پیام تسلیت جمعی از فعالان فعالان ملی-مذهبی و نواندیشان دینی خارج کشور به مناسبت درگذشت هما سلطانی

زیتون- جمعی از فعالان اجماعی و سیاسی طی پیامی در گذشت دختر عبدالفتاح سلطانی را تسلیت گفتند.

به گزارش «زیتون» در این پیام آمده است: غم این فقدان ناگهانی، و درگذشت شوک‌آور «هما»ی جوان شما و ایران، رنج مضاعفی است که صبر و بردباری مضاعف طلب می‌کند.

هما سلطانی٬ فرزند ۲۷ ساله این وکیل زندانی٬ شب گذشته در اثر ایست قلبی از دنیا رفت.

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته: به شرح زیر است:

به‌نام خدا

وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِیبَهٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعونَ

برادر عزیز و آزاده، وکیل گرانقدر، جناب آقای عبدالفتاح سلطانی
خواهر صبور و استوار، سرکار خانم معصومه دهقان

تسلیت صمیمانه و مراتب همدلی عمیق ما را به‌‌خاطر درگذشت فرزند نازنین‌تان بپذیرید؛ «هما»یی که در کمتر از سه دهه زندگی، شاهد حدود یک دهه اسارت غیرقانونی و ناروای پدر حقوقدان و مدافع حقوق بشر و تهدید و خشونت پیوسته‌ علیه وی و خانواده بود، و غم و درد بسیار را به جان عزیزش ریخت. قلبی که سرانجام تاب فشارها نیاورد، و ایستاد…
غم این فقدان ناگهانی، و درگذشت شوک‌آور «هما»ی جوان شما و ایران، رنج مضاعفی است که صبر و بردباری مضاعف طلب می‌کند.
برای آن فقیده‌ی سعیده، غفران و رحمت الهی، و برای شما دو آزاده‌ی صبور و خانواده محترم استواری و اجر و بردباری آرزو می‌کنیم.

با تسلیت مجدد
و با آرزوی آزادی هرچه زودتر دکتر سلطانی و تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی، و «ایران»

مهرداد احمدزاده، محمدجواد اکبرین، مهدی امینی‌زاده، عبدالعلی بازرگان، ایرج باقرزاده، محمد برقعی، بیژن بهادری، محمدباقر تلغری‌زاده، رضا جعفریان، محمد حیدری، سروش دباغ، تقی رحمانی، فرزانه روستایی، علی سردار، معصومه شاپوری، رضا صدر، جلیل ضرابی، رضا علیجانی، فرشید فاریابی، حسن فرشتیان، مصطفی قهرمانی، مرتضی کاظمیان، هادی کحال‌زاده، محسن کدیور، علی کلایی، پروین کهزادی، مسعود لدنی، رضا مسموعی، فهیمه ملتی، مهدی ممکن، مهدی نوربخش، احمد هادوی، حسن یوسفی اشکوری

http://zeitoons.com/53804

بازداشت معاون بانک مرکزی پیش از اعلام سیاست‌های جدید ارزی دولت
آقازاده ارزی، اولین قربانی درگیری دولت و قوه قضائیه

زیتون- سینا پاکزاد: ساعاتی قبل از اعلام سیاست‌های جدید دولت درباره ارز، غلامحسین محسنی اژه‌ای سخنگوی قوه قضائیه خبر داد که احمد عراقچی، معاون ارزی بانک مرکزی ایران، بازداشت شده است.

هر چند که پیش از این انتقادهای زیادی از عملکرد احمد عراقچی مطرح شده بود اما دلیل بازداشت او از سوی قوه قضائیه نیز مشخص نیست و اتهام مطرح شده مبنی بر «اخلال دربازار» ارز اتهامی کلی است که می‌تواند شامل همه مقامات جمهوری اسلامی شود.

سخنان رهبر جمهوری اسلامی و مخالفت او با تصویب لوایح مرتبط با اجرای مقررات گروه ویژه اقدام مالی، دخالت فرمانده سپاه پاسداران درباره اعلام آمادگی دونالد ترامپ برای دیدار با حسن روحانی و بسیاری از گفته‌های مقامات قوه قضائیه می‌تواند مصداق «اخلال دربازار ارز» باشد.

در هر حال سخنگوی قوه قضائیه خبر داده که «در ادامه رسیدگی به پرونده اخلالگران در نظام پولی و بانکی کشور پرونده سه نفر از کسانی که تکمیل شده بود با صدور کیفر خواست به دادگاه ارسال شد و بزودی دادگاه آنها شروع خواهد شد».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53826

دختری که بغضی بزرگ در گلو داشت
صدیقه وسمقی

هما سلطانی، دختر نازنین آقای عبدالفتاح سلطانی و خانم دهقان بود که با بغضی بزرگ در گلو درگذشت. بغضی که او در گلو داشت آن‌قدر بزرگ بود که فروخوردنش ممکن نبود. آخر او سال‌ها شاهد بود که پدر آزاده و استوارش بدون جرم و گناه زندانی است؛ کسی که به دلیل دفاع از حقوق بشر و ایستادگی بر حقوق مردم مستحق تقدیر و تجلیل است، سال‌های ارزشمند عمر خود را در زندان سپری می‌کند، چراکه حاکمان جمهوری اسلامی درک صحیحی از حقوق بشر ندارند. آنان گمان می‌کنند که حقوق بشر دستاورد غرب است و نه محصول قرن‌نا رنج جامعه‌ی بشری، قرن‌ها تحمل تبعیض و جنگ و ناملایمات و قرن‌ها تلاش برای فائق آمدن بر تبعیض‌ها و نابرابری‌ها .

حاکمان جمهوری اسلامی طرفدار آن اسلام سنتی هستند که توجیه‌گر تبعیض‌ها و نابرابری‌هاست؛ تبعیض‌هایی که انسان امروز آن را مصداق بارز ظلم و ستم می‌داند، تبعیض‌هایی که نه بر پایه‌ی تعالیم اصیل اسلام، بلکه بر پایه‌ی سنت‌های ظالمانه‌ی کهن بنا شده و دفاع از آن نه تنها موجب افتخار و اعتبار اسلام نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین علل عقب‌ماندگی جوامع اسلامی و محرومیت مسلمانان از حقوق انسانی است، عقب‌ماندگی‌ها و محرومیت‌هایی که ایران و ملت عزیز ما نیز از آن رنج می‌برد.

امروز بیش از هر زمان ایران نیازمند مدافعان حقوق بشر است و زندانی بودن کسانی مانند عبدالفتاح سلطانی بغضی است در گلوی همه‌ی کسانی که آرزومند توسعه و بالندگی وطن خویش‌اند.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/53882

اندک‌سالاری با دسترسی محدود
علی رضا علوی‌تبار

اقتصاد سیاسی الگویی برای تبیین «خط مشی‌گذاری عمومی» در یک جامعه در اختیار ما قرار می‌دهد. به ما می‌گوید چرا و چگونه دولت‌ها تصمیم می‌گیرند در زمینه‌هایی اقدام ‌کنند و در زمینه‌هایی دیگر اقدام نکنند. و بعلاوه جهت‌گیری اقدام‌ها و تصمیم ها را توضیح می‌دهد. پس از آن نیز مشخص می‌کند تصمیم‌ها چگونه اجرا می‌شوند و در نهایت چگونه ارزشیابی می‌شوند.

