن و روح را تحلیل می‌برد. همسایگان پر سر و صدا، کودکان گریان، کار بیش از حد، غذای بد، بیماری، درد، حساسیت و دیدارگرانِ گستاخ خواب را دور می‌کنند. اندیشه‌های عریان و کلماتی که این اندیشه‌ها به خود می پوشند، به همین سیاق عمل می‌کنند : بی‌خوابیِ ناشی از تحقیر، خوف، پریشانی، پشیمانی، سرخوردگی، کین‌توزی و اضطراب خام. فلسفه، در کلیت‌های عظیم‌اش، هیچ چیز (حتی هیچ چیز) را از قلم نمی‌اندازد. بدین سبب، همواره فیلسوفانی درمانده از بی‌خوابی وجود داشته‌اند. بی‌خوابی از دیرین کنج‌کاوی اندیشمندان را برانگیخته است، مشغولیتی که امروزه به ویژه در اروپا ادامه دارد. اکتشاف فلسفه از تیرگیِ شب چه نوری بر بی‌خوابی می‌تاباند، خصوصاً برای آن نمونه‌ی نابِ بی‌خوابی، یعنی بی‌خوابی اندیشمند؟
فلسفه، دوستی برای خواب نیست. افلاطون ( حدود ۳۵۰ سال پیش از میلاد مسیح) در کتاب قوانین به شیوه‌ی خود استدلال می‌کند: “وقتی مردی در خواب است، بهتر از آن هنگام نیست که مرده باشد؛ و اویی که زندگی و خردمندی را دوست دارد، بیش از آنچه ضروریِ مزاج است، نخواهد خوابید”. کلمنت اسکندریه بازمی‌گوی: “از مردِ خوابیده‌ هیچ بهره‌ای حاصل نمی‌آید، چنان‌که از یک مُرده… اما هر کسی از ما که مشتاق‌ترین برای زیستنِ زندگیِ حقیقی و گرامی‌داشتِ احساساتِ اصیل است، تا آن زمان که ممکن است، بیدار می‌ماند”. نیچه در فراسوی نیک و بد (۱۸۸۶) می‌نویسد: «نیاز به خواب در روح نیست، زیرا روح بی‌وقفه فعال است». او به ما می آموزد که هدف عالی اروپاییانِ خوب «شب‌زنده‌داری است». ارسطو می‌گفت همه‌ی حیوانات می‌خوابند. در قرن بیستم، امیل سیوران، فیلسوف رومانیایی در برقله‌های نومیدی (چاپ نخست در سال ۱۹۳۴) نوشت: «بی‌خوابی مختصِ انسان است». امانوئل لویناس، نویسنده‌ی کتاب تمامیت و نامتناهی (۱۹۶۱)، فلسفه را تماماً فراخوانی انگاشت به«مسؤولیت بی‌نهایت، به شب‌زنده‌داری خستگی‌ناپذیر، به یک بی‌خوابی تمام‌عیار». کدام اندیشمند آن ندای دعوت به قربانی کردنِ خواب، تنگی و کبودی دیدگان ،و به خطر انداختن سلامتی در جست‌وجوی مقداری حقیقت یا تعالی را نشنیده است؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76534
نبود و امتناعِ نقد؛ بحثی در باب شرایط امتناع
حسین مرادی
 
