آمریکا رفت، ایران ماند
پایان برزخِ برجام

زیتون-سینا پاکزاد: رییس جمهور آمریکا اعلام کرد که ایالات متحده از توافق اتمی وین خارج خواهد شد و ظرف چند ساعت آینده دستوری را صادر خواهد کرد که بالاترین تحریم ها را علیه ایران اعمال خواهد کرد.

دونالد ترامپ گفت که در ماه های گذشته با کشورهای اروپایی و دوستان آمریکا در خاورمیانه مشورت کرده و همه در درک خود از خطر ایران هم صدا هستند.

رییس جمهور آمریکا اعلام کرد که بعد از مشورت ها برایش مشخص شده که با این توافق نمی توان جلوی تولید بمب اتمی از سوی ایران را گرفت.

وی گفت که توافق اتمی جلوی برنامه های اتمی ایران و همچنین اقدامات او در منطقه را نخواهد کرد.

رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا اما همچنان از این توافق حمایت کرد و خطاب به مقامات و مردم ایران گفت که اجازه ندهید هیچ کس این توافق را از بین ببرد ما این توافق را با هم ساختیم.

رییس جمهور آمریکا گفت که «بلند پروازی های خونین ایران» پس از توافق اتمی «وقیحانه تر» خواهد شده است.

رییس جمهور آمریکا همچنین گفت که اگر اجازه دهد توافق پابرجا باشد یک مسابقه تسلیحاتی در منطقه شکل خواهد گرفت.

دونالد ترامپ با اشاره به مذاکرات برای رسیدن به توافق اتمی با ایران گفت که توافق هسته ای در واقع به جمهوری اسلامی برای غنی سازی اورانیوم و رسیدن به سلاح هسته ای کمک کرد.

او همچنین توافق اتمی را «فاجعه بار» خواند که به ایران «دست بالا» را داده و به دولت ایران «میلیاردها دلار» پول نقد رسانده است.


متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49829

در حول و حوش واقعه؛ اینک تعامل دوجانبه‌ی ایران و جهان با یکدیگر
ملیحه محمدی

بسیاری از ایرانیان دیروز و دیشب را ـ پس از موضع‌گیری ترامپ در مورد برجام ـ در ناخشنودی و خشم سپری کردند. همه ما روزهای متمادی بود که دلهره‌ی لحظه‌به‌لحظه را تجربه کردیم و حداقل دو روز بود که آرامش و امنیت خاطرمان به تمامی در گروگان رئیس‌جمهور فراقانونی آمریکا بود. مردی که هوس مهار نشدنی‌اش به ولایت مطلقه جهانی کم نظیر است! و دریغا ایران و مردمش که بین دو ولایت مطلقه گرفتار آمده‌اند.
...
در واقع شاید این اولین باری باشد که اروپا و قدرت‌های ناتو در همراهی و پذیرش مطلق سیاست‌های آمریکا مردد شده‌اند. و همین خسران در سمت ایران همچون یک فرصت بی‌نظیر قرار گرفته است. یعنی موضع امروز اتحادیه اروپا و برخورد بلافاصله قوی خانم موگرینی در حمایت از برجام، بخوانیم تأیید موضع ایران، در تاریخ جمهوری اسلامی بی‌نظیر بوده است. این امید حتا اگر به امروز و فردای نزدیک قد ندهد، می‌تواند جوانه بزند که اروپا از خاکستر جنگ‌های جهانی که به راه انداخت و خود در ان نشست و امریکا را به سروری رساند برخیزد و از هویت دمکراسی غربی که خود وارث مستقیمش بود در برابر استبداد جدید دفاع کند. راهی که می تواند آمریکا را به آرمان‌های آزادی‌خواهانه‌ای که در درون داشت و به زمانی به آن بایستی باز گرداند.
مسئله دیگر در به هم خوردن نظم گذشته از سمت روسیه‌ی پوتین است که تحت تأثیر هماهنگی‌های باقی جهان با سیاست‌های آمریکا نمی‌توانست هر قطعنامه‌ای را که به زیان ایران بود رد کند، ولی امروز که خود تحت تأثیر سیاست‌های تهاجمی آمریکا علیه منافعش در اروپا و خاورمیانه قرار دارد با توجه به اعلان جنگ اقتصادی ترامپ علیه چین، می‌تواند بجای مماشات با سیاست‌های ترامپ راه هماهنگی با چین و اروپا را برگزیده و در این رهگذر در سمت ایران هم بایستد. و وجه دیگر متحدان عبد و عبید آمریکا در این سو هستند که اگر از اسرائیل که سایه‌ی او در منطقه است بگذریم، به عربستان گرفتار در جنگ سه ساله با حوثی‌های فقیر می‌رسیم و آن‌همه پول و تلاشی که هنوز به هیچ جا جز قربانی شدن یمنی‌ها که به‌خودی خود دستاوردی نیست نرسیده است و اظهرمن الشمس است که در درون خود درگیری‌ها و مشکلات روزافزون خواهد داشت. امارات و کویت حریف‌های قدری برای ایران محسوب نمی‌شوند و در یک کلام این مجموعه شرایط سیاسی آن‌چنان مناسب برای آمریکا و آنچنان صعب برای ایران که در گذشته بود، نیست و در نهایت به نظر می‌رسد که دوستانی که خبر سقوط و فروپاشی را مدت‌هاست که زمزمه یا فریاد می‌کنند، فراموش می‌کنند که سخن از یک کشور بزرگ با هشتاد میلیون نفر جمعیت است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49870

