زيتون | Zeitoons@
9.81K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
اصلاح‌پذیری نظام سیاسی در ایران
علی‌رضا علوی‌تبار


در جریان تلاش‌های مداوم مردم ایران برای گذار به مردم‌سالاری، در مقاطعی این پرسش که «آیا نظام جمهوری اسلامی ایران، اصلاح‌پذیر است یا خیر؟» به‌صورت پرسشی محوری درآمده است. تجربه گذشته نشان می‌دهد، هرگاه تلاش جمعی مطالبه‌‌محوری در ایران به هدف اعلام شده خود نرسیده است، این پرسش خودنمایی کرده است. عجیب است هرگاه تصور شده نظام سیاسی ایران به دلیل فشارهای بین‌المللی و مشکلات داخلی، تضعیف شده و امکان تغییر آن افزایش یافته نیز این پرسش دوباره با قوت تمام طرح شده است. یعنی هم در اوج قدرت جریان اقتدارگرای درون حکومت و هم در حضیض ضعف آن این پرسش طرح شده و فراگیر می‌شود! گمان می‌کنم، هیچگاه این پرسش با وضوح و روشنی کافی طرح نشده و از این رو پاسخی درخور نیافته است. تلاش می‌کنم با یادآوری برخی از نکات در گام نخست به روشن شدن بهتر پرسش یاری رسانده و در گام بعد پاسخ خود را در معرض دید منتقدان قرار دهم.

یکم) اصلاح‌پذیری (یا اصلاح‌ناپذیری) یک نظام سیاسی، پدیده‌ای عینی-ذهنی است. از یکسو برخی ویژگی‌های مستقل از ادراک ما در تعیین آن نقش دارند و از سوی دیگر درنهایت این فعالان عرصه سیاست هستند که با ادراکی که از واقعیت دارند، در مورد اصلاح پذیری موضع‌گیری کرده و رفتار و گفتاری آشکار از خود نشان می‌دهند. ادراک (perception) حاصل تعامل ویژگی‌های ادراک‌کننده، ویژگی‌های رخدادها و واقعیت‌ها، و ویژگی‌ وضعیتی است که ادراک در آن رخ می‌دهد. هیچ شاخص و معیار کاملاً مستقل از فرایند ادراکی فعالان سیاسی برای تعیین اصلاح‌پذیری یا اصلاح‌ناپذیری یک نظام سیاسی وجود ندارد.

دوم) اصلاح‌طلبی به‌طور کلی از یکسو در مقابل محافظه‌کاری (حفظ وضع موجود) و از سوی دیگر در برابر انقلاب‌خواهی قرار می‌گیرد. اما در وضعیت کنونی منظور از اصلاح‌طلبی «تلاش آگاهانه برای گذار به مردم‌سالاری و تثبیت آن از طریق اقدامات مسالمت‌آمیز، تدریجی و گام به گام و متکی بر نهادهای مدنی، متکی بر شهروندان ایرانی و بدون تقلیل‌گرایی سیاسی» است. روشن است، ایجاد یک «جنبش توده‌وار» و «برخوردار از رهبری فرهمند» برای گذار به مردم‌سالاری، اصلاحات نیست. روشن است، اقدامات انفجاری و ناگهانی و جهش‌های یک‌شبه به‌سوی مردم‌سالاری، اصلاحات نیست. روشن است، اعتراض‌هایی که شامل فعالیت‌های خشن نظیر آسیب‌رسانی به اشخاص و تخریب مادی اموال می‌گردد، اصلاحات نیست. روشن است، تلاش‌هایی که حل همه مسائل اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی ایران را در گرو تغییر حکومت دانسته و ترویج می‌کنند که با تغییر حکومت همه مشکلات حل می‌شود، به دلیل تقلیل‌گرایی آن، اصلاحات نیست. روشن است، دعوت از قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای مداخله در ایران و تغییر حکومت یا وادار کردن‌اش به پذیرش تغییر، اصلاحات نیست. روشن است، در این نگاه «اصلاح‌طلبی» بر «روش» تأکید دارد و نه بر «هدف».البته در اینجا برای متمایز ساختن جنبش اصلاح طلبی در ایران بر هدف مردمسالاری خواهی آن تاکید شده است.اما هر جریانی که در روش خود برای ایجاد دگرگونی مشخصات پیش‌گفته را باور داشته و رعایت کند، اصلاح‌طلب است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54652
فَیلَقوس‌ها و «شریف»‌ها
طاها پارسا

شریف حسین‌پناهی، شاعر کم‌کار اما نام‌آشنایی در زبان و ادبیات کردی است و تعدادی از اشعار او، مخصوصا در اوایل انقلاب، در میان مردم بسیار رایج شد و البته برای خودش یک‌سال زندان و مدتی محرومیت شغلی و مدت‌ها سلب آسایش از زندگی همراه داشت.

شریف، مشهور به ماموستا شریف (استاد شریف)، را برای نخستین بار در مراسم شب‌شعری در دانشگاه شهید بهشتی در اوایل دهه هفتاد از نزدیک دیدم. بسیار خوشحال بود که پس از یک دهه توانسته است چند قطعه از اشعارش را از یک تریبون عمومی قرائت کند.

سال‌ها بعد، شریف را در حالی‌که به خاطر مشکلات بیماری خودش و خانواده به آموزش و پرورش سنندج منتقل شده بود، در محافل ادبی می‌دیدم و چند باری هم سعادت هم‌کلامی و قدم‌زدن با او را داشتم. در نخستین دیدار سنندج، ابیاتی از یک مثنوی او را که در شب شعر دانشگاه بهشتی خوانده بود، برایش از بر خواندم. تعجب کرد و توضیح دادم که حافظه‌ام برای اشعاری که در کام و جانم می‌نشینند بد نیست و همان یکبار شنیدن برایم کافی بوده است تا سال‌ها با آن شعر زندگی کنم.

امروز ، پس از گذشت بیش از دو دهه، یک‌بار دیگر این مثنوی را با صدای ماموستا شریف شنیدم؛ و از قضا به مناسبت درگذشت شرافت‌مندانه‌ی «شریف»ی دیگر از فعالان مدنی و محیط زیست شهر مریوان که آبروی انسان و ته مانده‌ی شرافت انسانی در سده‌ی بیست‌ویکم پس از میلاداند.

مرگ شهادت‌گونه‌ی «شریف باجور» و سه تن دیگر از فعالان و همراهان محیط زیست شهر مریوان، که جایی در صفحات اول هیچکدام از روزنامه‌های تهران نیافت، در ۲۴ ساعت گذشته فضای کردستان ایران را سرشار از غم و اندوه کرده است. شریف باجور و همراهانش جان خود را در حال خاموش کردن آتش‌ جنگل‌های مریوان از دست دادند و در مملکتی که ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست‌به‌دست هم داده‌اند که محیط زیستش را به نابودی بکشانند و حکومتش آتش به جان طبیعتش انداخته و سپاهش برای تامین آسایش خود جنگل‌ها را آتش می‌زند و مین‌گذاری می‌کند، مگر واژه‌ای جز شهادت می‌تواند این‌گونه مردن را خلاصه کند؟ مردم مریوان در مراسم تشیع جنازه و اعتراض پس از کشته شدن این فعالان مدنی، شعار می‌دادند «آسایش نظامیان بلای جانمان شده است» (ئاسایشی هیزه‌کان، بووگه به‌لای گیانمان). در محل هم شایع است که این چهار نفر قربانی انفجار مین و یا آتش توپ‌خانه ‌ منطقه توسط سپاه شده‌اند.

