روز شفاف‌سازی بودجه‌ها و قراردادها
بودجه حوزه‌های علمیه دوباره زیر ذره بین

زیتون-حسام فریدنی: برخی تحلیل‌گران زمینه اولیه اعتراض‌های دی ماه را واکنش‌های فضای مجازی به بودجه سال ۹۷ می‌دانند.

هرچند که جزئیات بودجه پیش از آن هم منتشر می‌شد اما در فضای عمومی جنجال‌برانگیز نشده بود و در سال ۹۶ برای اولین بار در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفت.

حسن روحانی روز شنبه در جمع مدیران ارشد دولت گفته بود که دستور داده پول پرداخت شده به نهادهای حکومتی منتشر شود.

وی تاکید کرده بود:«یکی از کارهای ممکن که انجام دادیم این بود که بر مبنای عملکرد به دستگاه‌ها پول بدهیم. به وزارت اقتصاد هم گفته‌ام پول‌هایی که به دستگاه‌ها می‌دهد باید منتشر شود تا مردم بدانند».

ساعاتی بعد وزارت اقتصاد اعلام کرد که «گزارش پرداخت‌های خزانه‌داری کل کشور» در فروردین ماه را منتشر کرده و این گزارش در ماه‌های آینده نیز منتشر خواهد شد.

این گزارش هم مانند بودجه سال ۹۷ در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است، به خصوص بخش‌های مربوط به بودجه حوزه‌های علمیه، شورای نگهبان، صدا و سیما و دیگر نهادهای زیر نظر رهبر جمه‌وری اسلامی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49001

فرار از منطقه مرزی
در حاشیه برنامه پرگار در باره هم‌جنس‌گرایی

زیتون-رضا علیجانی : برنامه پرگار در باره همجنس‌گرایی که در فضایی امن و بدور از تنش و اتهام و ترس از تعصب و تخریب، تکفیر و گزمه، بین دو نگاه سنتی و مدرن صورت گرفت بسی دلچسب بود؛ هر چند غم پنهان فقدان امنیت و آزادی در وطن را باز فرایاد می آورد.

اما؛ جدا از هرگونه ارزش داوری که در باره طرفین بحث داشته باشیم، این مناظره از منظر روش‌شناسی دو طرف بحث، حائز اهمیت نمادین فراوانی است. یک طرف از موضع سنتی و نقلی و طرف دیگر از موضع مدرن و عقلی به چالش با دیگری می‌پردازد. نکته مهم اما آنجاست که طرف سنتی می‌خواهد گفتار خویش را نیز با عقل و جهان جدید تطبیق دهد و طرف مدرن تلاش می‌کند با سنت و به خصوص متن مقدس نیز هم‌آوایی داشته باشد.

در این نقطه مرزی طرف سنتی شفاف‌تر عمل می کند و پنهان نمی‌کند که هر گاه ارزش‌های جهان مدرن با نص و ظهور آن تعارض داشته باشد طرف نص را خواهد گرفت و ابایی هم ندارد که به ناتوانی‌های عقل اشاره کند. اما طرف مدرن از ابتدا تا پایان بر روی این نکته عام و کلی می‌ایستد که چون خداوند حرف غیرعادلانه نمیزند پس اگر متنی چنین بود باید تلاش کرد تفسیر و تاویلی مطابق با عدالت (و عقلانیت) از آن بدست داد و ابا دارد که وارد مناطقی شود که «نص» آشکارا ظهوری غیرعادلانه و غیرعقلانی (از زاویه مدرنی که او از آن منظر می نگرد)، دارد. وی در این موارد با فرار از نقطه نزاع سعی می‌کند با طرح مثال‌های نقض در واقع با طرف مقابل به جدل بپردازد. نراقی سعی می‌کند به طور غیرمستقیم بگوید اگر تفسیر من را نپذیرید در جای دیگری دچار مشکل خواهید شد. مثال‌های درست و دقیقی هم می‌زند و به سراغ برده‌داری و نقض حقوق زنان و دیگر تبعیضات آشکار (که اینک مورد توجه معدل عقل امروز و طرد شده از سوی همگان است)، می رود.

به عنوان یک بیننده و رهروی کوچکی در مسیر نواندیشی دینی؛ هر گاه از منظر سنتی به بحث نگاه می‌کردم کاملا در صف آقای مشکور قرار می‌گرفتم و سخنانش را منسجم و متقن می‌یافتم و هر گاه از زاویه مدرن و انسان‌گرا و عقل‌گرا می‌نگریستم عمیقا با آقای نراقی همدلی داشتم. در مجموع هم با صف نواندیشانه (دینی ) نراقی همسو بودم.

اما یک مشکل بنیادی در متدلوژی اسلام شناسی آرش نراقی تلاش بیهوده و ناکام برای توجیه متن و پرهیز از ورود به بحث تاریخیت آن است. همین مشکل به صورت وارونه‌ای در نگاه مشکور نیز وجود دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49036

غم‌انگیز و واقعی

روحانی و سپاه؛ پایان ماه عسل؟
مرتضی کاظمیان

پس از حدود ۱۰ ماه سکوت و همراهی خاموش و پرهیز از چالش کلامی، به‌نظر می‌رسد که دور جدیدی از کشاکش علنی میان روحانی و امنیتی‌های حاکم بر سپاه و مخالفانش آغاز شده است.

