زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
«اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» چیست؟
برگذشتن از برجام یا فرش قرمز برای بایدن

زیتون ـ مهسا محمدی
: مجلسیان می‌گویند طرح یک فوریتی امروزشان «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» است، نه خروج از برجام. در عین حال اما تاکید می‌کنند که «برجام در ابعاد گوناگون به کشور خسارت وارد کرده است».

نمایندگان طرحی ارائه کردند در راستای کاهش تعهدات برجامی، تا سازمان انرژی اتمی ملزم به احیای غنی‌سازی ۲۰ درصد، افزایش ذخایر اورانیوم غنی شده و احیای قلب راکتور اراک می‌شود، با زمانبندی مشخص.

ابوالفضل عموئی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس
به گفته ابوالفضل عموئی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، زمان ارائه این طرح هم پیام خاص خود را دارد، یک فوریت این طرح پیش از انتخابات آمریکا به تصویب رسیده تا اعلام کنند که برای جمهوری اسلامی «تفاوتی ندارد چه کسی ساکن کاخ سفید شود» و راه مواجهه ایران با این قضیه مشخص است.
محمود نبویان، نماینده تهران، هم می‌گوید که مجلس مشخصا «بر مواردی که برای غربی‌ها مهم است» دست گذاشته تا بتواند با این فشار تحریم‌ها را بردارد و فشار اقتصادی را کاهش دهد.
در واقع به نظر می‌رسد با توجه به زمان ارایه این طرح، هدف تلویحی آن، یعنی دادن پیام عدم اهمیت انتخابات آمریکا، هدف اصلی «مجلس انقلابی» باشد. انتخاباتی که در میان مردم تحت تحریم از یک سو و دولتی که همه تخم‌مرغ‌هایش را در سبد برجام گذاشته از سوی دیگر، با حساسیت دنبال می‌شود.

طرح «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» چه می‌گوید؟
بر اساس این طرح، که یک فوریت آن امروز با ۱۹۶ رای به تصویب رسید، دولت مکلف به تولید سالانه ۱۲۰ کیلوگرم اورانیوم ۲۰ درصد، راه اندازی هزار سانتریفیوژ IR-۲m در بخش زیر زمین تاسیسات نطنز، نصب و راه اندازی هزار سانتریفیوژ IR-۶ تا پایان سال جاری در فردو و اقدام فوری برای احیای قلب راکتور اراک به شرایط قبل از برجام شده و البته تاکید شده که این طرح «قابلیت بازگشت‌پذیری» هم دارد.
همچنین برای رسیدن به ظرفیت یکصد و نود هزار سو غنی‌سازی، سازمان انرژی اتمی مکلف شد که بعد از تصویب این قانون، ظرفیت غنی‌سازی و تولید اورانیوم غنی‌سازی شده با سطح غنای متناسب هر یک از «مصارف صلح آمیز کشور»، به میزان ماهانه حداقل ۵۰۰ کیلوگرم افزایش دهد.

با ارجاع به این بندها است که نبویان، عضو هیات رئیسه کمیسیون اصل ۹۰ بر اهداف صلح‌آمیز این طرح تاکید کرده و می‌گوید:« ۸۰۰ تا یک میلیون بیماری سرطانی نیازمند به رادیو دارو داریم، متاسفانه به خاطر برجام تعهد داده‌ایم، این در حالی است که مطابق گزارش آژانس در دوران آقای جلیلی ۴۴۷.۸ کیلو مواد لازم برای تامین رادیو داروهای بیماران سرطانی در اختیار داشتیم که یا آن اکسید شده یا بخشی از آن را به خارج از کشور فرستاده شد و اکنون اکنون ۳ کیلو، ۳ کیلو از روسیه وارد می کنیم.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81521
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
‏علی کشتگر، تحلیلگر مسایل سیاسی در گفتگو با زیتون:
پیروزی ‎#بایدن حتمی است
‏
‏در صورت پیروزی ‎بایدن ، دونالد ‎ترامپ شکست را نخواهد پذیرفت

‎
تحریم های ‎#ترامپ فقط به مردم ضربه زد نه حاکمیت ایران

‌‏با رفتن ترامپ و آمدن بایدن تنش ها در منطقه کمتر می‌شود

‎https://www.zeitoons.com/81544

‎@Zeitoons
انتخابات آمریکا؛ رقابت نزدیک و نفس‌گیر می‌شود

زیتون- تا به اینجای کار انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا به سختی گره خورده و پیچیده شده است. پس از گذشت حدود ۱۲ ساعت از پایان مهلت رای‌گیری با اینکه تا این لحظه جو بایدن با کسب ۲۳۸ رای الکترال از ترامپ با ۲۱۳ رای الکترال جلوتر است اما پرزیدنت ترامپ اعلام پیروزی کرده و ادامه شمارش آراء را تقلب در انتخابات خوانده است.

اگرچه در سطح ملی بایدن با اختلاف تقریبا ۲ میلیون و هفتصدهزار رای جلوتر است اما ترامپ در پنسیلوانیا که متمایل به دمکرات محسوب می‌شوند از رقیب خود پیشی گرفته است. این اتفاق درباره ایالت‌های ویسکانسین و میشیگان هم افتاده بود به طوری که برای ساعت‌ها این ترامپ بود که دست بالا را در این دو ایالت داشت، اما با شمردن آرای پستی در صبح چهارشنبه، کفه ترازو به نفع بایدن سنگین‌تر شد.

آمار و ارقام تا این لحظه بخت بیشتر ترامپ را برای کسب آراء الکترال مورد نیاز و رسیدن به عدد جادویی ۲۷۰ نشان می‌دهند اما با نگاهی دقیق‌تر می‌توان گفت که بایدن هنوز احتمال پیروزی دارد و این احتمال می‌تواند رو به افزایش هم باشد. دلیل این امر نیز آراء پستی هستند که شمارش آنها با تاخیر انجام می‌شود و به طور قطع آراء بایدن را افزایش خواهند داد.

بایدن برای پیروزی نیاز به ۳۲ رای الکترال دارد و تا این لحظه در ایالت‌های نوادا (۶ رای)، ویسکانسین (۱۰ رای)، و میشیگان (۱۶ رای) دست بالا را دارد که در صورت پیروزی در این ایالت‌ها به رقم ۲۷۰ خواهد رسید.

از سوی دیگر دونالد ترامپ به ۵۷ رای الکترال نیاز دارد و در ایالت‌های کارولینای شمالی (۱۵ رای)، جورجیا (۱۶ رای)، آلاسکا (۳ رای) و پنسیلوانیا (۲۰ رای) تا این لحظه از رقیب خود جلوتر است و اگر پیروز نهایی در این ایالت‌ها باشد به رقم ۲۶۷ خواهد رسید.

در این میان رقابت در دو ایالت میشیگان و ویسکانسین بسیار نزدیک است و هر دم احتمال لغزش دوباره بایدن می‌رود که در این صورت شرایط خیلی پیچیده‌تر نقع ترامپ تمام شده دانست. در عین حال بایدن هنوز در ایالت‌های جرجیا، کارولینای شمالی و پنسیلوانیا نیز امکان پیروزی دارد. در یک نگاه واقع‌گرا هنوز نمی‌توان هیچ‌یک از کاندیداها را برنده این انتخابات دانست و باید چند ساعت دیگر صبر کرد، هرچند که به نظر می‌رسد پرزیدنت ترامپ به هیچ وجه خیال ندارد که منتظر پایان شمارش اراء باشد و ترجیح می‌دهد که از همین حالا به دنبال اقدامات فراقانونی جهت توقف شمارش آراء باشد.
حالا جو بایدن می‌گوید که تا رای همه شمرده نشود برای آنان استراحتی در کار نخواهد بود.
دونالد ترامپ هم می‌گوید پیروزی‌هایش گم شده! او در واکنش به برگشتن ورق انتخابات از صبح امروز تا بحال در توییتر خود نوشته :«دیشب در ایالت‌های زیر کنترل دموکرات‌ها پیش افتاده بودم و حالا به طرز معجزه‌آسایی تک تک آنها ناپدید شدند.»
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
‏آخرین اخبار و تحلیل ‎#انتخابات_آمریکا با مهدی نوربخش
@Zeitoons
پیروزی بایدن؛ پایان یک توهم؟
علی کشتگر