۱: در این وجیزه کوشش می‌شود تا نخست تعریفی از نقد به دست داده شود و پس از آن بر شرایطِ امکان یا امتناعِ آن در جوامع اسلامی، مخصوصا افغانستان و ایران و تا حدی به صورت اندک و مختصر و البته به‌طور ضمنی تاجیکستان و ازبکستان (سمرقند و بخارا و ترمذ) تأملی صورت بگیرد. به باور نویسنده بخش قابل توجهی از انحطاط و توسعه‌نیافتگیِ جوامع اسلامی، وابسته به امتناع و عدم امکانِ نقد مبانیِ سنت و بی‌توجهی به بررسی و تحلیل «فهمِ مشترک» و سنجشِ آن در ترازویِ خرد است. بدیهی است که تحریر جامعِ چگونگیِ نقد مبانی و توضیحِ راهِ رفعِ شکافِ دو سویه‌ی اکنون ـ که هم در آن فراقِ دیرهنگامی از گذشته به چشم می‌آید و هم «افقِ آینده» ناگشوده و نامعلوم است ـ درین نوشته‌ی ناچیز که نسبتا سخنِ مطمئنی در آن نیست و در مواجهه با زوال و انحطاط کنونی و «خواب دیرپایِ خرد» قالب تُهی می‌کند و در نسبت به بزرگی و غنامندیِ آن «هیچ» می‌باشد، ناممکن و نا به جا است. لذا کوشش ما، بر کوشش‌هایِ ناکامی که تا کنون درین خصوص صورت گرفته است عطف شده و با توجه به نهادهای آموزشی و پژوهشی، یعنی نهادهایی که علی‌الظاهر مسئولیت «تولید علم» در جامعه را به عهده دارند و هم‌چنان از ره‌گذر ارزیابیِ وضعیتِ علم و فرهنگ، از امکانِ نقد ـ آن‌هم با توجه به امکان‌ها و امتناع‌ها ـ پرسش می‌کند.
۲:«نقد» را دو گونه می‌شود به معرفی گرفت: یکی در مقام «ثبوت» و دیگری در مقام «اثبات». در مقامِ ثبوت، نفس الامر و واقعیتِ آن مد نظر است، که درین صورت می‌شود از آن سه نوع تعریف ارایه داد: لفظی، شرح‌الاسمی و حقیقی. تعریف حقیقی ـ چنان‌که در منطق آمده است ـ به «حدی» و «رسمی» و هر یک به تام و ناقص قابل تقسیم است. از آن‌جایی که توضیح واقع و آن‌چنان‌ که هستِ نقد، دشوار است و در بحثِ حاضر، نقد در مقامِ ثبوت از اهمیتِ زیادی برخوردار نیست، از تعریف حقیقیِ «نقد» ـ که وجود اعتباری دارد ـ در می‌گذریم. زیرا تعیین حد و ترسیم رسمِ آن که بتواند به جامعیت و مانعیت توصیف شود، دشوار و حتی ناممکن است. یا به بیان دیگر، ماهیتِ نقد در مقام واقع، هر چیزی که باشد به بحث ما مربوط نیست و چون وجود آن اعتباری (لفظی و کتبی) و تابع اعتبار معتبر است و نمی‌توان برای آن ماهیتِ حقیقی سراغ گرفت چه بسا برای آن ارایه‌ی تعریف حقیقی ناممکن است، پس ما نقد را آن‌گونه که به نظر ما ـ در مقام تصور و اثبات ـ می‌آید تعریف می‌کنیم و بر این اساس با عبور از مقام واقع از طرح تعریف حدی و رسمی برای چیستیِ نقد در می‌گذریم. زیرا نقد در مقام ثبوت، تصویرها و جلوه‌هایی مختلفی دارد و هر کسی می‌تواند به میزانِ دانش خود دریافتی از آن داشته باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76537
#زیتون_دانشجو
نقشه‌های تازه برای حجاب اجباری در دانشگاه