به شعر آن یکی مرد شریف بازگردم؛ مثنوی «فه‌یله‌قوس». بنا به افسانه‌های محلی، در عمق دریاچه‌ی زریبار، کاخ و تاج و تخت حاکم ظالمی به نام فَیلَقوس ( به کردی: فه‌یله‌قوس) مدفون است. روزگاری ماموران این حاکم ظالم، درویش بی‌نوا و خانواده‌اش را مورد ظلم و ستم قرار می‌دهند و درویش به دادخواهی به دربار سلطان می‌رود و چون از او ناامید می‌شود، سر سجده به درگاه پروردگارش می‌گزارد و عهد می‌کند که تا نابودی فیلقوس سر از سجده بر ندارد. و سرانجام پس از چهل روز، بارانی سیل‌آسا در می‌گیرد و تاج و تخت حاکم ستم‌گر را غرق می‌کند و اینک دریاچه زریبار بازمانده آن ماجراست. امروزه در کوه مشرف به دریاچه زریبار مریوان، قبر درویشی وجود دارد که به همان افسانه منسوب است و قلعه‌ای هم به نام فلیقوس در همان نزدیکی مشهور است و گردش‌گران زریبار به تماشا و زیارت آن‌ها می‌روند. (در شاهنامه فردوسی نیز از فیلقوس نامی یادشده است و گویا پدر اسکندر مقدونی است و البته هیچ شاهدی بر نسبت میان این فیلقوس‌ها وجود ندارد)

ماموستا شریف، در این شعر، از این افسانه الهام گرفته است. شریف خود می‌گفت که یک‌بار با دیدن مراسم تشیع جنازه دو جوان اعدامی کُرد در مریوان این شعر را سروده است. سراسر مثنوی هم حکایت و ترسیم هنرمندانه‌ی وضعیت مادر این دو جوان و این تشیع جنازه است و ظلمی که به مردم می‌رود و شاعر و مادری که هر بار رو به قبر درویش می‌کند و از او می‌خواهد که باز هم به نماز برخیزد و سر به سجده بگذارد و شهر را ویران کند که فیلقوس بازگشته است و مردم گرفتار ظلم اویند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54690
کرباسیان، قربانی نوبخت و تحریم‌ها
برگ‌ریزان دولت در بحران اقتصاد

زیتون – مجید ضابطی
: مجلس ایران در اتفاقی بی‌سابقه کمتر از یک ماه دومین وزیر روحانی را استیضاح و برکنار کرد. استیضاح مسعود کرباسیان، وزیر امور اقتصادی و دارایی که در دوره وزارتش، به روایتی اقتصاد ایران تورم ۷۰ درصدی را تجربه کرد، چندان دور از انتظار نبودو به‌خصوص آنکه کرباسیان جانشین علی طیب‌نیا شده بود که تورم را در دوره اول ریاست جمهوری روحانی زیر ۱۰ درصد نگه داشت.

هر چند استیضاح کرباسیان مانند استیضاح ربیعی پر حاشیه نبود اما در این استیضاح نیز می شد نشانی از باج‌های وزیر به نمایندگان یافت؛ باج‌هایی که البته مانند باج‌های ربیعی در نهایت بی‌نتیجه ماند. کرباسیان در دو هفته‌ای که استیضاح در جریان بود، ۲۰ حکم برکناری و انتصاب مدیریتی صادر کرده بود؛ انتصاب‌هایی که مطابق میل نمایندگان بود.

با این حال مجلس ایران در جلسه روز یکشنبه مسعود کرباسیان را با ۱۳۷ رأی موافق و ۱۲۱ رأی مخالف استیضاح کرد و او از مقامش برکنار شد.

استیضاح‌کنندگان از وضعیت بد اقتصادی گفتند اما شاید دلیل استیضاح کرباسیان نکته‌ای بود که الیاس حضرتی گفت:«ما فقط دستمان به استیضاح کرباسیان می‌رسد؛ درحالی‌که امروز باید روحانی، نهاوندیان، نیلی، جهانگیری و سیف استیضاح می‌شدند.»

با این حساب نمایندگان مجلس قدرت آن را ندارند که درباره تحریم‌های آمریکا سئوال کنند و به تعبیر مسعود پزشکیان هزینه‌ای که کشور برای درگیری با آمریکا می‌دهد، به همین دلیل تنها دولت را به دلیل ناکامی در مواجهه با تحریم‌ها زیر بار انتقاد خود می‌گیرند.

درگیری‌ها در تیم اقتصادی دولت نیز یکی از دیگر دلایل استیضاح کرباسیان بود. نمایندگانی که از ادامه سلطه محمد باقر نوبخت بر تیم اقتصادی دولت و ناهماهنگی‌های این تیم ناراضی هستند بخشی از ضرب شست خود را در استیضاح کرباسیان به دولت نشان دادند.

نمایندگان موافق استیضاح در سخنرانی‌هایشان به مواردی از جمله نبود هماهنگی میان تیم اقتصادی دولت، ناتوانی وزارت اقتصاد در ترسیم راهبرد پیشبرد اقتصاد کشور، رکود تورمی و فساد در بدنه وزارت اقتصاد اشاره کردند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54698
روحانی، نه هاشمی‌وار می‌ایستد نه توان خامنه‌ای‌شدن دارد
استیضاح دوم و پس‌زمینه‌های مهم

شاید رئیس‌جمهور ایران، هیچ‌گاه به این اندازه گرفتار تناقض نشده است. در شرایطی که در چند ماه گذشته، حسن روحانی به خاطر جلب حمایت و به منظور کاستن از میزان فشارهای داخلی، به طور کامل وارد صف راست‌ها شده، در همان حال تلاش کرده تا دلایل فلج اقتصادی و بحران ارزی و پولی را به همان راست‌هایی نسبت دهد که خود عبای آنها را بر دوش انداخته است. این رفتار عجیب روحانی، نتایج و پیامدهایی داشته که اگر چه در کوتاه مدت تا حدودی به نفع او تمام شده و فعلا شخص رئیس‌جمهور را وارد دایره گسترده‌ی «دیگری» نکرده و او را «خودی» به حساب می آورد، اما هزینه‌های سنگینی بر دوش رفقا و همراهان روحانی و کل کشور گذاشته است.

این روزها، او نه حاضر است در تصمیم‌های سیاسی خود، مانند هاشمی روی حرف خودش بایستد و با ابزارهای مختلف دیگران را اقناع کند و نه توان و امکان آن را دارد که خامنه‌ای وار، به سطحی از قدرت دست پیدا کند که کسی جرات نظارت و انتقاد نداشته باشد. اگر قرار بر مقایسه باشد، روحانی در دفاع از تصمیمات خود و رفقایش، حتی در قد و قواره احمدی‌نژاد هم ظاهر نشده و کاراکتر سیاسی محافظه‌کار و عافیت‌طلب او، خیلی وقت‌ها این باور را در ذهن رای‌دهندگان به وجود می‌آورد: «این کاره نیست!»

گردش به راست روحانی نه تنها اصلاح‌طلبان و رای‌دهندگان به روحانی را نومید کرده بلکه اساسا این باور را به‌وجود آورده که در ایران، نهادی به نام دولت و مقامی به نام رئیس‌جمهور هیچ‌کاره است و همه‌چیز بر محور اراده‌ی صاحبان اصلی قدرت، نهاد رهبری و نظامیان کشور است. اما آیا واقعا چنین است؟ واقعا دولت برای حل مشکلات اقتصادی، هیچ ابزار، توان و امکان خاصی در اختیار ندارد؟ در جواب به چنین سوالی و سوالات نظایر آن، می‌توان گفت: قدرت در ایران، تا حد زیادی در دست رهبر و تشکیلات عریض و طویل بخش‌های نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی سپاه، قوه قضائیه، شورای نگهبان، صدا و سیما، آستان قدس رضوی و نهادهای موازی دیگر است. اما این همه ماجرا نیست و چنین نیست که رئیس‌جمهور هیچ‌کاره باشد. اگر قرار باشد چنین استدلالی را به عنوان قاعده‌ی خلل‌ناپذیر قبول کنیم، در این صورت هیچ مسئولیتی بر دوش رئیس‌جمهور و هیات دولت باقی نمی‌ماند و آنان می‌توانند تا ابد، تمام مشکلات را به دیگران ربط دهند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54731
پدیده مشایی و تکلیف اصلاح‌طلبان
ابوالفضل مظلوم‌زاده


کدام مشایی؟ و کدام تکلیف؟ «مت ماتریورز»، فیلسوف سیاسی دانشگاه یورک کانادا در مواجهه با فعالان سیاسی و نخبگان که درک درستی از امر سیاسی و مقوله توسعه‌ نداشتند در جمله‌ای لطیف گفت: «اگر کسی در جایی، درختی یا شاخه‌ی گلی بکارد، به مراتب بیشتر از جماعت سیاسی به بشریت و به کشورش خدمت خواهد رساند.»