دولت یاغی آمریکا و بایسته‌های دولت ایران
حسن یوسفی‌اشکوری

از متن:
در این میان، آنچه مایه نگرانی است ترامپ و دیگر شرکا نیست، بلکه نگرانی از مسئولان ایرانی است. گرچه سخنان روحانی در مجموع خردمندانه و سنجیده بود ولی باید دید رهبر نظام و همفکرانش چه می کنند (هرچند متأسفانه نخستین واکنش رهبر نظام چندان جای امیدواری باقی نمی‌گذارد). در این چهل سال، مسئولان کشور با نابخردی و اتخاذ سیاست‌های داخلی و خارجی پر هزینه و بی‌فایده و یا کم فایده، از یک سو بهانه‌های لازم را به دست رقیبان و دشمنان داده‌اند و از سوی دیگر نشان داده‌اند که در فرصت‌سوزی‌ها انصافا مهارتی خاص و شگرف دارند. از دهه سیاه شصت که بگذریم، پایان جنگ فرصت خوبی بود تا گذشته‌ها به تدریج اصلاح و ترمیم شود و نشد. در دوران هشت ساله دولت متعارف و معقول خاتمی فرصت طلایی در اختیار نظام قرار گرفت تا با مردم و با جهان به تعامل و آشتی برسند و خسارت‌ها جبران شود و باز هم نه تنها از آن فرصت استفاده نشد بلکه تندروان ماجراجو تمام تلاش خود را به کار بردند تا هیچ اصلاحی صورت نگیرد. پس از آن محمود احمدی‌نژاد نامی را از زرادخانه تاریک خود در آوردند تا تتمه آثار اصلاحات را بر باد دهد که داد و در نهایت کشوری ویران و دولتی تباه و ورشکسته تحویل داد. در این پنج سال دولت روحانی تلاش کرده و می‌کند تا اندکی از مافات جبران شود ولی باز می‌بینیم در بر همان پاشنه می‌چرخد. انصاف حکم می‌کند که بگویم در این میان بیشتری مسئولیت بر عهده رهبر نظام و طیف نظامی و امنیتی وابسته است که مانع توفیقات دولت‌های میانه‌رو و به طور نسبی عقل‌گرا در سیاست داخلی و خارجی بوده است. در این دوران آنچه ارزان بوده، منافع ملی و اعتبار ایران و ایرانی بوده است.
با این حال آرزو بر جوان عیب نیست (و البته بر پیر هم ) امید دارم این بار فرصت‌سوزی تبدیل به فرصت‌سازی شود و مجموعه مسئولان نظام بخردانه عمل کنند و بیش از این آب به آسیاب نتانیاهوها و ترامپ‌ها و بن‌سلمان‌ها نریزند.

چهارم. حال که سخن از بایسته‌های مطلوب برای دولت است نمی‌توانم از تذکری به برخی ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی (به اصطلاح رایج اوپزیسیون) چشم بپوشم.
حدیث مفصل است ولی به اشاره عرض می‌کنم که برخی افراد که به امام‌زاده ترامپ و احیانا نتانیاهو و بن‌سلمان دخیل بسته‌اند، سخت در اشتباه‌اند. فعلا با افراد مشخص که آگاهانه و ارادی و برای حصول اهدافی خاص ترامپیست شده‌اند، کاری نیست و سخن با کسانی است که احیانا با حسن ظن به ساکنان کنونی کاخ سفید نگاه می کنند و یا خشم و نفرت از جمهوری اسلامی چنان گرفتارشان کرده که تغییر رژیم را به هر قیمتی به سود مردم می‌دانند. تجربه نشان می‌دهد که این هم‌وطنان آب در هاون می‌کوبند و ترامپیسم، جز نابودی کشور (حتی اگر جنگ هم نشود) و بر باد رفتن همین اندازه امکان تنفس در داخل فرجامی نخواهد داشت. این دوستان بدانند که از این «امام‌زاده بی‌غیرت» انتظار شفا و معجره بیهوده است!

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49910

جنگ اسرائیل با ایران در سوریه شروع شده است
مهدی نوربخش

از متن:
اسرائیل یک کشور تبعیض‌گرا و غاصب است، اما قوانین بین‌المللی این کشور را به‌رسمیت می‌شناسد و اجازه نمی‌دهد که کشور دیگری به‌هر دلیلی بدنبال نابودی ان باشد. رهبری در سخنان عید نوروزی خود در مشهد گفته بود که «فضول‌های بین‌المللی می‌گویند چرا در عراق و سوریه ایم….به شما چه.» درک رهبرسیاسی یک کشور از روابط بین الملل و قوانین بین المللی در این سطح نازل است، به‌اطر اینکه او در توهم قدرت زندگی می‌کند.

ایران مرزهای خودرا به‌ سوریه کشانده و اکنون خطر اینکه جنگ اسراییل با کشور ما به مرزهای کشور کشیده شود بسیار جدی‌یت. ماجراجویی ایران در سوریه و پروژه جبهه مقاومت‌سازی در کشور دیگری به پایان خط رسیده است. روسیه و اسد هردو منتظر ان هستند که اسرائیل کاملا پایگاه‌های نظامی سپاه را در سوریه منهدم کرده و در صورت ادامه جنگ، پوتین پیشنهاد یک اتش‌بس در سوریه را بدهد و بعد یکی از شروط قبول اتش‌بس توسط اسرائیل، خروج کامل ایران از سوریه باشد. در این حالت، بازنده این بازی سیاسی ایران خواهد بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49929

همیشه حق با غرب نیست!
مهدی امین‌زاده

به دنبال انتشار نقد من بر بیانیه‌ای که یکی از امضاء‌کنندگان آن جناب اکبرین بودند؛ ایشان در مقاله‌ای بدون اینکه اعتباری برای «قدم‌های نورسیده» قائل شوند و نامی از من ببرند؛ تلاش کرده‌اند با «قاب»بندی خاص خود از حقیقت، «نقاب»‌ از صورت صاحبان این «قدم‌های نورسیده» بردارند. اما از آنجا که از نظر من گفتگو در مورد این موضوعات بسیار پر اهمیت است، من ترجیح می‌دهم که به طور مستقیم به مقاله ایشان بپردازم.

مدعای اصلی این مقاله این است که طرح غرب برای برخورد با ایران بر سر توان موشکی و همینطور آنچه نقش ایران در گسترش بی ثباتی در خاورمیانه گفته می شود و در اولویت مشکلات و بحران‌های خاورمیانه قرار گرفته است؛ و بحران یمن، فلسطین ، بحران بحرین و تداوم حضور و نفوذ نیروهای سلفی جهادی از سوریه تا افغانستان را تحت‌الشعاع خود قرار داده‌است؛ مبتنی بر واقعیت نبوده و با هدف تخریب توان اقتصادی، نظامی و سیاسی ایران مطرح می‌شود. غرب با استفاده از توان عظیم رسانه‌ای خود در پی تثبیت این روایت غلط در افکار عمومی جهان، منطقه و حتی ایران است. از نظر من در این زمینه حق با غرب نیست و ما ضمن حفظ و طرح انتقادات خود به سیاست داخلی و بین المللی خود باید مراقب باشیم که در این دام نیفتیم. و سعی می کنم ضمن نقد مقاله جناب اکبرین این موضوع را بیشتر بررسی کنم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49976

وقتی یک راهپیمایی هم سهم کارگران نشد
سخن گفتن با کارگران از اجلاس سران

زیتون-مریم تاوار: انتظارها برای تصمیم دونالد ترامپ درباره برجام، وضعیت دلار و اتفاقات دیگرباعث شد که مراسم امسال روز کارگر حتی درحد یک مراسم نیز مورد توجه قرار نگیرد.