ترامپ نماینده عقب‌مانده‌ترین و محافظه‌کارترین گرایش‌های جامعه آمریکا بود. از نئوفاشیست‌های طرفدار برتری سفید تا بنیادگرایان آوانجلیست و ناسیونالیست‌های ضد خارجی تا سرمایه داران و کارفرمایان صنایع آلاینده زیست محیط زیر علم ترامپ همراه و همسو شده بودند. با آرامش وجدان دروغ گفتن، مخالفان را تحقیر و تهدید کردن، نگاه مردسالار به زن همراه با خود شیفتگی و قدرت‌پرستی از او رئیس‌جمهوری ساخته بود که دموکراسی ریشه‌دار آمریکا را تهدید می کرد. رفتار و کردار او نشان می داد که اگر بتواند و قوانین و نهادهای دموکراتیک نیرومند آمریکایی سد راه او نباشند دموکراسی آمریکایی را به چیزی شبه نظام روسیه تبدیل می کند و مثل پوتین برای خود ریاست مادام العمر قائل می‌شود. و شگفتا که بخشی از جوانان کم تجربه جامعه ما و برخی محافل و گروههای اپوزیسیون در خارج ایران به جای این‌همه شباهت ترامپ به راست افراطی ضد آزادی از استیصال به این چهره جنجالی که نفرت از نهادهای دموکراتیک در گفتار و کردارش موج می زد دخیل بسته بودند. گویی او ایران را نه به خاطر دستیابی به توافقی با سران جمهوری اسلامی بلکه برای تحقق آزادی و دموکراسی تحریم کرده بود.
چهار سال حکومت ترامپ بر خلاف توهماتی که میان بخشی از مردم و اپوزیسیون ایران پدید آمده بود، نه موجب تقویت جنبش دموکراسی‌خواهی شد و نه مایه کاهش قدرت سرکوب جمهوری اسلامی. خروج ترامپ از برجام و تحریم بی سابقه و سنگین ایران همراه با تضعیف صنایع بزرگ و کوچک ایران، تشکل های طبیعی کارگری در واحدهای بزرگ و متوسط صنعتی را به شدت تخریب کرد و از اثرگذاری طبقه کارگر بر تحولات اجتماعی که امری تعیین کننده است به شدت کاست. چرا که کارگر بیکار کنده شده از کار و کارخانه، چندان اثرگذار نیست.

تحریم ها لایه های پائینی و میانی طبقه متوسط ایران را نیز به سراشیب تهیدستی و فقر فرو غلتاند و در نتیجه این طبقه که همواره خاستگاه مهم دموکراسی خواهی در ایران و در هر کجای دیگر جهان است از پویش و توان خود تهی کرد.

استدلال خوش‌باورانه اگر نگویم عوامفریبانه و مسئولیت گریز شیفتگان ایرانی ترامپ و تحریم این بود که وقتی کارد به استخوان کارگران بیکار شده و مردم فقیر شده رسید، دست به قیام می زنند و جمهوری اسلامی را سرنگون می کنند. این استدلال غیرعلمی و غیراخلاقی که نه در ایران و نه در هیچ کشور دیگری هرگز کارساز نبوده و نخواهد بود، بی پایگی خود را در ۴ سال گذشته به وضوح نشان داد. مردم ایران و جنبش دموکراسی‌خواهی کشور همراه با گسترش بیکاری بی سابقه کارگران و افزایش فقر طبقه متوسط بیش از رژیم سرکوبگر حاکم از تحریم ها زیان دیدند و در این میان خامنه ای و هسته اصلی قدرت او فرصت بیشتری برای کاهش شکاف‌های درون حکومتی و انسجام در برابر «دشمن غیرقابل اعتماد» پیدا کردند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81652
آیا «فرقی نمی‌کند» چه کسی رییس‌جمهور آمریکا باشد؟

زیتون ـ مهسا محمدی:
سران جمهوری اسلامی در ابتدا با ژست بی‌تفاوتی با انتخابات ایالات متحده مواجه شدند، با این ادعا که برای آنان فرقی ندارد چه کسی در آمریکا رییس‌جمهور شود و سیاست ایران در برابر این کشور مشخص است. همه‌ی طیف‌های درون حاکمیت، از رهبر جمهوری اسلامی و سپاه گرفته تا روحانی و ظریف هم بر آن تاکید کردند. 

حالا اما با انتخاب جو بایدن، نامزد حزب دموکرات، به ریاست جمهوری ایالات متحده خوشحالی آنان از این اتفاق، دست‌کم در بعضی از سطوح حاکمیت، قابل کتمان نیست.
حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، روز گذشته زمانی که احتمال پیروزی بایدن بسیار بالا بود گفت که «امیدوار» است که آمریکایی‌ها «متوجه شده باشند که راهشان راه نادرست و ناصحیحی بوده و به هیچ عنوان به اهداف خود دست نخواهند یافت.»
او همچنین ابراز امیدواری کرد که دولت آینده آمریکا «به تعهدات خود در قبال توافق هسته‌ای ایران برگردد» تا «مردم پاداش صبر و مقاومت و ایستادگی خود را لمس کنند و ببینند.» این در حالی بود که پیش از این در ‌روز چهارشنبه، ۱۴ آبان، در جلسه هیئت دولت درباره انتخابات ریاست ‌جمهوری آمریکا گفته بود که مهم نیست در آمریکا چه می‌گذرد و چه کسی انتخاب می‌شود.

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه اما با وضوح بیشتری به این اتفاق واکنش نشان داد و تاکید کرد «معلوم است» که میان ترامپ و بایدن تفاوت هست. او درباره رییس‌جمهور آینده آمریکا و مواجهه احتمالی او با برجام گفت: «معلوم است که تفاوتی میان این دو مورد وجود دارد. آمریکا حق نداشت از برجام خارج شود چراکه این توافق یک توافق دوجانبه میان ایران و آمریکا نبود و یک قطعنامه شورای امنیت است. اگر آمریکا می‌خواست از تعهدات این توافق رهایی یابد، باید از سازمان ملل خارج می‌شد، نه فقط از یک توافق.»

پیش از این هم ظریف  در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس آمریکا در پاسخ به سوال مجری درباره مواجه ایران با رییس جمهوری آینده ایالات متحده ابتدا بر حرف آیت‌الله خامنه‌ای صحه گذاشت که «بین ترامپ و بایدن فرقی وجود ندارد» اما در ادامه تلویحا افزود که «موضع‌گیری‌های تیم آقای بایدن بهتر است اما به هر حال بایست منتظر ایستاد و دید.»
در روز ۱۳ آبان و همزمان با آخرین روز را‌ی‌گیری انتخابات آمریکا، آیت‌الله خامنه‌ای گفته بود برای حکومت در تهران فرقی نمی‌کند که جو بایدن برنده انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باشد یا دونالد ترامپ و: «اینکه چه کسی رئیس جمهوری آمریکا بشود در سیاست ما تاثیری نمی‌گذارد».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81708
در پسا ترامپ، چه کسی فیل‌های سفید ایران را می‌کُشد؟
حامد گوهری‌پور

در روزگار قدیم، فیل سفید هدیه‌ای بود که پادشاهان جنوب شرقی آسیا به همتایان خارجی خود اعطا می‌کردند. هزینه‌ی نگهداری از فیل‌های سفید به قدری زیاد بود که جز دردسر برای صاحبان جدید خود دستاوردی به همراه نداشت. از طرفی هزینه‌ی هنگفتی که در طول سال‌ها صرف آن‌ها شده بود باعث می‌شد تا از بین بردن این فیل‌های سفیدِ بی‌فایده تصمیم راحتی نباشد.

بعدها نظریه‌پردازان و سرمایه‌گذاران دوران مدرن با استفاده از این پدیده اصطلاحی ساختند تا دارایی‌ها و پدیده‌هایی را توصیف کنند که حفظ آنها، بدون آنکه مقصود اولیه و مورد انتظار را برآورده کنند، هزینه‌ی زیادی روی دست صاحبانشان می‌گذارد. برای نمونه، شهری را در نظر بگیرید که برای میزبانی جام جهانی یا المپیک مجبور به احداث ورزشگاه‌های متعدد و غول‌آسایی شده است. پس از برگزاری تورنمنت، نه دلیلی برای حفظ آن ورزشگاه‌ها دارد و نه جمعیت یا رویداد قابل اعتنایی برای استفاده و پر کردن آنها! اما هزینه‌ی هنگفتی که برای ساخت و نگهداری از این زیرساخت‌ها پرداخت کرده و می‌کند، آنها را تبدیل به فیل‌های سفیدی کرده که خلاص شدن از شرّ آنها به اراده‌ای بزرگ نیاز دارد تا جامعه را از هزینه‌های بی‌فایدهاش رها بخشد.