زیتون
: در پی سخنان رهبر جمهوری اسلامی در دیدار مجازی هفته گذشته با دانشجویان و تاکید او بر حجاب، نهادهای حکومتی در دانشگاه‌ها از نقشه‌هایی تازه برای افزایش سختگیری‌ها دراین‌باره خبر داده‌اند.
آیت‌الله خامنه‌ای در آن دیدار گفته بود: «مسئله‌ی حجاب و حیای اسلامی در دانشگاه‌ها است که من نسبت به این مسئله دغدغه دارم و من خواهش می‌کنم که هم مسئولان دانشگاه‌ها و رؤسای دانشگاه‌ها، هم مدیران وزارت‌های مربوط به دانشگاه‌ها، هم خود دانشجوها به خصوص دخترخانم‌ها به مسئله‌ی حجاب، به مسئله‌ی فاصله‌گذاری بین زن و مرد که در اسلام وجود دارد توجّه کنند، به آن اهمّیّت بدهند و موازین شرعی را در دانشگاه رعایت کنند».
پس از این سخنان «بسیج جامعه زنان کشوری» از ضابطان و دانشجویان دختر خواست تا «در نظر داشته باشند که برای ترویج عفاف و حجاب، گاهی تذکر لسانی موثر نیست و بر اساس مقتضیات زمان باید به ابزارهای دیگری دست یازید و لازم است که امر به معروف و نهی از منکر در قالب های مختلف انجام شود که می توان از ظرفیت تشکل هایی مانند بسیج دانشجویی و کانون قرآن و عترت در دانشگاه ها استفاده کرد».

به گزارش خبرگزاری بسیج، در این نامه آمده است: «در زمان فعلی با توجه به استقبال دختران از فرصت های مختلف تحصیلی در کشور، تعداد دانشجویان دختر نسبت به پسر در بسیاری از رشته ها افزایش پیدا کرده است و از آنجا که دانشگاه نظارت سفت و سختی را در زمینه رعایت حجاب و موازین شرعی ندارد، فضای دانشگاه ها از آنچه مقیاس اسلامی محسوب می شود فاصله گرفته است. در وهله اول این وظیفه روسا، مدیران و مسئولان دانشگاه است که علاوه بر تمرکز بر غنای محتوای آموزشی، دغدغه برقراری نظم و آرامش در دانشگاه ها را داشته باشند که این حاصل نمی شود مگر با رعایت حجاب و اهمیت به فاصله گذاری های شرعی. متاسفانه برخی از دانشگاه ها به جهت کسب درآمد بیشتر با ورود دانشجویان اتباع خارجی، نسبت به رعایت حجاب این افراد توجه نمی کنند، به کرات مشاهده شده است که دانشجویان غیرایرانی به محض ورود به محوطه دانشگاه حجاب خود را بر می دارند و به صورت کاملا آزاد در دانشگاه تردد می کنند. این اتفاق نامیمون با توجیهات اقتصادی از جمله کم بودن عایدی دانشگاه از دولت و خودگردانی دانشگاه ها همراه است و دامنه آن در عدم سخت گیری نسبت به دانشجویانی که به حجاب خود اهمیت نمی دهند گسترش یافته است. در اختلاط با نامحرم که رهبر معظم انقلاب نسبت به آن نیز واکنش نشان داده اند نیز تدابیری در دانشگاه ها صورت نمی گیرد. هرچند که به صورت مقطعی بحث تفکیک جنسیتی در برگزاری کلاس ها مطرح شد اما در محوطه های باز دانشگاه این اختلاط ها وجود دارد و متولیان امر حساسیتی نسبت به آن از خود نشان نمی دهند. این سهل انگاری ها گاهی اوقات توجیه سیاسی به خود می گیرد و متولیان امر در دانشگاه ها بیان می کنند که از ترس واکنش های دانشجویان در مقابل قوانین فرهنگی دانشگاه ها به این موضوعات مهم و دغدغه مند نمی پردازند. با بررسی این موضوعات می توان گفت که عزم جدی ای در زمینه رعایت حجاب و عفاف در دانشگاه ها وجود ندارد».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76525
هنر، تبدیل اختلاف به ائتلاف است
هرمز شریفیان

هم‌زمان با ورود به بیست‌وچهارمین سالگرد «دوم خرداد»، اصلاح‌طلبان در بدترین شرایط سیاسی ــ اجتماعی خود طی دو دهه اخیر قرار دارند. قلع و قمع کردن نامزدهای آنان برای انتخابات مجلس در اسفند ماه پارسال توسط شورای نگهبان و کناره‌گیری آنان از این انتخابات و همچنین وضعیت انتقاد برانگیز و ضعیف «شورای‌عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان» و استعفای «سیدعبدالواحد موسوی لاری» نایب رئیس این شورای راهبردی و از سویی، حملات همه جانبه بیشتر جریان‌های سیاسی درون و بیرون از کشور، آنان را در وضعیت بسیار خطیر و دشواری قرار داده است.

