خامنه‌ای، مستبد امروز ایران، مسئول جان زندانیان سیاسی است
ابوالفضل قدیانی

هو الحکیم

بیش از دو سال است که نرگس محمدی در زندان، هدف کینه‌توزی‌های استبداد دینی است. مقاومت و پایداری وی در دفاع از حقوق بشر و رهایی انسان‌ها از یوغ خودکامگی، انتقام‌جویی خودکامگان را شدت بخشیده است.

نرگس محمدی هنگامی که به زندان بازگردانده شد، از بیماری‌های شدیدی رنج می‌برد و اساسا همین بیماری‌ها سبب شده بود که به مرخصی استعلاجی برود، چرا که استرس‌هایی که به طور طبیعی در زندان برای زندانیان ایجاد می‌شود، بیماری‌ها را تشدید می‌کند. تعلل و موانعی که از طرف نیروهای سرکوبگر، اعم از امنیتی و قضایی، جهت مداوا صورت می‌گیرد، مشکلات زندانیان بیمار را افزون‌تر می‌کند.

اخیرا با شدت گرفتن بیماری‌های نرگس محمدی، او ناچار به بیمارستان منتقل شد و به طور اضطراری مورد عمل جراحی قرار گرفت؛ این کار البته با ایجاد تنش از طرف مأموران برای بیمار همراه بود، که معلوم است چه اثرات سوئی روی بیمار خواهد گذاشت.

نهایتا علی‌رغم اصرار پزشک معالج جهت مراقبت‌های بعد از عمل و گذراندن دوره نقاهت در بیمارستان، نرگس محمدی را با تعجیل به زندان منتقل کردند. همان‌طور که وکیل او بعد از ملاقاتش تصریح کرده است، نرگس محمدی نیاز به مرخصی استعلاجی دارد، اما مسؤولان همچنان از اجرای قانون خودداری می‌کنند.

البته دستگیری و زندانی کردن نرگس محمدی، عبدالفتاح سلطانی و نسرین ستوده، این مدافعان راستین و سرسخت حقوق بشر، و نیز سایر زندانیان سیاسی از اساس خلاف قانون است. البته در نزد استبداد و مستبد امروز ایران و اعوان و انصار وی دفاع از حقوق بشر جرمی نابخشودنی محسوب می‌شود؛ به همین سبب است که عبدالفتاح سلطانی که باید سال‌ها پیش از زندان آزاد می‌شد، هنوز در بند است و در زندان به سر می‌برد و حتی از دادن مرخصی قانونی هم به او و دیگر زندانیان دریغ می‌ورزند. تمام زندانیان سیاسی باید بدون قید و شرط و فورا آزاد می‌شدند و حصر ظالمانه رهبران سرافراز جنبش سبز آقایان میرحسین موسوی، مهدی کروبی و خانم زهرا رهنورد باید شکسته شود که امیدواریم به زودی شاهد آن باشیم.

در هر صورت، مسؤول حفظ جان و سلامت نرگس محمدی، دیگر زندانیان سیاسی و محصوران بر عهده دستگاه قضایی، نیروهای امنیتی و در رأس آنان بر عهده مستبد امروز ایران آقای خامنه‌ای است.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/53535

دین دولتی و دیو دادگستری
عبدالعلي بازرگان

این روزها عکس تکان دهنده جوانی که به جرم شراب‌خواری با طناب به تنه درختی بسته‌ شده و مأموری سر و صورت پوشیده در ملأ عام جلادوار بر او تازیانه می‌زند، درشبکه‌های مجازی منتشر می‌گردد. برحسب گزارش خبرگزاری ایسنا این جوان ۱۱ سال پیش هنگامی که ۱۶ سال بیش نداشته، دریک مراسم عروسی مرتکب این جرم شده است! شگفتا از خواب غفلت و جهالت و قساوت قاضیانی که ارزنی را می‌بینند و از دیدن کوه چپاول‌ کورند و بی‌توجه به بحران‌ها و ضرورت‌ها حکمی را اجرا می‌کنند که خود از شرم یا ترس مجبورند روی خود را بپوشانند!

هم دادستان کاشمر، که افتخار می‌کند ما در اجرای «احکام اسلام» با کسی تعارف نداریم! هم سازمان عفو بین‌الملل، که با صدور بیانیه‌ای قانونی شدن قساوت در دستگاه و نظام قضایی ایران را محکوم کرده است، و هم اکثریت قریب به اتفاق مردم گمان می‌کنند چنین کیفرهایی از احکام اسلامی است!… بلی چنین است، اما همان‌قدر اسلامی است که احکام شداد و غلاظ دستگاه‌های کلیسایی در قرون وسطی منطبق با تعالیم عیسی مسیح و انجیل بشارت‌بخش ضد خشونت بود!

جوامع مسیحی امروز سالیان درازی است خود را از اسارت قیود قهر و قساوت‌ دکانداران دین دولتی و متولیان حفظ هویت تعصّب‌آمیز قرون وسطایی آزاد کرده‌اند که پیش رفته‌اند، ولی فقیهان سنتّی ما هم‌چنان اسیر قیودی هستند که برساخته قرون گذشته و محصول مصلحت اندیشی‌های اسلاف آنان برای حفظ ظواهر شرعی جامعه بوده است. احکامی که بخش عمده آن هیچ پایه‌ای در قرآن، که اصلی‌ترین سند شریعت اسلام محسوب می‌شود، نداشته و ندارد، بلکه بسیاری از آنها مصوّب دین دولتی خلفای ستمگر بنی‌امیه و بنی‌عباس و شاهان سفّاک صفوی و قاجار بوده است که با تحریف فریضه امر به معروف و نهی از منکر و تشکیل سازمان‌های مراقبت از دینداری مردم از طریق مفتّش و محتسب ‌کوشیدند مشروعیتی برای سلطه ستمگرانه خود بتراشند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53620

واکنش منفی به پیشنهاد ترامپ برای دیدار با روحانی
توپی که سپاه و دولت به اوت زدند

زیتون- سینا پاکزاد: گویا مقامات جمهوری اسلامی تنها در رد درخواست آمریکا برای مذاکره سرعت عمل دارد. پس از پیشنهاد دولت ترامپ برای دیدار با حسن روحانی عملا توپ در زمین ایران بود و به گفته محمد صدر، معاون وزیر خارجه ایران در دولت محمد خاتمی، هدف دونالد ترامپ از این پیشنهاد این بوده که بگوید «من آمادگی مذاکره داشتم، اما طرف ایرانی نپذیرفت».

وی پیشنهاد کرد که برای «خنثی شدن توطئه او» جمهوری اسلامی این پیشنهاد را رد نکند و اعلام کند، آقای ترامپ باید ابتدا «اعلام کند که اشتباه کرده از برجام خارج شده و برجام را بپذیرد».

با این حال حکومت جمهوری اسلامی بلافاصله این توپ را به اوت زد. سخنگوی وزارت خارجه ایران این پیشنهاد را رد کرد و فرمانده سپاه پاسداران نیز شدیدا به آن حمله کرد. حسن روحانی اما هنوز به این پیشنهاد واکنش نشان نداده است.

عبدالله رمضان‌زاده سخنگوی دولت محمد خاتمی در واکنش به نامه محمد علی جعفری نوشت: «قانون اساسی نظامیان را تابع فرمان شورای عالی امنیت ملی قرار داده است، آنان حق تعیین خط مشی سیاسی برای کشور ندارند».

دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا، روز دوشنبه در کنفرانس مطبوعاتی با «جوزپه کونته» نخست وزیر ایتالیا اظهارداشت: «اگر ایرانی ها تمایل داشته باشند، با آنها دیدار می کنم. اطمینان ندارم که آنها هنوز آمادگی آن را داشته باشند اما معتقدم که عاقبت آنها مایل به ملاقات خواهند بود.» او تاکید کرد که این پیشنهاد را از روی ضعف یا قدرت ارایه نداده، بلکه فکر می کند که کار درستی است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53597

به نام جعفری و سلیمانی، به دستور حضرت آقا

این روزها که در صحنه سیاست و اقتصاد ایران، گونه ای از بحران به وجود آمده، سپاهی ها همچنان میکروفون به دست گرفته اند و از هر فرصتی برای تاثیرگذاری بر روندهای موجود، استفاده می کنند. انتشار متن نامه هشدارآمیز و نصیحت گونه سرلشکر جعفری فرمانده سپاه پاسداران خطاب به حسن روحانی رئیس جمهور، آن هم با عنوان عجیب و تعارف آمیز «دلنوشته»، یک بار دیگر نشان داد که تحلیل نوع رابطه و تعامل، یا تنش بین دولتی ها و نظامی ها، از مهم ترین و سخت ترین ابعاد تحلیل تابلوی سیاسی ایران است. او نامه ای هم به دونالد ترامپ نوشت و شواهد نشان داد که از سوی «بیت»، مجوزهای جدیدی برای اعمال فشار دارد.

جعفری خطاب به روحانی نوشته است:« حمایت‌های بی نظیر و گسترده دلسوزان انقلاب در هفته اخیر از جنابعالی، نباید مانع اقدامات انقلابی شما در کنترل قیمت ها و جلوگیری از افزایش سرسام آور قیمت ارز و سکه، در شرایط جنگ اقتصادی با دشمنان بشود.» در ادامه این متن آمده است: «چرا با آن قهر و غضبی که در شما سراغ داریم و در رقابت های انتخاباتی یا با مخالفین خود بعضا به کار می‌بردید، با نارسایی ‌و سوء مدیریت های بخش اقتصادی دولت برخورد نمی‌کنید!؟» فرمانده کل سپاه همچنین می‌افزاید: «اتخاذ تصمیمات مهم در شرایط سخت امروز کشور برای مقابله با فشارهای اقتصادی دشمنان نیاز به عزم و اراده‌ای انقلابی و قاطعیت در برخورد با کم تحرکی و ضعف برخی مدیران دارد تا مردم به مدیریت همراه با تدبیر دولت شما امیدوار شوند.»

جعفری همچنین نامهای به رییس جمهور آمریکا نوشته و در آن گفته است:« شما این آرزو را به گور خواهید برد که مقامات جمهوری اسلامی ایران از شما درخواست ملاقات کنند یا اجازه ملاقات با شما را از ملتشان دریافت نمایند. هرگز چنین روزی را نخواهید دید. همچنان در کاخ سیاهتان بنشینید و در توهم ملاقات با مقامات ایرانی بمانید، و بدانید این یک آرزویی است که تا پایان دوران ریاست جمهوری‌تان با شما همراه خواهد ماند و حتی رؤسای جمهوری بعدی آمریکا هم آن را نخواهند دید.»

همزمانی نامه تند جعفری با ابراز تمایل ترامپ به مذاکره با ایران و سفر وزیر امور خارجه عمان به آمریکا به عنوان واسطه قدیمی ایران، این ظن را تقویت می کند که نگرانی هایی در مورد احتمال مذاکره دولت ایران با آمریکات در میان است و سپاه از این موضوع ناراضی ست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53625

تقدم ایران‌خواهی بر دموکراسی‌خواهی
پیمان عارف

۱-دموکراسی پیش و بیش از هر چیز یک روش است؛ روشی معلوم با نتایج نامعلوم، روشی برای حکمرانی خوب با مولفه‌هایی چون توانمندسازی شهروندان، مشارکت سیاسی شهروندان، بسط جامعه مدنی، گردش نخبگان سیاسی؛ اما نهایتا با هدف توسعه!
به دیگر سخن دموکراسی خود به تنهایی هدف نیست بلکه وسیله‌ای است برای رسیدن به توسعه، در حالی‌که توسعه نیز خود خادم مفهوم دیگری است بنام قدرت ملی و امنیت دولت-ملت.
به دیگر سخن دموکراسی، توانمندسازی را از فرد شهروندان شروع می‌کند و با وساطت جامعه مدنی و جامعه سیاسی پروژه توانمندسازی را به سطح دولت و کشور می رساند.
به همین لحاظ است که جامعه دموکراتیک با جمع سینرژیک توانمندی های فردی خود اجتماعی است نه تنها با سطح توسعه، رفاه و آزادی بلکه همچنین یک واحد دولت ملی با توان بقا و استمرار سرزمینی، امنیت ملی و بازدارندگی نیز هست.
کشوری که توان دفاع از خود در برابر مخاطرات امنیت ملی را نداشته باشد قطعا امکان تحقق مناسبات دموکراتیک در سلسله مراتب سیاست داخلی خود را نیز نخواهد داشت. کشوری که از امنیت خود اطمینان نداشته و امکان همزیستی و همکاری صلح آمیز با سایر واحدهای ملی در عرصه سیاست خارجی را نداشته باشد در سیاست داخلی نیز در چنبره دموکراسی-امنیت ناگزیر از اتخاذ رویکردهای دموکراسی پرهیزانه خواهد شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53677

خودروسازی دولتی ایران؛ غول فساد و مرگ

زیتون- نیلوفر سعیدی: اگر خودرو یا به تعبیر عوام «ماشین»، در هر جای جهان، وسیله‌ نقلیه باشد، در ایران خیلی چیزهای دیگر نیز هست. خودرو در ایران، هم وسیله‌ای برای پُزدادن و نمایش قدرت اقتصادی است، هم معرف جایگاه اقتصادی و میزان ثروت، هم وسیله‌ی کار و مسافرکشی غیرقانونی و هم «سرمایه». این وسیله‌ نقلیه، اما در ایران با نازل‌ترین کیفیت ممکن تولید و با قیمت گزاف فروخته می شود، با این وجود، تولیدکننده‌ی مثلا وطنی در حال ورشکست شدن است! مصرف‌کننده نیز یا در حال اعتراض است یا در حال جان دادن به خاطر کیفیت و ایمنی پایین!

بدهی های چند هزار میلیاردی دو خودروساز نورچشمی
دو خودروساز مثلا وطنی ایران خودرو و سایپا که به شکل انحصاری در ایران خودرو تولید می کنند، این روزها در موقعیتی هستند که ۵۰ درصد از تولید عقب افتاده و توان انجام تعهدات و تحویل خودروهای پیش فروش شده خود را ندارند.
این دو خودروساز در روزهای اخیر، وضعیت فلاکت‌بار خود را با ارائه ی آمار و ارقام، با مردم در میان گذاشته و اعلام کردند: «ایران‌خودرو بیش از ۴۹ هزار میلیارد ریال بدهی بانکی دارد و بیش از ۸۲ هزار میلیارد ریال پیش‌دریافت از مشتریان برای تحویل خودرو داشته، با بدهی جاری ۱۳۱ هزار میلیارد‌ریالی و روند کاهش تولید، امکان تحویل خودرو به مشتریان خود را تا دو سال آینده هم نخواهد داشت. همچنین شرکت سایپا هم بالغ بر ۵۶ هزار میلیارد ریال بدهی بانکی دارد و بیش از ۵۱ هزار میلیارد ریال پیش‌دریافت از مشتریان برای تحویل خودرو داشته است؛ بنابراین مشخص نیست این شرکت چه زمانی بتواند خودروهای پیش‌فروش‌شده خود را تحویل دهد.»