این موضوع به عرصه‌ی سیاست هم قابل تسرّی است. چه بسیار نظام‌هایی که یک استراتژی، سیاست یا تصمیم را چنان به موضوعی حیثیتی تبدیل می‌کنند که رهایی از آن بعدها به کشتن فیل سفید می‌مانَد. تعداد این فیل‌های سفید در نظام‌های ایدئولوژیک مذهبی و غیرمذهبی به سبب حیثیتی شدن تصمیم‌های کلان طبیعتاً بیشتر است و هر چه می‌گذرد، فیل‌های سفید این نظام‌ها هم فربه‌تر می‌شوند. جنگ تحمیلی یکی از همین فیل‌های سفید را در دهه‌ی اول استقرار جمهوری اسلامی متولد کرد. هر چه دفاع از خاک میهن واجب و شکوهمند بود، ادامه‌ی جنگ پس از آزادی خرمشهر توجیهی نداشت و پدیده‌ی جنگ را تبدیل به فیل سفید بزرگی کرد که هرچقدر هزینه‌اش بیشتر، دستاوردش کمتر می‌شد. از طرفی حیثیتی شدن موضوع جنگ حتی در محافل آکادمیک و رسانه‌ای، از بین بردن این فیل سفید را سخت و سخت‌تر می‌کرد تا جایی که پذیرش آتش‌بس که به خودیِ خود اتفاقی شیرین برای جوامع درگیر جنگ است، به جام زهر تبدیل شد.

آمریکاستیزی شاید فربه‌ترین فیل سفید جمهوری اسلامی در چهار دهه‌ی اخیر بوده است. در حالی‌که دولت موقّت مهندس بازرگان به درستی سیاست موازنه‌ی منفی را سرلوحه‌ی امور خارجه‌ی کشور قرار داده بود، اشتباه استراتژیک دانشجویان پیرو خط امام (که بیشترشان بعدها ردای اصلاح‌طلبی بر تن کردند) در اشغال سفارت آمریکا، فیل سفیدی را متولد کرد که هزینه‌اش تا امروز گریبان مردم را رها نکرده است؛ به نحوی که حتی فیل‌سازان سابق (اصلاح‌طلبانِ خطامامی) نیز زورشان به فیل‌بانانِ بعدی برای مهار این فیل سفید نمی‌رسد. هرچند در طول این چهار دهه نقاط عطفی می‌توانست این فیل سفید را از بین ببرد، گاه فیل‌بانان داخلی و گاه فیل‌سواران آمریکایی آن را از مرگ نجات داده و هزینه‌ی نگهداری از آن را هم‌چنان بر دوش مردم ایران نگه داشته‌اند. شاید طلایی‌ترین فرصت برای جامعه‌ی ما در دوره‌ی اوباما-کری به وجود آمد تا با تغییر دادن نظر فیل‌بانانِ داخلی و سپس تعویض دولت در سال ۹۲ شرایط را برای کشتن فیل سفید مهیا کنند. صد افسوس که بازیگوشی برخی از فیل‌بانانِ در سایه از یک طرف و روی کار آمدن ترامپ در آمریکا که سرِ پیری هوای فیل‌سواری به سرش زده بود از طرف دیگر، این فیل سفیدِ زمین‌خورده را دوباره بلند و بر دوش مردم سوار کرد. حال با خروش مردم آمریکا و انتخاب بایدن به عنوان رییس جمهور این کشور شاید آخرین فرصت برای ایران به وجود آمده است. نه اینکه بایدن فیل‌سواری بلد نباشد، بلکه این‌بار شرایط ذهنی دولت جدید آمریکا در تقارن با دولت ترامپ «می‌تواند» بستری را فراهم سازد تا پیش از آنکه در آینده‌ای کابوسوار فیل‌بانانِ داخلی و فیل‌سوارانِ خارجی در جنگی خونین به جان یکدیگر بیفتند و یا جامعه از سنگینیِ این فیل سفیدِ فربه به کما برود آن را بکشند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81749
جناب روحانی! پیروزی بایدن را به مردم آمریکا تبریک بگویید
مهدی نوربخش
جناب دکتر روحانی، رئیس جمهور محترم ایران؛
خوب می‌دانید که انتخاباتِ  این بار آمریکا بین دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات نبود. این انتخابات بین ترامپ از یک‌طرف و نیروهای صلح‌طلب و دموکراسی‌خواه، یعنی اکثر مردم در این کشور، از سوی دیگر بود. بسیاری در آمریکا و در بین جامعه فرهیخته و سیاسی آن اعم از دمکرات و یا جمهوری‌خواه، این انتخابات را بین دموکراسی از یک‌سو و فاشیسم و تبعیض‌گرایی از سوی دیگر تلقی می‌کنند. ترامپ در داخل، به دنبال شکستن حریم‌های قانونی و ارزش‌های دمکراتیک این کشور، که بیش از دو قرن قدمت داشته‌اند، و در خارج به‌دنبال اعمال جنگ و دیپلماسی با تکیه بر فشار، ارعاب و اجبار (Coercive Diplomacy)  بوده است.  در داخل آمریکا،  حریم آزادی رسانه‌ها، این رکن پنجم دموکرسی، را می‌شکست و به قانون، پاسخ‌گویی و شفافیت پشت پا می‌زد. متاسفانه مسیحیان دست‌راستی اونجلیکال، او را انتخاب خدا برای این پست دانسته و نه‌تنها نمی‌خواستند که او در قبال تصمیمات خود پاسخگو باشد، که به‌نام دین،  توجیهی برای شخصیت خودکامه و فاسد او ارائه کرده تا روز به‌روز با افزونی در خودکامگی از اکثر شهروندان این کشور فاصله بگیرد. در زمان ترامپ، گروه‌هایی ‌که به او به‌عنوان رئیس جمهور نظام آمریکا وفادار مانده بودند، شهروند کشور با تمام حقوق و مزایای آن قلمداد گردیده و اکثر مردم و خصوصا جامعه فرهیخته منتقد او در این کشور، دشمنان آمریکا، نظام و رهبری او خوانده می‌شدند. در سیاست خارجی، او در هیچ جای دنیا به‌دنبال بازی برد-برد در مذاکره و رابطه با بقیه کشورهای دنیا نبود. جنگ‌های تجاری او با چین و اروپا و تحریم‌های ظالمانه او بر روی کشور ما همه حکایت از شخصیت مردی می‌کرد که به‌زور و عناد خو گرفته بود.
جناب روحانی! واقفید که فرق‌های فاحشی بین دانالد ترامپ و جوزف بایدن، رئیس جمهور انتخابی این کشور به‌لحاظ منش و روش در سیاست داخلی و خارجی وجود دارد. وزیر امور خارجه شما آقای ظریف،  صحت این اختلاف فاحش را تایید کرده‌اند. در گذشته آقای ظریف تاکید کرده بود که اگر جان کری و بارک اوباما در پروسه عقد قرارداد برجام حضور نداشتند، قراردادی شکل نمی‌گرفت و به نتیجه نمی‌رسید. بهتر از من می‌دانید که امریکا در زمان اوباما در مقابل دو گزینه جنگ و یا تحریم و مذاکره در مقابل کشور ما قرار گرفته بود و از ابتدا اوباما و بایدن علیرغم فشارهای اسرائیل، عربستان سعودی و نیوکان‌های داخلی در حزب جمهوری‌خواه، جنگ با کشور ما را مردود دانسته و مذاکره را انتخاب اصلح خود می‌دانستند. بایدن یکی از ارشیتکت‌های برجام و یکی از حامیان این قرارداد بین المللی بوده و آنرا دست‌آورد بزرگی برای کشور آمریکا در پهنه سیاست خارجی آن در زمان اوباما می‌دانسته است.  بایدن اعلام کرده که اگر ایران به مفاد برجام برگشته و به‌آن پایبند بماند، او و آمریکا هم به برجام برخواهند گشت. او باز اعلام کرده که به‌دنبال تغییر رژیم در ایران نبوده و همچنین نمی‌خواهد اقتصاد کشور ما دچار فروپاشی شود. بر خلاف او، ترامپ به‌دنبال  فروپاشی اقتصاد کشور و نهایتا تغییر رژیم در ایران بود. اگرچه ترامپ بارها در مورد تمایل به مذاکره با ایران صحبت کرد، اما آن مذاکره خصوصا بعد از اخراج رکس تیلرسون از سمت خود در وزارت امورخارجه این کشور، مذاکره ای بود که ناتانیاهو و پامپیو رئوس کلی آنرا طراحی کرده بودند. یکی از اصول این قرارداد جدیدی که آنها از آن یاد می‌کردند، به‌رسمیت نشناختن حق ایران برای داشتن یک برنامه هسته‌‌ای صلح آمیز است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81809
پیروزی «سیستم حاکم» بر «ناسیونالیسم افراطی»
مهدی فتاپور