کمیسیون ماده ۱۰ احزاب امسال مجوز راهپیمایی روز کارگر را صادر نکرد و حسن روحانی نیز به جای شرکت دریک مراسم کارگری در سالن اجلاس سران برای کارگران سخن گفت.

علی ربیعی که خود در دوره ای از چهره های شناخته شده کارگری داخل حاکمیت بوده، اینک پرحاشیه ترین وزیر کار است.

به جز نگاه‌های امنیتی درباره کارگران که ایجاد تشکل های مستقل را برنمی تابد، عملکرد مدیران دولت نیز بر مشکلات کارگران افزوده است.

کمیسیون ماده ۱۰ احزاب امسال مجوز راهپیمایی روز کارگر را صادر نکرد و حسن روحانی نیز به جای شرکت دریک مراسم کارگری در سالن اجلاس سران برای کارگران سخن گفت.

با وجود صادر نشدن مجوز در روز کارگر تجمع‌هایی مقابل مجلس شورای اسلامی ، میدان « چمی ولی خان » سقز و چند شهر دیگر برگزار شد و چندین نفر بازداشت شدند.
http://zeitoons.com/49917

‌ تبعات اجتماعی بحران ارزی و تنش‌های بین‌المللی
هراس از ونزوئلایی شدن

زیتون-پریا منظرزاده: کاهش ارزش پول ملی ایران موجب شده که بار دیگر زنگ هشدار ونزوئلایی شدن اقتصاد ایران به صدا درآید؛ اتفاقی که در دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در مقیاسی کوچک‌تر افتاد و عواقب اقتصادی-اجتماعی بسیاری به جای گذاشت.

این روزها تاثیر عوامل اقتصادی بر شرایط اجتماعی و روانی جامعه بیش از همیشه مشهود است.

اگر دلاری که در بازار سیاه مبادله می‌شود را ملاک قرار دهیم، ارزش دلاری درآمد ایرانیان نسبت به سال گذشته تقریبا نصف شده است.

نگرانی از سرنوشت برجام و درگیری‌های ایران و اسرائیل و زمزمه‌های جنگ احتمالی خانواده‌های بسیاری را نگران کرده است.

زمان انتظار درخواست ویزا از سفارت‌خانه‌های اروپایی در تهران به خوبی بیانگر این نگرانی است؛ ایرانی‌ها برای تقاضای ویزای گردشگری یا کوتاه مدت از سفارت آلمان باید دست‌کم پنج ماه در نوبت بمانند و این زمان برای ویزای تحصیلی به حدود دو سال می رسد.

خروج از ایران، واکنش قشری از ایرانیان است که راهی برای فرار دارند. اما آنها که در ایران می‌مانند دست به اقدامات دیگری می زنند.

نابسامانی اقتصادی و نگرانی از آینده، غیر از آنکه در پایین آمدن آستانه تحمل و افزایش نگرانی که در رفتارهای روزمره بازتاب یافته، بر بیشتر تصمیمات و رفتارهای ایران تاثیرگذار بوده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49964

ترامپ؛ تهدید باورنکردنی
چرا آمریکا از برجام خارج شد؟

زیتون-طاها پارسا:

درآمد: در جریان مذاکراتی که منجر به توافق‌نامه‌ی برجام شد، اصطلاح «بازی برد-برد» بارها از سوی تیم دیپلماسی ایران، محمدجواد ظریف و حتی حسن روحانی برای توصیف آن مورد استفاده قرار گرفت. این یادداشت با استفاده از «تئوری بازی‌ها» این ادعا را مورد تردید قرار داده و می‌کوشد نشان دهد که برجام حتی اگر بازی برد-برد بود، با خروج آمریکا به یک بازی برد-باخت و احتمالا در ادامه به بازی باخت-باخت برای اعضای حاضر در این توافق‌نامه تبدیل شده است.

هم‌چنین نشان‌ می‌دهد که ایران با برجام، بازی مذاکرات چندجانبه را پایان‌یافته تلقی گرده بود و لذا به‌جای آن‌که استراتژی‌های مغلوب را پیاپی حذف کند، استراتژی تعادلی این بازی را به یک تعادل ضعیف تبدیل کرد و نه تنها آمریکا بلکه بخشی از بازیگران منطقه‌ای را در موقعیت باخت قرارداد و آن‌ها نیز با قراردادهای کلان نقطه کانونی بازی را جابه‌جا کرده و عملا بازی را از استراتژی تعادل ضعیف هم خارج کردند.
یادداشت در خاتمه نشان می‌دهد بازی مذاکرات چندجانبه بدون حضور آمریکا تنهامنجر به باخت ایران خواهد شد و ایران باید این مذاکرات را بدون هیچ‌گونه پیش‌شرطی با آمریکا ادامه دهد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50001

فریادی بر خویشتن خود و ایران
رویین عطوفت

نکته‌ی اول
در حال انفجارم. در حال منفجرشدن و خفگی هستم. اگر فریاد نزنم می‌میرم و یا می‌فسرم. نمی‌توانم فریاد نزنم، دست خودم نیست .فریاد می‌زنم آن‌هم با صدای بلند.
آری داد و فریاد می‌زنم، فریاد و داد، نعره و هوار می‌کشم، هوار و نعره؛ چرا که مجبورم، از خود اختیاری ندارم و نمی‌توانم ساکت باشم و خاموش، چرا که خاموشی یعنی مرگ؛ مرگی خاموش.
سکوت یعنی تسلیم، پذیرش آنچه هست و فریاد یعنی مقاومت، اعتراض و «نه»ای به آنچه که هست و نباید باشد و سرآغاز اقدامی به آنچه که باید باشد و اما به هزاران علت نیست.
و اما چرای فریادهای بی‌دلیلم.
آیا دلیلی، برهانی و حجتی قویتر از نتوانستن و اختیارنداشتن و مجبور بودن؟!
صحبت از خواستن اختیاری نیست؛ بلکه از نتوانستن اجباری است.
فریاد از این دادها، نعره‌ها و هوارها.
و فریادی بی‌نیاز از چرایی‌ها، اگرچه نیست، حتی این غرش‌ها بازدارنده‌ی فاجعه‌ی پیش ‌رو نباشد باز فریاد خواهم کشید، فریاد!
آیا نمی‌بینیم ایران به‌سوی گردابی بس خطرناک و هول‌انگیز این چنین شتابان هل داده می‌شود؟! و لحظه به لحظه به‌دلیل مدیریت غیرعقلانی، نابخردانه و جاهلانه‌ی حاکمان سرعت این حرکت انتحاری و انفجاری افزون‌تر می‌شود؟ و همچنان بر طبل جنگ ویرانگر بیشتر و محکم‌تر کوبیده می‌شود؟ و بر تنور آتش‌افروزی بیش از پیش دمیده می‌شود؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50017

تداوم بی‌خبری از بازداشت‌شدگان گلستان هفتم
درویشی و فراموشی

زیتون ـ مهسا محمدی: درویشی و خرسندی دو کلمه هم‌زاداند اما این‌روزها بعید است دراویش سلسله گنابادی از فراموش‌شدن توسط رسانه‌ها و فعالان سیاسی و اجتماعی خرسند باشند.