به همین دلیل داشتن نگاه اقتصاد سیاسی امکان آسیب‌شناسی را در عرصه عمومی و اداره آن افزایش می‌دهد. آسیب‌شناسی دقیق و موجه مبنای مستحکمی برای پیشنهاد و نیز برای دگرگونی و بهبود فراهم می‌آورد. دلیل توجه به اقتصاد سیاسی و تحلیل‌های مبتنی بر آن در ایران امروز نیز همین مبانی است. در این نوشتار تلاش می‌شود تا طرحی از اقتصاد سیاسی ایران ارائه شود و این کار تا آنجا که امکان دارد به اختصار و بدون ارجاع به مباحث نظری انجام خواهد شد.

اقتصاد سیاسی اجمالاً به حوزه‌ای اطلاق می‌شود که از تعامل میان «ساختار سیاسی» و«فن آوری وسامان معیشتی» و «نیروهای اجتماعی» به‌وجود می‌آید. از این رو باید نخست به تصوری از این عناصر دست یافت و آنگاه آن‌ها را در یک «نظام» تعامل داد و ساختارمند کرد. به اختصار چنین می‌کنیم.

نظام‌ سیاسی جمهوری اسلامی ایران، از همان آغاز شکل‌گیری به دلیل آنکه به‌طور همزمان ویژگی‌های نظام‌های سیاسی مختلفی را درون خود داشت، به نظام خاصی تبدیل گردید. اگر دهه نخست انقلاب را به دلیل ویژگی‌های خاص موقعیتی (انقلاب، رهبری فرهمند، جنگ، درگیری‌های داخلی و…) جدا کنیم، می‌بینیم ساختار قدرت در ایران، طی سالیان گذشته ویژگی‌های دو نوع نظام سیاسی را از خود بروز داده است: مردم‌سالاری نمایشی (facad-democracy) و شبه مردم‌سالاری (quasi-democracy).

همان‌طور که دکتر بشیریه به‌خوبی توضیح می‌دهد، در جهانی که مردم‌سالاری شکل غالب بوده و مردم‌سالاری‌گرایی در اندیشه سیاسی نقش سرکردگی دارد، امکان تحقق یکه‌سالاری‌ها و اندک‌سالاری‌های سنتی و آشکار وجود ندارد. از این رو این نوع از حکومت‌ها در پوشش‌های تازه‌ای پیچیده شده و تحقق می‌یابند. به هر حال، چنانچه به نظام جمهوری اسلامی ایران به صورت جامع نگریسته شود، نظامی بی‌سابقه است و آن را به‌راحتی نمی‌توان در قالب نظام‌های تاریخیِ شناخته شده قرار داد.اما کم و بیش بایدالزامات ناشی از رعایت صورت مردمسالاری رادر آن لحاظ کرد.
...

در مورد رقابت بر سر منابع، باید گفت، رقابت اصلی میان بلوک‌های قدرت است. در واقع طبقه حاکمه، طبقه‌ای یکپارچه و دارای سلسله مراتب مشخص نیست، بلکه ائتلافی است از افراد دارای موقعیت راهبردی در بلوک‌های مختلف قدرت که دلبستگی‌های متفاوتی دارند. از این رو رقابت، اغلب میان گروه‌های محدودی که به منابع اصلی (مادی، انسانی، اطلاعاتی، ایده‌پردازی) دسترسی دارند، صورت می‌گیرد. البته این بلوک‌های قدرت که رهبران‌شان در طبقه حاکمه حضور دارند، به‌طور کامل در قالب سازمان‌های «حامی-پیرو» سامان نیافته‌اند و کاملاً متشکل نیستند. از نظر روش تصمیم‌گیری در اداره امور عمومی نیز گفته شد که در میان مردم‌سالاری نمایشی و شبه‌ مردم‌سالاری در نوسان هستیم. تاکنون سازمان‌های نظامی و انتظامی توسط حکومت غیرنظامیان کنترل می‌شده‌اند و در واقع انحصار به‌کارگیری ابزار خشونت در حکومت وجود داشته است. بر این اساس اقتصاد سیاسی ایران «با دسترسی محدود» محسوب می‌شود اما نه از نوع شکننده و یا پایه بلکه از نوع بالغ آن.

با توجه به آنچه گفته شد، مناسب‌ترین نام برای اقتصاد سیاسی ایران، «اندک‌سالاری با دسترسی محدود»‌ است. توجه داشته باشید، این تنها یک نام‌گذاری نیست و پیامدهای مختلفی در زمینه تحلیل مسائل و احتمالاً ارائه راه‌حل بر آن مترتب است. ذیلاً به برخی از این پیامدها اشاره می‌شود:

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/53899

پرونده بروجردی و رد دوباره تحقیق و تفحص از شهرداری
افشای فسادهای جدید در «خانه ملت»

زیتون- پریا منظرزاده: انتشار افشاگری علیه علاءالدین بروجردی، در سمت رئیس چند دوره کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در روزهای اخیر نشانه های دیگری از رخنه فساد به درون این نهاد نظارتی و قانونگذاری است.

طرح تحقیق و تفحص از شهرداری تهران هم روز سه شنبه برای دومین بار در مجلس شورای اسلامی رای نیاورد. به این ترتیب، پس از گذشت حدود یکسال از رفتن محمدباقر قالیباف از شهرداری، لابی او هنوز حتی اجازه آغاز بررسی تخلفات انجام شده را نمی دهد.

مجلس در جلسه روز سه شنبه خود ابتدا «رد تحقیق و تفحص» از برخی فعالیت های شهرداری تهران را به رای گذاشت که رای نیاورد. پس از آن، درباره تحقیق و تفحص از شهرداری رای گیری شد که آن هم رای نیاورد. به این ترتیب، نمایندگان مجلس با رای دادن برخلاف مصوبه نخست، آن را نیز از دستور خارج کردند!

این درحالی‌ست که دهم اردیبهشت ماه امسال مصطفی کواکبیان، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، در جمع خبرنگاران گفته بود: «طرح تحقیق و تفحص از عملکرد شهرداری تهران یک بار به مجلس آمد، اما رای نیاورد. اما مجلس قصد دارد دوباره آن را کلید بزند.» او احتمال رای آوردن این طرح را در دور دوم بیشتر دانست و گفت که به نظر می رسد در دو سه هفته آینده در مجلس مجددا مطرح شود. البته مدت زمانی که کواکبیان به آن اشاره کرده بود به سه هفته به سه ماه کشید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53921

صبوری سلطانی، فریادهای میثمی
مرتضی کاظمیان

فیلم ورود عبدالفتاح سلطانی، حقوقدان آزاده به منزل سراسر سوگوار فقدان غم‌انگیز و ناگهانی دخترش هما، شوک جدیدی به مخاطبان رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی آنلاین بود.

با اطمینان می‌توان گفت که از جمع ناظران منصف و جان‌های در امان مانده از عوارض تزویر و زور مسلط، کمتر کسی بوده که با دیدن تصاویر تلخ بر خویش نلرزیده و با رنج و ستم تحمیلی به وکیل مدافع حقوق بشر ـ که از هفت سال پیش محبوس ستم و سرکوبگری مسلط است ـ و خانواده‌اش همدردی نکرده باشد.

سلطانی اما با وجود تحمل سال‌ها محدودیت و سرکوب و تهدید و زندان ـ به‌ویژه پس از کودتای انتخاباتی ۱۳۸۸ ـ و به‌رغم غم هولناک، با صبوری و استواری در میان سوگواران حاضر شد و خویشتن‌دار و مغرور، «دندان ِ خشم بر جگر ِ خسته»۱ گذاشت.