مشکل دیگر اصلاح‌طلبان، انتخابات ریاست جمهوری سال آینده است که در آن کارزار نیز دورنمای مفید، تاثیرگذار و ارزشمندی را نمی‌توان برای آنان متصور شد. در این بین اما حملات و انتقادهای تند «حزب کارگزاران سازندگی» به «اصلاح‌طلبان دوم خردادی» و نماد و پرچمدار آنان یعنی «سیدمحمد خاتمی»، گمانه‌زنی‌های گوناگونی را نزد کنشگران و تحلیلگران سیاسی مطرح کرده است.
«کارگزاران سازندگی» و در راس آنان «غلامحسین کرباسچی» دبیرکل این حزب و شهردار سابق تهران و رسانه‌های همسو با آنان طی هفته‌های گذشته انتقادهای بسیار تندی را به رئیس جمهور اصلاحات و رئیس «شعسا» یعنی «محمدرضا عارف» وارد کردند. این نقدهای اعتراض‌گونه بیشتر متوجه عملکرد ضعیف شورای عالی سیاست گذاری اصلاح طلبان و مدیریت ناموفق «محمد خاتمی» و «محمدرضا عارف» بوده که انتقادهای به‌جایی نیز هستند. همچنین عملکرد بسیار ضعیف «عارف» در «فراکسیون امید» و در مجلسی که چند روز پیش ماموریتش پس از ۴ سال به پایان رسید، از دیگر انتقادهایی است که به «خاتمی»، «عارف» و «شعسا» وارد است.
اما موضع‌گیری‌های «کارگزاران» طی یکی دوسال گذشته و رفتارهای «پراگماتیستی» که به آن مشهورند و نوع انتقادهایشان، نکات دیگری را به ذهن متبادر می‌کند.
«کارگزاران سازندگی» برخلاف «حزب اتحاد ملت» که به «خاتمی» اتصال باوری و عاطفی دارند، در انتخابات مجلس در اسفند ۹۸ شرکت کردند و در گفتمان‌شان این نکته مشهود بود و هست که در هر شرایطی (حتی رد صلاحیت‌های گسترده) باید در انتخابات شرکت کرد؛ شرایطی که «حزب اتحاد ملت» آن را برنتافت و در انتخابات شرکت نکرد.
بسیاری از ناظران، این عملکرد «حزب کارگزاران سازندگی» را ارسال پالسی به حاکمیت تلقی کردند که آماده هستند با وجود تمام محدودیت‌ها در کنار نظام بایستند به این امید که راس هرم قدرت در ایران به آنان اجازه دهد که سهمی از حاکمیت داشته باشند. این تحلیل و نشانه‌های دیگری که ممکن است بسیاری از ما از آن بی‌خبر باشیم، احتمالا به این معناست که حاکمیت به شروطی، حضور آنان در دایره تصمیم گیری را بلااشکال می‌داند و برای همین «کارگزاران» تصمیم گرفته‌اند تا با به در کردن رقیبان از صحنه، به یگانه تشکل منتقد تبدیل شوند که در آینده، راهی برای حضور در حاکمیت هم به‌دست آورند.
نکته‌ای که «کارگزاران سازندگی» آن را برای خود نقطه قوت می‌دانند شخص «حسن روحانی» است که تنها یکسال از عمر ریاست جمهوری‌اش باقی مانده و به احتمال بسیار پس از این دوران مانند سایر روسای جمهور(غیر از سیدمحمد خاتمی) به مسئولیتی منصوب خواهد شد که احتمال دارد ریاست بر «مجمع تشخیص مصلحت نظام» باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76532
پرونده ویژه فساد | وزارت اطلاعات
 داماد وزیر اطلاعات؛ کار چاق‌کن بدهکاران بانکی و «فعالِ» حوزه برق
‌
https://www.zeitoons.com/75988