جریان‌هایی سیاسی‌ توان نمایندگیِ اصلاح و گذار از مراحل توسعه‌نیافتگی سیاسی را دارند که نخست، تکلیف خود را با امر سیاسی، نحوه‌ی کنش مدنی، اعمال اثر بر عرصه اجتماعی به عنوان حوزه عمده‌ی فعالیت سیاسی و اعمال قدرت‌/ مقاومت را روشن کنند؛ چراکه این مسأله‌ها پیش‌فرض توسعه سیاسی است و جوامع بی‌توسعه این نوع زایمان تاریخی را با درد کمتری سپری می‌کنند. بدون تعیین و شفاف‌سازی حدود و ثغور این مقوله‌ها به قول «ماتریورز» همان بهتر که «درختی یا شاخه‌ی گلی بکاریم.»

اگر بر «تحول تاریخی» که هیچ «بنی‌بشری» از آن مصون نیست، صحه بگذاریم و گذار پدیدارها را با آن نگاه کنیم، بدون شک نه اصلاح‌طلبی ۹۷ همانند دهه هفتاد است و نه جامعه ایرانی شبیه بیست سال پیش. می‌خواهم بگویم که روزهای داغ محفل‌های روشنفکرانه و دانشجویی، زمین جوشنده‌ی کنش‌های سیاسی و صندلی‌های گرم مجلس ششم جای خود را به ذهن‌های یخ‌زده اصلاح‌طلبان، زمین بایر سیاست‌ورزی و فعالان بی‌حوصله و غُرغُروی توییتری داده‌است. جریان اصلاحاتی که بعد از بیست سال تبیینی صحیح و متناسب با شاکله‌ی جامعه ایرانی از امر اصلاح، حدود تغییر و حتی اصول کنش‌ورزی ارائه نکرده‌است و مرزهای مصداقی برای تفکیک با محافظه‌کاری را در سه اصل «رفتاری/روانی»، «استراتژی» و «آرمان‌ها و اهداف» روشن نساخته، غیر مفید خواهد بود؛ طبعاً در برابر بی‌عدالتی‌های قضایی، مسئله حقوق بشر در کشور، بحران‌های اجتماعی و نارضایی‌های عمومی، چالش‌های زیست محیطی و مسأله‌هایی از این جنس توان اظهارنظر نخواهد داشت.

پدیده مشایی
در عنوان این یادداشت «مشایی» یک استعاره است و این فرد موضوعیتی ندارد؛ استعاره‌ای که می‌توانست نام‌های عبدالفتاح سلطانی، نسرین ستوده، نرگس محمدی، قاسم شعله‌سعدی و رویا صغیری جای آن باشند. نام «مشایی» در واکنش به گفت‌وگویی است که حسن اسدی زیدآبادی با «بی‌بی‌سی فارسی» داشت که در پاسخ به این سؤال: دلیل سکوت اصلاح‌طلبان در برابر بی‌عدالتی قضایی در حق مشایی و عدم حمایت اصلاح‌طلبان از او چیست؟ گفت:«این آقایان و طرفداران احمدی‌نژاد یک سابقه‌ای دارند که قابل چشم‌پوشی نیست.» او معتقد است که این جماعت در برابر زندانی و کشته‌شدن صدها نفر چیزی نگفتند که خود هم از عاملان این سرکوب بودند؛ پس خارج از انصاف است که از اصلاح‌طلبان توقع داشت بیانیه‌ای با دویست امضا برای اینان جمع کنند.

اجازه دهید از این نکته شروع کنم. اخیراً محمدرضا تاجیک در گفت‌وگو با روزنامه آرمان گفت:«ما به اندازه‌ای در تاریخ عجله داشته‌ایم که به جای اینکه دموکرات بسازیم، دموکراسی‌ طلب کرده‌ایم. ما بدون اینکه اصلاح‌طلب تربیت کنیم، انتظار اصلاحات در جامعه داشته‌ایم. بدون اینکه بازیگران حزبی تربیت کنیم، حزب ایجاد کرده‌ایم.»

موضع آن اصلاح‌طلب جوان به روشنی نوع مواجهه این جریان سیاسی را با اموری از این قبیل روشن می‌کند؛ یعنی چون نام مشایی، بقایی یا احمدی‌نژاد در میان است عذر ما را بپذیرید! و این همان خرده‌ی تاجیک به جماعت اصلاح‌طلب است که چرا به جای دموکرات ساختن، دموکراسی طلب کرده‌ایم؟!

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54734
تفاوت‌های دو سئوال از دو رئیس‌جمهوری
روحانی گرفتار بین خبرگان و شورا

زیتون – پریا منظرزاده: رییس‌جمهور ایران روزهای دشواری در پیش دارد. از یک سو باید روز سه شنبه، ششم شهریورماه، برای پاسخگویی به نمایندگان در مجلس شورای اسلامی حاضر شود و از سوی دیگر، مجلس خبرگان درباره شرایط اقتصادی از او توضیح می خواهد. هرچند حسن روحانی، به لحاظ قانونی باید به نشست مجلس برود اما خود را موظف به پاسخگویی به درخواست مجلس خبرگان ندانسته و این درخواست را رد کرده‌است.

یکی از تفاوت‌های سئوال از روحانی و احمدی‌نژاد تغییر آئین نامه مجلس است و این‌بار از نمایندگان رای‌گیری خواهد شد و اگر از پاسخ به سئوالی قانع نشوند این موضوع به قوه قضائیه ارجاع می‌شود

بازگشت تحریم‌های فلج‌کننده آمریکا و خروج بسیاری از کمپانی‌های غربی از ایران به دلیل هراس از تحریم‌ها موجب شده که اقتصاد ایران از کنترل خارج شود. این درحالی‌ست که پیش‌بینی می‌شود با اجرا شدن دور دوم تحریم‌ها در آبان‌ماه، شرایط وخیم‌تر از گذشته شود.

در این شرایط، مجلس خبرگان جلسات روز ۱۳ و ۱۴ شهریور خود را به «رسیدگی به وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم» اختصاص داده است.

از نظر حسن روحانی، نه تنها دعوت برای ارایه گزارش مجلس خبرگان، بلکه سوال از رییس‌جمهور که مجلس شورای اسلامی مطرح کرده نیز الزام قانونی ندارد. او البته تمایلی نیز ندارد که داوطلبانه به میان اعضای مجلس خبرگان رهبری برود و حملات آنان را نیز تحمل کند به‌خصوص وقتی همچنان از بیانیه این مجلس درباره خروج آمریکا از برجام دلخور است؛ بیانیه‌ای که در آن از حسن روحانی خواسته شده بود به خاطر «عدم رعایت خطوط قرمز ترسیمی» و «نگرفتن تضمین‌های لازم» در جریان مذاکرات برجام «عذرخواهی کند». اما برخی اعضای مجلس خبرگان از آن ابراز بی‌اطلاعی کردند و دبیرخانه مجلس خبرگان مجبور شد اعلام کند که این بیانیه احمد جنتی، رییس مجلس، بوده است.

اما از آنجا که وظیفه ذاتی مجلس شورای اسلامی نظارت بر عملکرد دولت است، روحانی گفته است: «برای جلوگیری از هر نوع اختلاف بین قوا و احترام به مجلس شورای‌اسلامی انشاء‌الله در فرصت مقرر به مجلس خواهم آمد و به سوالات پاسخ خواهم داد.»

اینک او به مجلس می‌رود تا به سوالات نمایندگان که در پنج محور تنظیم شده پاسخ گوید. عدم موفقیت دولت در کنترل قاچاق کالا و ارز، استمرار تحریم‌های بانکی، عدم اقدام شایسته دولت درباره کاهش نرخ بیکاری، رکود اقتصادی شدید چند ساله، افزایش شتابان نرخ ارز خارجی و کاهش شدید ارزش پول ملی، سرفصل سئوالات نمایندگان از روحانی است.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/54753
رئیس‌جمهور مجلس را هم قانع نکرد؛ قوه قضائیه وارد می‌شود
تنظیم باد روحانی؛ نوکری از نوکرهای مردم

زیتون- نیلوفر سعیدی
: هفت سال پیش، مجلس ایران برای نخستین بار، طرح سوال از رئیس‌جمهور وقت را در دستور کار قرار داد. پس از کش‌و‌قوس‌ها و لابی‌گری‌های بسیاری از نمایندگان طرفدار احمدی نژاد، طراحان سوال کوتاه نیامدند و رئیس‌جمهور، سرانجام به مجلس دعوت شد تا به سوالات نمایندگان پاسخ دهد. اما همان‌گونه که پیش‌بینی می‌شد، همه‌چیز را به شوخی برگزار کرد و سوالات نمایندگان را به عنوان سوالات امتحانی خوب طراحی شده، توصیف نموده و اعلام کرد که اگر نمره‌ای کمتر از ۲۰ داده شود، در حق او بی‌معرفتی و نامردی کرده‌اند. او حتی در پاسخ به سوالی در مورد قهر با خامنه‌ای و خانه‌نشینی ۱۱ روزه به خاطر برکناری وزیر اطلاعات، اعلام کرد که چنین چیزهایی به احمدی‌نژاد نمی‌چسبد! اما امروز ، روز متفاوتی بود و سوال از حسن روحانی رئیس جمهور اعتدال‌منش ایران، حال و هوای دیگری داشت.