انتخابات رئیس‌جمهور آمریکا در سال ۲۰۲۰  از نظر کیفی با انتخابات پیشین این کشور در دهه های اخیر متفاوت بود. در این انتخابات دو سمت‌گیری متفاوت در قبال روندهای حاکم برجهان در برابر یکدیگر قرار داشتند. بایدن نیروهایی را که خواهان تداوم روندهای حاکم بر جهان در سی سال گذشته هستند، نمایندگی می‌کرد و ترامپ شورشی علیه این روندها از موضع راست و ناسیونالیستی. هم کلینتون، اوباما و ال گور هم بوش پدر و پسر خواهان تداوم روندهای حاکم بر جهان بودند و حتی سیاست جرج بوش و نئوکنسرواتیوهای حامی وی باوجود تأثیرات بزرگی که بخصوص در منطقه خاورمیانه برجای گذاشت خارج از روندهای موجود نبود. این بار مردم آمریکا در قبال رویکرد آمریکا در قبال کل جهان تصمیم گرفتند.

سی‌وپنج سال پیش جهان به دو قطب تقسیم‌شده بود. در یکسو کشورهای غربی و هم‌پیمانان آن‌ها با نقش برتر آمریکا و در سوی دیگر کشورهای سوسیالیستی و هم‌پیمانان آنان با نقش برتر شوروی. حکومت‌های کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین مجبور بودند یکی از این دو قطب را انتخاب کنند. کشورهای چین و هندوستان که قادر شدند راهی متفاوت اتخاذ کنند استثنا هستند و در آندوران نقش مهمی در اقتصاد جهان ندارند. سیستم اقتصادی حاکم برجهان و تمرکز تولید به‌گونه‌ای بود که کشورهای هم‌پیمان با غرب به دو گروه کشورهای پیشرفته در اروپا ، آمریکای شمالی و ژاپن و کشورهای در حال رشد آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتینی تقسیم می‌شدند. تولیدات پایه‌ای صنعتی و فنّاوری پیشرفته در اختیار گروه اول بود. هیچ چشم‌اندازی برای رشد کشورهای گروه دوم و قرار گرفتن آنان در سطح کشورهای گروه اول بچشم نمی‌خورد. هر تلاشی برای اتخاذ یک سیاست ملی و خارج از دو بلوک جهانی با واکنش خشن، کودتا و سرکوب مواجه می‌شد.

جهان در دوران گلوبالیزاسیون
از سال‌های دهه هشتاد و بخصوص دهه نود میلادی ما با شرایط دیگری در روابط جهانی مواجه هستیم. دگرگونی فناوری ارتباطی و تبادل اطلاعات چهره اقتصاد جهان را در فاصله‌ای کوتاه دگرگون کرد. تمرکز جغرافیایی تولید و مدیریت ضرورت خود را از دست داد. برای مؤسسات بزرگ مالی، صنعتی جهان سودآورتر بود که بخشی از تولید محصولات خود را در نقاطی که نیروی کار ارزان‌تر در دسترس بود انجام دهند. صدور سرمایه این بار نه‌فقط در خدمت تولید مواد خام، مواد واسطه و صنایع مونتاژ بلکه در خدمت تولید بخش‌های مکمل و یا تمامی بخش‌هایی از تولید بود. روندی که با صدور تولید محصولات نیازمند نیروی کار آغاز شد و تا حد تولیداتی که به فنّاوری پیشرفته نیازمند بودند گسترش یافت. این تحولات چهره جهان را دگرگون ساخت.فروپاشی اردوگاه سوسیالیستی نیز این روند را تسریع کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81813
گفتگو با احمد زید‌آبادی و مهدی عربشاهی
«برجام» فقط اشتراک لفظی است

بعد از یک ماراتن انتخاباتی، در نهایت نام جو بایدن از صندوق رای آمریکایی‌ها به عنوان رییس جمهوری منتخب بیرون آمد. چهل و ششمین رییس جمهوری ایالات متحده در میانه‌ی موجی از بیم و امیدها انتخاب شد. احساسات و واکنش‌هایی که مختص آمریکایی‌ها نبود و ایران هم چشمی نگران در پی این انتخاب داشت.
حالا اگر اتفاق جدیدی در ایالات متحده نیافتد و موقعیت بایدن به عنوان رییس‌جمهور تثبیت شود؛ بحث اصلی در ایران عاقبت توافق هسته‌ای و تعیین تکلیف تحریم‌ها خواهد بود. از سوی دیگر واکنش‌های سران جمهوری اسلامی و برنامه‌ی احتمالی آنان در مواجهه با وضعیت جدید هم محل سوال است. برای بررسی وضعیت‌های احتمالی پیش رو با احمد زیدآبادی روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی و مهدی عربشاهی، تحلیل‌گر سیاسی، به گفتگو نشستیم.

https://youtu.be/16QL0vf4FIo
علیه اعدام ۱۸ | سعید مدنی
سیاست اقتدارگرا و اعدام-۲

در سال ۲۰۰۱ و در میانه گذار به دموکراسی، دولت شیلی قانون لغو حکم اعدام را به تصویب رساند. تا آن زمان ۱۲۶ سال بود که حکم اعدام برای جرائم غیرسیاسی به کار برده میشد. مجازات حبس ابد نیز حداقل برای ۴۰ سال صادر می‌شد. این موضوع در جشن عمومی که برای نشان دادن تعهد کامل به زندگی و حق حیات همه زندانیان برگزار شده بود، اعلام شد. بی تردید آن روز، روزی تاریخی بود که گزینه طرفداری از زندگی، گزینه طرفداری از مرگ را شکست داد.

به گفته رامیرز: «حق حیات و حفاظت از آن، حق بنیادین موجودات انسانی است. بدون حیات، موجودی وجود ندارد و بنابراین بدون آن، همه حقوق ذاتی انسانیِ مردم، نقض می‌شود. حکم انجیلی ژان پل دوم با تاکید بر لغو حکم اعدام در متن نظام عدالت کیفری، آغاز قرار گرفتن هر چه بیشتر این نظام در مسیر منزلت انسانی بود. ما این دیدگاه را به اشتراک گذاشتیم».

در جامعه‌ای مثل شیلیِ دوران دیکتاتوری که به حق حیات بی‌احترامی می‌شد، تعهد اخلاقی به تغییر قانونی که کمکی به حل مشکلات جنایی نمی‌کرد، جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار داد. درچنین جایی باید تا حد ممکن برای کاهش تدریجی اعمالی با نمودهای اجتماعی، روانشناختی و اقتصادی شرم‌آلود تلاش شود و امنیت، پیشگیری، عدالت به موقع و مجازات متناسب با جرم بهبود یابد.