زیتون ـ فریبرز کلانتری:
 یکی از نام‌هایی که در دادگاه علی دیواندری، مدیر عامل سابق بانک‌های ملت و پارسیان مطرح شد، احسان سخایی، داماد محمود علوی، وزیر اطلاعات بود. فساد او اما تنها به موضوع این دادگاه ختم نمی‌شود، سخایی کارگزار یا به عبارت بهتر کار چاق کن یکی دیگر از بدهکاران بانکی به نام عبدالحسین فضل‌الهی هم هست.

فرد رو به تصویر، علی دیواندری
در جلسه دادگاه دیواندری نام احسان سخایی به عنوان کار چاق‌کن فردی به نام سید عبدالله دستغیب که گیرنده تسهیلات کلان بانک ملت بود، آورده شد. سخایی توانسته بود با رانت سیاسی و سواستفاده از قدرت، ۲۲۰ میلیارد تومان بخشودگی برای تسهیلات دستغیب دریافت کند. 
البته این خبر کمی بعد توسط سبزواری، مدیرعامل شرکت طرح و اندیشه بهساز ملت که مسئول وصول مطالبات این بانک است تکذیب شد و بعد از آن هم دیگر دادگاه دیوانداری به شکل غیرعلنی برگزار شد.
از سوی دیگر احسان سخایی و سید شهرام دستغیب (برادر عبدالله دستغیب)، در شرکت «سندکو آی جی» سوئیس در تهران، همکار بودند.
عبدالله دستغیب به عنوان یکی از چهره‌های کلیدی در فساد بانکی در ایران مطرح است و در همان دادگاهِ علی دیواندری عنوان شد که دستغیب با استفاده از نفوذ نزدیکان، دوستان و همدستانش از بازپرداخت رقمی بالغ بر هزار میلیارد تومان بدهی به نهادهای مالی و دولتی ایران فرار کرده است.
بر اساس اطلاعاتی که سایت روزنامه رسمی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است، احسان سخایی، در سال نود و پنج، چندین شرکت تاسیس می‌کند که موضوعاتی مثل واردات، صادرات، تولید، توزیع، پخش، مدیریت انرژی و خدمات فنی و مهندسی را شامل می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75988
قانون‌گذار، پدر یا «معشوق»
چه کسی رومینا را کشت؟

زیتون ـ شیوانظر آهاری
: دردآور و کوتاه، اما نه بی‌سابقه. پدری سر دختر چهارده‌‏ساله‎اش را با داس برید تا این «لکه ننگ» را از دامان خانواده پاک کند.
خبرهای اولیه نشان می‌داد دختر نوجوانی در یکی از توابع شهر تالش با پسری فرار کرده است، پس از دستگیری، با وجود اصرار دختر مبنی بر عدم تحویل او به خانواده، پلیس بدون در نظر گرفتن امنیت دختر، او را به همان خانه‌ای می فرستد که از آن گریخته بود و شب‌هنگام وقتی پدر موفق نمی‌شود او را خفه کند با داس سرش را می‌برد و سپس دستگیر می‌شود.

