ایران، اسیر «فیک نیوز»های مسئولین

زیتون– عصر امروز (شنبه) علی ربیعی٬ سخنگوی دولت اعلام کرد که «هرگونه خبری در خصوص قرنطینه تهران» یک «دروغ بزرگ» است.
پیش از او نیز تعدادی از مسئولین شهر و استان تهران یکی پس از دیگری خبر «قرنطینه» تهران را تکذیب کردند.
اما این خبر از کجا آمده بود؟

فرمانده تشکیل قرارگاه بهداشتی و درمانی مقابله با کرونا مسئول شایعه قرنطینه
روز گذشته (جمعه ۲۳ اسفند) محمد باقری٬ رییس ستاد کل نیروهای مسلح٬ که با فرمان آیت‌‌الله خامنه‌ای مامور به تشکیل قرارگاه بهداشتی و درمانی مقابله با کرونا شده بود٬ خبر از آن داد که «روال خلوت کردن فروشگاه‌ها و خیابان‌ها و جاده‌ها با تصمیم ملی که اتخاذ می‌شود در ۲۴ ساعت آینده سازماندهی خواهد شد.»
این خبر بدون توضیح بیشتری از سوی فرمانده «قرارگاه بهداشتی و درمانی مقابله با کرونا» در تمامی رسانه‌های انعکاس یافت و باعث بروز شایعه آغاز قرنطینه شهرهای ایران شد.
پس از آن این خبر با تیتر «آغاز قرنطینه» شهرها در کانال‌های تگرامی و حساب‌های کاربری در شبکه‌های اجتماعی از جمله توییتر منتشر شد و به ترس مردم کرونازده٬ دامن زد.

بر اساس اخباری که امروز از سطح شهرهای بزرگ تهران منتشر شد٬‌ مردم به سمت پمپ بنزین‌ها و فروشگاه‌های بزرگ هجوم بردند.
تکذیب دیرهنگام مدیران شهری و توضیح ناکافی محمد باقری موجب شد مردم از ترس کمبود آذوقه و بنزین در شرایطی که باید از حضور در اجتماعات پرهیز کنند٬ به خیابان‌ها٬ مغازه‌ها و پمپ بنزین‌ها هجوم ببرند.
این اما اولین شایعه‌ای نبود که از سوی مسئولین دولتی منتشر شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74259

رزمایش دفاع بیولوژیک
حکومت نظامی یا مدیریت بحران

زیتون ـ محمدرضا سرداری: در پی تداوم شیوع کرونا در ایران و ضعف دولت در کنترل شرایط بحرانی اخیر، آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی به سرلشگر باقری رئیس کل ستاد نیروهای مسلح فرمان داد تا رسما ورود کرده و با تاسیس «قرارگاهی» به ارائه خدمات بهداشتی و درمانی بپردازد.
آیت‌الله خامنه‌ای در حکم خویش گفته که  احتمالا به کشور حمله «بیولوژیکی» شده و نیروهای مسلح باید یک رزمایش دفاعی در مقابل این حمله ترتیب دهند.
به دنبال فرمان رهبر جمهوری اسلامی فرماندهان ارتش، سپاه، نیروی انتظامی و همچنین معاونین هماهنگ کننده و اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح به اتفاق محمد باقری رئیس ستاد در نشستی تصمیم گرفته اند تا فروشگاه‌ها، خیابان‌ها و جاده‌ها را «خلوت» کنند. ستاد همچنین از تهیه سامانه ای خبر داده که ظرف ۱۰ روز آینده تمام مردم ایران از طریق فضای مجازی، تماس تلفنی و در صورت ضرورت با مراجعه مورد رصد قرار خواهند کرد. این سامانه که در وزارت بهداشت مستقر است افراد مشکوک به ابتلا را شناسایی کرده و آنان را برای معاینات تکمیلی به مراکز مقدماتی معرفی خواهد کرد.

 هنوز جزییاتی از چگونگی فعالیت این سامانه منتشر نشده ولی ظاهرا قرار است کلیه امکانات بیمارستانی نیروهای مسلح در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد و برای جذب دانشجویان پزشکی، سربازان متخصص و بازنشستگان فراخوان صادر شود.

چرا حسن روحانی مسئولیت نمی‌پذیرد
پیش از ابلاغ این حکم از سوی خامنه‌ای، برخی از مسئولان نظام از جمله علی لاریجانی، رئیس مجلس و همچنین صد تن از نمایندگان مجلس از حسن روحانی خواسته اند تا مسئولیت ستاد ملی مهار کرونا را بر عهده گیرد. لاریجانی پیشتر نیز نامه‌ای برای خامنه‌ای فرستاده بود و از او خواست تا مسئولیت ستاد ملی را از دوش وزارت بهداشت بردارد و به هیات دولت به مسئولیت معاون اول واگذار کند اما به گفته مسعود پزشکیان نایب رییس مجلس، رهبر جمهوری اسلامی در پاسخ به لاریجانی گفته که خود «روحانی» باید مسئولیت این ستاد را بپذیرد. روحانی نیز در واکنش به این درخواست گفته: «برخی فکر می‌کنند در این موضوع یک وزارت ما به نام وزارت بهداشت درگیر است و گاهی گله می‌کنند که باید کل کشور و همه وزرا و مسئولین بیایند. باید بگویم که در این ستاد و در این همکاری تمام دولت درگیر است. حداقل هفته‌ای یک جلسه با مدیریت من برگزار می‌شود.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74269

رئیس‌دانا؛ اقتصاددانی رادیکال در جبهه‌ی سوسیال دموکراسی
نصرالله لشنی

با شیوع کروناویروس که به‌واسطه‌ی بی‌تدبیری، ناکارآمدی و بی‌لیاقتی نظام حاکم در حال ایجاد فاجعه در ایران است، هرروز خبر مرگ آشنایی را می‌شنویم. حال خبر فوت آقای فریبرز رئیس‌دانا را شنیدیم که بسیار متأثرکننده بود. وظیفه‌ی خویش دانستم که مختصری درباره‌ی او بنویسم. قطعاً دوستان ایشان به اندیشه و عمل سیاسی و اجتماعی وی خواهند پرداخت و من تلاش می‌کنم، به آن بخش از فعالیت‌های ایشان که احتمالاً مغفول بماند اشاراتی داشته باشم.
آقای رئیس‌دانا کنش سیاسی و اجتماعی خود را با جبهه‌ی ملی دوم و عضویت در شاخه‌ی جوانان آن جبهه آغاز کرده بود. وی به‌عنوان یک کنش‌گر چپ، از تبار جنبشی بود که ریشه در جبهه‌ی ملی داشت. کسانی چون بیژن جزنی، مصطفی شعاعیان، احمدزاده‌ها و …
این پیشینه موجب شده بود که به برخی چهره‌های سوسیال‌دموکرات ایرانی ازجمله مهندس سحابی نزدیک شود و باوجود رادیکالیسم بینشی، در برهه‌هایی از تاریخ سیاسی سه دهه‌ی اخیر در جبهه‌ی سوسیال‌دموکراسی ایران ایفای نقش کند. رئیس‌دانا هرگز خود را سوسیال‌دموکرات ندانست و نقدهایی تندوتیز نیز به سوسیال‌دموکراسی داشت. او همواره خود را در جناح رادیکال کنش‌گری سیاسی و یک سوسیالیست تمام‌عیار معرفی می‌کرد اما در بزنگاه‌های تاریخی، به ائتلاف استراتژیک با جبهه‌ی سوسیال‌دموکراسی ایران نه نمی‌گفت و در حد وسع و توان تلاش می‌کرد در این جبهه میدان‌داری کند. وی محبوب‌ترین شخصیت سوسیال‌دموکرات تاریخ ایران را محمد مصدق می‌دانست و علاقه و ارادت خود نسبت به آن بزرگ را هرگز از دست نداد. سال‌ها پیش مقاله‌ای پژوهشی در مورد محمد مصدق نوشته بود که در مجله‌ی «ایران فردا» منتشر شد. در آن مقاله به تحلیل سیاست‌های پولی دکتر مصدق پرداخته بود و با استدلال و استناد به اسناد موجود نشان داده بود که مصدق در دوران نخست‌وزیری خود نظریه‌ی پولی میلتون فریدمن را سال‌ها پیش از آنکه طرح و ارائه شود، در قالب استراتژی‌های سوسیال‌دموکراسی عملیاتی کرده است. رئیس‌دانا معتقد بود که سال‌ها پیش از آنکه فریدمن این نظریه پولی را مطرح و جایزه‌ی نوبل اقتصاد را از آن خود کند توسط مصدق اجرا شده است. با این تفاوت که مصدق این نظریه‌ی علمی را در کانال سوسیال‌دموکراسی عملیاتی کرده و فریدمن آن را در کانال‌های اقتصاد راست طرح کرده بود.