هم‌زمان با اعلام خبر خروج آمریکا از برجام و تمرکز رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بر این خبر، شایعه اعدام محمد ثلاث منتشر شد.

هر چند این خبر تکذیب شد اما او همچنان در خطر اعدام قریب الوقوع قرار دارد. محمد ثلاث، درویشی که متهم به قتل سه مامور نیروی انتظامی است، علیرغم آنکه اتهام قتل عمد را نپذیرفته در دادگاه به سه بار قصاص محکوم و این حکم در دیوان عالی نیز تایید شد.

محمد ثلاث در آخرین جلسه دادگاه خود روز ۲۷ اسفند ۹۶ اعلام کرد که اتهامات ایراد شده علیه خود مبنی بر قتل عمد را قبول ندارد و ضمن تأکید بر «ضعف بینایی» خود گفت: «اینکه سه نفر را عمدا کشته باشم قبول ندارم.»

به جز خبرها درباره احتمال اعدام قریب الوقوع محمد ثلاث، گزارش‌های مربوط به وضعیت دراویش زندانی بازتاب گسترده‌ای در فضای عمومی نداشته و حتی سازمان‌های حقوق بشری نیز چندان درباره وضعیت دراویش بازداشت شده اطلاع‌رسانی و پیگیری نکرده‌اند.

تعطیلی وب‌سایت «مجذوبان نور» نیز شاید در این بی‌خبری از دراویش بی تاثیر نیست. بازتاب ناچیز وضعیت دراویش درگزارش‌ها درحالی است که برخورد با دراویش بازداشت شده از جمله خشن‌ترین برخوردهای نیروهای انتظامی و امنیتی در سالیان اخیر بوده است.

از سوی دیگر براساس گزارش‌ها حداقل ۵۰۰ نفر از دراویش بازداشت شده‌اند که در مقایسه با دیگر بازداشت‌ها رقم قابل توجهی است.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/50028

آیا می‌شود از نقش ایران در سوریه دفاع کرد؟
محمد برقعی

بیشتر کسانی که در رسانه «زیتون» قلم می‌زنند، مخالف سرسخت بشار اسد و دخالت ایران در سوریه هستند. از آن‌جا که اینان همه ملیونی صادق و غیروابسته هستند که غم ایران و ایرانی را دارند و بسیاری از آن‌ها در این راه هزینه سنگین پرداخته‌اند، از این روی نقد من بر ایشان بیشتر سوال است و طلب روشنگری، تا ایراد و نظر مخالف؛ باشد که با توضیحات آنان مطلب روشن شود. به این منظور هم مقاله آقای جواد اکبرین تحت عنوان «نقش ایران در سوریه؛ قاب‌ها و نقاب‌ها» را مورد بررسی قرار داده‌ام. چون ایشان بیش از همگان به دلیل زیست در منطقه با فضا آشنا و نشریات عربی زبان را هم مرتب می‌خوانند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50020

درس‌های امپراتور ژاپن برای رهبر جمهوری اسلامی
فرزانه روستایی

در شباهت ایران امروز و ژاپن ۷۳ سال پیش، می‌توان به ماجرای تسلیم ژاپن در آخرین روزهای جنگ جهانی دوم رجوع کرد. به دردناک‌ترین حادثه زندگی امپراطور ژاپن و آن شبی که امپراتور جوان تصمیم گرفت اولتیماتوم ژنرال مک آرتور فرمانده ارتش آمریکا را بپذیرد و ژاپن را تسلیم ارتش آمریکا کند. امپراتور هیات دولت و ژنرال‌ها را به کاخ امپراتوری دعوت کرد تا آن‌ها را در جریان تصمیم خود برای پذیرش اولتیماتوم آمریکا و تسلیم بدون قید و شرط ارتش این کشور قرار دهد. در ژاپن هم مانند ولایت فقیه ایران امپراتور چیزی بین سایه یا مهر خدا یا پسر خدا در زمین بود که از آسمان نازل شده است؛ با این تفاوت که در آن زمان هیچ شهروندی خود را مجاز نمی‌دانست تا صدای امپراتور را بشنود یا سیمای او را ببیند. تا حدی که اگر کسی با کاروان حامل امپراتور مواجه می‌شد باید سر خود را به قدری پایین می‌آورد یا به سمت دیگر بر می‌گرداند تا چیزی از امپراتور مقدس را رویت نکرده باشد .

امپراتور تصمیم گرفته بود تا نوار سخنرانی تسلیم خود را در حضور ژنرال‌ها ضبط کند یا آن را به اطلاع آن‌ها برساند. ژنرال‌های قدر قدرت ارتش که بعد از نابودی پایگاه دریایی پرل هاربر در هاوایی کم‌کم خود را برای بمباران لس‌آنجلس آماده می‌کردند، به التماس افتادند تا ژاپن تسلیم نشود .فرماندهان نیروی دریایی و هوایی مقابل امپراتور زانو زدند تا او را منصرف کنند. اما کشته‌شدن صدها هزار نفر که با بمب اتمی در هیروشیما و ناگازاکی دود شده بودند و صدها هزار نفر دیگر که با سوختگی‌های رادیواکتیو همه بیمارستان‌ها را پر کرده بودند، امپراتور را به نقطه بی‌بازگشتی رسانده بود تا آخرین چیزهایی که از ژاپن باقیمانده بود را نجات دهد.