پنج سوال مهم
سوال ۸۲ نماینده از رییس‌جمهور درباره‌ی عدم موفقیت دولت در کنترل قاچاق کالا و ارز، استمرار تحریم‌های بانکی، عدم اقدام شایسته دولت در خصوص کاهش نرخ بیکاری، رکود اقتصادی شدید چندین ساله و افزایش شتابان نرخ ارزهای خارجی و کاهش خرید ارزش پول ملی به عنوان اصلی‌ترین دغدغه‌های نمایندگان، مطرح شد.

کسی در مورد فساد مالی نپرسید
کاراکتر روحانی و احمدی‌نژاد مانند هم نیست و کسی انتظار ندارد که روحانی بگم‌بگم راه بیاندازد و یا در مجلس، کلیپی در مورد برادر لاریجانی یا هر فرد دیگری پخش کند. اما همه می‌دانستند که اگر قرار بر بحث و تفحص در مورد فساد باشد، احتمالا خیلی‌ها درگیر این ماجرا می شوندو بر اساس توافقی نانوشته، کسی در مورد فساد مالی، حرف نزد!

شیخ عافیت اندیش، نوکری از نوکرهای مردم
روحانی به اندازه کافی گرفتاری دارد و قاعدتا وقت و توان چندانی برای جنگ با مجلسی‌ها ندارد و از این گذشته، نمی‌خواهد بعد از پایان دوران مسئولیت، به گرفتاری‌های روسای قبلی گرفتار شود. به همین خاطر، همچنان که پیش‌بینی می‌شد، او ترجیح داد محافظه‌کارانه پاسخ دهد و فضای مجلس را با وجود سر و صدای پایداری‌ها به سمت ریش‌سفیدی و مصالحه پیش ببرد. روحانی گریز ظریفی به ماجرای فیضیه و استخر زد و در سخنان خود، اعلام کرد که حتی از احتمال ترور شدن هم باکی ندارد و خود را نوکری از نوکرهای مردم و سربازی از سربازان می‌داند.

مردم از اختلاف ما می ترسند
روحانی در مورد آمار تورم و بیکاری، به بیان اعداد و ارقامی پرداخت که مورد تردید قرا گرفت. اگر چه ذوالنور نماینده‌ی سپاهی مسلک قم، تلاش کرد تا روحانی را در ماجرای برجام و مذاکره با آمریکا، به تمامی زیر سوال ببرد اما روحانی در پاسخ به او، اعلام کرد که برجام در بسیاری از جهات موفق بوده و بدعهدی از سوی آمریکا روی داده است. او همچنین اعلام کرد: مردم ما از آمریکا نمی‌ترسند اما از اختلاف من و شما می‌ترسند. ما باید در کنار هم باشیم و با هم کار کنیم.

نتایج معنی‌دار رای‌گیری؛ قوه قضائیه وارد می‌شود
رای‌گیری در مورد پاسخ‌های پنجگانه روحانی، نتایج معنی‌داری به دنبال آورد. نمایندگان نشان دادند که فقط از پاسخ رئیس‌جمهور مربوط به سوال دوم (دلیل استمرار تحریم ها) آن هم به شکل کاملا ناپلئونی ۱۳۷ به ۱۳۴ قانع شده اند اما از پاسخ رئیس‌جمهور به چهار سوال دیگر، قانع نشدند و موضوع عملکرد دولت در این خصوص به قوه قضائیه ارجاع خواهد شد.

ابهام قانونی و دومینوی استیضاح‌های بعدی
تصمیم در مورد عملکرد دولت روحانی در مورد چهار سوالی که نمایندگان را قانع کرد، به قوه قضائیه ارجاع خواهد شد اما هیچ معلوم نیست قوه قضائیه چگونه باید در این خصوص اقدام کند و چه احکامی بر چه مبنایی صادر خواهد شد. این ابهام در آئین‌نامه مجلس شورای اسلامی و همچنین در قانون اساسی، در مورد قانع نشدن نمایندگان مجلس از پاسخ رئیس جمهور، وجود دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54769
«استبداد» انتخابِ «ما» نیست
مهدی نوربخش


در پاسخ به سئوال اقای رضا رشیدپور، در تلویزیون ملی ایران، که چرا وزرای امور خارجه ایران برای توجیه ناکامی‌های کشور به «فشارهای خارجی» متوسل می‌شوند، وزیر امور خارجه کشورمان، جناب اقای ظریف می‌گوید به‌خاطر اینکه «ما خودمان انتخاب کردیم، یک جور دیگری زندگی کنیم».

این جواب اقای ظریف چندین سئوال دیگر را پیش می‌کشد. اول، این «ما»یی که اقای ظریف از ان صحبت می‌کند، چه کسانی را دربرمی‌گیرد؟ دوم، ایا تمامی کشورهای دنیا اگر بخواهند استقلال سیاسی داشته باشند باید ان‌گونه که ما امریکا و غرب را به‌‌چالش کشیده و می‌کشیم، به‌چالش بکشند؟

در جواب به سئوال اول، ابتدا باید قبول کرد که ایران یک کشور استبدادی و استبدادزده است و نهایتا یک فرد در صحنه سیاست خارجی آن حرف اخر را می‌زند. ایران یک کشور دموکراتیک نیست که مردم بتوانند در صورت نارضایتی از رهبران سیاسی خود انها را تغییر دهند. در تمام نظام‌های دموکراتیک دنیا، سیاست خارجی ریشه داخلی دارد. این بدان معنی‌ست که مردم از طریق نهادهای مدنی برروی سیاست خارجی کشورشان تاثیر می‌گذارند. در این کشورها مردم دولتی را انتخاب می‌کنند که این دولت برای رای مردم به‌عنوان یک میثاق ملی احترام قائل باشد. فرصت تغییر دولت از طریق انتخابات آزاد به‌ مردم اطمینان می‌دهد که رهبران سیاسیش برای حفظ منافع شخصی، گروهی و ایدئولوژیک خود، نظرات خودرا بر مردم و کشور تحمیل نمی‌کنند. لذا این «ما»یی که جناب دکنر ظریف از ان صحبت می‌کنند، در چهارچوب نظام سیاسی جاری در کشور ما وجود خارجی ندارد.

جواب صحیح اقای ظریف به سئوال باید این می‌بود که نظام ولایت‌مدار، که رهبری و سپاهیان را به ایجاد یک دولت پنهان و موازی وادار ساخته، در این کشور تصمیم گرفته است که ما این‌گونه زندگی کنیم. لذا مادامی‌که «ما» به‌معنی دمکراتیک ان که در چهارچوپ نظامی‌که می‌بایست احاد مختلف مردم را نمایندگی (Representational) کند، پاسخگو (Accountable ) باشد و به حقوق مردم (Rights) در تعیین سرنوشت خود و کشورشان احترام گذارد، تعریف نشود، با استفاده کردن از این مفهوم به‌ خطا رفته‌ایم. چون «ما» یک نظام نیست؛ «ما» حداقل اکثریت مردم یک کشور است که با ایجاد یک اجماع ملی توانسته است منافع ملی کشور را در سیاست‌های خارجی ان کشور تعریف و تبیین کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54794
👍1
آقای خاتمی! فروپاشی جدی است
ابراهیم نبوی


چندی قبل که اظهارات و پیشنهادات شما را دیدم، از یک سو خوشحال شدم که بالاخره این حجم عظیم اعتراضات در شما حرکتی را ایجاد کرده و از سوی دیگر متاسف شدم که شما چگونه مطمئن هستید که فروپاشی رخ نخواهد داد؟ نه اینکه علاقه داشته باشم فروپاشی رخ بدهد. فروپاشی به مثابه سقوط اجتماعی چنان وضعیت وحشتناکی را در ایران ایجاد خواهد کرد که قطعا هیچ کسی از وقوع آن خوشنود نخواهد شد.
اما آنچه معلوم و مشخص است، نه اینکه امروز معلوم و مشخص باشد، بلکه قریب ده پانزده سال است ده‌ها اقتصاددان و جامعه‌شناس که اغلب آنان از حامیان شما بودند و هنوز برخی حامی شما هستند، معتقدند فروپاشی اقتصادی و اجتماعی سرنوشت طبیعی ایران امروز است. بسیاری از آنان همان موقع و مکررا مطالبی نوشتند و هشدار دادند، با این همه مدیران جامعه و بیش از همه شخص رهبری مانع از اقداماتی شد که می‌توانست جلوی سرنوشتی چون فروپاشی را بگیرد.