سال ۷۸ به مناسبت انتخابات مجلس ششم، مهندس سحابی از رئیس‌دانا دعوت کرد که در ائتلاف انتخاباتی وی حضور داشته باشد و ایشان نیز پس از مشورت با دوستان و هم‌فکران خود پذیرفتند و در لیست ۳۰ نفره‌ی تهران که توسط مهندس سحابی و دوستان‌شان تهیه‌شده بود قرار گرفت. لیستی که اعضای آن، غیر از یکی دو نفر، از سد شورای نگهبان عبور نکردند و رد صلاحیت شدند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74325

سیاوش حاتم
برای فریبرز رئیس دانا، چپ مصدقی

رئیس عادت نداشت بی‌خداحافظی برود، از بند هم که آزاد شد با اینکه کدر بودیم، آمد و پرده اتاق را کنار زد و رسم جوانمردی را به جا آورد و خداحافظی کرد و یاد داد که دعوای زندان برای زندانه و بیرون از آن، دیگر صفر می‌شویم. مدت‌هاست که می‌خواستم بروم به دیدنش. شنیده بودیم که حال جسمی‌اش خوش نیست. پیشنهاد کیوان صمیمی و مسعود پدرام بود،هم‌اتاقی‌های سابقش در اتاق ۹، که برویم عیادت، یاد کنیم از خاطرات زندان و خوشحالش کنیم ولی مدام عقب افتاد و نهایتا این فرصت از کف رفت.
اولین تصویرم از فریبرز رئیس‌دانا به سال ۸۱ برمی‌گردد، سخنران مراسم بزرگداشت فروهرها بود و من دبیرستانی اولین حضورم را در یک میتینگ سیاسی تجربه می‌کردم، بعدها این خاطره و شوق آن روزم را برای خودش هم تعریف کردم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74336

واکنش موسیقایی به کرونا
«گذر از رنج‌ها»

زیتون – احسان نادرپور:  حدود دو هزارم درصد از کل جمعیت کره زمین دچار ویروس کرونا شده‌اند. بعضی از کارشناسان معتقدند نهایتا تا خلاصی از این بحران ۷۰ درصد مردم مبتلا خواهند شد. درصدی که مرکل، ناتانیاهو، وزیر بهداشت کانادا و معاون وزیر بهداشت ایران هم در نظراتی آن را تایید کردند. اما در این میان چیزی که شاید بیشتر مردم را درگیر خودش کرده است؛ ترس ناشی از وجود ویروس کرونا و مبتلا شدن به آن است که اکثر مردم را جهان را به خود دچار کرده است.

وسواس شستشو، ترس از کمبود مواد خوراکی و بهداشتی و حمله به مراکز خرید و افسردگی ناشی از قرنطینه خانگی و مواردی از این دست مشکلاتی‌ست که مبتلانشدگان و افراد در معرض ابتلا با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. به نظر می‌رسد که یکی از آنتی‌ویروس‌های این افسردگی و ترس موسیقی و رقص است. مرهمی که ایران نیز از آن بی‌بهره نبوده است.

رقص کادرهای بیمارستانی
شاید اولین واکنشی که در ایران، در اوج خبرهای بد مربوط به کرونا، موجب شد کمی روحیه مردم، پزشکان و بیماران مبتلا به کرونا عوض شود از خط مقدم این حادثه رقم خورد. پزشکان و پرستاران و سایر کادرهای بیمارستانی که برای حفظ روحیه خود در بیمارستان گاها با موبایل‌هایشان موسیقی پخش می‌کردند و شروع به رقصیدن می‌کردند.  این ویدئوها خیلی سریع شبکه‌های اجتماعی ایران و حتی جهان را درنوردید و کادر پزشکی بیمارستان‌های بیشتری به این کمپین رقص پیوستند. این حرکت به نوعی به نام ایران زده شد و به غیر از یک نمونه رقص دسته‌جمعی در محل قرنطینه بیمارستانی در ووهان چین مورد مشابه دیگری در دنیا وجود نداشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74349

دیگر وقتی نمانده؛ در خانه بمانید

رئیس دانا؛ ایران‌دوستِ عدالت‌خواه
حسن یوسفی اشکوری

رئیس دانا هم رفت. داستانی است این مرگ های غیر منتظره و غم‌انگیز. این روزها پی هم خبر مرگ عزیزی می‌رسد. آخرین آن مرگ نامنتظر خانم عفت موسوی همسر دوست عزیز و ارجمندم دکتر محمد محمدی گرگانی. این هم خبر امروز: مرگ دکتر فریبرز رئیس دانا! امیدوارم غم آخرمان باشد.
من رئیس دانا را از حدود سه دهه پیش می‌شناختم. اما با او در جریان انتخابات مجلس ششم در سال ۷۸ آشنا شدم. در آن زمان قرار شد طیف ملی–مذهبی به طور مستقل در انتخابات شرکت کند. ستاد انتخابات در تهران و در برخی شهرها تشکیل شد. در نهایت قرار شد که فهرست کامل سی نفره برای تهران تنظیم شود. تلاش شد که در این لیست در حد امکان چهره‌های مختلف ولو نمادین حضور داشته باشند. رئیس دانا از جریان چپ ملی برگزیده شد. البته او از گذشته نیز با مهندس سحابی در برخی برنامه‌ریزی‌های اقتصادی همکاری داشته است. در جمع ما بیش از همه سحابی با او سابقه و همکاری داشت. البته بیفزایم که در نهایت لیست ما در تهران جز چهار نفر از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شدند و طبیعی بود که رئیس دانا هم یکی از آنان باشد.
اندکی بعد با رئیس دانا برای حضور در کنفرانسی در آلمان همسفر شدیم. من و سحابی. داستان آن سفر را، که بعدها با عنوان «کنفرانس برلین» شهره آفاق شد و پیامدهای آن برای مهمانان هفده نفره آن از ایران، همه احتمالا به یاد دارند. از قضا بیستمین سالگرد آن در اوایل فروردین (آوریل) نزدیک است.
در روزهای پایانی اقامت ما در برلین آقایی به نام داود نعمتی از من و چند نفر دیگر دعوت کرد تا در کتابفروشی اش در شهر اِسِن سخنرانی کنیم. نام کتابفروشی نیما بود (البته این کتابفروشی سالهاست که تعطیل شده است). برخی به دلایلی در این سخنرانی حضور نیافتند و در نهایت از جمع چند نفره مدعوین برای سخنرانی رئیس دانا ماند و من.
شرح آن جلسه و سخنرانی را در کتاب «از برلین تا اوین» آورده ام و نیازی به تکرار و بازگویی آن نیست و فقط در ارتباط با زنده یاد رئیس دانا بگویم که در آن دیدار و در آن سخنرانی ارادت من به ایشان بیش از پیش شد. سه موضوع در آن سخنرانی بر ارادت من به ایشان افزود: استواری در وطن‌خواهی، عدالت‌طلبی و شفافیت و شجاعت در اظهار نظر.
در بخش پرسش و پاسخ سخنرانی، پرسش‌های پر شماری مطرح شد. دو پرسش بیش از همه مورد مناقشه واقع شد. یکی در ارتباط با مسئله قومیت‌ها و دیگر ماجرای اسرائیل که در هر دو مورد رئیس دانا با شفافیت و صراحت تمام نظرش را گفت. او در باره قومیت‌ها صریحا هر نوع جداسری و استقلال‌خواهی و یا بنا به شهرت «تجزیه‌طلبی» را قاطعانه رد کرد و راه حل مشکلات و رفع انواع تبعیض‌ها از جمله تبعیضات قومی و مذهبی و جنسیتی را در تحقق دموکراسی و آزادی به معنای جامع و واقعی آن دانست. وی بر حفظ استقلال و تمامیت ارضی ایران اصرار ورزید. کسانی با او به مجادله برخاستند. اما او هیچ کوتاه نیامد و با صراحت مثال‌زدنی از مواضع خود دفاع کرد و از قضا هرچه چالش بیشتر می‌شد، بر صراحت و شفافیت او افزوده می‌شد. می‌دانیم که در خارج از کشور (آن هم در بیست سال قبل) مسئله قومیت ها بسیار حاد بود و به ویژه مخالفت با تجزیه‌طلبی آن هم از سوی یک شخصیت رادیکال چپ می‌توانست فرد را در معرض انواع اتهامات قرار دهد.
موضوع دیگر اسرائیل بود. به یاد می‌آورم که کسی پرسید چرا جمهوری اسلامی با اسرائیل رابطه برقرار نمی‌کند؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74390