هم‌زمان، ژنرال مک آرتور و هری ترومن، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، نیز دچار یک اختلاف نظر خطرناک بودند. مک آرتور خواستار صدور مجوز بمباران اتمی سومین شهر ژاپن بود اما رئیس‌جمهور‌ی آمریکا از امضای سندی که قتل عام هم‌زمان این همه انسان را صادر می‌کرد، امتناع داشت. با این حال، امپراتور در حالی جلسه با فرماندهان نظامی را ترک کرد که ژنرال‌ها از قبل صدها نفر را مامور کرده بودند تا با حمله به محل جلسه٬ نوار سخنرانی امپراتور را توقیف و نابود کنند. در جریان این کودتا و مبادله آتش بین سربازها و محافظان امپراتور ده‌ها نفر کشته شدند و ژنرال‌هایی که تا ساعتی قبل در مقابل هیروهیتو زانو زده بودند، حمام خونی از محافظان امپراتور به راه انداختند. ماموران و درباریان امین هیروهیتو از تونل‌های مخفی خود را به بیرون کاخ رسانده و ساعتی بعد نوار سخنرانی امپراتور را به رادیو بردند و در ۱۵ اگوست ۱۹۴۵ برای اولین بار در تاریخ ژاپن مردم صدای امپراتور را شنیدند که همه شروط ژنرال‌های آمریکایی را پذیرفته و ژاپن را تسلیم ژنرال مک آرتور کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50067

پایان مدیریت کارگزاران بر تهران
شهرداری تهران به اعتماد ملی رسید

زیتون-سحرنصیری: شهردار تهران پس از هفته‌ها سردرگمیِ شورای شهر با رایی نسبتا قاطع انتخاب و محمد علی افشانی با ۱۹ رای ماخوذه برای تایید نهایی به وزارت کشور معرفی شد.

انتخاب نهایی شهردار تهران با وجود تمامی انتظارات و اظهارنظرها، حاصل ائتلاف‌های سیاسی درونی شورا بود.

در انتخابات هفته گذشته در حالی که به نظر می‌رسید اجماعی برای انتخاب پیروز حناچی به عنوان گزینه واجد شرایط شکل گرفته، محمدعلی افشانی و سمیع‌الله حسینی مکارم توانستند به ترتیب ۱۵ و ۱۱ رای کسب کنند.

چند عضو شورای شهر از جمله ناهید خداکرمی، صدر اعظم نوری ، علی اعطا و آرش میلانی در راستای شفاف‌سازی برگه‌های رای خود را منتشر کردند.

محسن هاشمی رییس شورای شهر تهران این انتخاب را قابل پیش‌بینی دانست اما اضافه کرد در مورد یکی از گزینه‌ها این ناباوری وجود دارد.

اما شگفتی اصلی، وجود تناقضات بسیار در اعضای شورای شهر تهرانی بود که همگی برآمده از لیست واحد امید بودند.

محمود میرلوحی عضو شورای شهر که از حزب اتحاد ملت وارد شورا شده بود حاضر نشد به پیروز حناچی دیگر عضو این حزب رای دهد.

دو حزب اعتماد ملی و اتحاد ملت حاضر به ائتلاف برای بالا آمدن گزینه های متبوع خود نشدند و اعضای حزب کارگزاران ناخشنود از کنار رفتن حجتی، میثاق‌نامه امضاشده توسط لیست امید را شعری می‌خوانند که در قافیه‌اش مانده‌اند. آن‌ها همچنان قبای شهرداری را درخور محسن هاشمی می‌دانستند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50093

۱۵ سال تجمع معلمان و سرکوب حکومت
معلمی «شغل انبیا» با حقوق «ضعفا»

زیتون-مریم تاوار:روز پنجشنبه ۲۰ اردیبهشت و به مناسبت هفته معلم در بسیاری از شهرهای ایران، معلمان شاغل و بازنشسته به کمبود بودجه‌های آموزشی و دستمزدهایشان اعتراض کردند.

تجمع‌های معلمان از حدود ۱۵ سال پیش و در دولت دوم محمد خاتمی آغاز شد. یکی از خواسته‌های معترضان در تجمع‌های سال ۸۲ رعایت نظام هماهنگ پرداخت حقوق و اجرای طرح ویژه پرداخت معلمان بود.

طرحی که به گفته معترضان اگرچه در برنامه سوم توسعه در مجلس شورای اسلامی تصویب شده و همه کارمندان دولت از آن بهره‌مند هستند، اما تنها کارمندان وزارت آموزش و پرورش از دریافت آن باز ماندند.

اگر چه در نجمع‌های این سال‌ها تعدادی از معلمان بازداشت شدند اما کمتر با فعالان صنفی معلمان برخورد می ‌شد و برخورد با فعالان از دولت محمود احمدی‌نژاد شدت گرفت.

اعتراضات جدید معلمان در پی فراخوان «شورای هماهنگی کانون‌های صنفی معلمان کشور» مقابل سازمان برنامه و بودجه در تهران و مقابل ادارات آموزش و پرورش در استان‌ها برگزار وبا برخورد خشن نیروهای امنیتی و حمله‌ِی نیروهای انتظامی مواجه شد.

دست‌کم ۱۵ تن از معلمان زن و مرد زخمی و دستگیر شدند. نام محمد تقی فلاحی، دبیرکل کانون صنفی معلمان تهران، رسول بداقی بازرس کانون صنفی معلمان تهران و محمد حبیبی فعال صنفی و عضو هیئت مدیره کانون صنفی معلمان تهران، در میان بازداشت‌شدگان به چشم می‌خورد.

بر اساس گزارش‌ها هفت تن از معلم‌های بازداشتی با قرار کفالت آزاد شدند اما وضعیت محمد حبیبی، مشخص نیست و در بازداشت به سر می‌برد.

محمد حبیبی پیشتر در تاریخ ۱۲ اسفندماه سال گذشته، توسط نیروهای امنیتی در محل کار خود بازداشت و به زندان اوین منتقل شده بود و پس از گذشت ۴۴ روزبا تودیع وثیقه ۲۵۰ میلیون تومانی تا زمان برگزاری دادگاه آزاد شده بود.

بازرس شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی معلمان در گفت‌وگو با وب سایت جامعه نو گفته، محمد حبیبی، در تماس تلفنی روز یکشنبه با همسرش اعلام کرده، وضعیت جسمی‌اش خوب است و قرار شده خانواده‌اش برای پیگیری پرونده اش به مراجع قضایی مراجعه کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50141

جهان بی‌مسئولیت و فلسطین خونین
حسن یوسفی‌اشکوری

تاریخ خونین است. هرچند معتقدم که در درازنای تاریخ در مجموع صلح بر جنگ غلبه داشته، ولی جنگ و خشونت نیز کم نبوده است. تاریخ را که بگشایید، چکاچک شمشیرها و داس مرگ است که پیاپی با افتخار فرا می‌رود و فرود می‌آید و جان انسانی را می‌گیرد. ظاهرا این رشته سر دراز دارد و به این سادگی دست از سر آدمیان بر نمی دارد.