روحانی در مراسم روز ارتش، سخنانی توأم با کنایه و طعن در نقد سپاه ابراز کرد۱. واکنش تریبون‌های اصلی سپاه، به‌گونه‌ای قابل‌حدس، سریع و تند بود. از بیانیه رسمی سپاه به‌مناسبت روز پاسدار تا جانشین فرمانده کل سپاه و رئیس بسیج و روزنامه جوان (وابسته به سپاه) و رسانه‌های همسو با امنیتی‌های حاکم بر سپاه، جملگی روحانی را مورد انتقاد قرار دادند و به رئیس‌جمهور تاختند۲.

روحانی در نشست هم‌اندیشی مدیران ارشد دولت نیز پس از مدت‌ها سخنان تندی بیان کرد؛ سخنانی انتقادی در برابر مخالفان دولت و رقبای سیاسی خود۳.

این رفتار وی موجب تعجب و حتی پرسش روزنامه کیهان شد. تریبون راست افراطی در شماره دوشنبه سوم اردیبهشت خود با طرح این پرسش که «چرا روحانی درباره سپاه این‌قدر متناقض موضع می‌گیرد؟» نوشت: «مرور سخنان روحانی درباره سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از نوعی حرکت زیگزاگ و متناقض حکایت می‌کند.» کیهان با اشاره به «کنایه‌گویی» روحانی به س‍پاه از «طعنه‌گویی و اتهام‌پراکنی‌های» وی انتقاد کرد و آن را با توجه به برخی مواضع توأم با حمایت‌ وی از سپاه «سئوال‌برانگیز» خواند.

اما چگونه است که روحانی بعد از چند ماه سکوت دوباره به نقد غیرمستقیم سپاه می‌پردازد یا ادبیاتی انتقادی پیشه کرده است؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49075

مرز های بسته و سفره‌های خالی کول‌بران
زمانی برای شلیک به اسب‌ها

زیتون-پریا منظر زاده: ۲۰ سال پس از «زمانی برای مستی اسب‌ها» که حکایت رنج های کول‌بران بود، کول‌بران و اسب‌هایشان براثر شلیک ماموران کشته می‌شوند و به گفته نماینده مجلس با طرح جدید دولت ۸۰ هزار نفر از آنان بیکار شده‌اند.

از فروردین ماه کول‌بران بار دیگر خبر ساز شده‌اند. مرزهای غربی که زمانی یکی از مراکز گردشگری و خرید در ایران بود حالا سوت و کور است. معابر مرزی بسته شده و داد و ستد کالا صورت نمی‌گیرد. هفته گذشته، مردم معترض به طور نمادین سفره‌های خالی در شهرهای استان کردستان پهن کردند.

در آخرین واکنش وزیر کشور ایران وعده داد که مشکل کول‌بران در یک هفته آینده حل خواهد شد.

عبدالرضا رحمانی فضلی از معاون امنیتی انتظامی این وزارت کشور خواست در جلسه مشترک با استانداران مرزی و دستگاه‌های مسئول ظرف یک هفته آینده موانع پیش روی فعالیت کول‌بران در استان‌های مورد نظر را بررسی و راه‌کارهای پیشنهادی را ارائه کنند.

وی درعین حال بر طرح دولت تاکید کرد و گفت که دولت «با طرح جدیدی که اخیرا به تصویب رسانده بدنبال ساماندهی فعالیت کول‌بری در استان های مرزی است».

روز یک‌شنبه هم جلسه بررسی آخرین وضعیت بازارچه های مرزی به ریاست وزیر کشور برگزار و برخی از مواد آیین‌نامه ساماندهی مبادله کالا در بازارچه‌های غیر رسمی موقت مرزی مورد بازنگری قرار گرفت.

وزارت کشور اشاره‌ای به جزئیات تغییرات در این آئین‌نامه‌ها نکرده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49082

فیلترینگ سیاسی و واگذاری قدرت نرم
کریم پورحمزاوی

ارتباط پدیده‌هایی مانند اقتصاد و جامعه‌شناسی و فرهنگ با سیاست و تاثیر این ارتباط بر تحولات اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و در کل انسانی، دیر بازی است که مورد توجه پژوهشگران علوم انسانی بوده است. از این‌رو حوزه‌های پژوهشی، اصطلاحاتی مانند اقتصاد سیاسی و جامعه‌شناسی سیاسی و فرهنگ سیاسی نیز وجود دارد.