ترک کرونا بر پوسته سخت اصولگرایان
«شیعه لندنی» یا «شیعه حکومتی»

زیتون ـ مهسا محمدی: می‌گویند درِِ حرم نباید بسته شود چرا که آنجا محل شفاست و بیماری و مرگ به آن را ندارد.
روز دوشنبه ۲۶ اسفند در پی تعطیلی موقت حرم حضرت معصومه در قم و حرم امام رضا در مشهد، به منظور پیشگیری از ابتلای زائران به کرونا، تجمعاتی اعتراضی‌ در مقابل این دو حرم برگزار شد.

 کار به جایی کشید که معترضان به حرم حضرت معصومه در قم حمله کردند و یکی از درهای ورودی را شکستند. اعتراضات مشابهی هم در مقابل حرم امام هشتم شیعیان در مشهد اتفاق افتاد که در نهایت با دخالت پلیس به پایان رسید.
روز بعد (دیروز) خبر رسید که در قم ۱۱ نفر در رابطه با این اقدام بازداشت شدند. حسن غریب، دادستان عمومی و انقلاب قم اعلام کرده که «در پی اقدام عده‌ای از افراد در راستای هتک حرمت به حرم حضرت معصومه(س) ۱۱ نفر دستگیر شدند و این افراد برای بررسی‌های بیشتر همچنان در بازداشت هستند.»

هتاکی مومنانه
همان شب حمله، حوزه علمیه هم به این کار واکنش نشان داد و  آن را «هتک حرمت ساحت حریم کریمه اهل بیت» خواند.
مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه سراسر کشور در بیانیه‌ای در مخالفت با این حرکت بر « اهمیت تنظیم همه امور و برنامه‌ها براساس دیدگاه‌ها و توصیه‌های کارشناسان و متخصصان و مسئولان محترم» تاکید کرد و نوشت که «هرچند که برای مومنین بسته بودن درب این بارگاه سخت و جانکاه است» اما راه‌حل «عمل به تکالیف عقلی و شرعی در سایه صبر مومنانه، دعا و کوشش همه‌جانبه چون همیشه راهگشا و حلال مشکلات خواهد بود». این بیانیه، معترضان حرم را «بدخواهان و دشمنان میهن و انقلاب و اسلام عزیز» خواند که « با انجام اقداماتی افراط گرایانه و به دور از عرف شریعت درصدد ضربه زدن به ملت و انقلاب برآمده‌اند.»
در روزهای ابتدایی اعلام خبر شیوع ویروس کرونا هم لیس زدن ضریح یک نفر را در مشهد راهی زندان کرده بود.
انتشار خبر و ویدئوهای این شیعیان تندرو، که به صورت سنتی نزدیک به هسته سخت قدرت در ایران و پیاده‌نظام آن تصور می‌شوند، این بار اما واکنش‌های متفاوتی در میان آنان در پی داشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74396

کرونای سیاسی و جنگ بیولوژیکی
ابراهیم نبوی

در اعتراضات گوناگونی که از سوی برخی نیروهای نزدیک به اصلاحطلبان مانند علی مطهری و خانم پروانه سلحشوری انجام شده است، هر دو تاکید بر این دارند که «اگر در آغاز موج ابتلای کرونا در قم عناصر مرتجع و عقب‌مانده به جای برخورد منطقی علمی برخوردخودسرانه دینی نکرده بودند، الآن این موج تا این حد گسترده نشده بود.»
البته این سخن بی هیچ تردیدی درست است، در واقع اگر همزمان با آغاز این موج اگر سریعتر اطلاع‌رسانی می‌شد، میزان ابتلا و مرگ و میر کمتر بود. اما علیرغم صحت این نظر، آیا واقعا چنین سخنی فایده‌ای دارد؟ دردی از درد مردم را درمان می‌کند؟ آیا این برخورد جز اینکه یک جناح سیاسی آن یکی را نزد مردم بدنام کند، مفید است؟ آیا اگر یک یا دو روز زودتر اطلاع‌رسانی می‌شد و جلوی برخورد غیرمسئولانه برخی طلاب و علما گرفته می‌شد، ویروس کرونا امروز وجود نداشت؟ پاسخ به نظر من منفی است، ممکن است فقط در حد بسیار جزئی دامنه انتشار ویروس محدودتر می‌شد. در هر حال انداختن تقصیر بیماری به گردن یک جناح سیاسی یا یک گروه خاص به گمانم همان موج برخورد غیرمسئولانه را دامن می‌زند. نه فقط به این نوع برخورد سیاسی با کرونا بلکه به برخوردهای دیگر سیاسی که در میان مردم و مسئولان رایج است.

سلاح بیولوژیکی: گروهی که عمدتا شامل تندروها، برخی اصولگرایان، و پیروان رهبری و خود او هستند، معتقدند که کرونا احتمالا یک سلاح بیولوژیک است. که بقول رهبری «قرائنی» وجود دارد که این بیماری یک سلاح بیولوژیک و میکروبی باشد. این نظر عوامانه و سیاسی است و مثل همه نظرات دیگر مشابه فقط برای فرافکنی همه چیز به گردن دشمنی موهوم است. این نظر به سئوالاتی چند باید پاسخ بدهد: جز روسیه، هند، کشورهای اروپای شرقی، آمریکای لاتین و آفریقا همه کشورهای جهان در معرض این بیماری هستند، دشمنان فرضی ایران مثل آمریکا و اروپا و اسرائیل خودشان مثل ایران در معرض این بیماری هستند و آنها که ابتلای کمتری داشتند، مثل روسیه و کره شمالی همه به ما نزدیکترند تا به دشمنان ما. این فرض که کسی سلاح میکروبی بسازد علیه ما و هشتاد کشور و خودش را هم آلوده کند، احمقانه است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74409

اپیدمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با عبدالکریم سروش
«خدا» به هر دردی نمی‌خورد

زیتون- طاهاپارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، در یک لحظه به سلاحی در دست مخالفان تبدیل شد و در رسانه‌های اجتماعی، بی‌پرواتر از همیشه، اعتقادات مومنان به چالش کشیده و گاه به سخره گرفته شد.