با این حال قرار بود که در قرن بیستم و پس از تجربه تلخ و دهشت‌بار دو جنگ جهانی و با تلفات جانی سنگین (تلفاتی که شاید از مجموع تلفات جانی تمام تاریخ بیشتر باشد) و تأسیس سازمان ملل متحد و تنظیم اعلامیه جهانی حقوق بشر و ده‌ها میثاق بین المللی، تمام ملل و دول، به صلحی پایدار برسند و جنگ و درگیری و خشونت بین ملت‌ها و دولت‌ها محو شود و یا به حداقل برسد. گرچه در این هفتاد سال خوشبختانه جنگ جهانی درنگرفته و تجارب دو جنگ تکرار نشده است ولی با این همه در جای جای جهان جنگ و خونریزی و خشونت همچنان برقرار است و روزافزون. نباید محال‌اندیش بود، جهان بی‌خشونت و حتی بی‌جنگ هرگز نخواهیم داشت ولی آنچه مایه نگرانی است این است که از آغاز قرن بیست و یکم روند خشونت و درگیری و جنگ رو به گسترش است و این اصلا نشانه خوبی نیست.

چنین روندی معلول عوامل متعددی است ولی به گمانم در این میان دو عامل بیشترین نقش را ایفا کرده و می‌کنند. یکی به قدرت رسیدن افراد و یا جناح‌های فاشیست و نژادگرا و ناسیونالیست‌های افراطی در اروپا و آمریکاست، که بخش سلطه‌طلب و اقتدارگرا و سوداگران مرگ یعنی فروشندگان اسلحه نظام سرمای‌ داری جهان‌گشا را نمایندگی می‌کند؛ و دوم، فقدان عدالت و یا حداقل فراموش کردن عدالت در روابط بین‌الملل و به‌ویژه در روابط دول غربی (مخصوصا آمریکا) با جهان سوم و ملل آسیایی و به طور کلی جهان غیر غربی است. همه‌جا سخن از صلح است و نفی جنگ، ولی در عمل در همه جا جنگ است و خشونت و تجاوز. در مجموع در روابط بلوک قدرت غربی صلحی نیم بند برقرار است ولی در قلمرو روابط غرب و غیر غرب، خشونت سیاسی و نظامی رو به گسترش است. پیگیری روند تحولات و مناسبات جهان غربی به رهبری آمریکا با جهان غیر غربی در این قرن، گواه این مدعاست. از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تا کنون. جهان در این کمتر از بیست سال دگرگون شده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50174

بیش از سیصد تن از فعالان سیاسی و مدنی:
🍃انتقال سفارت امریکا به بیت‌المقدس و جنایت‌های دولت اسرائیل را محکوم می کنیم

زیتون– صدها تن از فعالان سیاسی و مدنی داخل و خارج از ایران در بیانیه‌ای مشترک، مراتب «انزجار» خود را نسبت به تصمیم «غیرقانونی» رییس‌جمهوری آمریکا برای انتقال سفارت این کشور به بیت‌المقدس (اورشلیم) و «جنایت‌های دولت اسرائیل» اعلام کردند.

به گزارش «زیتون» در این بیانیه با تاکید بر اینکه اعلام بیت‌المقدس (اورشلیم) به عنوان پایتخت اسرائیل از سوی آمریکا٬ در تضاد با قطعنامه‌های متعدد سازمان ملل متحد، تعهدات دولت امریکا و افکار عمومی جهانی قرار دارد٬ آمده است که این گردن‌کشی در برابر مصوبات نهادهای بین المللی مصادف با «روز نکبت» بود با اعتراض مردم مظلوم فلسطین مواجه شد.

امضا کنندگان این بیانیه در پایان از جامعه بین المللی می خواهند دولت اسرائیل را وادار کنند که به مذاکره برای صلح تن داده و به قطعنامه های سازمان ملل گردن نهد.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

در امتداد مجموعه تصمیمات یکجانبه و حیرت آور دونالد ترامپ، سفارت امریکا به بیت المقدس(اورشلیم) منتقل شد. اعلام این شهربه عنوان پایتخت اسرائیل در تضاد با قطعنامه های متعدد سازمان ملل متحد، تعهدات دولت امریکا و افکار عمومی جهانی قرار دارد.
این گردنکشی در برابر مصوبات نهادهای بین المللی که مصادف با «روز نکبت» بود با اعتراض مردم مظلوم فلسطین مواجه شد. دولت اسرائیلِ در این روز بیش از ۶۰ نفر فلسطینی را که به این زورگویی آشکار اعتراض داشتند با بی رحمی تمام به قتل رساند و بیش از ۲۲۰۰ نفر را مجروح کرد که ۷۷۰ تن از آن ها مستقیما مورد اصابت گلوله قرار گرفته اند.
مردم جان به لب رسیده فلسطین که احساس می کنند مدت هاست سرنوشت و حقوق اولیه پایمال شده شان به علت جنگ های نیابتی به حاشیه رانده شده، بار دیگر به صحنه آمدند تا یادآور ظلم دیرینی باشند که بر آنان اعمال شده است. این حق خواهی اما، از سوی دولت نتانیاهو با پشتییبانی دولت ترامپ به خاک و خون کشیده شد.
ما امضاکنندگان این بیانیه از گرایش های مختلف فکری و سیاسی مراتب انزجار خود را از تصمیم غیرقانونی و تجاوزگرانه دونالد ترامپ و جنایت دولت اسرائیل اعلام می داریم و از جامعه بین المللی می خواهیم دولت اسرائیل را وادار کنند که به مذاکره برای صلح تن داده و به قطعنامه های سازمان ملل گردن نهد.

اسامی امضا کنندگان این بیانیه به شرح زیر است:
http://zeitoons.com/50217

در حصرِ روایت رسمی؛ مستند «قائم مقام» از نمای نزدیک
جهانگیر محمّدنیا

«قائم مقام»، نام مستندی صددقیقه ای از زندگی و زمانه آیت الله منتظری است که طی بیش از سه سال، به همّت یک گروه مستندساز جوان با گرایش سیاسی نزدیک به جریان اصول گرا، تهیه شده است. این مستند، با شعار ارائۀ روایتی بی کم و کاست از حیات سیاسی مرحوم منتظری، آذرماه سال ۹۶ با اکران عمومی در سالن سوره حوزه هنری و جشنواره های سینماحقیقت و عمّار به نمایش درآمد و مدتی بعد فروش اینترنتی این مستند، امکان تماشای اثر را برای شمار بیشتری از مخاطبان فراهم ساخت.