یکی از پدیده هایی که بر تحولات سیاسی و در نتیجه انسانی تاثیر می‌گذارد پدیده یا موسسه «رسانه» است. از این منظر نیز در حوزه های پژوهشی با موضوع «رسانه سیاسی» به شکلی جدی برخورد می شود. اینترنت و زیر مجموعه هایی مانند شبکه های اجتماعی به تدریج و از ابتدای قرن بیست و یکم تا به امروز توانسته است خود را به عنوان جزئی لا ینفک از بدنه موسسه رسانه و زندگی روزمره مردم و در نتیجه یک ابزار سیاسی, مطرح کند. در نتیجه اینترنت نیز به خودی خود می تواند از اصطلاح «اینترنت سیاسی» برخوردار باشد و فیلترینگ نیز در اینترنت سیاسی، فیلترینگی سیاسی است. اینترنت به عنوان بخشی از بدنه رسانه می تواند برای اموری مانند تبلیغات سیاسی «پروپاگاندا» و جنگ روانی و یا کلا ابزاری برای اعمال قدرت نرم مورد استفاده قرار گیرد. اما قبل از وارد شدن به حوزه رقابت رسانه ای ایران در سطح منطقه ضروری است تا اشاره ای کوتاه به پیش زمینه اعمال قدرت نرم از سوی جغرافیایی که امروزه ایران نامیده می شود داشته باشیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49185

آقای مرتضوی! ما فرار نکردیم
زندان اوین، آقای سعید مرتضوی!

می‌گویند یکی از مقامات قضایی کشوری را پس از انقلاب گرفتند و در همان زندانی انداختند که بقیه را زندانی می‌کرد. وقتی وارد شد، گفت چقدر سلول کوچکی است، سلول بزرگ‌تر ندارید؟ گفتند: این زندان را خودت ساختی، دفعه بعد سعی کن بزرگ‌ترش را بسازی. حالا حکایت ماست و آقای سعید مرتضوی. دو بار زندان رفتم، یکی با حکم قاضی مقدس احمدی که جوانی ترورش کرد و تا لحظه اعدامش آن جوان دستش را با خوشحالی تکان داد، چون باور داشت که ظالمی خونریز را کشته است. و باری دیگر به حکم سعید مرتضوی به زندان رفتم. شنیدم که در شمال، در یک خانه ویلایی پنهان بوده و دستگیر شده و زندانش کردند. یادش به شر باشد هر دو بار که بازداشت رفتم، قاضی بخاطر بیم فرار حکم زندان داده بود. به قاضی مقدس گفتم: مرد حسابی! من خودم خودم را معرفی کرده بودم. بیم فرار یعنی کسی بخواهد فرار کند. من خودم را معرفی کردم، چه بیم فراری؟ گفت: فرمالیته است. اما نه، فرمالیته نبود. می‌دانست اگر خودش بخواهد زندان برود، حتما فرار می‌کند. البته فرار حق زندانی است. ولی ما به آن زندان افتخار کردیم. وقتی دخترم به زندان آمد سرش پایین نبود، اگرچه من دوست نداشت عزیز دوست داشتنی‌ام را در آن محیط زشت ببینم، ولی ما فرار نکردیم آقای مرتضوی.

دفعه اول سال ۱۳۷۷ بود. یادت هست آقای مرتضوی!؟ همان تابستان ۷۷ که آقا اشاره انگشت نشان داد و شما حکم صادر کردید و جلایی‌پور و جوادی‌حصار و شمس‌الواعظین را در دفتر روزنامه توس دستگیر کردید و حکم بازداشت من و سازگارا را نشان دادید. آن روز یکی از عزیزانم که تصادفا همکارم بود، به من تلفن زد که حکم دستگیری‌ات را دارند. نیا روزنامه. رفتم خانه یکی از دوستان. از آنجا تلفن زدم به سازگارا که سفری رفته بود مالزی. گفتم: چه می‌کنی؟ گفت: کار دارم ولی نمی‌خواهم کسی فکر کند از زندان فرار می‌کنم. گفت وقتی خبر را شنیدم بلیط فردا را گرفتم، بیا فرودگاه با هم می‌رویم دادگاه انقلاب.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49240

نامه‌ای که به آیت‌الله نرسید
پرونده ویژه «زیتون» | روایت مهدی هاشمی از یک مثلت

زیتون- علی کلائی: بر پیشانی این نامه مهر«سری» حک شده است. نامه‌ای «سری» از کسی که در مهرماه ۱۳۶۶ به دست محمد محمدی نیک (ری شهری) اعدام شد، خطاب به قائم مقام رهبری وقت و کسی که در آن روزها «امید امت و امام» لقب گرفته بود.

نامه‌ای که از یک «مثلث» حکایت دارد که می‌خواهند بر امورات مملکت تکیه بزنند و در واقع در آن زمان تکیه زده‌اند، اما قائم مقام رهبری وقت و در واقع رهبر بعدی نظام مانع آنان در آن زمان و عامل ترسشان برای زمان‌های بعدی است.

این نامه البته به دست آیت‌الله منتظری نرسید. نامه شکل چرک‌نویس دارد و مهدی هاشمی در روزهای پیش از بازداشت نوشته بود.

بعد از بازداشت مهدی هاشمی این نامه دست وزارت اطلاعات می‌افتد. این نامه را هم اولین بار وزارت اطلاعات منتشر کرده است.

نامه‌ای که سیدمهدی هاشمی، در آخر آن می نویسد: «من تصور می کنم که اگر روند کنونی رهبری در آینده حفظ شود و بخواهند جریاناتی را به رهبری آینده انقلاب تحمیل کنند که معادلات تغییر نکند، فعلی الاسلام السلام، باید فاتحه انقلاب خوانده شود و مطمئن باشید که یهلک الحرث و النسل می شود. از اینرو احساس خطر می کنم».