قم قرنطینه نشد و کار از هر سو بالا گرفت. زخم کهنه‌ی نقش روحانیت شیعه و مسئولیت و جایگاه دینی و سیاسی آن‌ها در حکومت هم سر باز کرد و کرونا پرچم‌دار سکولاریزم شیعی شد. کم‌کم پای خدا و مسئله «شر» هم به‌میان آمد و  دیگر این بیماری مرگ‌بار به چالشی برای زیست مومنانه نیز تبدیل شد، آن‌هم در شرایط و لحظاتی که مردم، بیماران و بازماندگان و مصیبت‌دیدگان بیش از همیشه به جایگاه  و کارکرد معنوی دین برای تسکین و پناه و امید نیازمند بودند.

روحانیت و منادیان دین‌داری سنتی برای این وضعیت و این سوالات پاسخ‌هایی کهنه، تکراری و غالبا کلیشه‌ای دارند و این پاسخ‌ها کمتر کسی را جز خود آنان قانع می‌کند، دست‌کم می‌توان گفت دستگاه دین سنتی، هاضمه‌ی جذب سوالات و انتقادات نسل جدید در این روزهای پر درد را ندارد. لذا ما در «زیتون» برای مواجهه با این سوالات به سراغ روشنفکران و نواندیشان دینی می‌رویم؛ نحله‌ای که دهه‌هاست تلاش می‌کند خوانش جدیدی از دین و مسائل دینی به‌دست دهد و به زعم خود برای سوالات جدید پاسخ‌های نو دارد و درصدد آشتی دادن دین و دنیاست.

این پرونده   را با عبدالکریم سروش آغاز کردیم و از او درباره‌ی چرایی قرنطنیه نشدن قم، چالش کرونا با مقدسات، تاثیر این اتفاق بر سکولاریزم شیعی و سرانجام مسئله شر پرسیدم. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74428

در نبرد با مصیبت جاری با مردم ایران هم‌یاری کنید
نامه‌ای جمعی به دونالد ترامپ

زیتون– جمعی از اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی و مدنی ایرانی طی نامه‌ای به رییس جمهور آمریکا از وی خواسته اند تا ایالات متحده آمریکا با مردم ایران برای مبارزه با کرونا همیاری کند.
به گزارش «زیتون»  این فعالان سیاسی و مدنی در بخش‌ دیگری از این نامه خطاب به دونالد ترامپ گفته‌اند «همان‌گونه که شما در اظهارات اخیر خود دو بار به آن اشاره کردید، انتظار این است که تحریمهای اعمال شده مانعی در راه تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی و نیازهای زیستی روزمره ایجاد نکند. اما این انتظار برآورده نشده است و مشکلات بر جا هستند و مردم ما از آن رنج میبرند. ما امضا کنندگان این نامه امیدواریم که دولت ایالات متحده آمریکا برای رفع تمام موانع، از جمله رفع موانع مالی در امر تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی و مایحتاج زندگی اقدام کند و ایالات متحده آمریکا همیاری با مردم ایران را فراموش نکند.»

متن کامل این نامه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به این شرح است:

https://www.zeitoons.com/74485

امضا کنندگان:
امیر خرم، فعال سیاسی ، ایران؛ ابوذرعلوی،حقوقدان ، ایران؛ احمد زمانی، (فعال سیاسی ، ایران)؛ احمد علوی (کارشناس اقتصادی- سوئد)؛ اسماعیل زرگریان، کنشگر سیاسی، استکهلم؛ اکبر دوستدار، کنشگر سیاسی ، ساکن المان – دورتموند ، مهندس ماشین سازی؛ امیر مُمبینی٬ (نویسنده و کنشگر سیاسی استهکلم- سوئد؛ اصغر مُمبینی، فعال سیاسی، ایران؛ بابک امیرخسروی (فعال سیاسی، پاریس – فرانسه)؛ بهناز کیانی، (فعال سیاسی و مدنی، ایران)؛ بهیار قهرمانی (کنشگر سیاسی ویرجینیا آمریکا) پروین مالک، (کنشگر سیاسی)؛ پیمان عارف (روزنامه نگار- بروکسل)؛ جمشید اسدی ( کارشناس اقتصادی، پاریس -فرانسه)؛ جواد رحیم پور، (پژوهشگر توسعه اقتصادی ، ایران)؛ جلال کیابی (فعال سیاسی، استکهلم)؛ حسن زهتاب (پزشک ، مالمو- سوئد)؛ حسن فرشتیان (نویسنده و اسلام شناس- پاریس)؛ حسن یوسفی اشکوری(نویسنده و اسلامشناس- بن آلمان)؛ حسین بحیرایی(فعال سیاسی- ونکوور کانادا)؛ حسین کشوردوست (کلتی، پژوهشگر تاریخ، ایران)؛ حسین کمالی(استاد دانشگاه، ایالت کانتیکت، امریکا)؛ حمید شیرازی (کارشناس محیط زیست ، لوس آنجلس- آمریکا)؛ حمیدآصفی،( فعال سیاسی و روزنامه نگار، ایران)؛ دکتر محمود تجلی مهر (کارشناس مخابرات و مدیریت اقتصادی کلن آلمان)؛
رضا چرندابی ( مهندس ، فرانکفورت – آلمان)؛ رضا علیجانی(پژوهشگر و فعال سیاسی- پاریس)؛ رضا کریمی (کنشگر سیاسی استکهلم)؛ رضا گوهرزاد (روزنامه نگار، امریکا)؛ سمیه علوی (فعال سیاسی، ایران)؛ عبدالکریم سروش (نویسنده و اسلامشناس- آمریکا)؛ عفت ماهباز (کنشگر حقوق بشر و حقوق زنان، آلمان)؛ علی اکبر مهدی (جامعه شناس، آمریکا)؛ علی پورنقوی (مشاور ارتباطات ، اوتریخ – هلند)؛ علی حاج قاسمی(مدیر دپارتمان سیاستگزاری اجتماعی در دانشگاه سودرتورن سوئد)؛ علیرضا همتی (فعال سیاسی و مدنی ، ایران)؛ غنی مجیدی (استاد اقتصاد دانشگاه سودرتورن استکهلم-سوئد)
فرانک چالاک، (کنشگر سیاسی، ایران)؛ فرزاد جواهری (برنامه نویس کامپیوتر- سوئد)؛ فرزانه بذرپور(روزنامه نگار، اسلو- نروژ)؛ فرزانه روستایی(روزنامه نگار- استکهلم سوئد)؛ کاظم کشاورز (ونکوور کانادا)؛ مجید الهامی (پژوهشگر تاریخ و فعال سیاسی، ایران)؛ مجید عبدالرحیم پور(فعال سیاسی، هانوفر-آلمان)؛محمد اولیائی فرد(حقوقدان) ؛ محمد سلیمانی ( کنشگر سیاسی ، استهکلم- سوئد)؛ محمود سحرخیز (کنشگر سیاسی آلمان)؛ محمود شوشتری (کنشگر سیاسی)؛ محمود صدری(جامعه شناس، آمریکا)؛ مریم سطوت (کنشگر سیاسی کلن – برلین)؛ ملیحه زهتاب ( کنشگر سیاسی،فیزیوتراپیست، دورتموند- آلمان)؛ مهدی اقدم (فعال سیاسی جمهوری‌خواه گوتنبرگ)؛ مهدی امینی (فعال سیاسی جمهوری خواه- واشنگتن دى سى امریکا)؛ مهدی جامی( روزنامه نگار- هلند)؛ مینا علوی، (فعال سیاسی ، ایران)؛ نصرالله لشنی (پژوهشگر و فعال سیاسی- کردستان عراق)؛ هاشم باروتی (دکترای مدیریت و فعال سیاسی ، ایران)؛ هژیر عطاری (فعال سیاسی جمهوری‌خواه- استهکلم)؛ یاسر میردامادی(پژوهشگر فلسفه و دین- منچستر انگلیس) و یونس رستمی (فعال سیاسی ، ایران»