کردار سلطانی یادآور توصیه‌ی امام علی به فرزندش است: «اگر کوه‌ها متزلزل شوند، تو پایدار بمان. دندان‌ها را به هم بفشر؛ سرت را به عاریت به خداوند بسپار؛ پای‌ها را چونان میخ در زمین استوار کن؛ دورترین کرانه‌هاى میدان نبرد را زیر نظر گیر؛ صحنه‌هاى وحشت‌خیز را نادیده بگیر؛ و بدان که پیروزى وعده خداوند سبحان است.»۲

چنین است که با آرامشی غریب و استواری کم‌نظیر و جانی پرشور، هنگام دفن فرزند جوان خویش، سلطانی سوگند یاد می‌کند که در راه سرافرازی ایران و بهروزی و شادی مردم بکوشد و هرگز کمک به مردم را از یاد نبرد.
این تصویر از سلطانی شاید برای آنهایی که وکیل آزاده را نمی‌شناسند، شوک‌آور باشد، اما برای کسانی که با وی ارتباط داشته‌اند غیرمترقبه نیست، و در راستای استواری و روحیه‌ و مرام حق‌طلب وی در راهی است که دیرزمانی در آن می‌رود.

نگارنده از این بخت برخوردار بوده که در یکی از پرونده‌های قضایی‌اش، موکل حقوقدان آزاده باشد. سلطانی وکیل پرونده نویسنده (و برخی دیگر از فعالان ملی ـ مذهبی) در سرکوب فله‌ای ۱۳۷۹ ـ ۱۳۸۰ بود. سلطانی در دادگاه غیرعلنی، که با پرونده‌سازی اطلاعات سپاه پاسداران تشکیل شده بود و نخستین تجربه جدی سرکوب گروهی و امنیتی این نهاد محسوب می‌شد، با شجاعت و بی‌پروایی، به دفاع از حقوق اساسی متهمان پرداخت و از چگونگی برگزاری دادگاه و نقض قوانین به صراحت انتقاد کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53996

دل‌نوشته‌ای برای عبدالفتاح سلطانی و به یاد هما سلطانی
کاظم کردوانی

دارم لحظه‌‌ای را نگاه می‌کنم که عبدالفتاح سلطانی برای کوتاه‌زمانی از اسارتِ بیداد به خانه می‌رسد. مانده‌ام هاج‌وواج، گنگ، گویی رها در خلأ. اشک اما، امان‌ام نمی‌دهد. نفرت با همه‌ی تنفری که از آن دارم همه‌ی وجودم را گرفته است، نفرت از این همه پلشتی و بیداد. می‌خواهم هم‌دردی کنم، واژه‌ای درخور نمی‌یابم. تنها نگاه می‌کنم هرچندکه نمی خواهم نگاه کنم؛ از شرم، شرم از خودمان، شرم از زمانه‌ای که در آن می‌زییم، شرم از سرزمینی که مال ماست و عاشقانه دوستش دارم، شرم از انسان بودن هرچندکه همه‌ی وجودمان در همین انسان بودن معنا پیدا می‌کند. تنها نگاه می‌کنم به تصویر پدری سروقد که با پاهایی استوار می‌آید اما، از آستانه‌ی در که می‌گذرد خمیده می‌شود و زار می‌زند.

نه‌تنها در خیال که با همه‌ی وجود در آغوشش می‌گیرم، با اشک نه، چراکه دیگر اشکی نمانده است، با دستانی لرزان که پیشکشی جز همدردی ندارد. حرفی نمی‌زنم، چراکه نیازی نیست. تنها با چشم و با دل می‌گویم: عزیز داغدار، عزیزان داغدار، با تو و با شماییم؛ تسلیت‌مان را بپذیرید. سرت سلامت، سرتان سلامت. غم‌ات و غم‌تان، غم من است، غم ماست، غم یک ملت است.

http://zeitoons.com/54048

گفتمان اصلاح طلبی در مقابل براندازی
هشدارها و راهکارهای این ۱۰ نفر

زیتون- سینا پاکزاد: در حالی‌که حاکمیت ایران بحرانی‌ترین روزهای خود را از لحاظ مشروعیت، کارآمدی و شرایط اقتصادی سپری می کند، دو گفتمان اصلاحات و براندازی در مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند. اولی با به‌کارگرفتن واژه «امید» در سطوح مختلف سعی دارد سیستم را از رکود و سقوط نجات دهد و دومی به تحولات بنیادی معتقد است که با جمهوری اسلامی مسیر نیست.

گفتمان اصلاحات سعی دارد با درک شرایط موجود، به ارایه راهکار برون رفت از بحران بپردازد. در عین حال، این گفتمان نقدهایی را نیز به خود وارد می داند که مسیر اشتباه اصلاحات و از بین رفتن اعتماد مردم به سیاستمداران این جریان فکری از جمله آنهاست.

به همین دلیل، در ماه های اخیر تلاش های بسیاری از سوی اصلاح طلبان صورت گرفته تا شرایط موجود را بهبود بخشند. بیانیه ۱۵ فعال اصلاح طلب در پی اعتراضات سراسری دی ماه ۹۶، که در آن به مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور پرداخته شده بود، نامه جمعی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب که خردادماه امسال به مناسبت بیست و یکمین سالگرد اصلاحات به سید محمد خاتمی، رییس جمهور اصلاحات نوشته شد، راهکارهای ۱۵ گانه سیدمحمد خاتمی، رییس جمهور اصلاحات و نامه ای که ۱۶ مرداد با عنوان «راهکارهای اصلاح‌طلبانه در شرایط موجود کشور» منتشر شد، بخشی از این تلاش هاست که در جهت تئوریزه کردن اصلاحات صورت پذیرفته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53970

سایه «جنگ اقتصادی» بر سر ایران
بودجه «ویژه» برای روزهای «ویژه»

زیتون- مجید ضابطی: با افزایش تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران، دولت بسته ارزی معرفی کرده و بودجه سال آینده را بودجه سایه (متناسب با تحریم) طراحی کرده تا اثر این تحریم ها را کم کند اما پیش‌بینی می‌شود که تورم ناشی از نرخ بالای ارز و کاهش قدرت مردم منجر به رکود بیشتر بازارهای اقتصادی شود.

محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایران ضمن اعلام خبر تشکیل ستاد بودجه ۹۸، سال آینده را سال سختی پیش‌بینی کرد. او سال ۹۸ را سالی «استثنایی در تاریخ معاصر ایران» خوانده و گفته که به دلیل تحریم‌های آمریکا، بودجه این سال به شکل «ویژه» و «متناسب با تحریم‌ها» تصویب می‌شود.

نوبخت سال ۹۸ را سالی «استثنایی در تاریخ معاصر ایران» خوانده و گفته که به دلیل تحریم‌های آمریکا، بودجه این سال به شکل «ویژه» و «متناسب با تحریم‌ها» تصویب می‌شود.

نوبخت با اشاره به اینکه بودجه ۹۸ باید دارای «پیوست سایه» باشد، تاکید کرد که این بودجه باید برای بدبینانه ترین وضعیت پیش‌بینی‌هایی داشته باشد.