ورشکستگی پنهان
ایران خودرو و سایپا اعلام کرده اند که انبارهای چند هزار متری آنها، پر از خودروهای ناقص است. خودروهایی که به خاطر عدم تامین قطعات کامل و ورشکست شدن اغلب قطعه سازها، بسیاری از قطعات آنها هنوز تولید و نصب شده و بنابراین معلوم نیست در چه زمانی به مشتری تحویل داده خواهد شد. از این گذشته، هر دو کمپانی، به شدت با مشکل نداشتن نقدینگی و بدهی های سنگین روبرو شده اند و تعریف ساده چنین وضعیتی در هر جای دنیا، چیزی نیست جز «ورشکستگی». اما همه می دانند که در ایران، به کار بردن این کلمه به ویژه در اقتصاد دولتی غیرممکن است و تاکنون کسی نشنیده که فلان بانک و موسسه مالی یا بهمان بیمه و موسسه اقتصادی بخش دولتی ایران، با صراحت و شفافیت تمام، ورشکستگی را بپذیرد.
بر اساس آن چه که کارشناسان حوزه خودرو اعلام کرده اند، در ایران به‌طور میانگین ۵۵ درصد قطعات خودرو از طریق منابع داخلی تأمین می‌شود و ۴۵ درصد آن وارداتی است. اما مشکل اینجاست که مطالبات قطعه سازان پرداخت نشده و بسیاری از آنان کرکره واحدهای تولیدی خود را پایین کشیده اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53715

«حکمرانی مطلوب» و نواندیشی دینی متاخر
سروش دباغ

چهل سال از تاسیس حکومت دینیِ در ایران معاصر می گذرد. نواندیشان دینی با عنایت به تجربه زیسته چهار دهه اخیر، به تفاریق در آثار خود درباره ربط و نسبت میان دیانت و سیاست و حکومت، سخن گفته، آثار و میراث نیکویی از خویش بر جای نهاده اند.[۱] در این جستار، برآنم به عنوان عضو خردی از خانواده نواندیشی دینی متاخر، ربط و نسبت میان امر سیاسی و امر دینی در جامعه ای با مختصات دینی- فرهنگیِ ایران امروز را به روایت خویش صورتبندی کنم.

۱.چنانکه در مقاله « دین، سکولاریسم و پسا سکولاریسم» آورده ام[۲]، به سکولاریسم سیاسی و تفکیک نهاد دیانت از نهاد حکومت باور دارم. مطابق با این تلقی، هر چند رابطه میان سیاست و دیانت امری حقیقی است و برخاسته از دل یک جامعه؛ به همین سبب در کشورهایی مثل ترکیه ومصرو اندونزی و ایران که در آنها مردم به نحو اغلبی مسلمان اند، بر خلاف ممالکی نظیر فرانسه و دانمارک و نروژ، ارتباط وثیقی میان دیانت و سیاست وجود دارد و دینداری در همه شوون زندگی، از جمله امر سیاسی ریزش می کند؛ اما رابطه حقوقی میان دین و حکومت برقرار نیست و مشروعیت سیاسی[۳] از دل دیانت و فقاهت و ولایت برنمی خیزد. لازمه این مدعا این است که هیچ شهروندی از« حق پیشینی» برای حکومت کردن برخوردار نیست؛ چه فیلسوف باشد، چه فقیه و چه طبیب. از اینرو، این شیوه از حکمرانی را می توان عرفی یا سکولار یا « فرا دینی»[۴] نامید؛ چرا که معتقد است مشروعیت سیاسی، مستفاد و مستخرج از دیانت و فقاهت نیست و حکومت باید نسبت به آموزه های تمام ادیان و مذاهب و مکاتب بی طرف باشد. از لوازم این نگرش، برکشیدن و موجه انگاشتنِ فرایند « تقنین سکولار» است. در واقع، در این نوع از حکمرانی، اعضای پارلمان، نظیر نمایندگان پارلمانِ دیگر کشورها، به نحو عقلانی و عقلایی با یکدیگر بحث و گفتگو می کنند و ماحصل این گفتگوهای درازآهنگ، که می توان آنرا اجماع عقلا نامید، به شکل قانون در می آید؛ قوانینی که برای تمام شهروندان لازم الاجرا خواهد بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53718

طرح سوال از حسن روحانی اعلام وصول شد
پرسش از رهبر، پاسخ از رییس‌جمهور

زیتون- پریا منظرزاده: در شرایط اوج بحران اقتصادی، اعتراض‌های خیابانی و آنچه احتمال افزایش چشم‌گیر قیمت بنزین خوانده می شود، نمایندگان مجلس سوال از رییس جمهور را اعلام وصول کردند. این درحالی‌ست که بیشتر مشکلات اقتصادی کشور به خروج آمریکا از برجام نسبت داده می‌شود.

در حالی‌که بن‌بست دیپلماسی دستگاه سیاست خارجی دولت به دلایل مختلف، از آزمایش‌های موشکی گرفته تا رد پیشنهاد مذاکره با آمریکا، به اقدامات عناصر وابسته به رهبری مرتبط است، سوال از رییس جمهور، در واقع سوال از رهبری محسوب می‌شود؛ چنانچه مردم در اعتراضات خیابانی روزهای اخیر نیز شخص اول کشور را در شعارهایشان خطاب قرار می‌دهند.

وقتی امکان پرسش از رهبری وجود ندارد، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، سوالات خود از رییس‌جمهور را در پنج محور «عدم موفقیت دولت در کنترل قاچاق کالا و ارز»، «استمرار تحریم‌های بانکی»، «عدم اقدام شایسته دولت درباره کاهش نرخ بیکاری»، «رکود اقتصادی شدید چند ساله» و «افزایش شتابان نرخ ارز خارجی و کاهش شدید ارزش پول ملی» تنظیم کرده اند.

به گفته علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، تعداد پرسش‌کنندگان از رییس‌جمهور، پس از پاسخ‌گویی نمایندگان رییس‌جمهور در کمیسیون اقتصادی مجلس، از ۹۲ نفر به ۸۰ نفر کاهش یافته است. اما این ۸۰ نفر نیز بیش از یک چهارم نمایندگان را شامل می‌شوند و وصول سوال از رییس جمهور امکان پذیر است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53720

این مرگ ادامه همان ستم است

زیتون– جمعی از دوستان و همکاران عبدالفتاح سلطانی، وکیل زندانی٬ درگذشت هما سلطانی را تسلیت گفتند.

هما سلطانی٬ فرزند ۲۷ ساله این وکیل زندانی٬ شب گذشته در اثر ایست قلبی از دنیا رفت.

به گزارش «زیتون» در این پیام آمده است: «مرگ، به‌تنهایی مساله نیست. مردن در شرایطی که حق زندگی آزاد و طبیعی، حق شادی، حق امنیت، حق کار، کرامت و حق بودن در خانواده و داشتن آزادی از تو سلب می‌شود، مرگ به‌حقی نیست.»