سید مهدی هاشمی پس از این می پرسد: «وجود من چه خطری برای آقایان ایجاد کرده، همه نیروها به راه افتاده اند که مرا منکوب کنند. مگر من در این مملکت به مناصب آقایان و قدرت و فرمانروایی و جاه و جبروت شان لطمه ای زده ام؟مطمئنا این مثلث، امام را به موضع گیری خواهند انداخت. و غلط کاری های گذشته تکرار می گردد».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49070

تریبون حکومت در اجاره معترضان

زیتون-مریم تاوار: نماز جمعه‌ها که همواره نماد تریبون رسمی حکومت در همه شهرهای ایران بود اینک به صحنه حضور و اظهار نظر معترضان بدل شده است. نماز جمعه سابقاً تریبونی برای رساندن صدای حکومت به مردم بود اما اکنون گروهی از معترضان از آن برای رساندن صدای خود استفاده می‌کنند.

پیش از این تنها خبر راه پیمایی‌های حکومتی به خبر نمازجمعه پیوست می ‌شد اما اینک مدتی است که خبرهای حضور معترضان در نماز جمعه در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر می‌شود و بازتاب گسترده ای دارد.

تریبون‌های نمازجمعه در دهه هفتاد و هشتاد به سازمانی اداری تبدیل شد که مردم را از اداره‌جات و صنوف به آنجا می‌آورند. امروزه به نظر می‌رسد به غیر از این کارکردها، نمازجمعه به ضد خودش تبدیل شده و مکانی برای انتقاد و اعتراض به وضعیت موجود شده است.

نخستین بار این اتفاق در جریان خطبه‌های نماز جمعه ۲۶ تیر ۸۸ به امامت اکبر هاشمی رفسنجانی اتفاق افتاد و هزاران نفر از معترضان در بزرگ‌ترین نمازجمعه سال های اخیر شرکت کردند.

تلاش برای جلب اعتماد مردم، انتقاد از عملکرد صدا و سیما، دلجویی از آسیب‌دیدگان، آزادی رسانه‌ها و مطبوعات، آزادی زندانیان سیاسی از جمله مواردی بود که رفسنجانی از لزوم آنها سخن گفته بود.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، وزیر اطلاعات ایران پیش از این مراسم در مورد بروز «صحنه‌های نامطلوب» در نماز جمعه هشدار داده بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49206

عباس؛ عکاسی که با نور می‌نوشت

زیتون- عکاس سرشناس عکس‌های آشنا از روزهای انقلاب ۵۷ ایران و یکی از اعضای مهم آژانس عکاسی مگنوم که چهره شخصیت‌های سیاسی مهمی از فیلتر دوربین او گذشته‌اند، صبح روز چهارشنبه، پنجم اردیبهشت، در پی مبارزه با بیماری سرطان در سن ۷۴ سالگی در پاریس درگذشت.

عباس عطار در «خاش» از توابع استان سیستان و بلوچستان به دنیا آمد. در ده‌سالگی به همراه خانواده‌اش از ایران مهاجرت و از سال ۱۳۴۹ پس از پایان تحصیلات‌اش در رشته ارتباطات در بریتانیا، حرفه عکاسی را آغاز کرد.

چهارده ساله بود که در انقلاب ضد استعماری الجزایر اولین عکس‌هایش را گرفت و ۲۶ ساله بود که عکس‌هایش در مجلات جهان به چاپ رسید.

از سال ۱۹۸۱ به عضویت آژانس عکس مگنوم درآمد و چهار سال بعد عضو تمام وقت این آژانس شد.

تاریخ تأسیس «مگنوم» به سال۱۹۴۷ بازمی‌گردد؛ آژانسی که توسط عکاس مشهور فرانسوی «هنری کارتیه برسون» به همراه «رابرت کاپا» و تعدادی از عکاسان جنگ جهت ثبت وقایع مختلف سیاسی و اجتماعی دنیا تشکیل شده بود.

این آژانس عکاسی، که عباس را «شهروند واقعی جهان» می‌خواند، خبر درگذشت‌اش را اینگونه منتشر کرده‌ است: «عباس، عکاسی که با نور می‌نوشت، در ۷۴ سالگی در پاریس درگذشت.»

به گزارش مجله تاریخ فرادید، عباس عطار یکی از مشهورترین چهره‌های هنری ایران در جهان به شمار می رود که عکس‌هایش از انقلاب ایران و انقلاب «بیافرا» در آفریقا تا جنگ‌ها و بحران‌های خاورمیانه، بنگلادش، ویتنام، کوبا، اتیوپی، مکزیک و شیلی و آفریقای جنوبی نام او را در عرصه عکاسی خبری مطرح کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49257

ترامپ و چالش برجام
مهدی نوربخش

این روزها بحث‌های زیادی پیرامون سرنوشت برجام و تصمیم دولت ترامپ برای خروج از ان ارائه می‌شود. انچه تابه‌حال مشخص است این‌ است که احتمال خروج امریکا از برجام بسیار بالاست. اما بعد از خروج از برجام، دولت ترامپ می‌تواند به اتخاذ سه سیاست روی اورد.