احتمال تصویب بودجه سایه در هنگام مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ از سوی حسن روحانی مطرح شده بود. دولت از آن زمان پیش‌بینی کرده بود که در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات، نیاز به بودجه اضطراری خواهد بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54028

تاریخ فقه در خدمت حکمرانیِ بی­ مهار: نقدی بر کتاب مدخل علم فقه
فاطمه صادقی

شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی، مجالی برای طرح بحث از نسبت میان فقه، حکومت و قانون بود. از همان ابتدای انقلاب چنین بحث­­هایی مطرح شدند که مقتضیات حکومت جدید و طوفان حوادث، آنها را در پیچ تاریخ جا گذاشت. تنها دو دهه بعد و عمدتاً به دلیل زخم­های ناشی از حوادث سیاسی برخی از این بحث­ها با پرسش­هایی از این دست به تدریج راه خود را به ادبیات و اندیشۀ سیاسی گشود: نسبت میان فقه، قانون و حکومت بود: آیا فقه باید از قانون برگرفته شود یا برعکس؟ آیا حکومت فقهی ممکن است؟ اگر فقه مجموعه­ای از احکام لایتغیر است، پس چطور می­توان شریعت و جمهوریت را با هم جمع کرد؟ برخی از این پرسش­ها در ابتدای انقلاب پاسخ­های عجولانه­ای گرفتند که در بیشتر اوقات مهر آشفتگی نظری، قدرت­طلبی، عدم بلوغ و فقدان تجربۀ سیاسی­ حوزویان بر پیشانی­شان نقش بسته بود. اما تا جایی که به جریان غالب حوزۀ علمیه مربوط است، این آشفتگی حتی با گذشته دهه­ها نیز از میان نرفته است. سهل است؛ همدستی تمام عیار با قدرت سیاسی باعث شده تا جریان غالب در حوزه به انحطاط و آشفتگی بیشتری مبتلا شود. کندوکاو در بسیاری از متون معاصر حوزه که با اتکا بر بودجۀ عمومی تألیف می­شوند، نشانگر کاستی­گرفتن دامنۀ عقلانیت و استدلال و گرایش مفرط به سلطه و توجیه آن به هر شکلِ ممکن است. از نمونه­های متأخر این دسته از متون می­توان به کتاب مدخل علم فقه[۱] نوشتۀ رضا اسلامی اشاره کرد که هم اکنون کتاب درسی حوزه­های علمیه به شمار می­آید و برخی از مباحث و ایده­های آن البته به صور نازل­تر در تألیفات مشابه آمده است.[۲] نقد این کتاب مجالی خواهد بود تا با نظر به برخی از تجارب محصل چهل سال گذشته، رابطۀ میان فقه، قانون و حکومت را از نو مد نظر قرار دهیم. به نظر می­رسد با وجود پشت سر گذاشتن تجاربی همچون مشروطه، جای بحث از نسبت میان قانون و حکومت هنوز بسیار خالی است.
....
اسلامی مدعی است فقه، علم حکومت است. این برداشت، از قرابت لفظی و معنوی میان حکم و حکومت ناشی می­شود. حتی اگر این فرض به لحاظ مبنایی درست باشد، اما به لحاظ تاریخی، دستکم در مورد فقه شیعه مناقشه­بر­انگیز است. اسلامی تلاش کرده تا برای این ایده مبنایی تاریخی دست و پا کند، اما در واقع او می­بایست تاریخ «ازخودبیگانگی» فقه شیعه را می نوشت.

یکی از مهمترین پرسش­ها و دغدغه­های جامعۀ امروز ایران این است که: چطور می­توان حکمرانیِ بی­مهارِ حاکم اعم از فقیه یا غیر فقیه را مهار کرد؟ در کل کتاب قطورِ اسلامی هیچ ردی از این دغدغه به چشم نمی­خورد. در واقع، مدخل علم فقه از این جنبه حتی از بسیاری از مصنفات فقهی سنتی که دستکم اقتضای زمانه را در نظر می­گرفتند، نیز عقب­تر است. این کتاب در بهترین حالت سندی بر ناتوانی ساختاریِ اندیشۀ فقهی رسمی و عجز آن در درک تحولات درونی این حوزه از دانش و بالطبع تحولات سیاسی و اجتماعی کلان­تر است. در مجموع، این کتاب نشانگر آن است که توسعه­طلبی فقاهت رسمی و متولیان آن، و انحلال کامل در سازوکارهای قدرت و حکمرانی، نه به شکوفایی نهاد و اندیشۀ فقهی، بلکه به آشفتگی درونی عمیق آن انجامیده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54044

پیش‌نویسِ دعوت به اعتراضات خیابانی
محمدجواد اکبرین

بیانیه ۳۷ تن از چهره‌های سیاسی، مطبوعاتی و دانشگاهی که با تیتر «نجات ایران» در رسانه‌ها منتشر شده به دنبال چیست؟ بیانیه‌ای که امضای کسانی را پای خود دارد که سال‌نا زندان رفته و در مبارزه با استبداد دینی رنج کشیده‌اند و از قضا امضای فرزندان نمادهای انقلابِ ۵۷ بر «معنا»ی آن افزوده است؛ فرزندان منتظری، بهشتی، طالقانی و شریعتی. مقصود این بیانیه چیست و مقصدش کجاست؟

برخی از منتقدانِ بیانیه، آن را «بازخوانی بحران‌ها بدون ارائه‌ی راه حل عملی» یافته و در نتیجه، آن را بیهوده خوانده‌اند؛ گویی مرادشان این است که وقتی در توصیف بحران، مجموعه‌ای از «هست»‌ها را می‌شمارید و مجموعه‌ای از «باید»ها را پیشنهاد می‌دهید و با این‌که می‌دانید به شنیدنِ حاکمیت امیدی نیست از راه حلّ عملی و مردمیِ رسیدن به آن بایدها چیزی نمی‌گویید کاری عبث کرده‌اید.

مدعای یادداشت حاضر اما این است که بیانیه هم در «توصیف»، هم در «توصیه» و هم در «تجویز» موفق بوده و حتی آخرین چاره را هم در صورت ناشنیده ماندنِ توصیه‌ها، ناگفته نگذاشته (که توضیح خواهم داد) اما حتی اگر به توصیه و تجویز هم نمی‌رسید باز هم نمی‌شد آن را اندک انگاشت؛ زیرا این ۳۷نفر نه در امنیتِ دور از دسترس حکومت، و نه با نام مستعار در فضای مجازی، بلکه در «میانه‌ی میدان» با تمام حیثیت و هویت حقیقی خود سخن گفته‌اند و چه گفته‌اند؟

به قانون اساسی که رسیده‌اند آن را نیازمند تغییر و همه‌پرسی دانسته‌اند و حتی جهت‌گیری تغییرش را نیز مشخص کرده‌اند: «یک پیمان‌نامه ملی» که در آن «خواست و اراده اکثریت مردم در قوانین اساسی و زیربنایی لحاظ شده و رضایت عمومی جلب شود». در توصیف سایر نهادهای نظام، از رئیس‌جمهورِ «تدارکاتچی» و «خبرگان تشریفاتی» و «مجلسِ ناتوان از حل بحران‌های ملی»‌ و از نظامیانی نوشته‌اند که «در تمامی شئون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی ورزشی، گسترده‌ترین و بی‌سابقه‌ترین نفوذ» را دارند. از قوه قضائیه‌ای نوشته‌اند که «سرمنشاء بیشترین مفاسد و نارضایتی‌ها» است و از «آفت خانمان‌سوز فساد که ته‌مانده‌ی امید ملی را خشکانده». از «بخش بزرگی از جامعه ایرانی که زیر فشار فقر، تورم و بیکاری کمر خم کرده و مطالبات اقتصادی را در اولویت نخست خود می‌بیند» و نیز از «تبعیض‌ها و تلاش‌های اقتدارگرایانه در جهت مهندسی اجتماعی و زخم‌های جامعه که جبران آن نیازمند سال‌ها تلاش و آرامش است».