بیشتر کشورها حکم اعدام را لغو کرده‌اند. اما وقتی حقوق بشر نقض می‌شود و حاصل مرگ است، در واقع اجرای مجازات اعدام، رویه می‌شود. قتل‌های خارج از رویه قضایی به عنوان یک واقعیت امروزین، مسئله کوچکی نیستند. زیرا واقعاً همان اثرات جبران‌ناپذیر و برگشت‌ناپذیر مثل حکم اعدام را دارند که هنوز در برخی کشورها مشروعیت قانونی دارد.
گزارش‌های بی‌شماری، به‌ویژه از سوی عفو بین‌الملل درباره افرادی که توسط دولت نظامی شیلی دستگیر شده و در معرض رفتار تحقیرآمیز، غیرانسانی و بی‌رحمانه‌ای قرار گرفته‌اند و پس از اعتراف تحت شکنجه محکوم به مرگ شده‌اند، منتشر شده است. درچنین مواردی حقوق بشر به طور کامل نقض شده و با محکوم و خانواده‌اش برخوردهای غیرانسانی صورت گرفته است. اگرچه در این زمینه عقاید مختلفی وجود دارد، اما تداوم وجود حکم اعدام در کشورهایی با نظام قضایی نظامی از جمله شیلی، منبع خطرناک نگران کنندهای است. به‌خصوص وقتی در یک وضعیت اضطراری اعلام شود که کشوری جهت رفاه عمومی حکم اعدام را قانونی کرده است.
رامیرز به قتل و ناپدید شدن تازه‌سربازِ نظامی، میخائیل ناش(Michael Nash) در ارتش شیلی اشاره می‌کند. «ناش» زیر بار تیراندازی به سمت گروهی از زندانیان سیاسی در ایکویکو(Iquique) که به دروغ بر اساس قانون زمان جنگ متهم شده بودند، نرفت. او دستگیر و به اردوگاه پیساگوا (Pisagua)در شمال کشور برده شد و در آنجا ناپدید شد. در این پرونده که منحصر به فرد نیز نیست، مرد جوانی که خدمت نظامی اجباری انجام میداده به خاطر سرپیچی از دستور قتل افراد بی گناه، کشته شده است. این تناقض، بیرحمی و مثال آشکاری بود از اینکه چگونه دولت‌ها در زمان اضطرار، اجازه اِعمال رفتارهای توهین‌آمیز و غیرمنصفانه به خود می‌دهند و آنها را قانونی می‌سازند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81852
استراتژی‌های لابی‌‌و دسترسی فعالان حقوق بشری ایرانی به نهادهای اتحادیه اروپا
عبدالله بائی لاشکی

بروکسل به عنوان مرکز نهادهای اتحادیه اروپا پس از واشنگتن، دومین مرکز لابی گری در جهان است. بر اساس آمار موجود در پورتال مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا، ۱۱۸۸۳ سازمان به‌طور رسمی در این پورتال ثبت نام کرده‌اند. در این میان جدا از اتحادیه‌های تجاری، اندیشکده‌ها، شرکت‌های حقوقی و سازمان‌های مردم نهاد حقوق بشری نیز مشغول به فعالیت هستند. به طور کلی این پرسش که «لابیگران در سطح اتحادیه اروپا از چه راههایی در روند تصمیم گیری‌های نهادهای اتحادیه اروپا خصوصاً پارلمان اروپا اعمال نفوذ می‌کنند؟» توجه بسیاری از محققین را به خود جلب کرده است. اما جدا از بحث کلی در خصوص، دسترسی بازیگران غیر دولتی به نهادهای اتحادیه اروپا و نقش و چگونگی دسترسی بازیگران غیردولتی حقوق بشری ایرانی در این زمینه موضوعی است که تا کنون به آن پرداخته نشده است. برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید اهداف اصلی لابیگرها در سطح اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار گیرند.

از آنجایی که شورای اروپایی و شورای وزیران به دلیل ماهیت نهادی تمایل زیادی ندارند تا خود را در دسترس گروه‌های ذی نفوذ قرار دهند، بازیگران غیردولتی تلاش می‌کنند تا امکان دسترسی به کمیسیون و پارلمان اروپا را مورد آزمایش قرار دهند. کمیسیون اروپا به عنوان مسئول طرح و ارائه پیشنویس قوانین به پارلمان و شورای وزیران، اولین مخاطب لابیگران است. از سوی دیگر، کمیسیون اروپایی نیز از این امر استقبال می‌کند. کمیسیون اروپا به دلیل محدویت نیروی انسانی و کمبود تخصص گرایی، از طریق تماس با بازیگران غیر دولتی به اطلاعات تخصصی مورد نیاز کمیسیون در خصوص حقوق بشر دست پیدا می‌کند. دومین مخاطب سازمان‌های حقوق بشری که در اتحادیه اروپا لابی می‌کنند، پارلمان اروپا است که می‌تواند با توجه به اختیارات خود پیشنویسی که از طرف کمیسیون ارائه شده است را تصویب کرده و یا تغییر دهد. لابیگران برای ترقیب نمایندگان پارلمان برای فراهم کردن دسترسی آنها به روند تصمیم گیری‌های پارلمان با ارائه اطلاعات، مشاوره و تفسیر قوانین به آنها کمک می‌کنند. در این مبالات متقابل، تصمیم گیرندگان درگیردر این مبادلات، دسترسی به روند سیاست‌گذاری را برای بازیگران غیر دولتی فراهم می‌کنند. این در حالی است که بازیگران غیر دولتی در ازای آن اطلاعاتی را فراهم می‌کنند که برای تصمیم گیرندگان مفید است.

این نوشتار این استدلال را مطرح می‌کند که تأثیر بازیگران غیردولتی در سیاستگذاری پارلمان اروپا توسط منطق تبادل دسترسی اطلاعات هدایت می‌شود و این مسئله توسط تحقیقات آکادمیک اثبات شده است که این گروه‌ها در تصمیم گیری‌های پارلمان اروپا نقش اساسی دارند. این نظریه با این فرض آغاز می‌شود که سیاستگذاران از پیامدهای تصمیم‌های بالقوه خود اطمینان ندارند و بنابراین اطلاعاتی راجع به تأثیرات احتمالی پیشنهادهای جایگزین و واکنش‌های احتمالی به منافع آنها در حوزه‌های انتخابیه خود را مطالبه می‌کنند. بازیگران غیردولتی به دلیل اینکه غالباً دارای اطلاعات مورد نظر نمایندگان پارلمان اروپا هستند، برای آن‌ها جذاب‌اند. بازیگران غیر دولتی تمایل دارند در موضوعاتی که بیشتر منافع آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد دارای تخصص کافی باشند و غالباً اطلاعات برجسته سیاسی را بر اساس نظرات حوزه‌های انتخابیه نمایندگان پارلمان اروپا و یا دیگر سیاست‌گذاران تهیه میکنند. اما آنچه که این بازیگران فاقد آن هستند و تمایل به آن دارند، دسترسی به تصمیم گیرندگان است که پیش شرط تأثیرگذاری بر روند تصمیم گیری‌های سیاست‌گذاران است. در واقع “اطلاعات” حلقه‌ای است که دو گروه درگیر در لابیگری را به هم متصل می‌کند. آدام چالمرز اعتقاد دارد واحد پولی لابیگری در اتحادیه اروپا “اطلاعات” است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81836
رابطه با آمریکا یا «جواب خدا»

در طول چهل سال گذشته، موضوع رابطه با امریکا همواره یکی از چالش‌های مهمی بوده که نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران با آن دست به گریبان بوده است و یکی از کسانی که بسیار تلاش کرد تا راهی برای عبور از این بحران‌ و این چالش بیابد، هاشمی رفسنجانی بود. وی در خاطرات خود به این نکته اشاره داشته است:

«زمان ریاست‌جمهوری، آقای روحانی، مشاور من و رئیس شورای عالی امنیت ملی بود. نظر او هم مثل من است که ما باید مسئله‌مان را با آمریکا حل کنیم. آقای روحانی برای منافع و ضررهای این کار دو ستون درست کرده بود. من بر آن اساس و نظر، و ضمن این‌ که خودم هم نظراتی داشتم و اضافه کردم، رفتم و با آقا صحبت کردم»….
«خیلی بحث کردیم. یکی – دو ساعت بحث کردیم {در باره آمریکا} و به نتیجه نرسیدیم. معمولاً وقتی با ایشان اختلاف داشته باشم، نهایتاً نظر ایشان را برای خودم حجت می‌دانم. چون ایشان رهبر هستند و حق اظهار نظر قاطع دارند. همین الان هم همین‌طور است. من گفتم نمی‌توانم حرف دیگری به شما بزنم و فقط مسئلۀ ما و خداست. بالأخره در روز قیامت از من و شما می‌پرسند چرا این‌ همه ضرر و مشکلات برای نظام و مسلمانان ایجاد شد. اگر این‌ها را بر عهده می‌گیرید، من دیگر حرفی ندارم. ایشان گفتند: بله، جواب خدا با من باشد.» (ص۶۷۵)

در گفت‌وگوی فوق، حسن روحانی نیز با هاشمی هم‌نظر است و منافع و ضررهای رابطه با امریکا را برای رهبری توضیح می‌دهند. تلاش این دو، بی‌سرانجام است و به نتیجه مورد انتظار که همانا برقراری رابطه با امریکاست، نمی‌رسند.