من وقتی فهرست پیشنهادات شما را خواندم، برایم تازه نبود، همان حرف‌هایی است که سال‌ها گفته‌اید، و چقدر هم درست، نه فقط برآورده شدن همه شروط، بلکه حتی یک سوم این پیشنهادات هم اگر مورد پذیرش حکومت قرار بگیرد، هم احتمال فروپاشی و شدت آن کمتر می‌شود و هم به‌حول و قوه الهی جمهوری اسلامی از میان می‌رود. در واقع حکومت از میان می‌رود بدون اینکه نظم اجتماعی کاملا نابود شود. ولی سوگمندانه معتقدم رهبری حتی به یکی از این پیشنهادات هم تن درنمی‌دهد، ضمن اینکه اصلا نمی‌توانم بفهمم که کسی که چنین پیشنهاداتی را می‌دهد، بتواند فرض کند که بدون برآورده شدن این شروط ممکن است که جامعه ایران به سوی نابودی نرود.
آن روز که دو دختر نوجوان اصفهانی با شور و شوق و خوشحالی به سوی مرگ می‌رفتند، ناقوس مرگ جامعه ایران داشت به گوش می‌رسید. کسانی این صدا را شنیدند و هشدار دادند. کسانی که قبل از این نیز هشدار رسیدن کشور به بن بست را داده بودند. امیدوارم شما هم آن تصاویر وحشتناک و حیرت انگیز را دیده باشید. برای من که امروز به مرز شصت سالگی رسیده‌ام و در زمانی که این دختران نازنین در چهل سالگی من هنوز به دنیا نیامده بودند، از ایران بیرون آمدم، غیرقابل تصور بود که دخترانی این چنین شاداب و پر از نشاط و شور اینقدر از جامعه خودشان متنفر باشند که با شور و شوق به سوی نیستی بروند. آن تصاویر شوخی نبود. آنها بازی نمی‌کردند. آن دو رفتند و یکی‌شان حالا زیر خاک است. و ده‌ها و صدها هزار همسن آنها به خودکشی و فرار از جامعه‌ای که از آن متنفرند فکر می‌کنند. خاک آنها گواهی می‌دهد که من و شما و هر کسی که می‌توانست جلوی این روند را بگیرد، ما مسئول مرگ آنان هستیم.

آقای خاتمی عزیز!
من دیگر به اصلاحات اعتقاد ندارم، اما ...

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54871
یاد و خاطراتی از مرحوم ابراهیم یزدی
مهدی نوربخش

.... در روزهای پایانی عمر او سفری به ترکیه داشتم تا او را ملاقات کنم. دلیل امدن یزدی به ترکیه، امکان دسترسی فرزندان او به او بود، به‌خاطر اینکه تعدادی از آن‌ها نمی‌توانستند به ایران مراجعت کنند. در این سفر از او در مورد انقلاب سئوال کردم. سئوال اصلیم از او این بود که با برگشت به گذشته، ایا او حاضر است امروز از چنین انقلابی حمایت کند؟ پاسخ او بسیار صریع بود. او به منن گفت هرگز حاضر نخواهد شد از چنین انقلابی حمایت کند. او به رابطه خود با ایت‌الله خمینی برگشت و توضیح داد که چرا برای اقامه دموکراسی در ایران با آینتالله خمینی دست همکاری داده.

از او سئوال کردم چه شد که ایت ‌الله خمینی بعد از پاریس و صحبت‌های سیاسی او در حمایت از ازادی و اینکه او در حکومت اینده کشور شرکت نمی‌کند، یک‌باره تغییر موضع داد. جواب او بسیار قابل تامل بود. او گفت ایت‌الله خمینی تسلیم سلطه قدرت مطلقه و نامحدود گردید. او خارج از ایران نمی‌دانست که چقدر در ایران قدرت دارد. وقتی به ایران رسید جاذبه یک قدرت نامحدود را کاملا حس کرد. او مقهور قدرت شد.

رابطه دکتر یزدی با ایت‌الله خمینی هرگز رابطه مراد و مریدی نبود. مرحوم یزدی ابائی نداشت تا نظرات مخالف خود را به‌روشنی با ایت الله خمینی در میان گذارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54893
شایعه اختلافات در حزب اعتدال و توسعه
درگیری بین شاخه چپ و راست هاشمی

زیتون- پریا منظرزاده:
این روزها اخباری از تغییرات و استعفاها درون حزب «اعتدال و توسعه» به گوش می‌رسد که با وجود تکذیب استعفاهاٰ تغییرات را نمی‌توان انکار کرد.

پس از انتشار اخباری مبنی بر جدایی چند چهره سیاسی عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه از این حزب، فاطمه هاشمی، اکبر ترکان و غلامعلی دهقان خروجشان را از این حزب تکذیب کردند.

علیرضا خامسیان، روزنامه‌نگار و مشاور چهره‌های سیاسی در توییتی ادعا کرد: «اکبر ترکان، مرتضی بانک و فاطمه هاشمی به خاطر اختلاف با واعظی و نوبخت از حزب اعتدال وتوسعه کنار رفته اند، اعتدال و توسعه در حال فروپاشی قرار دارد.»

در واکنش به این خبر، فاطمه هاشمی در گفتگو با ایرنا این خبر را شایعه خواند و اظهارداشت: «اینکه قرار باشد هر روز به شایعات بی اساس پاسخ دهیم نه در حوصله ما و نه افکار عمومی است.»

او توضیح داد که حضور در جلسات متعدد هفتگی، ماهانه، فصلی یا سالیانه از جمله اولویت هایش بوده و خواهد بود و ادامه داد:« کشور ما هم اکنون بیش از هر زمان دیگر به اتحاد نیاز دارد، انتشار شایعات بی اساس، ناامیدکننده و تفرقه برانگیز قطعا اقداماتی خلاف منافع ملی تلقی می شوند.»

اما اکبر ترکان به خبرنگار ایسنا پاسخی داد که می‌تواند به طور تلویحی این برداشت را کرد که اختلافات درون حزب را تایید کرده است: «در درون هر حزبی ممکن است در پاره‌ای موارد سلایق و دیدگاه‌های مختلفی برای رفع چالش‌های کشور در چارچوب اساسنامه و مرامنامه، به عنوان سند پذیرفته شده از سوی همه اعضای آن حزب، مطرح شود. چنین موضوعی نشان از پویایی و نقطه قوت آن حزب به شمار می‌رود.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54879
پسابرجام و روابط دوسوی آتلانتیک
احسان ابراهیمی

۱- در تمام سال‌های پس از جنگ جهانی دوم، دو سوی آتلانتیک در اتحاد و پیوندی استراتژیک، در برابر بلوک شرق، سیاست‌هایی یک‌سان و هم‌پوشان اتخاذ و اجرا می‌کردند، یعنی هم در راهبرد و هم در راهکار، متحد هم بودند.
پس از فروپاشی شوروی و تک‌قطبی‌شدن جهان نیز این اتحاد راهبردی ادامه پیدا کرد و هم در قالب پیمان «ناتو» و هم دیگر نهادهای مالی و بین المللی و شورای امنیت سازمان ملل جلوه یافت.