در پی این توصیف‌ها، البته توصیه‌هایی کرده‌اند که مخاطبش حاکمیت است و گره ماجرا در همین‌جاست که منتقدان را می‌آزارد؛ پرسش‌ آن‌ها این است: در ویرانه‌ای که بیانیه به درستی ترسیم و توصیفش می‌کند و با حکومتی که در هر بحرانی ثابت کرده از دندان تیزش بیش از گوش ناشنوایش بهره می‌برد، «مخاطب بایدها» و توصیه‌های‌تان کیست و سرانجام چاره کدام است؟

به نظر می‌رسد منتقدان، این بیانیه را مبتلا به همان مشکلی می‌دانند که سخنان اخیر خاتمی و راهکارهای ۱۵گانه‌اش دارد؛ کلی‌گویی و بی‌برنامه‌گی! اما اتفاقا این بیانیه آمده است تا ضمن تاکید بر سخنان خاتمی، ضعف آن را جبران کند و در بند دوازدهم بیانیه، چنین کرده است. این بند، اگر چه همچنان جا را برای شنوایی حاکمیت باز می‌گذارد و این در را نمی‌بندد اما ضعف اصلاح‌طلبیِ خاتمی را با قوتِ مقاومت موسوی جبران می‌کند؛ آن‌جا که «با تاکیدی ویژه» هم از «اصل ۲۷ قانون اساسی» می‌گوید که موضوع آن «تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها، بدون حمل سلاح» است و هم از «بیانیه‌ی نهمِ» میرحسین موسوی که بر ادامه اعتراضات تاکید دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54124

مرگ مشکوک یکی از معترضان مردادماه در زندان
معترضان فراموش شده

زیتون- پریا منظرزاده: «گر این تیر از ترکش رستمی است/ نه بر مرده بر زنده باید گریست» این بیت فردوسی که از زبان عبدالفتاح سلطانی، مدافع حقوق بشر و وکیل زندانی در مراسم ترحیم دختر جوانش انتشار یافت، درباره وضعیت دستگیرشدگان اعتراضات مرداد ۹۷ است. درحالی‌که چند هفته از درگیری‌ها می‌گذرد، تعداد دستگیرشدگان و وضعیت آنها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. رسانه‌ها و نهادهای حقوق بشری نیز کمتر گزارشی درباره وضعیت این زندانیان منتشر کرده‌اند.

در حالی‌که کشته‌شدن یکی از معترضان در کرج به نام رضا اوتادی تائید شده، مهدی محمودیان که پیش از این جزو کمیته پیگیری وضعیت زندانیان سال ۸۸ و اعتراض های دی ماه سال گذشته بوده ، نیز از گزارش‌هایی درباره کشته شدن یک معترض بازداشت‌شده خبر داده است.

او نوشت: «متاسفانه پیکر حلق آویز شده یکی از زندانیان فشافویه که گویا از بازداشت شدگان اعتراضات اخیر در تهران بوده است از زندان به پزشک قانونی منتقل شده است، هنوز نتوانسته‌ام صحت و سقم این خبر را از منابع رسمی و یا افراد موثق پرس‌و جو کنم در صورت تایید خبر نام این زندانی را منتشر خواهم‌کرد».

«رضا اوتادی جمعه شب ۱۲ مرداد به ضربه گلوله نیروهای امنیتی به شهادت رسید و بر سر در مغازه پارچه فروشی پدر وی در میدان شهدای کرج خبر کشته شدنش درج شده‌است.»

مهدی محمودیان پیش از این نیز اخباری از دستگیرشدگان را در حساب توئیتر خود منتشر کرده بود. از جمله اینکه ۱۵ نفر از زنان بازداشتی که در زندان قرچک در کنار سایر زندانیان در بلاتکلیفی بسر می زند و از فرزندانشان دور هستند: «غالب زنان بازداشت شده میانسال و بالاتر هستند که می توان به خانم فاطمه دیزجی اشاره کرد که به دلیل درگذشت فرزندش موقتا از زندان زنان قرچک آزاد شده است.»

ژیلا بنی‌یعقوب، روزنامه‌نگار نیز پیش از این در توئیتر خود آمارهایی از تعداد دستگیرشدگان ارائه داده بود. از جمله اینکه تنها در اعتراض‌های خیابانی در کرج ۲۰ نفر از معترضان بازداشت شده‌اند، و بیش از ۵۰ نفر از زنان بازداشت شده در تجمع های اعتراضی روزهای اخیر تهران به زندان قرچک ورامین منتقل شده اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54118

سه معامله‌گر و یک ایدئولوگ، معمای خروج ایران از سوریه

زیتون-نیلوفر سعیدی: سوریه، بخش مهمی از سرزمین شامات است. سرزمینی که بخش هایی از آن همچون دمشق و حلب، مامن کهن ترین شهرهای تاریخ تمدن بشری بوده و در کنار سواحل شرقی دریای مدیترانه واقع شده است. این کشور، گذشته از آب و هوای نیمه مدیترانه ای و معتدل، از حیث موقعیت جغرافیایی و استراتژیک، اهمیت خاصی برای اغلب بازیگران منطقه و قدرت های جهان دارد.
همسایگی با کشورهای مهمی همچون عراق، ترکیه، اردن، اسراییل، فلسطین و لبنان، سوریه را به کشور خاصی تبدیل کرده که از برآیند بسیاری از تحولات سیاسی و امنیتی این کشورها تاثیر می پذیرد و علاوه بر این، موقعیت دریایی خاص آن، می تواند برای روسیه، مواهب و امتیازات ویژه ای داشته باشد. بنابراین، بیهوده نیست که بحران در این کشور، تا این اندازه طول، عرض و عمق پیدا کرده است.

جنگ بزرگ قرن
بر اساس گزارش های فعالان حقوق بشر در سوریه، جنگ در این کشور، تاکنون بیش از یک هزار و سیصد میلیارد دلار، خسارت وارد کرده و زیرساخت اغلب شهرهای مهم از بین رفته است. علاوه بر این، شمار کشته ها به رقم وحشت آور چهارصد هزار نفر رسیده و بیش از ۷ میلیون شهروند سوری از کشور خود خارج شده و آواره شده اند. سه و نیم میلیون نفر از آنان در ترکیه و بقیه در لبنان، اردن، عراق و اروپا به سر می برند و علاوه بر این، بیش از سه میلیون نفر نیز در داخل سوریه، شهر و روستای خود را ترک کرده و به جاهای امن تر رفته اند. این در حالی است که جمعیت سوریه هیچگاه از ۲۳ میلیون نفر فراتر نرفته است و مجموع این ارقام سرانگشتی، نشان می دهد که فلاکت و بحرانی بزرگ در این کشور پدید آمده و هنوز هم پایان نیافته است.