در ادامه این پیام تاکید شده است که «عبدالفتاح سلطانی و معصومه دهقان و همچنین فرزندانشان مائده، هومن و حامد سلطانی برای کرامت انسانی‌ بهایی گزاف پرداخته‌اند. کرامتی که در برابر ستم سر خم نکرد، ریا، دورویی و مجیزجویی را الگو نکرد و با سری افراشته زندان و زندگی سخت ولی شرافتمندانه را به زندگی چرب و چرک چاپلوسانه و ستم‌پذیر ترجیح داد. فرزند چنین خانواده‌ای بودن آسان نیست. این را مرگ حتی می‌داند. شاید برای همین است که پاورچین پاورچین زیبای خفته خانواده سلطانی را در خواب ربوده است.»

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

مرگ صریح‌ترین و صادق‌ترین واقعیت بشری است که هیچ‌یک از ما از آن گریزی نداریم. هما سلطانی دختر ۲۷ساله معصومه دهقان، معلم دلسوز و مقاوم و عبدالفتاح سلطانی، وکیل سرشناس حقوق بشری روز جمعه ۱۲ مردادماه ۹۷ چشم بر جهان ما فرو بست. اما مرگ، به‌تنهایی مساله نیست. مردن در شرایطی که حق زندگی آزاد و طبیعی، حق شادی، حق امنیت، حق کار، کرامت و حق بودن در خانواده و داشتن آزادی از تو سلب می‌شود، مرگ به‌حقی نیست.

هما سلطانی در شرایطی از جهان رفت که ۹ سال از بهترین سال‌های جوانی‌اش را چشم به راهی دوخت تا پدرش، مدافع سرسخت حقوق بشری که با حکم ناعادلانه و غیرانسانی ۱۳ سال زندان دوران محکومیتش را طی می‌کند از راه اوین به خانه برگردد. این مرگ، حق نیست، تحمیل رنجی است که چون سمی بر جان و جوانی‌ات می‌نشیند، وگرنه قلبی چنین زیبا، که وقت شکفتن و دویدنش است، چه به ایستادن در میانه ۲۷ سالگی؟!

هما سلطانی در شرایطی از جهان رفت که مثل بسیاری از جوانان باهوش و مستعد ایرانی رویاهایش را در مسیر تحصیل علم و مدارج دانشگاهی دنبال کرد. او کارشناسی ارشدش را در رشته ادبیات فارسی از دانشگاه علامه طباطبایی گرفت. اما دختری که باید به دنبال رویاهایش این دانش‌اندوزی را پس از پایان تحصیل به بهره‌وری می‌رساند، مثل بسیاری از جوانهای هم‌وطن‌ش که از مزایای «ژن خوب سیاسی» بی‌بهره و قربانی سوءمدیریت کشورند، رویاها را در کوله‌پشتی دانشگاه در گوشه خانه گذاشت، تا با واقعیت زندگی، در دنیای کاری که هیچ ربطی به دانش و تخصصش نداشت دست و پنجه نرم کند.‌ دختری چنین خودساخته و جوان‌مرگی؟ حاشا به مرگ!

عبدالفتاح سلطانی و معصومه دهقان و همچنین فرزندانشان مائده، هومن و حامد سلطانی برای کرامت انسانی‌ بهایی گزاف پرداخته‌اند. کرامتی که در برابر ستم سر خم نکرد، ریا، دورویی و مجیزجویی را الگو نکرد و با سری افراشته زندان و زندگی سخت ولی شرافتمندانه را به زندگی چرب و چرک چاپلوسانه و ستم‌پذیر ترجیح داد. فرزند چنین خانواده‌ای بودن آسان نیست. این را مرگ حتی می‌داند. شاید برای همین است که پاورچین پاورچین زیبای خفته خانواده سلطانی را در خواب ربوده است. این همان مرگی است که سالها پشت در این خانه کمین کرده، از دادگاه انقلاب تا اوین زیرچشمی سلطانی سفت و سخت را پاییده است، معصومه دهقان را تهدید به شکستن و بریدن از این همه شکیب کرده … این مرگ، همان مرگ مار به‌دوش است که آخرش هم از خون جوانترین و پاکترین‌ها سیراب می‌شود. این مرگ ادامه همان ستم است.

خانواده گرانقدر سلطانی؛ عبدالفتاح بزرگ، معصومه خانم عزیز، مائده جان، هومن عزیز و حامد نازنین، ما با شما به سوگ نشسته‌ایم. با شما هم‌دلیم، با شما هم‌نفسیم، هم‌دردیم، هم‌دادیم.
دوست داشتیم کنارتان بودیم. همراهتان بر خاک سرد سوگلی این خانه می‌نشستیم، گریه می‌کردیم، در آغوشتان می‌گرفتیم، دستتان را می‌فشردیم و سوگواری می‌کردیم. سوگواری حق است. امان از حق!… تسلیت ما را از لابلای این کلمه‌های عزادار بپذیرید و به بزرگواری‌تان ببخشایید که کنارتان نیستیم، که در پشت مانیتورهایمان عکس هما را در آغوش می‌گیریم، که درپای تلفن گریه می‌کنیم، در در ای میلها تسلیت می‌گوییم و البته که از هر رسانه‌ای و بر هر صفحه‌ای این بیداد را که بر شما رفته و بین سلطانی و خانواده‌اش و همه مدافعان حق و آزادی و خانواده‌های عزیزشان فاصله انداخته است فریاد می‌زنیم.
جای خالی هما تا همیشه عزیز و گرامی!

شیرین عبادی، نسرین ستوده، نرگس محمدی، مهناز پراکند، منصوره شجاعی، خدیجه مقدم، پروین اردلان، پرستو فروهر و آسیه امینی.

http://zeitoons.com/53757

پیام تسلیت جمعی از فعالان فعالان ملی-مذهبی و نواندیشان دینی خارج کشور به مناسبت درگذشت هما سلطانی

زیتون- جمعی از فعالان اجماعی و سیاسی طی پیامی در گذشت دختر عبدالفتاح سلطانی را تسلیت گفتند.

به گزارش «زیتون» در این پیام آمده است: غم این فقدان ناگهانی، و درگذشت شوک‌آور «هما»ی جوان شما و ایران، رنج مضاعفی است که صبر و بردباری مضاعف طلب می‌کند.

هما سلطانی٬ فرزند ۲۷ ساله این وکیل زندانی٬ شب گذشته در اثر ایست قلبی از دنیا رفت.

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته: به شرح زیر است:

به‌نام خدا

وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِیبَهٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعونَ

برادر عزیز و آزاده، وکیل گرانقدر، جناب آقای عبدالفتاح سلطانی
خواهر صبور و استوار، سرکار خانم معصومه دهقان

تسلیت صمیمانه و مراتب همدلی عمیق ما را به‌‌خاطر درگذشت فرزند نازنین‌تان بپذیرید؛ «هما»یی که در کمتر از سه دهه زندگی، شاهد حدود یک دهه اسارت غیرقانونی و ناروای پدر حقوقدان و مدافع حقوق بشر و تهدید و خشونت پیوسته‌ علیه وی و خانواده بود، و غم و درد بسیار را به جان عزیزش ریخت. قلبی که سرانجام تاب فشارها نیاورد، و ایستاد…
غم این فقدان ناگهانی، و درگذشت شوک‌آور «هما»ی جوان شما و ایران، رنج مضاعفی است که صبر و بردباری مضاعف طلب می‌کند.
برای آن فقیده‌ی سعیده، غفران و رحمت الهی، و برای شما دو آزاده‌ی صبور و خانواده محترم استواری و اجر و بردباری آرزو می‌کنیم.