۲- در مورد سیاست‌های متحدان دو سوی اقیانوس درباره خاورمیانه، اوج همراهی و همکاری در جریان جنگ ایران و عراق و اشغال کویت توسط صدام حسین بروز یافت. کمک‌های مالی، تسلیحاتی، اطلاعاتی و دیپلماتیک آمریکا و کشورهای مرجع اروپایی به صدام در جنگ با ایران؛ و سپس در قضیه اشغال کویت، که آمریکای جورج بوش پدر با گسیل نیرو و حضور نظامی، صدام را از کویت بیرون راند و دیگر کشورهای اروپایی هم با همراهی، حضوری جدیتر در خاورمیانه پیدا کردند.

۳- در تمام این سال‌ها، در دو موضوع، دو سوی آتلانتیک دچار اختلاف اساسی و جدی شده‌اند. یکی موضوع حمله جورج بوش پسر به عراق و دیگری خروج آمریکای ترامپ از برجام. در مورد نخست که با مخالفت جدی فرانسه تحت رهبری ژاک شیراک و آلمان گرهارد شرودر و تقریباً تمام کشورهای اتحادیه اروپا، آمریکا به نحوی یک‌جانبه و تنها با کمک بریتانیای تونی بلر به عنوان عوض مهم اتحادیه اروپا، حمله به صدام و عراق را اجرایی کردند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54903
عبور از روحانی یا انتقاد از روحانی؟
نگاهی به جدال اعتدالیون و کارگزاران

زیتون-نیلوفر سعیدی: در جریان انتخابات سال ۹۶ و به ویژه در مناظره‌های تلویزیونی، اسحاق جهانگیری، در قامت یک سیاست‌مدار اصلاح‌طلبِ دارای توان جذب دل‌ها، گل کرد. او در دفاع از روحانی و تاختن به رقبا، چنان پیش رفت که حتی برخی از اصلاح‌طلبان، چنین زمزمه کردند که اصلا چرا نمی‌گذارند خود جهانگیری رئیس‌جمهور نشود؟ غافل از آن که اسحاق برای رئیس شدن نیامده بود و وظیفه‌ی او چیز دیگری بود. همان وظیفه‌ای که هم به او سپرده بودند تا در مناظرات، در مقام ضربه‌گیر روحانی عمل کند و از آنجایی که تصمیم‌های شورای نگهبان را غیرقابل پیش‌بینی می دانستند، می خواستند در صورت عدم تایید صلاحیت روحانی، تمام نیروی اصلاح طلبان، پشت سر جهانگیری قرار بگیرد و او را به پاستور بفرستند. اما آن مناظرات و آن برخوردهای صمیمانه و صادقانه کار خودش ا کرد و جهانگیری را محبوب جلوه داد و حتی بیان خبر دستگیری برادر او به اتهام درگیر شدن در پرونده فساد مالی بانک گردشگری، بر این محبوبیت سایه نیانداخت.

چرا بعد از انتخابات، ورق برگشت؟

در جریان تلاش‌های روحانی برای چیدن وزاری کابینه ی دولت دوم او، دو خبر برجسته شد: نخست اصرارهای جهانگیری برای گرفتن سهم بیشتر برای اصلاح‌طلبان و به ویژه کارگزارانی‌ها، نتیجه ی چندانی نگرفته است. دیگر این‌که محمود واعظی، وزیر ارتباطات دولت اول روحانی، تمایل و اشتیاق فراوانی نشان داده برای احراز مسئولیت وزارت امور خارجه.

شواهد نشان می‌داد که روحانی در فضایی قرار گرفته که به هر دو خواسته، پاسخ منفی داده است. او به اصلاح‌طلبان، امتیاز چندانی نداده، چرا که اولا می‌خواسته با خیال راحت و بدون درگیری پیش برود و دوم این که در دور دوم، خود را چندان نیازمند حمایت اصلاح‌طلبان نمی‌دانست و به تعبیر عوامانه، خر او از پل گذشته بود. در پاسخ به واعظی نیز به شکل دیگری عمل کرد. در آن شرایط، ظریف، اصلی ترین برند کابینه‌ی او بود و اگر این پست مهم را به واعظی می‌داد، کابینه نمی‌توانست چندان محبوب جلوه کند. اما این پاسخ منفی به درخواست واعظی را به شکل بهتری جبران کرد و اتفاقا در همان هفته‌های نخست آغاز فعالیت دولت دوم روحانی، زمزمه‌هایی به گوش رسید مبنی بر این که اسحاق جهانگیری، برش و توان قبلی را ندارد و تا حد قابل توجهی، کنار نهاده شده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54938
گردشگران جنسی در مشهد
صیغه، فحشا یا «توطئه»


زیتون ـ مهسا محمدی: گزارش روز یکشنبه ۴ شهریور روزنامه شهروند در مطلبی با عنوان «بحران حیثیتی در صنعت گردشگری پس از افزایش حضور مسافران کشور همسایه؛ مردان عراقی و حاشیه‌های تجرد» و تیتر جنجالی توئیتر روزنامه شرق بر آن موجی از تایید و تکذیب و سرزنش‌ها به راه انداخت.

روزنامه شرق روز بعد از انتشار این گزارش در توئیتر خود این مطلب را با تیتر «تایید ادعای استفاده جنسی مردان عراقی از زنان ایران» منتشر کرد.

تاییدی که شرق بر آن تاکید داشت سخنان محمد قانعی، رییس اتحادیه هتلداران استان خراسان رضوی بود که گفته بود: «در مورد ازدواج موقت عراقی‌ها با زنان ایرانی باید بیشتر مراقب باشیم.» او همچنین از وجود ۶ هزار خانه مسافرغیرمجاز در مشهد سخن گفته بود که در آنان به زائران خدمات جنسی ارائه داده می‌شود.

محمد قانعی اما بعد این خبر را تکذیب کرده و انتشار آن به این شکل را نتیجه برداشت اشتباه از حرف‌هایش دانست و گفت: «من کاملا تکذیب می‌کنم. چرا که منظور تعداد خانه‌هایی بوده است که در مشهد بدون مجوز خدمات اقامتی ارائه می‌دهند.»

از سوی دیگر وزارت کشور هم به سرعت سفر گروهی از زائران عراقی به مشهد و خوزستان با هدف دریافت خدمات جنسی و را تکذیب کرد و خواهان «برخورد قاطع قضایی» با منتشرکنندگان این گزارش‌ها شد.

با این وجود قانعی در مصاحبه پیشین خود گفته بود که «نام ایران میان عراقی‌ها بد مطرح می‌شود، مثل همان نگاهی که خیلی از ایرانی‌ها به تایلند دارند. این موضوع اگرچه بارها تکذیب شده و سخت از آن صحبت می‌شد؛ اما حالا معتقدیم که باید نسبت به آن حساسیت ایجاد شود و درباره‌اش صحبت کرد. این مسأله را در جلسات رسمی هم مطرح کرده‌ایم.»

این فعال خصوصی بخش گردشگری اما می‌گوید که «نمی‌شود آشکارا با این موضوع برخورد کرد، چون ایران مجبور است سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری را فعال نگه دارد.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54941
نامه کروبی، شوکی برای اصلاح طلبان
رضا علیجانی


شیخ مقاوم و شجاع، مهدی فرزند احمد در آستانه هشتاد سالگی نامه دیگری طبق گفته خودش بر اساس احساس وظیفه ملی و مذهبی و شرعی اش خطاب به نمایندگان مجلس خبرگان نوشته است.
این نامه دو محور برجسته دارد: نفی «استبداد و حاکمیت خودکامه فردی» و «دفاع از حقوق مردم، جوانان، زنان، اقلیتها و…».

اما طریق نجاتی که شیخ مهدی نشان میدهد را خود «اصلاح» و «پالایش» از نوع «ساختاری» می داند.
تحقق عملی این اصلاح ساختاری را نیز در دو مصداق مشخص الف-برگزاری انتخابات«های» بدون نظارت استصوابی و «آزاد و ملی» و ب-«اصلاح اصول متعدد قانون اساسی به نفع حاکمیت و نظارت مردم بنحوی که انحصار قدرت در ید یک فرد برای همیشه در این سرزمین کنار گذاشته شود»، معرفی می کند.