اول: از برجام خارج شود اما به‌دنبال ان نباشد که از مکانیزم‌های بین‌المللی برای اعمال تحریم‌ها استفاده کند. با اتخاذ این روش، دولت امریکا به اروپاییان اجازه می‌دهد که روابط تجاری و مالی خود را با ایران حفظ کنند.

روش دوم: از برجام خارج شود و به‌دنبال اعمال تحریم‌های گذشته، تحریم‌های ثانویه و تحریم‌های جدیدی از طرف دولت امریکا باشد. تحریم‌های ثانویه بیشتر متوجه کمپانی‌های اروپایی و بین‌المللی می‌شود که با ایران مراودات تجاری دارند. دولت امریکا می‌تواند این کمپانی‌ها را مشمول تحریم‌های خود کرده و بدین طریق اجازه ندهد که ایران به مراودات تجاری جهانی خود ادامه دهد. اتخاذ این روش، به اقتصاد ایران ضربات بسیار بزرگی وارد خواهد اورد.

روش سوم: در قرار داد برجام اگر یک طرف مشکلی با بندی از این قرار داد داشته و عملی مخالف با مفاد انرا مشاهده کند، می‌تواند به شورای امنیت سازمان ملل شکایت کند. اگر این شکایت در مدت یک ماه توسط شورای امنیت مورد بررسی قرار نگرفت و راه حلی برای مشکل ایجاد شده پیدا نشد، برجام بخودی خود لغو و سقوط خواهد کرد. به‌خاطر اینکه ایران تا کنون به همه مفاد قرار داد پای‌بند بوده و این پای‌بندی مورد تایید اژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای نیز قرار گرفته، آمریکا به‌سختی می‌نواند به این راه حل متوسل و در یک مجمع بین‌المللی نظیر شورای امنیت برجام را بی‌اثر کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49275

مستند «قائم مقام»، از آغاز تا پایان
مجتبی لطفی

اول: انتخاب آیت‌اللّه منتظری به جانشینی رهبری

• مستند در این باره تنها به نحو کلی به انتخاب آیت‌الله منتظری توسط مجلس خبرگان رهبری اشاره می‌کند، اما نه از فرایند آن، تعداد اعضاء و نه آراء نام می‌برد و این نقطه عطف مهم به درستی تبیین نمی‌شود.

اینان به مذاکرات خبرگان تیر و آبانماه ۶۴ دسترسی داشته‌اند اما انگیزه نداشتند که مذاکرات مهم انجام شده را در فیلم گرچه در حد چند عبارت یا کلمه درج نمایند. البته از اظهارات آقای سیدعلی محمد دستغیب عضو وقت مجلس خبرگان دقایقی پخش می‌شود اما پیشینه گرایش مردمی به امید امت و امام و فرد دوم نظام، به چه زمانی باز می‌گردد قبل یا بعد از انقلاب؟ در خبرگان سال ۶۴ چه کسانی به دنبال این طرح و مصوبه بودند؟ مسیر این انتخاب اعم از پیشنهاد تا طرح در جلسه خبرگان، سخنان و استدلال‌های نمایندگان مخالف و موافق در باره طرح، موضوع و مصداق آن و سر انجام، انتخاب آیت‌الله منتظری چند ماه طول کشید؟ و مطالب دیگر؛ اصلا در مستند نیامده با این که این فرایند بسیار مهم بوده و کمتر در سپهر سیاسی کشور مطرح شده است. مطرح نکردن این جزییات، گرچه به نحو گزارش و چکیده، این تلقی را ایجاد می‌کند که این انتخاب به قول معروف یک شبه یا بر اساس برخی مقدمه چینی‌های سیاسی و باندی رخ داده است! چنان چه در برخی نوشته‌ها و گفته‌ها مطرح کرده‌اند. مطلب مهم دیگر در این جا عدم رضایت شخص جانشین رهبری است که تبلور آن در نامه آیت‌الله منتظری خطاب به ریاست مجلس خبرگان و نمایندگان مبنی بر توقف بحث رهبری ایشان مشهود است اما مستند حتی اشاره‌ای بدان نمی‌کند و تنها در اواخر این فصل، چند جمله‌ای از آقای اردبیلی در نماز جمعه ذکر می‌شود که به این نامه به طور مبهم اشاره دارد. و حتی به اظهارات آیت‌الله منتظری در خاطرات خویش نیز اشاره نمی‌شود که این حرکت را کار نادرستی توصیف می‌کند که هم به ضرر ایشان و هم انقلاب بوده و اصلا از نظر قانونی قائم مقامی پیش بینی نشده بود و سپس به نکته مهمی تصریح دارد که اگر امام مخالف این انتخاب بود چرا به خود من به صراحت یا با پیغام یا کنایه نفرمود؟! پس از این انتخاب، به عقیده ایشان، تنها چیزی که حادث شد ایجاد توقعات بی‌شمار برای مسئولان و جامعه بود با این که هیچ سازکاری به عنوان وظایف و اختیارات قائم مقام در قانون تعریف نشده است و تنها محدوده قدرت اجرایی که وجود دارد، تفویض برخی از اختیارات امام خمینی است که خود، به ایشان واگذار کردند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49278