در نگاه اول از متن چنین برمی‌آید که چالش اصلی حاکمیت و مردم، حل مسئله امریکاست اما اگر دقیق‌تر و عمیق‌تر به این گفت‌‌وگو نگریسته شود به سادگی عیان می‌گردد که امر بحران‌زا در جمهوری اسلامی فقدان رابطه با آمریکا نیست بلکه آن است که مسئولین خود را در برابر مردم مسئول و پاسخگو نمی‌دانند. هاشمی، به هیچ وجه، نگران نظر و رأی مردم نیست و نمی‌گوید اگر مردم از ما در باره این همه مسائل و آسیب‌ها توضیح بخواهند، چه توجیهی داریم بلکه همه چیز را به قیامت و خدا حواله می‌دهد و خامنه‌ای هم جواب به خدا را برعهده می‌گیرد. یعنی اینان مردم را دچار مسائل و مشکلات بی‌شمار می‌کنند و از آنجایی که قدرت خود را عطیه و هدیه‌ای الهی می‌دانند به جای پاسخگویی به مردم، نگران چگونگی جواب دادن به خدا هستند. به همین دلیل، بدون توجه به وضعیت نابسامان مردم و بدون توجه به رأی و نظر ایشان، همچنان به راه خود می‌روند و بر این گمان باطل‌اند که گویی دستورات خداوند را اجرا می‌کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81848
فیرحی و فهم عرفی از فقه‌ سیاسی
پیمان عارف

۱-داود فیرحی گرچه خاستگاهش حوزه  بود اما برخلاف بسیاری از چهره‌های پروژه وحدت حوزه و دانشگاه در جمهوری اسلامی و به‌ویژه شخصیت نمادین آن در دانشگاه تهران ، عباس‌علی عمید زنجانی، نه خواستار حوزوی سازی دانشگاه بود و نه علوم انسانی را سکولار و غربی می‌دانست که باید تحت عنوان اسلامی‌سازی کمر همت به نابودی‌اش بست.
فیرحی کاملا به اقتضائات نهادی آکادمی پایبند بود ، روش‌شناسی‌اش علمی و معرفت‌شناسی‌اش عرفی بود.
او بر خلاف بسیاری از آباء روشنفکری‌دینی بضاعتی سترگ در فهم فلسفه ‌سیاسی غرب ، تاریخ و جامعه‌شناسی داشت و باز بر خلاف دست‌کم نحله‌‌ای از روشنفکران دینی ، با بضاعت و عینک تجدد به سراغ فهم سنت می‌رفت نه آنکه سنت را نقطه آغاز خویش قرار دهد و آنگاه هر آنچه از تجدد در خدمت ترمیم سنت بیابد را برگزیند و ملغمه‌ای بیافریند که نام روشنفکری‌دینی بر آن بگذارد.

۲-پروژه بنیادین فکری فیرحیِ متقدم آن چیزی است که در پایان‌نامه دکتری‌اش که تحت عنوان «دانش ، قدرت ، مشروعیت در اسلام» چاپ و منتشر شده. او توضیح می‌دهد: فکر دینی به مثابه نظام دانایی برساخته قدرت که کارکرد اصیل‌اش توجیه و معتبرسازی قدرت مسلط است. خواه قدرت سلجوقی ، خواه صفوی و خواه قاجار و پهلوی.
در این نگاه که متکی بر تبارشناسی میشل فوکو در آثاری همچون تاریخ جنسیت ، تاریخ زندان و تاریخ جنون است، فیرحی می‌کوشد با توضیح توازن قدرت بین نهاد دین و نهاد سلطنت از یک سوی و سوگیری‌ و اراده معطوف به دانایی نزد نهاد سلطنت از سوی دیگر ، ادوار فقه‌سیاسی و نظریات مسلط بر آن را توضیح دهد.
در این فهم تبارشناسانه سه‌گانه «دانش ، قدرت و مشروعیت» همزاد یکدیگرند ؛ قدرت نظام دانایی را بر می‌سازد ؛ دانش ، مشروعیت می‌آفریند و مشروعیت ، قدرت را بازتولید می‌کند!
سه‌گانه دیگر فیرحی سه‌گانه «امر واقع ، نص و عقل» است و فقه که ابزاری برای فهم نص بر مبنای سنتز امر واقع و عقلانیت است. سنتز امر واقع و عقلانیت که موجب می‌شود تا گفتگویی کاملا عرفی با نص صورت گیرد و نص بر مبنای پرسش‌های عرفی شهروندان و نه قدسیتی پیشینی خوانده شود.
در برساخت سنتز عقل-واقع نیز باز پای قدرت به میان می‌آید و به مثابه عرفی‌ترین وجه بشری از طریق سامان امر واقع و نیز عقلانیت مسلط ، خود را بر نص تحمیل می‌کند.
حال دیگر می‌توان از نص خادم سخن گفت. نصی که از طریق فقه ، جامه نظام دانایی موجه و مشروع را پوشیده و جز از طریق فقه به سخن در نمی‌آید.
فقهی که خود مقهور امر عرفی ، جهان اجتماعی و نظام دانایی مسلط است.
۳-آن‌گاه توجه ویژه فیرحی متوجه نظریه مشروطیت و برساخت «فقه سیاسی خادم مشروطیت» نزد شاگردان شیخ مرتضی انصاری همچون آخوند خراسانی و نائینی می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81867
همهمه در ریاض، سکوت در تهران

زیتون ـ یلدا امیری
: روابط مدتها است که تیره و تار است، جمهوری اسلامی پس از ۴۲ سال هنوز نتوانسته روابط خود را با همسایگان حاشیه خلیج فارس حتی به نقطه صفرِ بی‌طرفی برساند و البته از آن سو نیز تمایلی برای اصلاح روابط وجود ندارد. در میان کشورهای همسایه ایران در خلیج فارس خصوصا از چشم عربستان سعودی ایران یک رقیب و بدتر از آن یک دشمن دیده می‌شود. ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی روز ۲۲ آبان در سخنرانی سالانه خود در مجمع مشورتی این کشور که عالی‌ترین نهاد مشورتی دولت است از جامعه‌جهانی خواست تا «موضعی قاطع» در برابر برنامه‌های اتمی و موشکی و سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کنند.
چنین درخواستی از سوی پادشاه عربستان سعودی درست در زمانی انجام شده که پیروزی جو بایدن نامزد دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا رقم خورده و دونالد ترامپ رئیس جمهوری که سیاست «فشار حداکثری» را در مقابل ایران اعمال کرده و می‌کند، به احتمال قوی تا دو ماه دیگر رفتنی است. در مقابل جو بایدن در مناظرات انتخاباتی و یادداشت‌های خود در مطبوعات اعلام کرده که به شرط و شروطی به توافق هسته‌ای با ایران باز می‌گردد و این تلویحا به معنای رفع تحریم‌های ایران است.
پادشاه عربستان چه گفت؟
پادشاه عربستان سعودی بالاترین مقام سیاسی این کشور در موضعی تهاجمی گفت:« پادشاهی سعودی از جامعه جهانی می‌خواهد تا موضع قاطعی نسبت به رژیم ایران اتخاذ کنند.»