مراسم تشییع رومینا اشرفی
ماجرایی بسیار شبیه به قتل‌های به اصطلاح «ناموسی» هولناک و تکان‎دهنده دیگر است که دختران و زنان صرفا به دلیل علاقه به مردی یا برقراری رابطه با وی، قربانی خشونت خانگی می‌شود. فعالان حقوق زنان در عرصه بین‌المللی اما نام این پدیده را «زن‌کشی» (Femicide ) می‌گذراند. کشتنی با تعاریف و ویژگی‌ها خاص خود. در یک تعریف فراگیر «زن‌کشی» یک اصطلاح برای تعریف جنایت بر اساس جنسیت است که تحت عنوان «قتل عمدی زنان (یا دختران) به دلیل زن بودن» تعریف می‌شود، گرچه تعاریف بسته به بستر فرهنگی هر جامعه متفاوت است.
قربانیِ پدیده‌ای به نام «ناموس» شدن، صدها سال است که بر سر زنان سایه افکنده و از افغانستان گرفته تا هند و پاکستان و اردن و ایران، هر از چند یکبار زنی را صرفا به دلیل اینکه ناموس کسی بوده به کشتن می‌دهد. مثل زینب ۱۴ ساله بویراحمدی که برادرش در آذرماه سال گذشته او را کشت، چون گمان می‌کرد پسری را دوست دارد. یا دو دختر آبادانی که سال گذشته به دست عمویشان کشته شدند و یا سیمای ۲۰ ساله که در همین تهران توسط پدرش کشته شد.
از پدر قاتل تا پدر صاحب عزا
از صبح روز گذشته که اعلامیه مرگ رومینا اشرفی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود، بیش از هرچیز نام بزرگ پدرش به عنوان صاحب عزای اصلی و سپس نام دیگر مردان خانواده توی ذوق می‎زند. پدری که قاتل است در صدر اعلامیه گرامی داشته شده و سپس عموها و پدربزرگ و برادرزاده‌ها. نه اثری از نام مادر است و نه کسی نشانی او را می‌داند. فیلم کوتاه منتشر شده از خاکسپاری دخترک نوجوان، صدای شیون‎های زنی را در پس‌‏زمینه دارد. شیون زنی داغدار و فرزند از دست داده. ما تنها صدای فریادش را می‌شنویم. او نه اسم دارد و نه توانی برای اینکه شوهرش را مجازات کند. چند صباح دیگر به عنوان ولی دم ناچار است از جرم شوهرش بگذرد و مردی که یک شب با بی‌رحمی و قساوت، داس را بر گردن دختر نوجوانش گذاشته و او را کشته باز در نقش قهرمان به آبادی برمی‌گردد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76559
چه آرزوها که نمرد!

*برای رومینا اشرفی و همه آرزوهایی که به قتلگاه رفت
#خط_سوم
وضعیت روزنامه‌نگاران ایرانی در ترکیه
زندگی در سایه ترس

https://www.zeitoons.com/76622

زیتون
ـ مینا مصطفوی: سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) در گزارش خود در ۱۱ اردیبهشت ۹۹ از وضعیت روزنامه‌نگاران پناهجو در ترکیه اظهار نگرانی کرده است. در این گزارش آمده روزنامه‌نگاران ایرانی با دیرکرد اداری بررسی پرونده‌هایشان از سوی ترکیه و کمیساریای پناهندگی و تهدیدهای جمهوری اسلامی روبه‌رو هستند.

سازمان گزارشگران بدون مرز در این گزارش به دوازده روزنامه‌نگار ایرانی که قربانی آزارهای نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی بوده و در سایه ترس و تهدید در کشور ترکیه منتظر تعیین تکلیف کمیساریای سازمان ملل و انتقال به کشوری امن هستند اشاره کرده است.

آیا تهدید روزنامه‌نگاران موضوعی وهمی‌ست یا قابلیت اجرایی دارد؟
نداشتن حق انتخاب برای تعیین محل زندگی در شهرهای بزرگ و امکان شناسایی روزنامه‌نگاران در شهرهای کوچک با جمعیت کم یکی از عوامل موثر در افزایش ناامنی ژورنالیست‌ها و فعالین سیاسی در ترکیه است.
با بسته شدن دفتر کمیساریای سازمان ملل در ترکیه در سپتامبر ۲۰۱۸ و واگذاری تمام امور مربوط به پناهجویان به اداره مهاجرت این کشور، روند بررسی به پرونده پناهجویان با کندی مواجه شد و در سال ۲۰۱۹ عملا بررسی پرونده پناهجویان ایرانی از اولویت خارج شد. علاوه بر کارشکنی در امور ثبت نام و تحویل کارت هویت، پناهجویان ایرانی عمدتا به شهرهای کوچک و دورافتاده تبعید می‌شوند. زندگی در شهرهای کوچک به‌طور بالقوه می‌تواند بستر مناسبی را جهت سلب امنیت روزنامه‌نگاران فراهم کند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76622
جواد موسوی خوزستانی
پل طبیعت