سرانجام سه شنبه گذشته، چهارم اردیبهشت ماه، با وجود آنکه سازندگان اثر، پخش مستند خود از رسانه ملّی را به علّت عبور از برخی خط قرمزها[؟!] دور از ذهن می دانستند، «قائم مقام» در قالب برنامه ای از شبکه مستند سیما، به همراه میزگردی تأییدآمیز در تحلیل آن به نمایش در آمد.

بدیهی است که به سیاق رویکرد مسلّط بر انواع تولیدات رسمی سال های اخیر در موضوع آیت الله منتظری، وجود جهت گیری سیاسی خاص در چنین آثاری، مخاطب رامتعجب نمی سازد؛ لیکن این بار، پخش تیزرهای تبلیغاتی مستند «قائم مقام» و ادعای مکرّر صاحبان اثر در خصوص ارائه گزارش «جامع»، «بی طرفانه» و «منصفانه» از زندگی آیت الله منتظری، روایتی متفاوت را به مخاطبان وعده می داد. ضمن آنکه، تسهیل امکان دسترسی به آرشیو اسناد، تصاویر و فیلم های خبری، و همراهی مراکز حکومتی مرتبط، با توجه به صبغه سیاسی سازندگان اثر، بر انتظار مخاطب می افزود.

با چنین زمینه ای، اکنون پس از نمایش عمومی این مستند از سیمای جمهوری اسلامی، شاید بتوان وعده های سازندگان اثر را از جنبه های گوناگون به داوری نشست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50195

وقتی تابعیت خارجی به فرزندان مقامات «تحمیل» شد
«ژن های خوبِ» دو تابعیتی

زیتون:-سینا پاکزاد: مدیران دوتابعیتی بار دیگر موضوع درگیری برخی نمایندگان مجلس و وزارت اطلاعات شده اما نکته جدید این درگیری دوتابعیتی بودن «بسیاری» از فرزندان مقامات جمهوری اسلامی است.

کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گزارش تحقیق و تفحص از «وضعیت افراد دوتابعیتی و دارای گرین‌کارت در حوزه مسئولان و مدیران ارشد» اعلام کرده که «بسیاری از فرزندان مسئولین به دلایل متعدد نظیر تحصیل و تولد، تابعیت دیگر کشورها را اخذ» کرده و« یا تابعیت سایر کشورها بر آنان تحمیل شده است».

در این گزارش به تعداد فرزندان مسئولین که تابعیت دیگر کشورها را اخذ کرده اند اشاره‌ای نشده است. پیش از این برخی از نمایندگان مجلس اعلام کرده بودند که سه تا چهار هزار نفر از فرزندان مقامات جمهوری اسلامی در خارج از کشور زندگی می کنند.

همچنین مشخص نیست که منظور این کمیسیون از«تحمیل» تابعیت به فرزندان مسئولین چیست.

براساس این گزارش، «بسیاری از فرزندان مسئولین بدون ترک تابعیت آن کشورها مشغول فعالیت‌های اقتصادی و یا کارمندی در آن کشورها هستند فرزندان مسئولین عالی رتبه‌ای، نظیر وزیر محترم امورخارجه، نفت و برخی از مشاوران و دستیاران رئیس‌جمهور تنها نمونه‌ای از این دست افراد هستند».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50226

جمهوری اسلامی و قانون آهنین نخبه‌کُشی
ابوالفضل مظلوم‌زاده

قصه دور و دراز طرد نخبگان در ایران، مانند شبحی تاریخ این کشور را دوره کرده‌است. شاید اغراق‌آمیز نباشد اگر جمله «حسنک را به پای دار آوردند» را روایت همیشگی نخبگان در ایران بدانیم. حاج ابراهیم خان کلانتر شیرازی و خانواده‌اش بدست فتحعلی‌شاه به بدترین وضع ممکن قتل عام شدند. میراز ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی و امیرکبیر هم بدست محمدشاه و فرزندش ناصرالدین شاه. فردوسی، خیام، رودکی، ابن سینا و … از نمونه‌های قبل‌تر و محمد مصدق، مصداق بارز معاصر آن است.

به‌نظر می‌رسد اگر فرهنگ نخبه‌کُشی در ایران را آن‌چنان خاص تعریف کنیم که یکی بر دیگری بار نشود، یک پا در «استبداد» و یک پا در «نظام فرهنگی» داشته است. علیِ رضاقلی هم در کتاب «جامعه‌شناسی نخبه‌کُشی» می‌خواهد نشان دهد که «ساختارهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی تاب تحمل اصلاحات این بزرگان را نداشتند.» و با تغییر یک یا چندتن نمی‌توان تحولی ژرف در ساختارهای جامعه ایرانی رقم زد؛ چراکه روحیه «استبدادپروری» هر نوع نیروی محرک اصلاحی را بی‌تاثیر می‌کند و جان «نخبگان اصلاح‌گر» را می‌خشکاند. با این نظر بی‌دلیل نیست که ماروین زونیس، ویژگی‌های احساس ناامنی، بدبینی و بدگمانی، بی‌اعتمادی و سوء استفاده را خصلت‌های بارز «نخبگان سیاسی در ایران» می‌داند یا چنانکه دکتر حسابی می‌گوید:«جهان سوم جایی است که اگر در آبادی آن بکوشی، خانه‌ات ویران می‌شود.»