او گفت پادشاهی عربستان بر خطرات «پروژه منطقه‌ای ایران، دخالت در امور کشورهای دیگر، حمایت از تروریسم و دامن زدن به فرقه‌گرایی» تأکید دارد و از جامعه جهانی می‌خواهد تا با موضع‌گیری قاطع در قبال ایران «مانع از تلاش‌های این کشور برای دستیابی به فناوری هسته‌ای و توسعه موشک‌های بالستیک» شود.
پادشاه ۸۴ ساله عربستان حدود یک ماه و نیم پیش نیز از طریق ویدئو کنفرانسی در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرده و گفته بود، ایران با بهره‌گرفتن از مزایای برجام اقدام به گسترش فعالیت‌های تروریستی کرده است.
البته مقامات جمهوری اسلامی بارها سخنانی از این دست را اتهام دانسته و آن را رد کرده اند.
متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81874
سراب باخودی، سودای بی خودی
سروش دباغ

به نام خداوند جان و خرد. خیلی خوشوقتم که در جمع هموطنان عزیز در اوکلند کالیفرنیا حاضرم. قرار است در باب خودشناسی عارفانه با یکدیگر گفتگو کنیم. می­کوشم نکاتی را به اختصار عرض کنم. بعد هم پرسش و پاسخی در این باب خواهیم داشت.
وقتی دوستان با من در میان گذاشتند که در جمع عزیزان حاضر شوم و موضوعی اخلاقی – عرفانی را پیشنهاد کردند؛ تصمیم گرفتم یک غزل از غزلیات دیوان شمس مولانا را پیش چشم قرار دهم. سپس نکاتی را در خصوصِ آن عرض کنم. پاره ­ای نکاتِ اخلاقی – عرفانی که در این غزل آمده را با هم به بحث می­گذاریم. عنوان بحث چنانکه اعلام شده خوشناسیِ عرفانی است.

خودشناسی
خودشناسی یا خودکاوی از مهمترین مؤلفه ­هایی است که عرفا بر آن انگشت تأکید نهاده ­اند. این از آموزه­ های محوری سنت عرفانی محسوب می­شود. اینکه ما نقاط قوت و ضعف خود را بشناسیم. در برابر خویشتن عریان شویم و بند از بند و تار از پودِ خویشتن بشناسیم، از نکاتی است که قویاً پیشِ چشمِ عرفا بوده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81887
ابومحمد مصری یا حبیب داوود
اسرائیل: مرد دوم القاعده را در تهران کشتیم

https://www.zeitoons.com/81893

زیتون
– نیویورک تایمز در گزارشی افشا کرد که ابومحمد المصری، رهبر دوم شبکه القاعده به دست مأموران اسرائیلی در تهران کشته شده است. او در انفجار سفارت آمریکا در کنیا و تانزانیا دست داشته.
بنابر این گزارش ابومحمد المصری «به سفارش آمریکا» به قتل رسیده است.
روزنامه نیویورک تایمز در شماره ۱۳ نوامبر از عملیات مخفیانه مأموران امنیتی اسرائیل در تهران پرده برداشته است. به نوشته این روزنامه شخصی که روز ۱۸ مرداد گذشته در محله پاسداران تهران به قتل رسید، ابومحمد المصری، از سران القاعده و مرد دوم این شبکه تروریستی بوده است.

بیشتر بخوانید: قتل یا «ترور شبیه سمپات‌های موساد»

بنا بر این گزارش المصری با نام اصلی عبدالله احمد عبدالله، هدایتگر اصلی دو عملیات بمب‌گذاری در سفارت‌های ایالات متحده در کنیا و تانزانیا بوده و نیروهای اسرائیلی او را در تهران با مأموریت از سوی آمریکا کشته‌اند.
گفته می‌شود که ابومحمد مصری، از سال‌ها پیش در ایران بوده و نهادهای امنیتی آمریکا همواره او را زیر نظر داشته‌اند.
ابومحمد مصری از سال ۱۹۹۸ طراح چندین عملیات تروریستی از جمله بمب‌گذاری در سفارت‌خانه‌های ایالات متحده در کنیا و تانزانیا بوده که در جریان آن‌ها بیش از ۲۰۰ نفر به قتل رسیدند و حدود ۵۰۰۰ نفر زخمی شدند.

نفر دوم القاعده در همسایگی مهدی مهندس
رسانه‌های ایران روز ۱۹ مردادماه امسال خبر دادند که حبیب‌ داوود، استاد تاریخ و ۵۸ ساله، و دخترش مریم، ۲۷ ساله، شامگاه جمعه، ۱۷ مرداد، در حوالی گلستان یکم در خیابان پاسداران تهران به ضرب چهار گلوله کشته شدند.

به گزارش خبرگزاری مهر، در این حادثه از سوی یک موتوسوار «از سمت راننده» پنج تیر شلیک شده که «۴ تیر شلیک شده» به خودرو برخورد کرده و «شلیک پنجم هم به یک ماشین دیگر که در حال عبور بوده اصابت» کرده است.
بر اساس این گزارش، این دو نفر سوار بر یک خودروی ال‌۹۰ سفید در حال حرکت بودند و حادثه ساعت ۹ شامگاه جمعه رخ داده است.
در این گزارش آمده که به دلیل باریک بودن و یکطرفه بودن کوچه “فقط عابر پیاده و یا موتورسوار می‌توانسته از طرف پیاده رو تیراندازی کند.
اکانت «عماد» در توییتر که نخستین بار این خبر را منتشر کرد، نوشت که این اتفاق «حوالی منزل» ابومهدی المهندس رخ داده است.
ابوالمهدی مهندس،‌ معاون نیروهای حشدالشعبی سیزدهم دی پارسال در حمله پهپادهای آمریکایی در فرودگاه بغداد در کنار قاسم سلیمانی کشته شد.
خانواده این فرمانده ارشد نظامی که چند دهه با سپاه پاسداران همکاری داشت، سال‌هاست ساکن تهران هستند.
حال اما نیویورک تایمز با تکیه بر تحقیقات چهار منبع امنیتی همچنین نوشته است، مریم مصری همسر حمزه بن لادن، جانشین و پسر اسامه بن لادن، رهبر سابق شبکه القاعده بوده است، که سال گذشته طی عملیات ضدتروریستی در مرز پاکستان و افغانستان به قتل رسید.

تکذیب جمهوری اسلامی
در پاسخ به این گزارش نیویورک تایمز، سخنگوی وزارت خارجه ایران صبح شنبه، ۲۴ آبان‌ماه، «ادعای ترور» و همین طور «هرگونه حضور اعضای این گروه در ایران» را «قویا» تکذیب کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81893
بیانیه جمعی از فعالان سیاسی و مدنی
پاسخ به اعتراضات آبان مشت آهنین بود

زیتون
– در سالگرد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ جمعی از فعالان سیاسی٬ اجتماعی و حقوق بشری بیانیه‌ای صادر کردند.

به گزارش «زیتون» امضاءکنندگان این بیانیه  با اشاره به این‌که «تعداد انسان‌های مظلومی که خون‌شان در آبان بر زمین جاری شد حتی بیش از جمع چهار شورش و اعتراض علیه استبداد پیش از انقلاب» بوده پرسیده‌اند «چگونه تعداد قتل و کشتار در اعتراضات چند روزه آبان را توجیه می‌کنید»؟

در بخشی از این بیانیه آمده است: «در غروب جمعه ۲۴ ابان ۱۳۹۸ مردمِ خسته از گرانی، بیکاری، فساد و غارتگریِ منابع عمومی، با اِشغال خیابان‌ها اعتراض خود را به ظلم، بی کفایتی، ناکارامدی و فساد فریاد زدند تا شاید که گوشی شنوا شود و دلی بلرزد؛ اما پاسخ به این‌همه در آن هفته سیاه آبان مشت آهنین بود. دامنه این سرکوبِ کم‌سابقه و آتش خشونت سازمان‌داده شده حاصلی جز ریختن خون گرسنگان بر زمین و بازداشت توده‌های محروم نداشت.»

این بیانیه افزوده است:«این خطای مکرر همه قدرتمداران مستبد تاریخ است که تصور می‌کنند با زورِ نامشروع و داغ و درفش می‌توان جامعه سراسر بحران را به آرامش و سکون رساند. تا کی می‌توان تهیدستان، پابرهنگان، جان‌به‌لب‌رسیدگان، حاشیه‌نشین‌ها، جوانان عاصی از بیکاری و زنان شورش‌کننده بر تبعیض را با ایجاد رعب و ترس و وحشت خاموش ساخت؟

امضاءکنندگان در پایان ضمن هشدار بر «تداوم سیاست‌ها و شیوه های استیلاجویانه حکمرانی کنونی» از حاکمان خواسته اند که «خشونت‌های ساختاری» را متوقف، «بازداشت‌شدگان» را آزاد و «راه برای شروع گفت‌و‌گوی ملی به منظور اصلاحات ساختاری»  هموار شود.