پیشکشِ «پروین بختیارنژاد» که هر چه زمان می‌گذرد جای خالی مبارزه‌ی مستمرش علیه قتل‌های ناموسی، و ممانعت از تکرار قتل «رومینا اشرفی»ها، بیش‌تر به دیده می‌آید. یاد و خاطره‌ی این بانوی مبارز و شریف، ماندگار باشد.

***

دیشب با خود عهد کرده‌ بود: «می‌رم‌، باید برم‌، هر طور شده‌…». بی ‌توجه‌ به‌ نگاه‌ عابران‌، به‌طرف‌ میدان‌ حرکت‌ می‌کند «همون‌جا که‌ پارسال‌ با مامان رفتیم برا خرید منجوق‌ و پولک..» از آن‌جا باید به مقصد می‌رفت: پل فلزی! «..می‌رم رو پل که‌ ببینن همه؛.. که به گوش همه همسایه برسه، خانم ناظم‌ام بفهمه؛…» صبح قبل از ترک خانه، مادر گفته بود: «مثِ سنگ بُنِ چَه جُم نمی‌خوردی که یعنی خوابی! ها؟ حواسم بهت بود یه بارم غلت نزدی؛ صبر آوردی بابات و جاسم برن مغازه. تا بسته‌شدنِ در حیاطِ‌ شنیدی جَلدی از جات پاشدی داری هول و دست‌پاچه رختاتو می‌پوشی؛ نه آبی به صورتت زدی، نه معقول می‌شینی یه لقمه صبونه بذاری دهنت
ـ می‌بینی که ساعتو! دیرم شده.
ـ سی چه ئیقد شتاب داری؟ یه دقّه قرار بگیر آخه؛ بیا اول ئیِ بذار دهنت. همی یه لقمه‌.
ـ ولم کن مامان.
ـ جلو بابات نمی‌خوری باشه‌خب نخور، از دس منم نمی‌خوری؟ ئیقد عناد نکن با خودت، سه روزه خوراک نخوردی! زار و نزار شدی!… بیا همی یه لقمه‌نِه بگیر. حنظل نیس که؛ نون و پنیره
ـ اااه.چند بار بگم نمی‌خوام! گشنم نیس؟
ـ آخه چرا خون به دل آدم می‌کنی
ـ من رفتم
ـ با توأم ننه صبرکن… از دس تو چه خاکی به سر کنم…
به‌ بهانه‌ی‌ دادن‌ آخرین‌ امتحان‌، با روپوش‌ مدرسه‌ و چادر مشکی‌ از خانه‌ بیرون می‌زند. پرسان‌، پرسان‌ از عبدل‌آباد می‌اندازد در خیابان سعیدی به سمت اسماعیل‌آباد و از آن‌جا خودش را به‌ میدان‌ راه‌آهن‌ می‌رساند. متوجه‌ شلوغیِ میدان‌ راه‌‌‌آهن‌ و سروصدای‌ وسایط‌ نقلیه‌ نیست. دست می‌برد زیر چانه‌اش و سعی می‌کند گره محکم‌ روسری‌ مشکی‌ را کمی شل کند. لبه‌‌ی‌ چادر را محکم‌‌تر به‌ چنگ‌ می‌گیرد‌. به‌ تصمیمی‌ فکر می‌کند که‌ شب‌ تا صبح‌، نگذاشته‌ بود بخوابد «می‌رم‌، باید برم‌، هر طور شده‌…»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/76651