با تسلیت مجدد
و با آرزوی آزادی هرچه زودتر دکتر سلطانی و تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی، و «ایران»

مهرداد احمدزاده، محمدجواد اکبرین، مهدی امینی‌زاده، عبدالعلی بازرگان، ایرج باقرزاده، محمد برقعی، بیژن بهادری، محمدباقر تلغری‌زاده، رضا جعفریان، محمد حیدری، سروش دباغ، تقی رحمانی، فرزانه روستایی، علی سردار، معصومه شاپوری، رضا صدر، جلیل ضرابی، رضا علیجانی، فرشید فاریابی، حسن فرشتیان، مصطفی قهرمانی، مرتضی کاظمیان، هادی کحال‌زاده، محسن کدیور، علی کلایی، پروین کهزادی، مسعود لدنی، رضا مسموعی، فهیمه ملتی، مهدی ممکن، مهدی نوربخش، احمد هادوی، حسن یوسفی اشکوری

http://zeitoons.com/53804

بازداشت معاون بانک مرکزی پیش از اعلام سیاست‌های جدید ارزی دولت
آقازاده ارزی، اولین قربانی درگیری دولت و قوه قضائیه

زیتون- سینا پاکزاد: ساعاتی قبل از اعلام سیاست‌های جدید دولت درباره ارز، غلامحسین محسنی اژه‌ای سخنگوی قوه قضائیه خبر داد که احمد عراقچی، معاون ارزی بانک مرکزی ایران، بازداشت شده است.

هر چند که پیش از این انتقادهای زیادی از عملکرد احمد عراقچی مطرح شده بود اما دلیل بازداشت او از سوی قوه قضائیه نیز مشخص نیست و اتهام مطرح شده مبنی بر «اخلال دربازار» ارز اتهامی کلی است که می‌تواند شامل همه مقامات جمهوری اسلامی شود.

سخنان رهبر جمهوری اسلامی و مخالفت او با تصویب لوایح مرتبط با اجرای مقررات گروه ویژه اقدام مالی، دخالت فرمانده سپاه پاسداران درباره اعلام آمادگی دونالد ترامپ برای دیدار با حسن روحانی و بسیاری از گفته‌های مقامات قوه قضائیه می‌تواند مصداق «اخلال دربازار ارز» باشد.

در هر حال سخنگوی قوه قضائیه خبر داده که «در ادامه رسیدگی به پرونده اخلالگران در نظام پولی و بانکی کشور پرونده سه نفر از کسانی که تکمیل شده بود با صدور کیفر خواست به دادگاه ارسال شد و بزودی دادگاه آنها شروع خواهد شد».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53826

دختری که بغضی بزرگ در گلو داشت
صدیقه وسمقی

هما سلطانی، دختر نازنین آقای عبدالفتاح سلطانی و خانم دهقان بود که با بغضی بزرگ در گلو درگذشت. بغضی که او در گلو داشت آن‌قدر بزرگ بود که فروخوردنش ممکن نبود. آخر او سال‌ها شاهد بود که پدر آزاده و استوارش بدون جرم و گناه زندانی است؛ کسی که به دلیل دفاع از حقوق بشر و ایستادگی بر حقوق مردم مستحق تقدیر و تجلیل است، سال‌های ارزشمند عمر خود را در زندان سپری می‌کند، چراکه حاکمان جمهوری اسلامی درک صحیحی از حقوق بشر ندارند. آنان گمان می‌کنند که حقوق بشر دستاورد غرب است و نه محصول قرن‌نا رنج جامعه‌ی بشری، قرن‌ها تحمل تبعیض و جنگ و ناملایمات و قرن‌ها تلاش برای فائق آمدن بر تبعیض‌ها و نابرابری‌ها .

حاکمان جمهوری اسلامی طرفدار آن اسلام سنتی هستند که توجیه‌گر تبعیض‌ها و نابرابری‌هاست؛ تبعیض‌هایی که انسان امروز آن را مصداق بارز ظلم و ستم می‌داند، تبعیض‌هایی که نه بر پایه‌ی تعالیم اصیل اسلام، بلکه بر پایه‌ی سنت‌های ظالمانه‌ی کهن بنا شده و دفاع از آن نه تنها موجب افتخار و اعتبار اسلام نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین علل عقب‌ماندگی جوامع اسلامی و محرومیت مسلمانان از حقوق انسانی است، عقب‌ماندگی‌ها و محرومیت‌هایی که ایران و ملت عزیز ما نیز از آن رنج می‌برد.

امروز بیش از هر زمان ایران نیازمند مدافعان حقوق بشر است و زندانی بودن کسانی مانند عبدالفتاح سلطانی بغضی است در گلوی همه‌ی کسانی که آرزومند توسعه و بالندگی وطن خویش‌اند.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/53882

اندک‌سالاری با دسترسی محدود
علی رضا علوی‌تبار

اقتصاد سیاسی الگویی برای تبیین «خط مشی‌گذاری عمومی» در یک جامعه در اختیار ما قرار می‌دهد. به ما می‌گوید چرا و چگونه دولت‌ها تصمیم می‌گیرند در زمینه‌هایی اقدام ‌کنند و در زمینه‌هایی دیگر اقدام نکنند. و بعلاوه جهت‌گیری اقدام‌ها و تصمیم ها را توضیح می‌دهد. پس از آن نیز مشخص می‌کند تصمیم‌ها چگونه اجرا می‌شوند و در نهایت چگونه ارزشیابی می‌شوند.

به همین دلیل داشتن نگاه اقتصاد سیاسی امکان آسیب‌شناسی را در عرصه عمومی و اداره آن افزایش می‌دهد. آسیب‌شناسی دقیق و موجه مبنای مستحکمی برای پیشنهاد و نیز برای دگرگونی و بهبود فراهم می‌آورد. دلیل توجه به اقتصاد سیاسی و تحلیل‌های مبتنی بر آن در ایران امروز نیز همین مبانی است. در این نوشتار تلاش می‌شود تا طرحی از اقتصاد سیاسی ایران ارائه شود و این کار تا آنجا که امکان دارد به اختصار و بدون ارجاع به مباحث نظری انجام خواهد شد.

اقتصاد سیاسی اجمالاً به حوزه‌ای اطلاق می‌شود که از تعامل میان «ساختار سیاسی» و«فن آوری وسامان معیشتی» و «نیروهای اجتماعی» به‌وجود می‌آید. از این رو باید نخست به تصوری از این عناصر دست یافت و آنگاه آن‌ها را در یک «نظام» تعامل داد و ساختارمند کرد. به اختصار چنین می‌کنیم.

نظام‌ سیاسی جمهوری اسلامی ایران، از همان آغاز شکل‌گیری به دلیل آنکه به‌طور همزمان ویژگی‌های نظام‌های سیاسی مختلفی را درون خود داشت، به نظام خاصی تبدیل گردید. اگر دهه نخست انقلاب را به دلیل ویژگی‌های خاص موقعیتی (انقلاب، رهبری فرهمند، جنگ، درگیری‌های داخلی و…) جدا کنیم، می‌بینیم ساختار قدرت در ایران، طی سالیان گذشته ویژگی‌های دو نوع نظام سیاسی را از خود بروز داده است: مردم‌سالاری نمایشی (facad-democracy) و شبه مردم‌سالاری (quasi-democracy).