خدا در مقابلِ کرونا
درباره‌ی قرنطینه‌شدن اماکن دینی؛ گزارشی از یک یادداشت

زیتون: ماتیا فررارزی، روزنامه‌نگار ایتالیایی، در یادداشتی در نیویورک‌تایمز به جایگاه «خدا» و توضیح وضعیت مومنان در روزگار کرونا پرداخته است؛ این‌که بسته شدن عبادت‌گاه‌های مومنین از چین گرفته تا کره جنوبی، ایتالیا و ایران چه آثار روحی‌ و احتمالا اجتماعی‌ به دنبال دارد.
 فرارزی در این‌باره می‌نویسد: در مواقع دشواری‌ و سرگشتگی، مذهب باید نقشی تسلی‌بخش ایفا کند. اما به هر سو که نگاه می‌کنی، مراسم مذهبی در حال تعطیل شدن است. ‌

او با رُم آغاز می‌کند: در دوران قرنطینه خانگی، خدا خودش را کجا قرنطینه می‌کند؟ احتمالا جایی غیر از کلیسا. حداقل در شمال ایتالیا که این‌طور است؛ مکانی که تا کنون بزرگترین کانون شیوع ویروس کورونا در اروپای غربی بوده است. بنا بر دستورات صادره از طرف دولت برای کنترل شیوع ویروس، مراسم مذهبی، از جمله عشای ربانی و مراسم ختم، برای مدت دو هفته به حالت تعلیق در آمده‌اند. از همان روز یکشنبه‌ای که بخش شمالی کشور تحت قرنطینه کامل قرار گرفت، مراسم مذهبی، از جمله در مساجد و کنیسه‌ها، در تمام ایتالیا و تا تاریخ سوم آپریل معلق شد. (روز دوشنبه محدودیت سفر به تمام مناطق کشور بسط داده شد).

این محدودیت‌ها، عواقب عجیبی در پی داشته‌اند؛ تا همین آخر هفته گذشته، درهای کلیسای جامع میلان به روی مسافران و جهانگردان باز بود، اما به روی مؤمنین، بسته. حتی مراسم عشای ربانی‌ در روزهای طول هفته هم برگزار نشد و این در حالی است که این مراسم عموما تعداد بسیار اندکی را به کلیسا می‌کشاند، بسی کم‌تر از تعداد افرادی که برای نوشیدنی عصر به بارهای ایتالیایی می‌روند، که البته بدون شک یکی از مناسک اجتماعی پرطرفدار در ایتالیا است. در ونیز نیز همه مراسم مذهبی تعطیل شدند، از جمله تمام مراسم و جشن‌هایی که بنا بود در کلیسای سانتا ماریا برگزار شوند. این کلیسا بین سال‌های ۱۶۳۰-۱۶۳۱ و پس از آن ساخته شد که شهر در اثر شیوع طاعون بخش زیادی از جمعیت خود را از دست داد. از مؤمنین دعوت شد به جای مراجعه به کلیسا، مراسم عشای ربّانی را از تلویزیون محلی و یا از طریق اینترنت تماشا کنند، هرچند «تفاوت این دو مثل نشستن در کنار آتش و تماشا کردن عکس آن است»؛ مقایسه‌ای که اسقف اعظم میلان موقع اجرای مراسم در یک کلیسای خالی برای مؤمنین مثال زد.

نویسنده یادداشت در ادامه  از نقاط دیگر دنیا می‌نویسد که نیز اوضاع از همین قرار است؛ مثلاً در ژاپن، کره جنوبی و ایران. در این کشورها نیز در اوج بحران، مراسمات مذهبی تعطیل شده و مردم از تسلی‌خاطر در دوران سرگشتگی و دشواری محروم شده‌اند. عربستان سعودی، در یک اقدام بی‌سابقه، درهای مکان‌های مقدس اسلام را به روی مؤمنین بست. کلیسای مهد در شهر بیت‌لحم به دلیل پیدا شدن یک مورد ابتلا به ویروس کورونا در آن منطقه تعطیل شد. با گسترش بیشتر ویروس، احتمالا مؤمنین در روزهای آینده با محدودیت‌های بیشتری روبرو خواهند شد. روز دوشنبه در واشنگتن دی‌سی در ایالات متحده، از تمام اعضای یکی از کلیساها خواسته شد خود را در خانه‌هایشان قرنطینه کنند چون تست کورونای کشیش کلیسایی که آیین عشای ربّانی را برای آن‌ها انجام داده بود، مثبت اعلام شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74507

#قرنطینه | قسمت اول: کراوات راه راه
ابراهیم نبوی

اول فروردین است و من با صدای کلاغ‌ها یا هر چیز بی‌خودی دیگر که شبیه صدای کلاغ‌هاست از خواب پا می‌شم. توی قرنطینه هر صدایی که از بیرون می‌آد شبیه قارقار کلاغ‌هاست. منظور از قرنطینه همان محل زندگی فهیمه است. اسمش فهیمه است ولی دوستاش فی‌فی صداش می‌کنند که مثلا امروزی‌تر باشه. ولی فهیمه، فهیمه است هر چقدر هم فی‌فی صداش کنی. فی‌فی، یکی از همون فعال‌های آنلاین که هر روز یه پست توی اینترنت می‌گذاره، از گربه‌های بی‌سرپرست را نجات دهید، تا صدای کلاغ‌ها. امروز صبح از تو تختخواب توی توییتر این پست رو گذاشت. «امروز، کلاغ‌ها زار زار می‌کنند». فی‌فی همین پارسال با آیدی «کامیار هستم» ازدوج کرد. دلیل این که آیدی کامیار چرا «کامیار هستم» بود، مشخص نبود، مهم بود که فکر می‌کرد هست، شاید یه وقتی فکر می‌کرد که کامیار نیست و کامی یا منوچهره، ولی الان فکر می‌کرد کامیاره. با فی‌فی توی فیسبوک آشنا شده شده بود و بعد هم توی توییتر با هم ازدواج کردند. از اینا که یه مدت عکس‌های پروفایلشون دست‌های در هم گره خورده با حلقه‌های ازدواج هست، که یعنی ما هم آره و بعد از چند ماه عکس‌هاشون رو دوباره تغییر می‌دن. از همین‌هایی که دوماه هر روز عکس‌هاشون عین مرحوم لاله و لادن به هم چسبیده است، انگار می‌ترسن اون یکی فرار کنه. به هر حال روز سیزدهم دی ماه ساعت شش عصر بود که فهیمه یا همون فی‌فی خودمون فهمید که کامیار یه اکانت مخفی توی اینستاگرام به نام  «من یک ایرانی هستم» داره. نمی‌دونم چرا کامیار اینقدر بر بودنش اصرار داره، لابد مهمه که باشه و ما هم قبول کردیم که بودنش مهمه، ولی فی‌فی دیگه نمی‌خواست توی رابطه با کامیار باشه، می‌گفت من تحمل دروغ ندارم، بفهم بی شعور! فی‌فی دو روز بعد از فهمیدن اکانت مخفی کامیار، توی تلگرام یک مسیج طولانی در حد چهار خط گذاشت و آخرش هم زد که طلاق می‌خوام. کامی یا کامیار هم موافقت کرد، توی سه ماه آخر با هم حرف نمی‌زدند، حتی همدیگه روی توی اینستاگرام یا فیس‌بوک فالو نمی‌کردند چه برسه به یه لایک. بعد به خاطر ویروس کرونا، همون که هر روز در موردش دارید می‌خونید، مجبور شدند توی یک خونه قرنطینه بشن. یعنی فی‌فی تصمیم گرفت پیش پدر و مادرش و آقا جونش باشه و کامیار هم که همیشه هست باهاش آمد. مجبور بودند جلو خانواده نقش عاشق‌ها رو بازی کنند، خوشبختانه با رعایت فاصله و دست نزدن و یا نبوسیدن کرونایی همه چیز شد در حد «های هانی» یا یه چیز لوسی مثل اون. آقاجون یا پدربزرگ فی‌فی که در واقع پدر پدربزرگ فی‌فی است، امسال ۱۰۳ سالش شده. البته کسی روز یا محل دقیق به‌دنیا آمدنش رو نمی‌دونه؛ حتی تو شناسنامه‌اش به جای عدد زدند متولد شد یا یه چیزی شبیه به اون که مامور ثبت احوال به چشم خودش دیده طرف وجود داره ولی دقیقا نمی‌دونسته از کی تا حالا. صبح که فی‌فی داشت در مورد کلاغ‌ها توییت می کرد و منم با صدای کلاغ‌ها یا یه چیزی شبیه به اون از خواب پاشدم، آقاجون فی‌فی اینا ساعت هفت صبح از خواب پا‌شده و کت و شلوار پوشید و کروات زده رفت روی مبل در پذیرایی نزدیک در خروجی نشست که یعنی من آماده‌ام. فی‌فی هم بعد از پست معروفی که چند خط بالاتر نوشتم از پله‌ها پایین می‌آد و آقا جونش رو می‌بینه که نشسته:
-نصف شب بخیر، کفش و کلاه کردین آقاجون؟
– می‌خوام برم خرید، دو ساعت دیگه مهمون میاد، هیچی نداریم، می‌خوام برم شیرینی بخرم.
– هیچ‌کس نمیاد، ما همه‌مون قرنطینه هستیم.
– هر کی گفته قرنطینه غلط کرده، من قرنطینه نیستم. شماها خود دانید.
– اتفاقا شما از همه بیشتر قرنطینه هستید، پیرمردها و پیرزن‌ها بیش از همه در معرض خطر هستند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74527