این بیانیه به امضاء«
هاشم آغاجری- بهمن احمدی امویی- حسن اسدی زید آبادی- پروین اسفندیاری- کمال اطهاری- قربان بهزادیان نژاد- محمود بهشتی لنگرودی- علیرضا بهشتی شیرازی- علیرضا بهشتی- مصطفی تاجزاده- علیرضا جباری- بهزاد حق پناه- امیر خرم- ابراهیم خوش سیرت- معصومه دهقان- صادق ربانی- علیرضا رجایی- بهمن رضاخانی- حسین رفیعی- رضا رییس طوسی- پروانه سلحشوری-سید محمد سیف زاده- احسان شریعتی- گوهر شمیرانی- فیروزه صابر- محمود صدیقی پور- طاهره طالقانی- سیامک طاهری- محسن عمرانی- محمد علی عمویی- احمد فخر عالمی – عزیز قاسم زاده-  ابوالفضل قدیانی- نظام الدین قهاری- محمد رضا کارخانه چین– رحمان کارگشا– فاطمه گوارایی- سیاوش لاهوتی- اسکندرلطفی- فخرالسادات محتشمی پور- محمد محمدی اردهالی- مهدی محمودیان- رضا مسلمی- سعید مدنی- احمد معصومی- عبدالله مومنی- صدیقه وسمقی-  هادی هادیزاده یزدی»
رسیده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:


https://www.zeitoons.com/81909
تسلیت‌نامه‌ی جمعی از نواندیشان دینی ایرانی
به مناسبت درگذشت داود فیرحی
 
هو الحیّ الذی لایموت
 
آن را غمِ دار است که دور از رخِ یار است
ما را چه غم از دار که رخ در رخ یاریم
دی لعل روان‌بخشِ تو می‌گفت که خواجو
خوش باش که ما رنج تو ضایع نگذاریم
 
هنگامی که خبر درگذشت برادر عزیزمان جناب حجة الاسلام دکتر داود فیرحی منتشر شد، بسیاری از نحله‌های مختلف فکری، اجتماعی و فرهنگی غمگین شدند و این مصیبت را تسلیت گفتند؛ زیرا موافقان‌اش رفیقی دانا و توانا را در اوج شکوفایی و ثمردهی فکری و اجتماعی از دست داده بودند و مخالفان‌ منصف‌اش جای رقیبی آراسته به تسامح، تواضع و گشودگی را خالی می‌یافتند. چنین اتفاقی در این روزگار که صف‌آرایی‌های سیاسی و اجتماعی آلوده به انواع کدورت‌ها و خشونت‌ها است در حکم کیمیا است!
 
آن‌چه داود فیرحی را از دیگران متمایز می‌کرد نه فقط مقال پرثمر او که مرا‌م پرمهرش نیز بود؛ مرام و ادبی که ایران ما بیش از همیشه بدان محتاج است. او از یکسو جهان و زبان حوزه و دانشگاه را به خوبی می‌شناخت زیرا دانش‌آموخته و مدرّس هر دو حیطه بود و از سوی دیگر اندیشه‌اش را به آبروی‌اش نمی‌آمیخت تا مبادا هر جا که نقدی می‌شنود برای حفظ آبرو بر نظر خود اصرار باطل کند و از پیرایش و پالایش رأی خویش محروم بماند. همین ویژگی‌ها بر محبت و معرفت جمع و جامعه‌ای که او را می‌شناختند افزود و فقدان‌اش را بسا سنگین‌تر کرد.
 
کارنامه‌ی فکری فیرحی در عمر کوتاه اما پرثمرش ۱۰ کتاب، بیش از ۶۰ مقاله و ده‌ها مباحثه‌ی بی‌پرده و بی‌پروا با صاحب‌نظرانی بود که از مخالفان جدی آرای او بودند و با همه‌ی اختلافاتی که با دیگر نواندیشان دینی ـــ به ویژه در تعریف، تبیین و کاراییِ «فقه سیاسی» داشت ـــ در یک نقطه با آن‌ها اشتراک نظر داشت: او اصالت درخت دین را در انسانی بودن میوه‌اش جستجو می‌کرد و پیوسته به گره‌های کور نسبت میان دین و آزادی و نیز نسبت میان سنّت، مدرنیّت و مدنیّت می‌اندیشید.
 
زنده‌یاد فیرحی در سال‌های اخیر دل‌مشغول نقد و واکاوی آفت و ظرفیّت جریان‌های کهن اسلام‌گرا از جمله اخوان‌المسلمین مصر بود و از چرخه‌ی باطل استبداد و انقلاب سخن می‌گفت. بازخوانی تجربه‌ی مشروطه و بازاندیشی در مفهوم وکالت و ولایت و نیز نقد اصول حکم‌رانی و چاره‌جویی برای آمیختگیِ فقاهت و سلطنت از نقطه‌های برجسته‌ی نقدها و تأمّلات اوست، نقاطی که میراث گران‌بهایی برای دانش‌پژوهان الهیات سیاسی، فقه مشروطه و اندیشه‌ی سیاسی اسلام به جای می‌گذارد.  
 
ما اکنون سوگوار فقدان آن انسان صدیق و ژرف‌کاو هستیم. از خداوند برای خانواده و شاگردان آن مرحوم شکیبایی آرزو داریم و برای جان زلال و روح بزرگ‌ آن دانشی‌مرد افتاده‌منش رحمت و غفران الهی می‌طلبیم و از سویدای دل آرزو می‌کنیم که آینده‌ی ایران از این مرام و منش تهی نمانَد.
 
و یبقیٰ وجهُ ربک ذوالجلال و الإکرام
 
 
حسن یوسفی اشکوری
محمّدجواد اکبرین
میثم بادامچی
محمّد برقعی
رضا بهشتی معزّ
سروش دبّاغ
علیرضا رجایی
احمد صدری
محمود صدری
علی طهماسبی
رضا علیجانی
حسین کمالی
محسن کمالیان
داریوش محمّدپور
محمّدمهدی مجاهدی
مهدی ممکن
یاسر میردامادی


https://www.zeitoons.com/81933
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۲
تاسیس نهاد مدنی برای دادخواهی از جنایتی عمدی

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: جمعه ۲۳ آبان و دو هفته بعد از دیدار هیات‌های ایرانی و اوکراینی در تهران دادستانی کل اوکراین اعلام کرد که دولت ایران علیرغم وعده‌هایش هیچ سندی درباره سرنگونی این هواپیما به اوکراین نداده است.
دادستانی اوکراین سرنگونی هواپیمای ۷۵۲ را یک «جنایت عمدی» توصیف کرده و تاکید کرده تا دستیابی به حقیقت این پرونده مختومه نخواهد شد.

این در حالی است که پیش از این و در پی برگزاری دومین نشست هیات اوکراینی با هیات ایرانی در تهران، مقامات اوکراینی اعلام کرده بودند که جمهوری اسلامی قرار است با انتشار گزارشی جزییات بیشتری از آن ماجرا منتشر کند. بر اساس اطلاعات منابع اوکراینی، قرار بود در این گزارش به هویت ۶ متهم این پرونده نیز اشاره شود. اوکراینی‌ها نحوه مواجهه هیات ایرانی با مذاکرات را متفاوت از دور گذشته توصیف کرده و آن را سازنده خوانده بودند، اما در عین حال گفته شد حداکثر میزان مجازات تعیین شده برای متهمان این پرونده ۳ سال زندان است.
در مذاکراتی که دو هفته پیش در تهران برگزار شد، ایران وعده داده بود جزییاتی از شش متهم بازداشت شده در این پرونده را ارائه کند و هیات اوکراینی اجازه یابد تا از این متهمان بازجویی کند. همچنین قرار بوده تا تبلت یکی از خدمه هواپیما که هنوز کار می‌کند و احتمال وجود شواهدی از سقوط در آن وجود دارد به اوکراین ارسال شود؛ اما این وعده نیز عملی نشده است. دولت ایران تا لحظه نگارش این گزارش واکنشی به اطلاعیه دادستانی اوکراین نشان نداده است

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81919