زمینه های تاریخی بحران
خلبان سابق رشد کرده در حزب بعث سوریه یعنی حافظ اسد، به مدت سی سال رئیس جمهور سوریه بود و با تکیه بر ساختارهای پلیسی و اطلاعاتی، اقلیت علوی را بر اکثریت سنّی حاکم کرد و بارها حملات گسترده ای علیه اخوان المسلمین و دیگر مخالفان خود ترتیب داد. هزاران نفر از آنان را کشت و صدها نفر را زندانی کرد. بعدها، پسر او بشار اسد هم راه پدر را ادامه داد و حاضر نشد پوشه دموکراسی را باز کند و نگاهی به ان بیاندازد.
با آغاز خیزش های موسوم به بهار عربی، سوریه نیز تحت تاثیر ناآرامی ها قرار گرفت اما اهمیت جغرافیایی و سیاسی این کشور برای بازیگران مختلف منطقه ای، خیلی زود نشان داد که سوریه برای آنان، کشوری مانند لیبی، تونس و مصر نیست و این پرونده، اهمیت خاصی دارد.
توجه بازیگران مختلف به سوریه و تفاوت و اختلاف منافع آنان، هزینه های سنگینی برای مردم سوریه به بار آورد. در حالی که همه برای تغییر نظام سیاسی روانه ی سوریه شده و خطرناک ترین گروه های تروریستی و افراطی، در کنار طیف های گوناگونی از انواع و اقسام مخالفین منعطف، لیبرال، سیاسی و نظامی، برای پایین کشیدن اسد تلاش می کردند، حامیان او یعنی روسیه و ایران، به طرز جدی وارد میدان شدند و توازن قوایی که در این کشور برقرار شده، شرایط برای تحقق سناریوهای پایان را سخت کرده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/53894

گزارشی از مراسم بزرگداشت هما سلطانی در شهر نورنبرگ
سلطانی، نمادی از احترام به ایران

زیتون- منصوره شجاعی: ... شهر نورنبرگ که آقای سلطانی به عنوان شهروند افتخاری شهر در سال ۲۰۰۹ جایزه جهانی حقوق بشر را از آن گرفته، مراسم ویژه‌ای برای بزرگداشت هما تدارک دید. این مراسم روز شنبه یازدهم اگوست از سوی شهرداری، دفتر حقوق بشر وامنستی شهر نورنبرگ در سالن اصلی کلوب مطبوعات شهر برگزار شد.

بالغ بر ۲۵۰ نفراز مردم نورنبرگ و ایرانیان ساکن نورنبرگ و شهرهای دیگر آلمان و سایر کشورها برای اعلام همبستگی و همدردی با این خانواده در این مراسم شرکت کردند. سخنرانان ایرانی این برنامه منصوره شجاعی، پرستو فروهر، حسن یوسفی‌اشکوری، سید مهدی خدایی و مائده سلطانی بودند.

سخنرانان آلمانی نیز از میان چهره‌های شاخص حقوق بشری و نمایندگان مجلس آلمان انتخاب شده بودند؛ از جمله «سباستین برم» نماینده مجلس آلمان و عضو کمیته حقوق بشر و کمک‌های بشردوستانه در مجلس آلمان، آقای مالی شهردار نورنبرگ ( که در آخرین لحظه پیش از شروع برنامه خبر رسید که به علت تصادف دوچرخه و آسیب دیدگی نمی‌تواند در محل حضور یاید و خانم کریستین متن سخنرانی ایشان را قرائت کرد) و کریستین روت عضو کانون وکلای شهر نورنبرگ و از مسولان امنستی که اجرای برنامه را نیز به عهده داشت..

مراسم با اجرای گروه کر نورنبرگ آغاز شد. اعضای گروه برخلاف معمول با لباس‌های رنگارنگ و متنوع به صحنه آمدند . هرچند طبق عرف همیشگی، رنگ سیاه رنگ رسمی لباس گروه های کر هست اما، به درخواست مائده سلطانی گروه کر نورنبرگ با لباس‌های رنگارنگ و متنوع به روی صحنه آمده بودند. پس از اجرای کر، خانم «کریستین ‌روت» عضو کانون وکلای شهر نورنبرگ که اجرای برنامه را عهده‌دار بود به روی صحنه آمد. وی ابتدا متن سخنرانی شهردار را قرائت کرد و سپس در سخنانش با کلامی صمیمی و زیبا از آشنایی‌اش با مائده و دیدارهای دوستانه‌اش با خانواده مائده و به ویژه هما سلطانی خاطره‌هایی تعریف کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54177

وقتی که تاجرانِ جنگ رجز می‌خوانند
صدیقه وسمقی

وقتی که تاجران جنگ
با مغزهای باروتی
دهان های نفتی
و شکم های برآمده از سکه و دلار
ناشیانه رجز می خوانند:
جنگ یا تسلیم؟!
تسلیم یا جنگ؟!
دیگر کسی به وجد نمی آید
هوای شهر حماسی نمی شود
دیگر کسی پوتین و فانسقه را با شتاب
از گنجه بر نمی دارد
جنگ
برای سرداران طلایی
گنج است
و برای ما
بسته های ویرانی
سفره های گرسنگی
و قمقمه هایی پر از تشنگی
آی مغزهای باروتی!
که گیسوان پرطراوت زندگی را
به آتش کشیده اید
نفس آسمان را تنگ کرده اید
و از نخل های بی سر
و پرستوهای بریده پر
شرم نمی کنید
اینجا
در این دیار جنگ زده
در این سرزمین قفس ها و قفل ها
منطق زندگی عوض شده است
شما چقدر بی خبرید!
زندگی سپردن راه
در کوره راه
و تاختن به سوی بن بست دوراهی نیست
زندگی حرکت در شاهراه است
گوش کنید به اضطراب نبض وطن
زندگی آیین پاک مدارا
دست دادن گل با خار
و تبسم درخشان ماه به شب است
زندگی شکستن قفس ها
و رها کردن کبوترهاست
زندگی آب دادن به درخت های تشنه
نواختن آهنگ طرب انگیز آب
در گوش های تشنه ی رود
زندگی
تر کردن لب های ترک خورده ی خاک است
زندگی گفتگوی شفاف آب و سنگ
و برخاستن عاقلانه ی سنگ است
از پیش پای آب
زندگی
یک قمقمه آب شیرین
بر گردن کودک سیستانی
یک قرص نان تازه
در دست مادر بلوچ
و برداشتن بار سنگین بی لیاقتی حاکمان
از پشت یک کول بر کرد است
زندگی آرام کردن اضطراب یک قلب است
ایستادن در راه
نگاه کردن به طلوع
و فکر کردن به غروب است
راه زندگی آن طرف است
در مسیر رود
در میان جنگل تشنه
برویم
باید آن راه متروکه را آباد کنیم

مرداد ۹۷
http://zeitoons.com/54215

مرگ هما سلطانی و پیامدهایی که می‌تواند داشته باشد
حسن یوسفی‌اشکوری

درگذشت ناگهانی هما سلطانی دختر جوان عبدالفتاح سلطانی وکیل دادگستری و معصومه دهقان (سلطانی) معلم در ایران موجب رنج و اندوه بسیاری در داخل و در خارج از آن شد. در آغاز مرگ نابهنگام این دختر جوان را به پدر و مادر و دیگر اعضای خانواده (به ویژه دخترم مائده که در اینجا حضور دارند) و در نهایت به تمام آزادی‌خواهان و عدالت‌طلبان تسلیت می‌گویم. نیز از شورای شهر و شهرداری نورنبرگ به خاطر اقدام انسانی برگزاری این نکوداشت تشکر می‌کنم.

به بهانه این مرگ اندوهناک می‌توان بسیار سخن گفت ولی من در اینجا به دو نکته مهم اشارتی می‌کنم و می‌گذرم.