پای جان در میان است، اختلاف با آمریکا را شخصی نکنید
صدیقه وسمقی

با خود می اندیشیدم اگر مسئولان و سران نظام خود را به جای یکی از بیماران مبتلا به ویروس کرونا قرار دهند که نمی‌تواند خدمات درمانی دریافت کند، اگر خود را به جای یکی از پرستاران و پزشکان فداکاری قرار دهند که هریک به جای چند نفر مجبورند کار کنند، مجبورند در شرایطی که امکانات و تجهیزات پزشکی و درمانی کافی نیست به بیماران خدمت کنند، مجبورند از ماسک‌های پارچه‌ای دوخته شده توسط خیرین استفاده کنند و در این شرایط حساس و اندوهبار خود نیز مبتلا می‌شوند و حتی گاه جان می‌بازند، اگر مسئولان خود را به جای یک شهروند عادی قراردهند و جرأت کنند از یک بیمارستان و شرایط آن، نه فقط در تهران بلکه در شهرهای دورافتاده بازدید کنند، آیا آن‌قدر انصاف خواهند داشت که دریابند:

– اکثر سیاست‌های آنان در طول دهه‌های گذشته نادرست بوده و آنان نتوانسته‌اند امکانات بالقوه و حتی بالفعل درمانی و پزشکی مناسب و کافی برای یک کشور بزرگ مثل ایران فراهم کنند تا در یک چنین شرایط خطیر بتواند از جان مردم حداکثر حفاظت را بنماید. آنان نه فقط برای حوادث غیرمنتظره مانند بروز ویروس کرونا بلکه برای حوادثی که معمولا در ایران اتفاق می افتد مانند سیل و زلزله نیز امکانات کافی تدارک ندیده‌اند.

– آنقدر سیاست‌های آنان اشتباه بوده که یک کشور ثروتمند مانند ایران را در شرایط کنونی مانند یک کشور فقیر نه تنها نیازمند کمک دیگر کشورها نموده‌اند، بلکه محتاج استقراض نیز شده‌اند حال آنکه اگر ثروت های فراوان کشور را صرف آبادی و رفاه این مرز و بوم کرده بودند در چنین شرایطی ایران می‌توانست به دیگر کشورها نیز کمک کند.

– آیا آنان درمی یابند که کمک دیگر کشورها از جمله امریکا در شرایط کنونی کمک به بیماران و کادر درمانی نیازمند امکانات و تجهیزات پزشکی است و نه کمک به مسئولان و سیاست‌مداران؛ لذا سیاست‌مداران حق ندارند به دلیل مواضع سیاسی خود هیچ کمکی را رد کنند. رد کردن هر کمکی ولو بتواند فقط جان یک بیمار ایرانی را نجات دهد بیمسئولیتی در قبال حفظ جان شهروندان است. مسئله‌ی ویروس کرونا یک مسئله‌ی سیاسی نیست و نباید با آن سیاسی برخورد کرد و به این دلیل کمک امریکا را رد کرد. اعتراض من به این موضع مسئولان جمهوری اسلامی نه فقط به دلیل نیاز بیماران به امکانات پزشکی، بلکه به طرز اندیشه‌ی مسئولان کشورمان است که سطح اختلافات و مناقشات سیاسی با دیگر کشورها از جمله امریکا را به سطح اختلاف و دعوای شخصی تنزل می دهند؛ گویا سران دو حکومت با یکدیگر دعوا دارند. مناقشه‌ی ایران و امریکا یک مناقشه‌ی سیاسی و تاریخی است که اگر طرفین به ویژه طرف ایرانی که از این مناقشه بیش از طرف دیگر متضرر می‌گردد به منافع کشور و ملت خود اهمیت دهد، بی‌تردید از هر فرصتی برای حل این مناقشه‌ی زیانبار استفاده خواهد کرد. پذیرش پیشنهاد کمک‌های انسان‌دوستانه‌ی دولت امریکا و همکاری برای کنترل بیماری می‌تواند باب مناسبی برای گشودن راه های تازه برای گفتگو باشد. در شرایطی که هم دولت ایران معترف است که تحریم‌ها وضعیت ما را سخت کرده، هم مردم ایران این واقعیت را می‌دانند و هم دولت امریکا و دیگر دولت‌ها از این واقعیت بی‌اطلاع نیستند، به راستی چه معنایی دارد که از راه مستقیم و کوتاه وارد حل مناقشه و رفع تحریم‌ها نشده، به ملت امریکا نامه بنویسید و از تحریم‌ها و پیامدهای آن به مردم آن کشور شکایت برید. دعوای میان ایران و امریکا دعوای شخصی میان مسئولان دو دولت نیست که طرف ایرانی به جای حفظ منافع و صرفه‌ی کشور و ملت ایران به غرور سیاسی و شخصی خود بها داده کشور را زیر بار تحریم‌ها چنین به ضعف و ملت را به این سطح از نارضایتی برسانند و سطح زندگی مردم را این همه از سطح استاندارد دور سازند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74533

ادعای «اقتصاد بدون نفت» در ترازو
علی جلالی نجف‌آبادی

حسن روحانی در روزهای پایانی سال ۹۸ با اشاره به تحریم‌های شدید اقتصادی بر ایران، مدعی شد که دولت او برای نخستین بار با افتخار، اقتصاد بدون نفت را در تاریخ ایران تجربه کرده است.

او در آخرین جلسه هیئت دولت، سال گذشته را سال افتخار ملت ایران نامید و اظهار داشت: «۱۳۹۸ سال افتخار ملت بزرگ ایران بود چرا که در همه زمینه هایی که دشمن تصمیم داشت که برای مردم پیچیدگی‌هایی را ایجاد کند و در نهایت آنها را در برابر فشار خم کند درست مردم ما توانستند از فاجعه حماسه و از حماسه پیروزی بیافریند… برای اولین بار در تاریخ ایران ما اقتصاد و بودجه بدون نفت را توانستیم پشت سر بگذاریم. سال ۹۸ سال اداره کشور بدون اتکا به نفت بود.»
آیا شواهد اقتصادی این مدعا را تایید می‌کند؟ برای اشراف بیشتر به آنچه رییس دولت دوازدهم مدعی آن شده است نگاهی به نظرها و خبرها می اندازیم تا میزان سقم و صحت سخنان وی روشنتر شود، به ویژه آنکه ادعای روحانی از سوی برخی کارشناسان حوزه های سیاسی (و نه اقتصادی) به عنوان ادعای راست و درست از سوی وی تأیید شد، و بررسی این ادعا کمک می‌کند تا آنان نیز با ملاحظات بیشتر اظهار نظر کنند و بی جهت به وی امتیاز ندهند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74546

کرونا و زوال عقل در جمهوری اسلامی
علی کشتگر

در خودکامگی‌های سلطانی همواره برای شرایط سختی که سلطان به دلیل بیماری و سالخوردگی به زوال عقل دچار می‌شد ، ساز و کارهایی تدارک دیده شده بود. در آن شرایط شاهزادگان و زعمای قوم در مشورت با هم برای ادامه مملکت‌داری و حفظ شیرازه امور به دنبال چاره می‌گشتند و راهی می‌یافتند؛ اما در حکومت جمهوری اسلامی همه افراد و نهادهایی که باید در صورت بی‌کفایتی و یا زوال عقل رهبر او را کنار بگذارند و کسی یا شورایی را به جای او برگمارند از هرگونه ظرفیت و ابتکار عمل تهی شده‌اند و به نظر می‌رسد تا زمانی که خامنه‌ای نفس می‌کشد حتی در صورت ابتلا به جنون نیز نه فقط کاری ازدست‌شان ساخته نیست بلکه خود را موظف می‌دانند که هرگونه یاوه‌گویی و هر اقدام او را تایید کنند.