پیام‌های تاریخی کروبی و رهنورد
مرتضی کاظمیان

اخبار مهم و رویدادهای گوناگون در ایران (از نرخ ارز و آسیب‌های اجتماعی گرفته تا مناسبات تهران با غرب، و از تظاهرات مختلف و اعتراض‌های کارگری گرفته تا سرکوب دراویش و کنشگران محیط زیست و زنان مخالف حجاب اجباری) چنان پرشمارند که گاه مجال مکث را بر برخی رخدادهای ویژه از شهروند پیگیر می‌ستاند.
نامه‌ی تاریخی جناب کروبی به رهبر جمهوری اسلامی (در بهمن‌ماه گذشته) و پیام مهم ایشان از حصر به بهانه انتشار کتابی با عنوان «نامه‌ها» (مجموعه نامه‌های آقای کروبی که در خارج از کشور منتشر شده)، و نیز پیام‌های مختصر ولی بسیارمهم خانم رهنورد درباره حجاب اجباری و حقوق زنان، ازجمله این رخدادهای بسیارمهم در هفته‌های اخیر بوده‌اند.
اظهارنظرهای ماندگار و بسیار مهم کروبی و رهنورد وقتی اهمیت مضاعف می‌یابد که ناظر، حصر خانگی پاگذاشته به هشتمین سال را از یاد نبرد.

پیامی که منتشر نشد!
یک پیام خواندنی و مهم شیخ صبور و سبز از درون زندان خانگی، چند ماه پیش به‌عنوان مقدمه‌ای در ابتدای کتاب «نامه‌ها»ی ایشان منتشر شد. متأسفانه متن کامل این پیام در هیچ‌کدام از پایگاه‌های اطلاع‌رسانی همدل با محصوران بازنشر نشده؛ درحالی‌که نکته‌های قابل‌تأمل و مهمی در این مکتوب کوتاه وجود دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49366

توهین به مقدسات» بهانه‌ای برای سرکوب مخالفان
اتهامی که بوی مرگ می‌دهد

زیتون ـ مهسا محمدی: «توهین به مقدسات اسلامی» یکی از موضوعاتی است که افراد بازداشت شده با این اتهام، در طی ۴۰ سال گذشته به شدیدترین شکل ممکن مجازات شده اند.

این افراد همچنین معمولا نسبت به سایر بازداشت‌شدگان سیاسی و عقیدتی در فضای سیاسی و رسانه‌ای داخلی و حتی خارجی حمایت کمتری دریافت می‌کنند.

از جمله این زندانیان ماهان محمدی بود که به اتهام «توهین به قران» و برخی جرم‌های دیگر به ۱۲ سال زندان محکوم شده بود اما سال‌ها پس از بازداشت گزارشی درباره او منتشر نمی‌شد تا اینکه برخی از خبرنگاران با او هم‌بند شدند و پس از آزادی در شرحش نوشتند.

آنچه که جمهوری اسلامی از آن به عنوان «توهین به مقدسات» یاد می کند اما طیف وسیعی از اعمال را شامل می‌شود. از تالیف کتاب آیات شیطانی سلمان رشدی گرفته تا تلاوت متفاوت محسن نامجو از قرآن و شوخی کاربران جوان در شبکه‌های مجازی.

از آخرین محکومیت‌های از این دست حکم ۵ ساله رییس ستاد انتخاباتی حسن روحانی در ایلام در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۴ است.

علی‌محمد محمدی، شاعر ایلامی و رئیس این ستاد، در متنی طنز‌آمیز از امام هشتم شیعیان به خاطر اینکه فقط امام «اصول‌گرایان» است و امام «اصلاح‌طلبان» نیست شکوه کرده بود.

این شعر حمله‌های فراوانی را از سوی رقبا به این فرد و ستاد روحانی در پی داشت به طوری که کمپین انتخاباتی رییس جمهوری از این فرد اعلام برائت کرد و در نهایت این شعر به محکومیت ۵ ساله وی منجر شد.

هفته پیش هم امیرحسین امیراسماعیلی، خبرنگار روزنامه جهان اقتصاد، در پی انتشار توئیتی طنزآمیز درباره امام هشتم شیعیان، با وجود پاک کردن توئیت و معذرت‌خواهی بابت انتشار آن، بازداشت شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49303

در صورت فیلتر شدن تلگرام کانال زیتون را در تام‌تام دنبال کنید:


https://tt.me/zeitoons

زیتون را در اینستاگرام دنبال کنید:


https://www.instagram.com/zeitoons/

کسری برای پرداخت،ترس از حذف
بحران جدید دولت برای پرداخت یارانه‌ها

زیتون-سحرنصیری: قانون هدفمندی یارانه‌ها که زمانی قرار بود اجرای بهتر عدالت اجتماعی و توسعه زیرساخت های اقتصادی را به ارمغان آورد، سال‌هاست خود تبدیل به یکی از چالش‌های بزرگ اقتصادی دولت شده است.