همان‌طور که دکتر بشیریه به‌خوبی توضیح می‌دهد، در جهانی که مردم‌سالاری شکل غالب بوده و مردم‌سالاری‌گرایی در اندیشه سیاسی نقش سرکردگی دارد، امکان تحقق یکه‌سالاری‌ها و اندک‌سالاری‌های سنتی و آشکار وجود ندارد. از این رو این نوع از حکومت‌ها در پوشش‌های تازه‌ای پیچیده شده و تحقق می‌یابند. به هر حال، چنانچه به نظام جمهوری اسلامی ایران به صورت جامع نگریسته شود، نظامی بی‌سابقه است و آن را به‌راحتی نمی‌توان در قالب نظام‌های تاریخیِ شناخته شده قرار داد.اما کم و بیش بایدالزامات ناشی از رعایت صورت مردمسالاری رادر آن لحاظ کرد.
...

در مورد رقابت بر سر منابع، باید گفت، رقابت اصلی میان بلوک‌های قدرت است. در واقع طبقه حاکمه، طبقه‌ای یکپارچه و دارای سلسله مراتب مشخص نیست، بلکه ائتلافی است از افراد دارای موقعیت راهبردی در بلوک‌های مختلف قدرت که دلبستگی‌های متفاوتی دارند. از این رو رقابت، اغلب میان گروه‌های محدودی که به منابع اصلی (مادی، انسانی، اطلاعاتی، ایده‌پردازی) دسترسی دارند، صورت می‌گیرد. البته این بلوک‌های قدرت که رهبران‌شان در طبقه حاکمه حضور دارند، به‌طور کامل در قالب سازمان‌های «حامی-پیرو» سامان نیافته‌اند و کاملاً متشکل نیستند. از نظر روش تصمیم‌گیری در اداره امور عمومی نیز گفته شد که در میان مردم‌سالاری نمایشی و شبه‌ مردم‌سالاری در نوسان هستیم. تاکنون سازمان‌های نظامی و انتظامی توسط حکومت غیرنظامیان کنترل می‌شده‌اند و در واقع انحصار به‌کارگیری ابزار خشونت در حکومت وجود داشته است. بر این اساس اقتصاد سیاسی ایران «با دسترسی محدود» محسوب می‌شود اما نه از نوع شکننده و یا پایه بلکه از نوع بالغ آن.

با توجه به آنچه گفته شد، مناسب‌ترین نام برای اقتصاد سیاسی ایران، «اندک‌سالاری با دسترسی محدود»‌ است. توجه داشته باشید، این تنها یک نام‌گذاری نیست و پیامدهای مختلفی در زمینه تحلیل مسائل و احتمالاً ارائه راه‌حل بر آن مترتب است. ذیلاً به برخی از این پیامدها اشاره می‌شود:

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/53899

پرونده بروجردی و رد دوباره تحقیق و تفحص از شهرداری
افشای فسادهای جدید در «خانه ملت»

زیتون- پریا منظرزاده: انتشار افشاگری علیه علاءالدین بروجردی، در سمت رئیس چند دوره کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در روزهای اخیر نشانه های دیگری از رخنه فساد به درون این نهاد نظارتی و قانونگذاری است.

طرح تحقیق و تفحص از شهرداری تهران هم روز سه شنبه برای دومین بار در مجلس شورای اسلامی رای نیاورد. به این ترتیب، پس از گذشت حدود یکسال از رفتن محمدباقر قالیباف از شهرداری، لابی او هنوز حتی اجازه آغاز بررسی تخلفات انجام شده را نمی دهد.

مجلس در جلسه روز سه شنبه خود ابتدا «رد تحقیق و تفحص» از برخی فعالیت های شهرداری تهران را به رای گذاشت که رای نیاورد. پس از آن، درباره تحقیق و تفحص از شهرداری رای گیری شد که آن هم رای نیاورد. به این ترتیب، نمایندگان مجلس با رای دادن برخلاف مصوبه نخست، آن را نیز از دستور خارج کردند!

این درحالی‌ست که دهم اردیبهشت ماه امسال مصطفی کواکبیان، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، در جمع خبرنگاران گفته بود: «طرح تحقیق و تفحص از عملکرد شهرداری تهران یک بار به مجلس آمد، اما رای نیاورد. اما مجلس قصد دارد دوباره آن را کلید بزند.» او احتمال رای آوردن این طرح را در دور دوم بیشتر دانست و گفت که به نظر می رسد در دو سه هفته آینده در مجلس مجددا مطرح شود. البته مدت زمانی که کواکبیان به آن اشاره کرده بود به سه هفته به سه ماه کشید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53921

صبوری سلطانی، فریادهای میثمی
مرتضی کاظمیان

فیلم ورود عبدالفتاح سلطانی، حقوقدان آزاده به منزل سراسر سوگوار فقدان غم‌انگیز و ناگهانی دخترش هما، شوک جدیدی به مخاطبان رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی آنلاین بود.

با اطمینان می‌توان گفت که از جمع ناظران منصف و جان‌های در امان مانده از عوارض تزویر و زور مسلط، کمتر کسی بوده که با دیدن تصاویر تلخ بر خویش نلرزیده و با رنج و ستم تحمیلی به وکیل مدافع حقوق بشر ـ که از هفت سال پیش محبوس ستم و سرکوبگری مسلط است ـ و خانواده‌اش همدردی نکرده باشد.

سلطانی اما با وجود تحمل سال‌ها محدودیت و سرکوب و تهدید و زندان ـ به‌ویژه پس از کودتای انتخاباتی ۱۳۸۸ ـ و به‌رغم غم هولناک، با صبوری و استواری در میان سوگواران حاضر شد و خویشتن‌دار و مغرور، «دندان ِ خشم بر جگر ِ خسته»۱ گذاشت.

کردار سلطانی یادآور توصیه‌ی امام علی به فرزندش است: «اگر کوه‌ها متزلزل شوند، تو پایدار بمان. دندان‌ها را به هم بفشر؛ سرت را به عاریت به خداوند بسپار؛ پای‌ها را چونان میخ در زمین استوار کن؛ دورترین کرانه‌هاى میدان نبرد را زیر نظر گیر؛ صحنه‌هاى وحشت‌خیز را نادیده بگیر؛ و بدان که پیروزى وعده خداوند سبحان است.»۲

چنین است که با آرامشی غریب و استواری کم‌نظیر و جانی پرشور، هنگام دفن فرزند جوان خویش، سلطانی سوگند یاد می‌کند که در راه سرافرازی ایران و بهروزی و شادی مردم بکوشد و هرگز کمک به مردم را از یاد نبرد.
این تصویر از سلطانی شاید برای آنهایی که وکیل آزاده را نمی‌شناسند، شوک‌آور باشد، اما برای کسانی که با وی ارتباط داشته‌اند غیرمترقبه نیست، و در راستای استواری و روحیه‌ و مرام حق‌طلب وی در راهی است که دیرزمانی در آن می‌رود.