هنگامی که مخاطب، رهبر جمهوری اسلامی را مشغول ارائه تحلیل درباره علت اپیدمی کرونا در ایران و احتمال دخالت آمریکا در ارسال ویروس مخصوص ژنتیک ایرانی می‌بیند، طبیعی است که از خود بپرسد آیا از مسئولان حکومت کسی پیدا می‌شود که با این نگاه خطرناک مخالفت کند و به او تذکر دهد که ای «رهبر بابصیرت»! این چه حمله بیولوژیکی است که خود آمریکا و متحدان آن هم قربانی آن شده و می‌شوند؟ و مگر آمریکا اگر بخواهد نمی‌تواند با بمب و موشک جمهوری اسلامی را کن‌فیکون کند که به چنین اقدام هولناک و احمقانه‌ای که همه دنیا قربانی آن هستند دست بزند؟

چنین تحلیلی مثل همیشه مسئولیت ندانم‌کاری و بی‌لیاقتی رژیم در عدم اقدامات لازم برای کنترل و مهار بیماری را دور می‌زند و همه چیز را به گردن آمریکا می‌اندازد. خامنه‌ای اگر مثل دیگر رهبران جهان بپذیرد که این اپیدمی یک بلای طبیعی است آن وقت ناچار است مثل همان رهبران قبول مسئولیت کند و در برابر تاخیرهای مرگبار حکومتش در اعلام بیماری و قرنطینه کردن قم و دیگر شهرهای مبتلا، که به شرایط کنونی انجامیده پاسخگو باشد. اما اگر این یک «اقدام جنگی دشمن» باشد و همانگونه که او مدعی است هم آمریکا و هم جن‌های رؤیت نشدنی متحد آمریکا در این اپیدمی نقش فعال داشته باشند، آن وقت مثل همیشه می‌تواند از مسئولیت و خطاهایش فرار کند.

نکته مهم دیگر در این میان، رفتار غیراخلاقی رهبر جمهوری اسلامی است؛ رد پیشنهاد کمک آمریکا به پرسنل بیمارستانی و کادر درمانی کشور اوج بی‌مسئولیتی و بی احترامی او به ایرانیان را نشان می‌دهد. او خودش در قرنطینه است و از هر مواهبی برخوردار؛ اما پرستاران و پزشکان ایثارگر که جان خود را برای مردم به خطر انداخته‌اند نباید از کمک پیشنهادی آمریکا برخوردار شوند. در چنین شرایطی اگر او بهره‌ای از شرافت و انسانیت داشت خود از آمریکا تقاضای کمک می‌کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74584

کرونا فرصتی برای رهایی از قرنطینه‌ی نفْس
عبدالعلی بازرگان

زمستان بی‌سابقه، سرد و سخت کرونا را با یاری‌رسانی به بی‌پناهان و درماندگان به بهاری سبز و سرورآور و سعادت‌بخش در نفس خود تبدیل کنیم.

این روزها خانه‌نشینی اجباری خانواده‌ها در ایران، آمریکا، اروپا و اکثر کشورهای جهان، ما را بیش از پیش در منیت‌های خود و خانواده خود متمرکز و محبوس کرده است؛ نشانه‌اش حمله و هجوم بی‌سابقه و تاریخی در اروپا و آمریکا به فروشگاه‌های بزرگ و کوچک برای ذخیره‌کردن هرچه بیشتر مواد غذایی است، که با سفارشات آنلاین بر ذخایر خود می‌افزایند. اگر در ایران کمتر این هجوم دیده می‌شود، چه بسا ناشی از وضعیت اقتصادی موجود است که آهی در بساط نمانده تا به فکر فردای خود باشند.

کرونا یک آزمون فراگیر جهانی در قرن بیستم است که چرخ کشورهای متمدن و متکبّر به علم و صنعت، عقل خودبنیاد و انسان‌محوری را در برابر ویروسی نادیدنی، متوقف ساخته و ضعف و ناتوانی بشرِ مغرور و متجاوز به طبیعت و پشت‌کرده به ایمان و آفریننده خود را به نمایش گذاشته است.

حال که افسرده و مضطرب در خانه‌های خود مانده‌ایم، تنها راه آزادی از قفس و قرنطینه‌ای که نفسمان را اسیر کرده، گذراندن این آزمون عظیم تاریخی از طریق توجه به بی‌خانمان‌ها و مردمان مستاصل و بی‌دفاع در میان خویشاوندان، همسایگان و هموطنانی است که به دلیل فقر و فاقه هیچ راهی برای خانه‌نشینی، جز به استقبال کرونا رفتن ندارند.

اگر مسلمانیم و ادعای تسلیم به حق داریم، قرآن در وصف«انصار»، که مهاجران در‌به‌در و بی‌خانه و خوراک را پناه دادند، آورده است: «آنها سقف و سرپناهی برای مهاجران، و زمینه‌ای برای تحقق و رشد و شکوفایی فراهم ساختند تا آنجا که با توجه به آنان گویی خود را فراموش کردند و با ایثارگری، حتی از تنها لوازم شخصی، حقیقت انفاق و ایمان را به نمایش گذاشتند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74579

سپاه در خدمت کرونا

زیتون– سپاه پاسداران با برگزاری مراسم تشییع یکی از فرماندهانش در روزهایی که تمامی مسئولین امر به «قرنطینه خانگی» می‌کنند٬ انتقادات فراوانی را برانگیخت.

صبح امروز (دوشنبه ۴ فروردین) مراسم تشییع حسین اسداللهی، از فرماندهان سابق سپاه پاسداران تهران، از مسجد جامع امام حسین منطقه وردآورد برگزار شد.
دو روز پیش خبرگزاری تسنیم خبر داد که حسین اسداللهی٬ معاون بازرسی سپاه محمدرسول‌الله تهران بزرگ٬ درگذشت.

اسداللهی مدتی نیز فرماندهی لشکر عملیاتی محمدرسول‌الله تهران بزرگ را به‌عهده داشت و بر اساس خبری که توسط تسنیم منتشر شده است او از جمله فرماندهانی بود که در سوریه نیز تحت عنوان «مدافعان حرم» جنگیده است.

تا سال ۷۴ یکی از وظایف لشکر محمد رسول‌الله «کنترل پایتخت در شرایط غیرعادی» بوده است. پس از تشکیل قرارگاه ثارالله که وظیفه اصلی‌اش برقراری امنیت شهر تهران بود، این لشکر نیز زیرمجموعه قرارگاه شد. در دهه ۷۰ که جعفری فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران بود، حسین همدانی مسئولیت لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله را بر عهده گرفت. سرانجام در سال ۱۳۸۷، پس از رسیدن محمدعلی جعفری به فرماندهی کل سپاه، او تشکیلات سازمانی سپاه را در قالب ۳۱ سپاه استانی که مرکب از نیروی زمینی و نیروی مقاومت بسیج، می‌باشند، نوآرایی کرد. در پی آن لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله و منطقه مقاومت بسیج تهران بزرگ در یکدیگر ادغام شدند و «سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ» را تشکیل دادند.