خبرگزاری ایسنا، که در تاریخ ۲۶ فروردین زمان واریز یارانه نقدی را نامشخص اعلام کرده بود، تنها یک روز بعد، از پرداخت یارانه به همه خبر داد.

کل بودجه اختصاصی امسال، تنها تامین‌کننده منابع مالی پرداخت یارانه به ۶۰ میلیون نفر از جمعیت ۷۷ میلیونی یارانه بگیران است و درهمین حال شنیده‌ها از حذف گسترده مشمولان خبر می‌دهد.

دولت در بودجه پیشنهادی سال ۹۷، بودجه هدفمندی یارانه ها را به شدت کاهش داده بود.

براساس طرح اولیه بودجه امسال، دولت قرار بود با کاهش قابل توجه بودجه ۴۸ هزار میلیاردی سال ۹۶ به مبلغ ۲۳ هزار میلیارد، حدود ۳۰ میلیون نفر را از گردونه یارانه بگیران نقدی حذف کند، رقمی که اگرچه با مخالفت مجلس مواجه شد و در نهایت به رقم ۳۷ هزار میلیارد تومان رسید اما طبق مصوبه مجلس همان مبلغ ۲۳ هزار میلیارد تومان به‌صورت یارانه نقدی و غیرنقدی پرداخت و الباقی آن در قالب سیاست کاهش فقر مطلق از طریق بهزیستی و کمیته امداد توزیع می‌شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49355

دفن دوباره یک میراث فرهنگی
رفتار قجری جمهوری اسلامی

زیتون-پریا منظر زاده: کمتر از چهار ماه پس از سردادن شعار «رضاشاه روحت شاد» در اعتراض‌های مردمی دی ماه ۱۳۹۶، جسد مومیایی شده‌ای منسوب به شاه پهلوی اول به‌طور اتفاقی سر از خاک بیرون آورد.

فارغ از تایید یا عدم تایید تعلق جسد به رضاشاه، انتشار این خبر در در بدترین زمان ممکن برای حاکمیت صورت گرفت.

به همین دلیل جسد پیدا شده، ظرف کمتر از یک هفته دوباره دفن شد؛ بدون توجه به ارزش‌هایی که تنها مومیایی موجود در تاریخ ایران می‌تواند از لحاظ میراث فرهنگی داشته باشد.

دوشنبه هفته گذشته هنگام حفاری قسمت غربی صحن عبدالعظیم حسنی یک مومیایی کشف شد.

با توجه به مکان کشف، و شباهت‌های بسیاری که به تصاویر مربوط به دفن رضاشاه موجود است، نظریه انتساب آن به نخستین پادشاه حکومت پهلوی تقویت شد.

اما نه خبری از مومیایی هست و نه واکنش رسمی به خبر کشف این مومیایی و سرنوشت آن نشان داده شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49401

چرا زمان برای فیلترینگ تلگرام «دیر» شده است؟
طاها پارسا

در سال‌های دانشجویی، یکی از دوستانی که اکنون در یکی از کشورهای دور سفیر است، پرسید که اگر یک کامپیوتر(پی‌سی) بخرم، آیا بعدها امکان آن‌را خواهم داشت، در صورت لزوم و به ‌خاطر «نیاز» مادی، بفروشمش؟ جواب دادم: بلی امکان آن‌را خواهی داشت اما عملاً این‌کار را نخواهی کرد چون «دیر» شده است!

دیروز هم اگر برای فیلترینگ تلگرام مورد مشورت حکام جمهوری اسلامی قرار می‌گرفتم پاسخی جز این نداشتم. دلیلش را خواهم گفت.

تلگرام اگرچه تنها یک شبکه پیام‌رسان است و در بسیاری از کشورها کم‌و‌بیش ناشناخته مانده، اما این پیام‌رسان سبک و منعطف، برای خیلی‌ها در ایران، چیزی معادل اینترنت است و کانال‌ها و گروه‌های تلگرامی تمام آن‌چیزی است که آن‌ها از اینترنت می‌خوانند یا می‌خواهند.

اگر در فیس‌بوک و توییتر ایرانی، پیش از فیلترینگ، تنها شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته بودند، تلگرام میزبان یک «جامعه» مجازی کامل است و این جامعه ‌تلگرامی در ایران چیز زیادی از جامعه واقعی کم ندارد. در این جامعه چند ده‌میلیونی، کانال‌های تلگرامی نقش وب‌سایت‌ها، رسانه‌ها و فروشگاه‌ها را به خوبی عهده‌دار شده‌اند. این‌جا همه نوع شهروندی پیدا می‌شود (حتی بی‌سواد) و گروه‌های ذی‌نفع، صنفی و خانوادگی محلی برای تشکیل نشست‌ها و شب‌نشینی‌ها هستند. بسیاری از سازمان‌ها و ساختارهای بوروکراتیک هم تلگرام را محلی برای ابلاغ دستورالعمل‌ها و بخش‌نامه و اطلاع‌رسانی کرده‌اند. در ایران تلگرام محل کسب‌وکار خیلی‌ها، و بنا به برخی آمارها دو میلیون نفر، شده است(پدر و مادری را می‌شناسم که کانالی برای کودک دوساله‌شان ساخته‌اند تا لالایی‌ها و قصه‌های قبل از خواب را آنجا بگذارند و بشنود). از این لحاظ تلگرام را نمی‌توان با هیچ‌کدام از شبکه‌های اجتماعی دیگر مقایسه کرد و به گفته ظریفی این «جامعه» فقط یک دولت و واحد پولی کم دارد.