معمولا نظام‌های استبدادی و سرکوبگر، که با آزادی و عدالت و قانون و دموکراسی ناسازگارند، می‌پندارند که با اعمال انواع محدودیت‌ها و از جمله زندانی کردن مدافعان آزادی و حقوق بشر می توانند بین منادیان آزادی و مردم فاصله انداخته و حداقل بر عمر سیاه خود بیفزایند. آنان می پندارند که با انزوای زندانیان، مردم آنان را فراموش می کنند و احتمالا از نقش روشنگری و برانگیختگی‌شان برای جنبش های برابری طلبانه کاسته می شود. اما تجارب مکرر تاریخی در تمام جهان و از جمله ایران معاصر نشان می دهد که نه تنها چنین نمی شود بلکه در عمل نتیجه عکس می دهد و در فرجام کار این نظام استبدادی و زندانبانان اند که در افکار عمومی محکوم و منزوی شده و در مقابل بر قدرت نفوذ و اعتبار سیاسی و اجتماعی زندانیان عقیدتی و سیاسی افزوده می شود. این واقعیت در دوران رژیم پادشاهی گذشته وجود داشته و در چهار دهه عمر جمهوری اسلامی نیز بارها و بارها تجربه شده است.

عبدالفتاح سلطانی یک وکیل دادگستری است و حتی یک فعال سیاسی هم نیست. او دو نوع فعالیت داشته و دارد. یکی این که وی از حقوق قانونی موکلانش دفاع می کند و می کوشد ستمی را دفع و رفع کند. این وظیفه ذاتی شغل وکالت است. اما نقش دیگر سلطانی فعالیت حقوق بشری است. او از مؤسسان کانون مدافعان حقوق بشر است که در سال ۲۰۰۴ به وسیله خانم شیرین عبادی برنده صلح نوبل تأسیس شده است. شغل وکالت و تلاش برای تحقق مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر، دو روی یک سکه اند و سلطانی و برخی از دوستان و همکارانش برای تحقق درست آن دو تلاش کرده و می کنند.

از آنجا که نظام جمهوری اسلامی نه با قانون و عدالت و آزادی به معنای مدرن آن سازگار است و نه با حقوق بشر موافق است، همواره تلاش کرده و می کند که فعالان این دو عرصه را با زندان و انواع محرومیت ها از ایفای نقش خود باز دارد. اما چنان که تجربه نشان می دهد در نهایت راه به جایی نمی برد. چرا که امروز سلطانی و سلطانی ها به مراتب از گذشته در افکار عمومی مردم ایران و حتی جهان شناخته شده‌ترند و میزان اثرگذاری شان نیز به مراتب بیشتر است. در همین زمینه می توان به زندانیانی چون نرگس محمدی و نسرین ستوده اشاره کرد که جرمی جز تلاش برای اجرای قانون و عدالت در چهارچوب موازین حقوق بشر ندارند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54218

روایت‌های متفاوت از رژیم حقوقی دریای خزر
سهمی که آب رفت

زیتون- فائزه مهرابی: کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر توسط سران پنج کشوری که در این دریا سهم دارند در شهر اکتائوی قزاقستان امضا شد اما آنچه بیش از همه مورد انتظار بود، یعنی سهم ایران از دریای خزر همچنان مسکوت مانده است.

غیر از ایران، ترکمنستان، قزاقستان، آذربایجان و روسیه نیز در دریای خزر سهم دارند. این دریا علاوه بر منابع زیستی، نزدیک به ۵۰ میلیارد بشکه نفت و ۹ تریلون متر مکعب گاز طبیعی دارد.

هر چند حسن روحانی، رییس جمهور ایران پیش از سفر به قزاقستان گفته بود که قرار نیست در این جلسه سندی درباره سهم کشورها از خزر امضا شود، بحث درباره سهم ایران در این دریا بالا گرفته است. حتی برخی نمایندگان مجلس همچون محمود صادقی هم هشدار دادند که قرارداد ترکمانچای دیگری در راه است.

حواشی نشست اکتائوی شبکه های اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده است. کاربران به طنز، طعنه یا جدی، از واگذاری سهم ایران به روسیه سخن می گویند. در بهترین حالت، کاربران از رسیدگی نکردن به محیط زیست دریای خزر گله می کنند و می گویند که اگر دریای خزر مهم است، آن را آلوده نکنید.

از سوی دیگر، حسن روحانی تاکید دارد که «حدود بستر و زیربستر در این موافقت‌نامه روشن نیست و تعیین آن به آینده واگذار می‌شود».

روز یکشنبه ایران و کشورهایی که از دریای خزر سهم دارند درباره کنوانسیونی توافق کردند که هیچ اشاره‌ای به سهم کشورها از دریای خزر ندارد. اما موقعیت حقوقی خزر را تعیین کرده است. بر اساس این کنوانسیون، خزر موقعیت منحصر به فرد خود را دارد و قوانین دریاها و دریاچه‌ها شامل آن نمی‌شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54193

‌ عراق به تحریم‌های ترامپ علیه ایران پای‌بند می‌ماند
مهدی نوربخش

هفته گذشته، دولت حیدر العبادی در عراق اعلام کرد که اگرچه موافق تحریم‌های ترامپ علیه ایران نیست اما از این تحریم‌ها را رعایت می‌کند. بسیاری در ایران از این موضع عبادی شگفت زده شدند بدون انکه به‌طور دقیق به این موضع که حامی پیامی هم برای ایران بود، توجه کرده باشند. عبادی به‌روشنی گفت که نمی‌خواهد کشورش از منظومه جهانی شدن اقتصاد در دنیا بیرون بماند. دومین پیام او این‌ بود که عراق، به‌عنوان یک کشور با اکثریت شیعه، ایران نیست و نمی‌خواهد با سیاست‌های ایران در سطح جهانی شناسایی و تمیز داده شود.

اما به‌عنوان عضوی از جامعه جهانی، عبادی بخوبی می‌داند که توسعه اقتصادی کشورش در گرو تعامل و پای‌بندی به پدیده بازار و اقتصاد جهانی شده‌ای‌ست که در طول سه دهه گذشته بر روابط و نهادهای بین المللی تاثیر بسزایی گذاشته‌اند. عبادی تصمیم گرفته است که عضوی از این خانواده بزرگ جهانی باشد تا کشورش بتواند از منابعی‌که اقتصاد جهانی فراهم اورده است، برای کشور و به‌نفع منافع ملی استفاده کند.

اما ایران پس از چهل سال از انقلاب گذشته هنوز نخواسته است که به این سئوال کلیدی پاسخ گوید که ایا خود را عضوی از جامعه جهانی می‌داند و حاضر است به قوانین و کنواسیون‌های بین‌المللی احترام بگذارد و یا ترجیح می‌دهد که خود را از این جامعه دور نگاه داشته و منافع ملی کشور را قربانی منافع ایدئولوژیک زمامداران کشورش کند. برخورد با کنواسیون FATF نشان داد که رهبری و زمامداران این کشور تا چه اندازه نسبت به روابط بین‌الملل در غفلت و بی‌بصیرتی مطلق مانده‌اند. اما عمق فاجعه اینجاست که رهبری جمهوری اسلامی فقط زمانی‌که فکر می‌کند می‌تواند از این روابط به سود خود و ایدئولوژی انزواگرایی نظامی‌ که بر پا ساخته است استفاده کند، به‌طور مخفی و اشکار پیش‌قدم می‌شود. زمانی‌که تعاملی را که او برایش شرط و شروطی قائل می‌شود با مشکلات روبرو شد، ادعا می‌کند که از ابتدا با ان مخالف بوده است. او در این روزها اعلام کرده است که در جریان مذاکرات هسته ای «اشتباه کرده» که «اجازه تجربه» داده است. این اولین باری‌ست که در پوشش یک ریاکاری مطلق رای به «اشتباه بودن صدور اجازه مذاکرات هسته ای» می‌دهد تا خودرا از زیر بار مسئولیت ان تبرئه کند. او هرگز حاضر نبوده است که در قبال تصمیمات خود مسئولیت بپذیرد و پاسخگو باشد. فرق او با شاه این است که او خودرا مسئول تصمیمات خود می‌دانست اما پاسخگو نبود. در لوای استبداد دینی، او از استبداد سلطنتی سبقت گرفته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54252

بررسی حقوقی دادگاه‌های ویژه مبارزه با فساد اقتصادی
حسن فرشتیان

رئیس قوه قضائیه، آقای صادق آملی لاریجانی در نامه ای از رهبر ایران، درخواست نمود که با توجه به شرایط ویژه اقتصادی کنونی که به تعبیر وی «نوعی جنگ اقتصادی» محسوب میشود به رئیس قوه قضائیه اختیاراتی داده شود تا در چارچوب قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور مصوب ۱۹ آذر ۱۳۶۹ با اصلاحات و الحاقات بعدی و ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ اقدام نماید. ایشان در این نامه، در دوازده بند، تقاضای اختیاراتی نموده است.