نگارنده از این بخت برخوردار بوده که در یکی از پرونده‌های قضایی‌اش، موکل حقوقدان آزاده باشد. سلطانی وکیل پرونده نویسنده (و برخی دیگر از فعالان ملی ـ مذهبی) در سرکوب فله‌ای ۱۳۷۹ ـ ۱۳۸۰ بود. سلطانی در دادگاه غیرعلنی، که با پرونده‌سازی اطلاعات سپاه پاسداران تشکیل شده بود و نخستین تجربه جدی سرکوب گروهی و امنیتی این نهاد محسوب می‌شد، با شجاعت و بی‌پروایی، به دفاع از حقوق اساسی متهمان پرداخت و از چگونگی برگزاری دادگاه و نقض قوانین به صراحت انتقاد کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53996

دل‌نوشته‌ای برای عبدالفتاح سلطانی و به یاد هما سلطانی
کاظم کردوانی

دارم لحظه‌‌ای را نگاه می‌کنم که عبدالفتاح سلطانی برای کوتاه‌زمانی از اسارتِ بیداد به خانه می‌رسد. مانده‌ام هاج‌وواج، گنگ، گویی رها در خلأ. اشک اما، امان‌ام نمی‌دهد. نفرت با همه‌ی تنفری که از آن دارم همه‌ی وجودم را گرفته است، نفرت از این همه پلشتی و بیداد. می‌خواهم هم‌دردی کنم، واژه‌ای درخور نمی‌یابم. تنها نگاه می‌کنم هرچندکه نمی خواهم نگاه کنم؛ از شرم، شرم از خودمان، شرم از زمانه‌ای که در آن می‌زییم، شرم از سرزمینی که مال ماست و عاشقانه دوستش دارم، شرم از انسان بودن هرچندکه همه‌ی وجودمان در همین انسان بودن معنا پیدا می‌کند. تنها نگاه می‌کنم به تصویر پدری سروقد که با پاهایی استوار می‌آید اما، از آستانه‌ی در که می‌گذرد خمیده می‌شود و زار می‌زند.

نه‌تنها در خیال که با همه‌ی وجود در آغوشش می‌گیرم، با اشک نه، چراکه دیگر اشکی نمانده است، با دستانی لرزان که پیشکشی جز همدردی ندارد. حرفی نمی‌زنم، چراکه نیازی نیست. تنها با چشم و با دل می‌گویم: عزیز داغدار، عزیزان داغدار، با تو و با شماییم؛ تسلیت‌مان را بپذیرید. سرت سلامت، سرتان سلامت. غم‌ات و غم‌تان، غم من است، غم ماست، غم یک ملت است.

http://zeitoons.com/54048

گفتمان اصلاح طلبی در مقابل براندازی
هشدارها و راهکارهای این ۱۰ نفر

زیتون- سینا پاکزاد: در حالی‌که حاکمیت ایران بحرانی‌ترین روزهای خود را از لحاظ مشروعیت، کارآمدی و شرایط اقتصادی سپری می کند، دو گفتمان اصلاحات و براندازی در مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند. اولی با به‌کارگرفتن واژه «امید» در سطوح مختلف سعی دارد سیستم را از رکود و سقوط نجات دهد و دومی به تحولات بنیادی معتقد است که با جمهوری اسلامی مسیر نیست.

گفتمان اصلاحات سعی دارد با درک شرایط موجود، به ارایه راهکار برون رفت از بحران بپردازد. در عین حال، این گفتمان نقدهایی را نیز به خود وارد می داند که مسیر اشتباه اصلاحات و از بین رفتن اعتماد مردم به سیاستمداران این جریان فکری از جمله آنهاست.

به همین دلیل، در ماه های اخیر تلاش های بسیاری از سوی اصلاح طلبان صورت گرفته تا شرایط موجود را بهبود بخشند. بیانیه ۱۵ فعال اصلاح طلب در پی اعتراضات سراسری دی ماه ۹۶، که در آن به مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور پرداخته شده بود، نامه جمعی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب که خردادماه امسال به مناسبت بیست و یکمین سالگرد اصلاحات به سید محمد خاتمی، رییس جمهور اصلاحات نوشته شد، راهکارهای ۱۵ گانه سیدمحمد خاتمی، رییس جمهور اصلاحات و نامه ای که ۱۶ مرداد با عنوان «راهکارهای اصلاح‌طلبانه در شرایط موجود کشور» منتشر شد، بخشی از این تلاش هاست که در جهت تئوریزه کردن اصلاحات صورت پذیرفته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53970

سایه «جنگ اقتصادی» بر سر ایران
بودجه «ویژه» برای روزهای «ویژه»

زیتون- مجید ضابطی: با افزایش تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران، دولت بسته ارزی معرفی کرده و بودجه سال آینده را بودجه سایه (متناسب با تحریم) طراحی کرده تا اثر این تحریم ها را کم کند اما پیش‌بینی می‌شود که تورم ناشی از نرخ بالای ارز و کاهش قدرت مردم منجر به رکود بیشتر بازارهای اقتصادی شود.

محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایران ضمن اعلام خبر تشکیل ستاد بودجه ۹۸، سال آینده را سال سختی پیش‌بینی کرد. او سال ۹۸ را سالی «استثنایی در تاریخ معاصر ایران» خوانده و گفته که به دلیل تحریم‌های آمریکا، بودجه این سال به شکل «ویژه» و «متناسب با تحریم‌ها» تصویب می‌شود.

نوبخت سال ۹۸ را سالی «استثنایی در تاریخ معاصر ایران» خوانده و گفته که به دلیل تحریم‌های آمریکا، بودجه این سال به شکل «ویژه» و «متناسب با تحریم‌ها» تصویب می‌شود.

نوبخت با اشاره به اینکه بودجه ۹۸ باید دارای «پیوست سایه» باشد، تاکید کرد که این بودجه باید برای بدبینانه ترین وضعیت پیش‌بینی‌هایی داشته باشد.

احتمال تصویب بودجه سایه در هنگام مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ از سوی حسن روحانی مطرح شده بود. دولت از آن زمان پیش‌بینی کرده بود که در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات، نیاز به بودجه اضطراری خواهد بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54028

تاریخ فقه در خدمت حکمرانیِ بی­ مهار: نقدی بر کتاب مدخل علم فقه
فاطمه صادقی

شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی، مجالی برای طرح بحث از نسبت میان فقه، حکومت و قانون بود. از همان ابتدای انقلاب چنین بحث­­هایی مطرح شدند که مقتضیات حکومت جدید و طوفان حوادث، آنها را در پیچ تاریخ جا گذاشت. تنها دو دهه بعد و عمدتاً به دلیل زخم­های ناشی از حوادث سیاسی برخی از این بحث­ها با پرسش­هایی از این دست به تدریج راه خود را به ادبیات و اندیشۀ سیاسی گشود: نسبت میان فقه، قانون و حکومت بود: آیا فقه باید از قانون برگرفته شود یا برعکس؟ آیا حکومت فقهی ممکن است؟ اگر فقه مجموعه­ای از احکام لایتغیر است، پس چطور می­توان شریعت و جمهوریت را با هم جمع کرد؟ برخی از این پرسش­ها در ابتدای انقلاب پاسخ­های عجولانه­ای گرفتند که در بیشتر اوقات مهر آشفتگی نظری، قدرت­طلبی، عدم بلوغ و فقدان تجربۀ سیاسی­ حوزویان بر پیشانی­شان نقش بسته بود. اما تا جایی که به جریان غالب حوزۀ علمیه مربوط است، این آشفتگی حتی با گذشته دهه­ها نیز از میان نرفته است. سهل است؛ همدستی تمام عیار با قدرت سیاسی باعث شده تا جریان غالب در حوزه به انحطاط و آشفتگی بیشتری مبتلا شود. کندوکاو در بسیاری از متون معاصر حوزه که با اتکا بر بودجۀ عمومی تألیف می­شوند، نشانگر کاستی­گرفتن دامنۀ عقلانیت و استدلال و گرایش مفرط به سلطه و توجیه آن به هر شکلِ ممکن است. از نمونه­های متأخر این دسته از متون می­توان به کتاب مدخل علم فقه[۱] نوشتۀ رضا اسلامی اشاره کرد که هم اکنون کتاب درسی حوزه­های علمیه به شمار می­آید و برخی از مباحث و ایده­های آن البته به صور نازل­تر در تألیفات مشابه آمده است.[۲] نقد این کتاب مجالی خواهد بود تا با نظر به برخی از تجارب محصل چهل سال گذشته، رابطۀ میان فقه، قانون و حکومت را از نو مد نظر قرار دهیم. به نظر می­رسد با وجود پشت سر گذاشتن تجاربی همچون مشروطه، جای بحث از نسبت میان قانون و حکومت هنوز بسیار خالی است.
....
اسلامی مدعی است فقه، علم حکومت است. این برداشت، از قرابت لفظی و معنوی میان حکم و حکومت ناشی می­شود. حتی اگر این فرض به لحاظ مبنایی درست باشد، اما به لحاظ تاریخی، دستکم در مورد فقه شیعه مناقشه­بر­انگیز است. اسلامی تلاش کرده تا برای این ایده مبنایی تاریخی دست و پا کند، اما در واقع او می­بایست تاریخ «ازخودبیگانگی» فقه شیعه را می نوشت.