با صدور فرمان فیلتر کردن تلگرام، جامعه تلگرامی تهدید به فروپاشی شده است. در این جامعه، ارتباط‌ها، اگرچه مبتنی بر بستر اینترنت و غالبا مجازی است اما «نیاز» و بلکه نیازهایی که در این جامعه ایجاد شده‌اند، شکل گرفته‌اند و تامین شده‌اند، کاملا واقعی و عینی‌اند و برخلاف تصور و تحلیل‌های رایج، این «نیاز‌»ها چیزی فراتر از ارتباطات و رسانه و دسترسی به اطلاعات‌اند.

فیلتر کردن تلگرام، راه را برای تامین این نیاز‌های انسانی دشوار و در مواردی ناممکن می‌کند اما منجر به حذف آن‌ نیاز‌ها نمی‌شود. بر این مبنا حکومت ایران با فیلتر کردن تلگرام، یک رسانه و یک شبکه را محدود نمی‌کند بلکه گام در راه فروپاشی یک «جامعه» می‌گذارد و رو در روی نیازهای واقعی و غیرانتزاعی اعضای آن قرار می‌گیرد که چه بسا در میان نیازهای زیستی (طبقه اول هرم مازلو) آن‌ها قرار دارند؛ نیازهایی فراتر از اطلاع‌رسانی و رسانه و اخبار.

در نمونه‌ای مشابه، اگر ایرانی‌ها، علی‌رغم تمام فشارها و تهدید‌ها و قانون‌شکنی‌ها و هزینه‌ها، دست از استفاده از ماهواره نکشیدند، به این خاطر بود که استفاده از این تجهیزات و دسترسی به اطلاعات و شبکه‌های ماهواره‌ای، در ایران به یک «نیاز» زیستی تبدیل شده است، نیازی فراتر از اخبار و مسائل سیاسی.

به لحاظ فنی، «البته» فیلتر کردن تلگرام امری ممکن است و گذر از این فیلترینگ هم ناممکن نیست، (مگر این‌که ایران ارتباطش را صرفا مبتنی بر اینترانت داخلی قرار دهد و از اینترنت جهانی جدا شود) و این فیلترینگ می‌تواند عضویت در جامعه تلگرامی را با هزینه و دشواری و مشکلاتی مواجهه سازد اما نخواهد توانست آن «نیاز» یا نیاز‌های ایجاد شده را فیلتر کند. یعنی تلگرامی‌ها در شبکه‌های دیگر و شاید هم در تلگرامِ فیلتر شده این «نیاز» را تامین خواهند کرد و حکومت اگر وادار به عقب‌نشینی هم نشود، در این ‌کار«حتماً»شکست خواهد خورد، تنها به این دلیل ساده که برخلاف شبکه‌های دیگر، برای فیلترینگ تلگرام «دیر» اقدام کرد؛ دیرتر از آن‌که تلگرام ایرانی خالق و تامین‌کننده «نیاز»های اعضای جامعه خود شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49464

‌ گروگان‌ یا قربانی درگیری سپاه و دولت؟
بازگشت و بازداشت دوتابعیتی‌ها

زیتون-سحرنصیری: در طول چهل سال گذشته رویکرد جمهوری اسلامی نسبت به شهروندان دوتابعیتی و یا تحصیل‌کردگان خارج از کشور، همواره توام با نگاه امنیتی بوده است.

در آخرین مورد، مشخص شده که ارس امیری، فعال فرهنگی و دانشجوی ۳۲ ساله کارشناسی ارشد در دانشگاه کینگستون بریتانیا که هم‌زمان در شورای فرهنگی بریتانیا کار می‌کرده، از ۵۰ روز پیش در بازداشت است.

محسن عمرانی، پسر خاله خانم امیری، این موضوع را اعلام کرده و گفته که خانواده او پیش از این امیدوار بودند که با اعلام نکردن این خبر، موضوع حل شود.

خانم امیری در برگزاری نمایشگاه، فستیوال فیلم و فستیوال‌های فرهنگی-هنری بین ایران و بریتانیا همکاری داشته که «یادِ آینده: هنر پساانقلابی درایران»، «صبحانه در تهران: زنان در ایران معاصر» از جمله آن‌هاست؛ نمایشگاه‌هایی که با هماهنگی با وزارت ارشاد ایران در انگلیس برگزار شده است.

عباس عدالت دیگر شهروند دوتابعیتی است که علی‌رغم تامین وثیقه از ۲۶ فروردین ماه در بازداشت اطلاعات سپاه است.

وی که استاد دانشگاه امپریال کالج لندن است، با مرکز بررسی استراتژیک نهاد ریاست جمهوری نیز همکاری می‌کرد، و همچنین موسس کمپین «ضدتحریم و مداخله نظامی امریکا در ایران» بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49520