محققان و پژوهشگران هر یک فهرست بلندبالایی را از دلایل طرد نخبگان در جامعه ایرانی ارائه کرده‌اند که برخی بر ویژگی‌های روان‌شناختی، تعدادی بر دلایل جغرافیایی، تاریخی و تمدنی، و بعضی دیگر نیز بر ساختارها تاکید کرده‌اند که هر یک توان توضیحی یکسانی را ندارند و تعداد معدودی از یک نظام منطقی و قاعده‌مند برخوردار هستند. حقیقت این است که با پیدایش دولت‌های مدرن ملی، گسترش نظام بروکراسی، سربرآوردن ایدئولوژی‌های رنگارنگ، انقلاب‌های مدرن، احزاب و گروه‌های فشار، نظام‌های نمایندگی و در نهایت پیچیده‌شدن مناسبت‌های سیاسی-اجتماعی و تغییر قواعد و الگوی بازی‌های سیاسی، غالباً برخی از مطالعات خاصیت‌های خود را از دست داده‌اند و توضیح مسئله طردنخبگان از مجرای آن قابل تبیین نیست. مثل اینکه رفتارهای حسادت‌آمیز و تنگ‌چشمی انسان ایرانی را علت طرد نخبگان در زمان حاضر بدانیم. آن‌طور که پیروان این سنت، توضیح نخبه‌کُشی را به چنان بیتی حواله می‌دهند: «خامشی جستم که حاسد مرده پندارد مرا/ وز سر رشک و حسد کمتر بیازارد مرا» (بهار). این مسئله در مورد نظام ایدئولوژیک جمهوری اسلامی که مانند «ماشین چمن‌زنی، اجازه نمی‌دهد یکی سرتر از بقیه بماند»، بیشتر خود را نشان می‌دهد. در نظامی سیاسی که توجه به قانون آن‌چنان هم محلی از اعراب ندارد و امور مملکت از رهگذر ملاحظات ایدئولوژیک به جریان می‌افتد، طبیعی است که حقوق انسانی نیز به عنوان مقوله‌ای فراتر از منافع حکومتی مورد توجه قرار نگیرد. پس در توضیح جایگاه نخبگان سیاسی-فکری در چهل ساله اخیر نه آن‌چنان می‌توان به نظر «گردش نخبگانِ» پارهتویی دل خوش کرد و نه شیوه دموکراتیک گزینش نخبگان از مانهایم. بنابر قول محمود سریع القلم «ما حتی دولت نداریم!». بعد که جویا شدیم، منظورشان این بود که با تعدادی از افراد مواجه هستیم که در طول این چند دهه از پستی به پست دیگر رفته‌اند و در این دور بی وقفه می‌چرخند.


متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50231

ملکیان، دین‌داری و ذات‌گرایی
گفت‌وگو با سروش دباغ

زیتون– در سال‌های اخیر سروش دباغ در «بنیاد سهروردی» در شهر تورنتو، دوره های بازخوانی و بررسی آراء روشنفکران و متفکران تاثیرگذار معاصر ایران را برگزار کرده است. این مصاحبه ناظر به مباحث این دوره و ملاحظات انتقادی سروش دباغ دربارۀ آثار «مصطفی ملکیان» انجام شده است.

*****

جان هیک دینداری را «حرکت از خودمحوری به حقیقت‌محوری» می‌داند. اما این تعریف، که در آثار شما هم به آن اشاره شده، با «فهم عرفی» ما از مفهوم «دیانت» کاملا متفاوت است . فهم عمومی ما از دیانت به سرعت به «تعبد»و به همان معنای مد نظر مصطفی ملکیان، متمایل می‌شود نه حرکت از «خودمحوری به حقیقت‌محوری»،آیا اصلا ما مجاز هستیم برای فهم این واژگان و معانی به سراغ فهم عرفی برویم یا خیر؟ چرا؟
خرسندم که مجال گفت‌وگو درباره آرا و آثار روشنفکر محترم، جناب ملکیان، برایم فراهم شده است. در باب پرسش نخست‌تان، معطوف به تطور تعاریف دین، ابتدائاً از همان جایی که در آثار خود به سروقت مفهومی چون دیانت رفته‌ام آغاز می‌کنم. در باب مفاهیمی که در زمره مفاهیم برساخته اجتماعی‌اند، من به اقتفای ویگنشتاین متاخر قائل به شباهت خانوادگی‌ام؛ چنانکه به تفصیل در آثار گفتاری و نوشتاری خودم هم آورده‌ام. یعنی ما نهایتاً دین‌ها داریم؛ همان‌طور که لیبرالیسم‌ها و دموکراسی‌ها داریم. در مقاله «ذات دین؟» استدلال کرده‌ام که دین ذات یا تعریف به مثابه حد تام ندارد. اگر چنین باشد ما نهایتاً می‌توانیم از گوهرهای انحاء دینداری سخن بگوییم. یعنی برخلاف آنچه که در پرسش شما آمده، تعبد حداکثر نزد پاره‌ای از دینداران یا یک نوع دینداری محوریت دارد. اما ما دینداری‌های داریم که تعقل و یا تجارب باطنی و معنوی گوهر آن‌ها هستند. بدین معنا من نمی‌گویم تنها گوهر دین تبدیل مزاج از خودمحوری به حقیقت‌محوری است. این یک تصور و تلقی از گوهر دیانت یا غایت قصوای دیانت است. ما در وادی دیانت با گوهرهای مختلفی مواجهیم. یعنی دینداری متعبدانه یا – به تعبیر آقای سروش – معیشت‌اندیش داریم، دینداری فیلسوفانه یا متعقلانه داریم، دینداری عارفانه هم داریم. به این معنا ما در وادی دیانت با نوعی رنگارنگی مواجهیم. اگر چنین باشد، تقلیل دیانت به تعبد و کنش متعبدانه، خطای در تحلیل است و در حکم برقراری نوعی رابطه این‌همانی میان دینداری (یا دیانت) و تعبد است. به نظرم چنین رأیی به لحاظ دلالت‌شناختی و به لحاظ تجربی، گیر و گرفت دارد. من در مقاله «تعبد و مدرن بودن» کوشید‌ه‌ام توضیح دهم که چرا هم به لحاظ تجربی-پسینی و هم به لحاظ دلالت‌شناختی نمی‌توانیم رابطه این‌همانی میان دیانت و تعبد برقرار کنیم. اگر اشتباه نکنم، در آن مقاله اشاره‌ای به «شباهت خانوادگی» ویتگنشتاین نکرده بودم و این قصه بعدها برای من روشن‌تر شد. به هر حال بسته به تصویری که ما از چگونگی شکل‌گیری معانی واژگان و مفاهیم داشته باشیم می‌توانیم به سروقت تعبد برویم. و من اتفاقاً چون در این جاها ویتگنشتاینی‌ام، فهم عرفی را خیلی جدی می‌گیرم اما در عین حال مدلول و لازمه این سخن این نیست که ما در این عرصه با نوعی وحدت مواجهیم و – به قول شما – به سرعت می‌توانیم از دیانت به تعبد برسیم. من چنین درکی ندارم. قطعاً ما دینداری متعبدانه داریم اما اثبات شیء نفی ما عدا نمی‌کند و ما دینداری‌های غیرمتعبدانه هم می‌توانیم داشته باشیم و داشته‌ایم. یعنی هم نظراً متصور است هم عملاً دینداری غیرمتعبدانه داشته‌ایم؛ چه در ذیل آیین اسلام چه در ذیل آیین مسیحیت و توسعاً در حوزه ادیان ابراهیمی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/50191