یکی از مهمترین پرسش­ها و دغدغه­های جامعۀ امروز ایران این است که: چطور می­توان حکمرانیِ بی­مهارِ حاکم اعم از فقیه یا غیر فقیه را مهار کرد؟ در کل کتاب قطورِ اسلامی هیچ ردی از این دغدغه به چشم نمی­خورد. در واقع، مدخل علم فقه از این جنبه حتی از بسیاری از مصنفات فقهی سنتی که دستکم اقتضای زمانه را در نظر می­گرفتند، نیز عقب­تر است. این کتاب در بهترین حالت سندی بر ناتوانی ساختاریِ اندیشۀ فقهی رسمی و عجز آن در درک تحولات درونی این حوزه از دانش و بالطبع تحولات سیاسی و اجتماعی کلان­تر است. در مجموع، این کتاب نشانگر آن است که توسعه­طلبی فقاهت رسمی و متولیان آن، و انحلال کامل در سازوکارهای قدرت و حکمرانی، نه به شکوفایی نهاد و اندیشۀ فقهی، بلکه به آشفتگی درونی عمیق آن انجامیده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54044

پیش‌نویسِ دعوت به اعتراضات خیابانی
محمدجواد اکبرین

بیانیه ۳۷ تن از چهره‌های سیاسی، مطبوعاتی و دانشگاهی که با تیتر «نجات ایران» در رسانه‌ها منتشر شده به دنبال چیست؟ بیانیه‌ای که امضای کسانی را پای خود دارد که سال‌نا زندان رفته و در مبارزه با استبداد دینی رنج کشیده‌اند و از قضا امضای فرزندان نمادهای انقلابِ ۵۷ بر «معنا»ی آن افزوده است؛ فرزندان منتظری، بهشتی، طالقانی و شریعتی. مقصود این بیانیه چیست و مقصدش کجاست؟

برخی از منتقدانِ بیانیه، آن را «بازخوانی بحران‌ها بدون ارائه‌ی راه حل عملی» یافته و در نتیجه، آن را بیهوده خوانده‌اند؛ گویی مرادشان این است که وقتی در توصیف بحران، مجموعه‌ای از «هست»‌ها را می‌شمارید و مجموعه‌ای از «باید»ها را پیشنهاد می‌دهید و با این‌که می‌دانید به شنیدنِ حاکمیت امیدی نیست از راه حلّ عملی و مردمیِ رسیدن به آن بایدها چیزی نمی‌گویید کاری عبث کرده‌اید.

مدعای یادداشت حاضر اما این است که بیانیه هم در «توصیف»، هم در «توصیه» و هم در «تجویز» موفق بوده و حتی آخرین چاره را هم در صورت ناشنیده ماندنِ توصیه‌ها، ناگفته نگذاشته (که توضیح خواهم داد) اما حتی اگر به توصیه و تجویز هم نمی‌رسید باز هم نمی‌شد آن را اندک انگاشت؛ زیرا این ۳۷نفر نه در امنیتِ دور از دسترس حکومت، و نه با نام مستعار در فضای مجازی، بلکه در «میانه‌ی میدان» با تمام حیثیت و هویت حقیقی خود سخن گفته‌اند و چه گفته‌اند؟

به قانون اساسی که رسیده‌اند آن را نیازمند تغییر و همه‌پرسی دانسته‌اند و حتی جهت‌گیری تغییرش را نیز مشخص کرده‌اند: «یک پیمان‌نامه ملی» که در آن «خواست و اراده اکثریت مردم در قوانین اساسی و زیربنایی لحاظ شده و رضایت عمومی جلب شود». در توصیف سایر نهادهای نظام، از رئیس‌جمهورِ «تدارکاتچی» و «خبرگان تشریفاتی» و «مجلسِ ناتوان از حل بحران‌های ملی»‌ و از نظامیانی نوشته‌اند که «در تمامی شئون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی ورزشی، گسترده‌ترین و بی‌سابقه‌ترین نفوذ» را دارند. از قوه قضائیه‌ای نوشته‌اند که «سرمنشاء بیشترین مفاسد و نارضایتی‌ها» است و از «آفت خانمان‌سوز فساد که ته‌مانده‌ی امید ملی را خشکانده». از «بخش بزرگی از جامعه ایرانی که زیر فشار فقر، تورم و بیکاری کمر خم کرده و مطالبات اقتصادی را در اولویت نخست خود می‌بیند» و نیز از «تبعیض‌ها و تلاش‌های اقتدارگرایانه در جهت مهندسی اجتماعی و زخم‌های جامعه که جبران آن نیازمند سال‌ها تلاش و آرامش است».

در پی این توصیف‌ها، البته توصیه‌هایی کرده‌اند که مخاطبش حاکمیت است و گره ماجرا در همین‌جاست که منتقدان را می‌آزارد؛ پرسش‌ آن‌ها این است: در ویرانه‌ای که بیانیه به درستی ترسیم و توصیفش می‌کند و با حکومتی که در هر بحرانی ثابت کرده از دندان تیزش بیش از گوش ناشنوایش بهره می‌برد، «مخاطب بایدها» و توصیه‌های‌تان کیست و سرانجام چاره کدام است؟

به نظر می‌رسد منتقدان، این بیانیه را مبتلا به همان مشکلی می‌دانند که سخنان اخیر خاتمی و راهکارهای ۱۵گانه‌اش دارد؛ کلی‌گویی و بی‌برنامه‌گی! اما اتفاقا این بیانیه آمده است تا ضمن تاکید بر سخنان خاتمی، ضعف آن را جبران کند و در بند دوازدهم بیانیه، چنین کرده است. این بند، اگر چه همچنان جا را برای شنوایی حاکمیت باز می‌گذارد و این در را نمی‌بندد اما ضعف اصلاح‌طلبیِ خاتمی را با قوتِ مقاومت موسوی جبران می‌کند؛ آن‌جا که «با تاکیدی ویژه» هم از «اصل ۲۷ قانون اساسی» می‌گوید که موضوع آن «تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها، بدون حمل سلاح» است و هم از «بیانیه‌ی نهمِ» میرحسین موسوی که بر ادامه اعتراضات تاکید دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54124