وی در باره انتشار این نامه (علیرغم مخالفت دلسوزانه نزدیکانش) می گوید «دل در گرو کشور، انقلاب و قانون اساسی» دارد و «اصلاحاتی که ساختار نظام را در جهت حق تعیین سرنوشت مردم بدون نگاه قیم‌مآبانه فرد یا گروهی اصلاح کند. کم هزینه‌ترین راه برای کشور، امنیت مردم و حفظ تمامیت ارضی سرزمین‌مان» می‌داند.
یک نکته برجسته نامه شیخ مهدی کروبی که می تواند درس عبرت و شوکی برای همه اجزای طیف متنوع اصلاح طلبان باشد همدلی وی با اعتراضات دی ماه و پس از آن و در کنار جنبش سبز نشاندن مظلومان این اعتراضات و تعدیاتی است که قوه قضائیه در حق آنان و دیگر جوانان و دانشجویان و دخترانی می کند که به قول وی «به صرف یک اعتراض با احکام سنگینی که زندگی آنان را از اساس متلاشی می‌کند مواجه شده‌اند.». وی به اعضای مجلس خبرگان نهیب می زند که «آیا فرصت کرده‌اید احکام سنگین قضایی علیه معترضین ۸۸، حوادث دی ماه سال گذشته و اعتراضات اخیر که بیشترشان هم از جوانان هستند را مطالعه کنید؟». در جای دیگری نیز با اشاره چندباره به «خودمحوریها و عطش سیری ناپذیر قدرت» باز تصریح می کند که «اصرار بر همان شیوه غلط مردم را اینچنین در مقابل نظام قرار داده است.»

http://zeitoons.com/54967
روایت مهدی کروبی از حذف محدودیت‌های «رهبر موقت»
«شوخی» هاشمی‌رفسنجانی با مجلس خبرگان

زیتون- سولماز ایکدر:
اندکی بیش از سی سال از آغاز دوران «رهبری مطلق» سیدعلی خامنه‌ای می‌گذرد، اما هم‌چنان وجه‌‌هایی تاریک از نحوه انتخاب او به این عنوان باقی مانده است؛ رهبری که «موقت» بود و از همان زمان تا کنون شائبه‌های جدی در مورد قانونی بودن فرایند انتخاب آن وجود داد، اما بیش از سی سال به طول انجامید.
...
رییس مجلس ششم در خصوص «محدود بودن مدت رهبری» نیز گفته که در بازنگری تصمیم مهمی در ارتباط با مقام رهبری اتخاذ شد. بدین نحو که «روزی مرحوم آقای هاشمی از قول برخی مدرسین حوزه گفتند که آنان خواستار لغو محدودیت زمانی هستند.»

مهدی کروبی ادامه داد: «لذا وقتی مرحوم هاشمی لغو مصوبه پیشین را به رأی گذاشتند و سپس با شمارشی سطحی و سریع مدعی شدند که لغو محدودیت ۱۰ ساله رهبری رأی آورده است. من به اعتراض پیش ایشان رفتم و از وی خواستم دوباره رأی‌گیری کند تا رفع شبهه شود. او(هاشمی رفسنجانی) موضوع را به شوخی برگزار کرد و از من خواست به صندلی‌ام برگردم!»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54974
سقوط ۹۷
ابراهیم نبوی


پل امیل اردمن یک بانکدار ورشکسته بود که یک بار هم به‌خاطر کلاهبرداری در سوئیس به‌زندان افتاد، اما پس از زندان به نوشتن رمان‌هایی پرداخت که کمابیش از واقعیات خبر می‌دادند. با این همه وقتی کتابش با عنوان سقوط ۷۹ منتشر شد، هیچ‌کس فکر نمی‌کرد، داستان تخیلی این بانکدار ورشکسته پرفروش شود و تا سه میلیون نسخه بفروشد. از آن مهم‌تر اینکه هیچ‌کس حتی گمان هم نمی‌کرد که پیش‌گویی کتاب مبنی بر سقوط حکومت شاه ایران در سال ۱۹۷۹ دقیقا اتفاق بیافتد. اما درست دو ماه از سال گذشته بود که سقوط ۷۹ اتفاق افتاد.

من همانند بسیاری از جوانانی که در آن زمان نام کتاب را شنیده بودیم و همان زمان آن را خواندیم، به همه‌چیز مثل یک حادثه نگاه می‌کردم، مثل هزاران پیش‌بینی که غلط درمی‌آید، و چند پیش‌بینی یا پیش‌گویی که ممکن است درست از کار دربیاید. الآن هم قصد این را ندارم که بگویم آن پیش‌گویی تا چه حد درست بود. می‌خواهم به داستان کتاب سقوط ۷۹ دقت کنیم.

رمان سقوط ۷۹ داستان رقابت دو کشور در خاورمیانه است، ایران و عربستان سعودی. هر دو کشور به‌خاطر فروش نفت به‌شدت ثروتمند شده‌اند و نمی‌دانند با این پولشان چکار کنند. عربستان سعودی با استفاده از مشاورین مختلف تلاش می‌کند تا به جای قدرتمند شدن در منطقه پولهایش را در جاهای مختلفی سرمایه‌گذاری کند و شاه ایران تصمیم می‌گیرد قدرت بزرگ و اصلی خاورمیانه باشد و برای این کار سعی می‌کند بزرگترین ارتش خاورمیانه را بسازد و از سوی دیگر با سوئیسی‌ها توافق می‌کند که بمب اتمی بسازد.

این دو کشور به دو سو پیش می‌روند، ایران اسلحه می‌خرد و سعی می‌کند به یک قدرت بزرگ جهانی تبدیل شود و عربستان سعودی کوشش می‌کند آینده خود را با سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی تامین کند و به عنوان کشوری ضعیف زیر بال و پر آمریکا بماند. رقابت بین این دو موجب می‌شود هر کدام به یک سو بروند. سویه‌ای که ایران به طرفش می‌رود، بلندپروازی پایان نیافتنی است که سرانجام در سال ۱۹۷۹ به سقوط حکومت شاه منجر می‌شود.

در این میان شاه ایران که اگر کمک‌های نفتی‌اش به اسرائیل در جنگ اعراب و اسرائیل نبود، قطعا اسرائیل شکست می‌خورد، در این رمان چنان نشان داده می‌شود که اگر زمانی قدرت پیدا کند، جلوی اسرائیل نیز خواهد ایستاد. شاه در دعوایی که با معشوقه یهودی‌اش در سن موریتس دارد او را دخترک یهودی خطاب می‌کند و به او می‌گوید: شما یهودی‌ها را می‌شناسم، همه‌تان از یک جنس هستید، ولی دیگر کاری از شما ساخته نیست، کاری خواهم کرد که از دست شما هم راحت شویم.

این جملات معمولا جدی گرفته نمی‌شود، ولی پل اردمن تصمیم گرفته است این جملات جدی گرفته شوند. اورسلا دخترک یهودی همان شب ماجرا را به پدرش تلفنی اطلاع می‌دهد و پدرش که همسر یهودی‌اش در اردوگاه‌های نازی‌ها مرارت‌ها کشیده موضوع را جدی می‌گیرد. در واقع کتاب نظر شاه را در حالت عصبانیت، به معنی نیت واقعی او قلمداد می‌کند. در این رمان چند اتفاق بیان می‌شود: سقوط حکومت شاه در سال ۱۹۷۹، جنگ میان ایران و دنیای عرب به نمایندگی عراق، بلوکه شدن دارایی‌های ایران توسط آمریکا، جنگ کویت به عنوان ثروتمندترین کشور خلیج فارس، اتمی شدن ایران و بمباران مراکز اتمی ایران، آغاز بنیادگرایی اسلامی در عربستان و زیر نظر جناحی از حکومت عربستان.

این رمان را باید یک‌بار دیگر خواند، نه به این خاطر که بیان واقعیات سیاسی در یک رمان موضوع خیلی مهمی است، شاید به این دلیل که بازخوانی آن در نگاه به شرایط امروز ما کمک زیادی می‌کند.