در پاسخ به ایشان، رهبر ایران، به تاریخ ۲۰ مرداد ۱۳۹۷، با همه موارد پیشنهادات فوق موافقت نموده است.

برخی از این موارد دوازده گانه مندرج در نامه، از اختیارات رئیس قوه قضائیه بوده است و ایشان نیازی به اجازه نداشته است زیرا تحصیل حاصل است. ولی برخی دیگر از این دوازده بند، تقاضای اختیارات جدید و فراقانونی است، تفویض این اختیارات به رئیس قوه قضائیه، ناقض قانون است.

اصل یکصد و دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وظائف و اختیارات رهبر کشور را در یازده بند برشمرده است. امور مفوضه در نامه فوق، خارج از شرح وظائف و اختیارات رهبر در قانون اساسی است. نه رئیس قوه قضائیه، می توانسته است این اختیارات را از رهبر تقاضا کند، و نه رهبر می توانسته است این اختیارات را به رئیس قوه قضائیه واگذار کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54327

«پس‌گرفتن ایران» و شبح روبسپیر بر فراز ایران
علی افشاری

یادداشت اخیر آقای رضا پهلوی تحت عنوان «مردم ایران پیامی دارند، کشورمان را پس می گیریم» که به صورت همزمان در رادیو فردا و روزنامه وال استریت جورنال منتشر شد، بحث برانگیز شده است. اگرچه در مطلب وی نکات مثبتی به‌خصوص در زمینه لزوم تغییر جمهوری اسلامی و استقرار دمکراسی وجود دارد، اما در عین حال حاوی نکات منفی نیز هست که برخی از آنها پیامدهای خطرناکی دارند. تمرکز این مطلب بر مهمترین نکته منفی است که در تیتر یاداشت فوق تحت عنوان «پس گرفتن ایران» ذکر شده است.

رضا پهلوی نوشته است چون مردم ایران در اعتراضات شعار پس گرفتن ایران را داده اند، وی که ماموریت یافته تا رهبری دوره گذار را انجام دهد، با مردم همراه می شود و می کوشد تا ایران را پس بگیرد! البته وی توضیح نداده است که این ماموریت را چه کسانی و چگونه به ایشان داده اند؟ و همچنین به چه اعتباری این جمع با مردم ایران برابر دانسته شده اند! در اعتراضات سراسری دی ماه و حوادث بعدی در برخی از تجمعات شعارهایی به نفع پادشاهان پهلوی سرداده شده است. اما این شعارها در تجمعات فوق جنبه فراگیر نداشته و از سوی همه داده نشده اند. همچنین لزوما از همه آن شعارها و برجسته‌ترین آن یعنی «رضا شاه روحت شاد» نمی توان بازگشت سلطنت به ایران و رهبری رضا پهلوی به اعتبار شاهزاده بودن چه در دوره گذار و چه بعد از آن را نتیجه گرفت. از زاویه ای دیگر حضور پر رنگ شعار «استقلال، آزادی، جمهوری ایرانی» در تجمعات، مجال مصادره آنها توسط هواداران رضا پهلوی و بازگشت سلطنت در شکل مشروطه و یا مطلقه را نمی دهد. اما از همه مهمتر موقعی می توان از زبان مردم ایران سخن گفت که الزامات نمایندگی رعایت شود. شرکت کنندگان در تجمعات اعتراضی تنها بخشی از مردم ایران هستند.زمانی نظر مردم ایران در قالب رای اکثریت با رعایت حقوق اقلیت مشخص می شود که انتخابات آزاد و منصفانه برگزار گردد.

«پس گرفتن ایران» این ذهنیت را تداعی می کند که کشور توسط حاکمان جمهوری اسلامی و قوای سه گانه اشغال شده است! طرح چنین سخنی نه تنها نشان از فقدان آگاهی تاریخی دارد بلکه از اساس با مبانی دمکراسی و مردم سالاری تعارض دارد. این یادداشت حتی نشان می دهد رضا پهلوی درک درست و کاملی از تاریخ امریکا نیز ندارد. اهمیت بنیانگذاران ایالت متحده آمریکا در تعقیب شعار «زندگی‌، آزادی و جستجوی خوشبختی‌» نبود بلکه تمهیدات آنها و روشن بینی شان در استقرار اصولی بود که رعایت حقوق ملت ، تضمین آزادی های سیاسی برای همگان و تحکیم همبستگی بین بخش های مختلف جامعه را در بستر مقتضیات زمانی آن روزگار تحقق بخشید.

حاکمان کنونی ایران با تمامی ایرادت ریز و بزرگ شان، بخشی از مردم ایران هستند. آنها بیگانه و یا اتباع خارجی نیستند. جمهوری اسلامی در پی یک انقلاب مردمی و با مشارکت گسترده مردم تاسیس شد. حاکمان بعد از انقلاب با انحصارطلبی و انحراف انقلاب به سمت استقرار شکل دیگری از اقتدارگرایی در قالب نهاد ولایت فقیه، مجاری مشارکت سیاسی را محدود کردند و در نتیجه ادعای نمایندگی مردم آنها زیر سئوال رفت. اما هر ناظر منصفی تصدیق می کند که حداقل در دهه شصت اکثریت وقت جامعه ایران حامی نظام سیاسی بودند و آیت الله خمینی وجهه کاریزماتیک داشت . بعد از شکل گیری جنبش اصلاحی دوم خرداد نیز حاکمیت دوگانه شکل گرفت و با فراز و نشیب ها در ادوار مختلف باعث مشارکت اکثریت مردم در عمده انتخابات های ریاست جمهوری و مجلس شده است. بنابراین اگرچه نظام جمهوری اسلامی به دلیل ویژگی اقتدار گرایانه و محدود کردن حوزه انتخاب مردم به منتخبان شورای نگهبان نمی تواند لزوما مدعی نمایندگی مردم باشد اما خارج از شمول جامعه ایران نیز نیست. جمهوری اسلامی عمدتا مصالح مردم ایران را رعایت نکرده است و حتی خود را مقید به مرزهای ملی هم ندانسته است اما از این مسئله نمی توان نتیجه گرفت که آنها خود را ایرانی نمی دانند و یا عامدانه به دنبال ویرانی ایران هستند. دیدگاه ها و سیاست های زمامداران جمهوری اسلامی که تنوع داخلی هم دارند، محل اعتراض و انتقاد باید باشد نه اصل تعلق آنها به ایران و تابعیت شان! ازاین رو صورت‌بندی درست مسئله انتقال قدرت به مردم از طریق استقرار دمکراسی است تا هر بخش از جامعه بر اساس وزن اجتماعی اش در مشارکت سیاسی حضور یافته و سهمی از قدرت دریافت کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54433