این سپاه در سکوب اعتراضات در طول جنبش سبز و پس از آن در اعتراضات دی ماه سال ۹۶ و آبان ماه امسال نقش ویژه‌ای ایفا کرده بود.

تشییع جنازه این فرمانده سپاه در شرایطی امروز برگزار شد که بر اساس تمامی دستورات مقامات سازمان بهداشت جهانی و وزارت بهداشت ایران هر گونه تجمعی در خدمت شیوع هرچه بیشتر ویروس کرونا در جامعه است.

با وجود شیوع گسترده ویروس کرونا در تهران و سایر استان های ایران و تعطیلی تمامی مراکز تجاری و حتی اماکن مقدس از جمله امام هشتم شعیان در مشهد و خواهر او در قم، برگزاری مراسم تشییع در این شرایط جای تعجب دارد. شیوع ویروس کرونا حتی چهار هفته است کلیه مراسم مذهبی و نماز جمعه را در کشور تعطیل کرده است

از سوی دیگر رسانه‌های وابسته به نظام به صورت دائمی مردم را متهم می‌کنند که بدون توجه به شرایط کشور چرا به سفرهای نوروزی رفته‌اند.

اما تصاویری که از تشییع امروز منتشر شد نشان می‌دهد که به میزبانی سپاه پاسداران تعداد زیادی از مردم بدون رعایت ضوابط بهداشتی در یک تجمع شرکت کرده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74538

«جن»‌هایی که از سخنرانی رهبری غیب شدند
کرونا در سایه جن، اِنس و تئوری‌های توطئه

زیتون ـ یلدا امیری: همراه با شیوع گسترده بیماری کرونا در ایران خرافات، شایعات و تئوری‌های توطئه نیز در حال اشاعه هستند. برخی کرونا را سلاح بیولوژیک و ویروس دست‌ساز آمریکایی به همراه اجنه می‌دانند و گروهی مجازات الهی. عده‌ای نیز در این میان با درمان‌های غیرعلمی برای مرگ بازار گرمی می‌کنند.

اگرچه پلیس مبارزه با جرایم سایبری جمهوری اسلامی اعلام کرد که کارگروه ویژه ای در پلیس فتا برای مبارزه با شایعات تشکیل شده است و پس از رصد فضای مجازی روز چهارشنبه ۷ اسفند ۲۴ کاربر اینترنتی را به اتهام پخش شایعات هشدار دهنده درباره شیوع ویروس کرونا در ایران دستگیر کرده است. اما شایعات اصلی در جایی بالاتر از از صفحات مجازی و مردم عادی شکل گرفته است.

با همه‌گیر شدن ویروس کرونا مطالب بسیاری در برخی رسانه‌ها درباره این بیماری منتشر شده‌ است، مطالبی با ادعای اینکه این ویروس حمله‌ای بیولوژیکی از سوی آمریکا بوده هدف آن ضربه زدن به تجارت چین است که بازارهای امریکایی را تهدید می‌کند. یا اینکه انتشار ویروس کار بریتانیا است و قصد دارد امپراطوری‌اش را در سرزمین‌های عربی بازسازی کند. بعضی هم گفتند که کار، کار اسرائیل است و قصد دارد بیماری را در منطقه عربی و جهان منتشر می‌کند تا در پایان از واکسن از پیش آماده، رونمایی کند و این به یهودیان امکان تسلط بر جهان را می‌بخشد. از آن سو هم گفته می‌شود که عدم قرنطینه شهرهای ایران از پیش برنامه‌ریزی شده و راه جمهوری اسلامی است برای برون‌رفت از بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌‌ها. به این صورت که با قرنطینه نکردن و مرگ تعداد زیادی از مردم، حکومت ایران می‌خواهد به جامعه جهانی و ترامپ فشار بیاورد تا تحریم‌ها را بردارند.
 
خرافات و تئوری توطئه در راس حکومت
رهبر جمهوری اسلامی از تئوری توطئه‌ای با کلیدواژه «دشمن» همواره در سخنان خود استفاده می‌کند، مصداق عینی این دشمن غالبا آمریکا و کشورهای اروپایی و حتی گاهی رسانه‌ها هستند. سخنان مبتنی بر تئوری‌های توطئه عموما ساده و برای عموم قابل فهم هستند و به شکلی اسرارآمیز اما ساده بیان می‌شوند. این تئوری‌ها پیش از این همواره در تقابل‌های سیاسی، امنیتی و نظامی با مخالفان حکومت مطرح می‌شد و  کمابیش خریدارانی هم داشته. اما اینکه توهم توطئه و خرافات در مورد یک بیماری به رهبر و لایه‌های بالای مقامات یک حکومت نفوذ کند می‌تواند فاجعه آفرین باشد.
 
علی کرمی، فردی که خبرگزاری تسنیم او را یک متخصص بیوتکنولوژی پزشکی معرفی کرده در یک گفتگوی تلویزیونی با تاکید بر اینکه آمریکا اجازه نمی‌‌دهد سازمان‌‌های بین‌‌المللی، آزمایشگاه‌‌های بیولوژیک آنها را بررسی کنند، مدعی شده است که: سلاح‌ نژادی می‌‌تواند در نژادهای خاص پاتوژنز و مرگ آوری بیشتری ایجاد کند؛ احتمال دستکاری ویروس کرونا وجود دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74547

#قرنطینه | قسمت دوم: مهمانان ناخوانده
ابراهیم نبوی

هنوز در قرنطینه هستم، و هنوز منظورم از قرنطینه همان محل زندگی فی‌فی، فهمیه‌ی سابق همراه با خانواده نسبتا محترمش است. حالا شاید از نظر شما خیلی هم محترم باشند، ولی منی که چند روزی است در قرنطینه با جناب محترم دیوار هم صحبت شده‌ام، نظرم این است که خانواده نسبتا محترمی هستند. مطمئنا شما خواننده فهیم و همیشه در صحنه شرایط سخت من را درک می‌کنید و خیلی هم سخت نمی‌گیرید.

همانطور که نوشتم، صبح اول فروردین، فی‌فی از خواب بیدار شد و در یک شرایط جنایی قرار گرفت. دید پدر پدر بزرگش که به گفته شاهدین عینی ۱۰۳ سالش هست، کت و شلوار پوشیده و کراوات زده روی مبل دم در نشسته، آماده بیرون رفتن است. داشتند باهم حرف می‌زدند که مامان یا خانوم زمردی از خواب بیدار شد و طبیعتا کامیار که همیشه بر بودنش تاکید دارد و پدر هم که فعلا نقش سیاهی لشکر را دارد هم از خواب بیدار شدند. این وسط پدر پدربزرگ یا آقاجون که آلزایمر یا شاید هم زوال عقل دارد و در بین متخصصین علم پزشکی هنوز نام این بیماری مورد بحث است، یادش نبود که خودش کت و شلوار پوشیده یا فهیمه به او کت و شلوار پوشانده، همچنین نمی‌دانست که می‌خواهد برود عید دیدنی یا قصد خرید دارد یا اصولا روی مبل برای چی نشسته است. می‌گفت فی‌فی یا متهم به وی کت و شلوار پوشانده و در این شرایط که خانواده قرار بود به خاطر کرونا جایی نروند به زور می‌خواهد او را بیرون ببرد. به همین دلیل انگشت اتهام مثل همیشه به سمت فی‌فی رفت و جروبحث شروع شد. و اگر من به عنوان راوی دخالت نمی‌کردم و قندان را مخفی نمی کردم ممکن بود فی‌فی با قندان به جان کامی همسرش که از چند وقت پیش در اینستاگرام یک اکانت مخفی دارد بیفتند. در همین حال صدای زنگ آمد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/74550