مارکس گفته بود تاریخ دوبار اتفاق می‌افتد، یک بار به صورت تراژدی و یک بار به صورت کمدی، اما گویی این بار فرق می‌کند. سقوط ۷۹ یک شوخی با تاریخ بود اما به نظر می‌رسد سقوط ۹۷ جمهوری اسلامی یک تراژدی باشد. امروز ایران با سه بحران جدی مواجه است، بن‌بست اقتصادی و شورش گرسنگان، بن بست اجتماعی یا آنومی و بی‌هنجاری و جنگی اجتناب‌ناپذیر. هر کدام از این سه واقعه به تنهایی می‌تواند یک نظام حکومتی را ساقط کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/54998
سپاه قدس و ابهام در مورد جایگاه ایران در عراق آینده

زیتون-نیلوفر سعیدی
: مدیریت دیپلماتیک و سیاست خارجی در حوزه‌ی حساس سیاسی و امنیتی عراق در ۱۵ سال اخیر، نه در اختیار وزارت امور خارجه بلکه در دست نیروی سپاه قدس بوده، اما شواهد نشان می‌دهد که میزان نفوذ و توان‌مندی سپاه قدس در پرونده ی عراق، روز به روز کمتر می شود.

پس از آزاد شدن بسیاری از شهرهای عراق از جمله موصل از دست داعش، عراقی‌ها برگزاری یکی از کم رمق ترین انتخابات های چند سال اخیر را به نمایش گذاشتند و با مشارکت ۴۴ درصدی خود، نشان دادند که به آینده‌ی تحولات سیاسی کشورشان دل‌خوشی چندانی ندارند.

پس از آن انتخابات مملوّ از حاشیه، تهدید و ادعای تقلب و نیاز به بازشماری دستی آراء، یکی از نکاتی که بسیار مورد توجه قرار گرفت، پیروزی جناحی بود که نه تنها همسو با اهداف و برنامه های جمهوری اسلامی و سپاه قدس نیست، بلکه در مشی سیاسی و اجتماعی خود، گاهی به شکل شفاف و مستقیم و گاهی نیز به روش استعاری و نمادین، از ایران انتقاد می‌کند.

پیروزی ائتلاف سائرون به رهبری مقتدی صدر، مدیون سه عامل مهم بود:نخست اقدام جسورانه ی صدر در همراهی و ائتلاف با چهره‌های برجسته‌ی کمونیست. دیگر انتقادات مداوم جریان صدر علیه پدیده شومی به نام فساد مالی و عزم راسخ این گروه برای مبارزه با فساد و سوم سازماندهی مستحکم یاران صدر در بغداد و بسیاری دیگر از استان‌های شیعه نشین.

مقتدی صدر و ایران
سپاه قدس به دنبال آن بود تا پس از شکست داعش، بیشترین میزان افتخار و سود سیاسی و حزبی این پیروزی به جریان ملیشیایی حشد شعبی برسد و هادی العامری و یاران او با کسب آرای چند میلیونی عراقی‌ها، به عنوان نسخه و کپی جدیدی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این‌بار در عراق، صاحب بیشترین میزان قدرت شوند و رفته‌رفته به‌طور کامل، عراق را تحت سلطه‌ی خود درآورند.

اما این گروه در رقابت انتخاباتی دوم شد و جایگاه نخست به صدری‌ها رسید. مقتدی صدر در همان روزهای نخست پس از پیروزی اعلام کرد که در تشکیل دولت و در روند پس از آن نیز، منافع و مصالح عراق مستقل را در نظر خواهد گرفت و حاضر نیست از سیاست‌های ایران پیروی کند.

برخی از کادرهای برجسته این جریان، حتی پا را از این نیز فراتر نهاده و اعلام کردند که ایران و دیگران، باید رفته‌رفته فضای سیاسی عراق را ترک کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/55002
سخنی با آقای ظریف در مورد سوریه و ادلب
مهدی نوربخش


جناب ظریف!

این روزها دولت اسد خود را اماده می‌کند که منطقه ادلب را به‌تسخیر نظامی درآورد. ادلب در انتظار یک فاجعه و خونریزی بزرگ است. دنیا به ادلب چشم دوخته است تا ببیند حامیان اسد در سوریه چقدر حاضرند خشونت بورزند و در بین خون‌هایی که به‌نام تروریست می‌ریزند، برای بار دیگر، به همه مردم بی‌گناه سوریه و شهروندان این کشور قساوت خود را نشان دهند. بهتر از من می‌دانید که ادلب تنها بخشی از سوریه بوده است که مخالفین اسد به‌دنبال بمباران بدون تبعیض روسیه در بخش‌های دیگر این کشور، به آن پناه برده‌اند. پوتین و روس‌ها با چچنی کردن سوریه و کشتار وسیع مردم این کشور، که در ان تبعیضی راه نیافته بود، موفق شدند تا مستبد شما، اسد را، برای رهبری جمهوری اسلامی ایران و سپاهیان حفظ کنند. و اکنون ادلب در انتظار خونریزی مردم این کشور با حمایت شماست. می‌روید تا به دنیا ثابت کنید که کشتن مردم سوریه، نه تنها حمایت سپاهیان ماجراجو و خشونت‌طلب را دارد، که مهر تایید شما را نیز در پای این شرمساری بین‌الملل خواهد داشت.

جناب ظریف! بهتر از من می‌دانید که جمهوری اسلامی ایران از ابتدای جنگ‌های داخلی سوریه در کنار استبداد اسد قرار گرفت تا از او حمایت کند. با توجیه‌هایی چون «عمق استراژیک ضد اسرائیلی ایران»، «مدافع حرم»، «مبارزه با داعش» و «اگر با انها در سوریه نجنگیم در تهران باید با انها باید بجنگیم» و این‌گونه حقیقت را از مردمان کشورتان پنهان کردید. به سوریه رفتید تا سوریه را تبدیل به یک پایگاه ضداسرائیلی کنید. همه توجیه‌های دیگر و یا اینکه کار مستشاری در سوریه می‌کرده اید، برای فریب مردم بود. زمانی‌که ایران به سوریه رفت از گروههای جهادی خبری نبود. ایران در پایان سال ۱۳۸۹ به سوریه رفته است . جبهه النصره اولین گروه تروریستی القاعده‌ای یک‌سال بعد فعالیت خود را در سوریه اغاز کرد. داعش با دعوت جبهه النصره دوسال بعد از شروع جنگ‌های داخلی در سوریه وارد این کشور شد. نه ماه بعد از شروع جنگ‌های داخلی در سوریه، دولتتان برای اولین بار به مخالفین اسد پیشنهاد کرد که با حفظ او و ماندن تمامی نیروهای نطامی در دست اسد، اگر مایل باشند می‌توانند در دولت شرکت و یا دولت را به‌دست گیرند.حتی وقتی هم که دولت اسد را در مقابل مخالفین خود ضعیف دیدید، حاضر نشدید یک میانجی‌گر با انصاف و با اخلاق باشید. می‌خواستید مخالفین او دولت را به‌دست گیرندتا یک حکومت نظامی هر وقت که صلاح دید، مخالفین خود را از دم تیغ خشونت بگذراند.

دولت‌تان ادعا کرده است که برای مقابله با تکفیری‌ها و گروه‌های جهادی به سوریه رفته است اما شما بهتر از هرکسی می‌دانید که به‌مردم دروغ گفته‌اید. ایران برای حفظ اسد و عمق استراتژی ماجراجویانه خود برای مقابله با اسرائیل به سوریه رفته است. حتی زمانی‌که گروه‌های تکفیری از مردم بی‌گناه این کشور سر می‌بریدند، به وجدان انسانی خود برنگشتید تا با مردم این کشور در مقابل تروریست‌ها و خون‌آشامان داعشی تجدید عهد کنید و دولت اسد را برای حمایت از مردم سوریه تشویق کنید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/55083
موج جدید ستاره‌دار کردن دانشجویان در سال ۹۷
ستاره‌های دنباله‌دار

زیتون ـ مهسا محمدی
: «طبق نظر وزارت اطلاعات صلاحیتم برای ادامه تحصیل رد شده است.» این بخشی از توئیت ضیا نبوی دانشجوی محروم از تحصیل است که با وجود به‌دست آوردن رتبه ۹ کنکور کارشناسی ارشد به نظر می‌رسد که از ادامه تحصیل محروم شده است.

البته او در ادامه توئیت خود با اشاره به این که فضای وزارت علوم همچنان همانند ۱۰ سال پیش است که محروم از تحصیل شده بود، نوشت: «تنها نکته جدید حرفهای دکتر نوربخش مسئول هسته گزینش بود که می‌گفت: «حل خواهد شد»»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/55067