زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
فرار از مسئولیت یا سیگنالی برای مذاکره‌ با آمریکا
دستِ پسِ رهبر، پای پیشِ رییس‌جمهوری

ِزیتون ـ یلدا امیری
: تنها یک روز پس از سخنان رهبر جمهوری اسلامی مبنی بر عدم مذاکره با آمریکا، حسن روحانی، رئیس‌جمهوری، سخنان متفاوتی گفته است. آیت الله خامنه‌ای می‌گوید که مسیر رفع تحریم را یک بار امتحان کرده، چند سال مذاکره کرده، اما به نتیجه‌ای نرسیده است. اما حسن روحانی می‌گوید در صورت بازگشت آمریکا به تعهدات، ایران نیز به تعهدات خود باز می‌گردد.

شاید مقایسه اتحاد جماهیر شوروی با ایران اغراق‌آمیز باشد، اما برخی  وقایع تاریخی در مورد این دو کشور شباهت‌های زیادی  دارد. اوایل سال ۱۹۹۲ اصلاح اقتصاد شوروی استانداردهای زندگی بخش عمده‌ای از جمعیت را تخریب کرد. به خصوص گروه‌هایی که از یارانه‌های دولتی و برنامه‌های استحقاقی رفاهی برخوردار شده بودند. در دهه ۱۹۹۰، شوروی متحمل رکود اقتصادی شدیدی شد و در نهایت اتحاد شوروی به‌طور رسمی در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ از هم پاشید. وضعیتی که جمهوری اسلامی هم با آن روبروست شباهت زیادی با سی سال پیش روسیه دارد. تورم شدید، بخش بزرگی از مردم ایران را تحت فشار قرار داده است و مهم‌ترین دلیل سکوت مردم وحشت از سرکوب شدید حکومت است، همان‌گونه که در آبان ۱۳۹۸ اتفاق افتاد.

روحانی به دنبال مذاکره است
حسن روحانی روز ۵ آذر در جلسه هیات دولت گفت: یکی از مظاهر بزرگ پیروزی ملت ایران و شکست حتمی دشمن در این جنگ اقتصادی در دوران ترامپیسم است. آدمی که بدترین جنایت‌ها را در تاریخ علیه دولت‌ها و ملت‌های مستقل مانند ایران و فلسطین انجام داد.
روحانی گفت: دولت آتی آمریکا در برابر آن همه اقداماتی که چهره آمریکا را تخریب کرد، باید کارهای بزرگی را انجام بدهد و بتواند تا حدی اشتباهات گذشته را جبران کند. ما امیدواریم دولت آینده آمریکا در اولین قدم‌هایش سیاست‌ها و اقدامات ضد حقوق بشری و تروریستی ترامپ را به صراحت محکوم کند و سیاست‌های نادرستی که دولت قبلی در طول ۴ سال اعمال کرد را جبران کند.

بیشتر بخوانید:
بازگشت آمریکا به برجام یا بازگشت ایران به تعهدات برجامی؟
آیا «فرقی نمی‌کند» چه کسی رییس‌جمهور آمریکا باشد؟
به گفته او «سیاست جمهوری اسلامی ایران همانطور که بارها ما تأکید کردیم تعهد در برابر تعهد، اقدام در برابر اقدام، کاهش تنش در برابر کاهش تنش، احترام در برابر احترام، تعهدات بین المللی دربرابر تعهدات بین المللی» است.
از نظر رئیس جمهوری اگر چنین اراده‌ای در حاکمان آینده آمریکا وجود داشته باشد، «حل مسئله بسیار آسان است».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82280
آن روز وحشت می‌بارید؛
در حاشیه مراسم ختم دکتر کاظم سامی

حسن یوسفی اشکوری

درآمد
اقدام بسیار به‌جا و مفید تحریریه وب‌سایت «زیتون»  در تنظیم گزارش‌ها و گفت‌وگوهایی در باب قتل‌های مشهور به «قتل‌های زنجیره ای» در دو دهه شصت و هفتاد و از جمله در مورد دوست و همکار فقیدمان دکتر کاظم سامی در مجلس اول که در سال ۶۷ در دفتر طبابتش به شکل غیر منتظره ای ترور شد و به قتل رسید، وادارم که در این ارتباط حداقل  بخشی از خاطراتم را با مخاطبان و هم‌وطنان به اشتراک بگذارم. چند روز پیش در کانال تلگرامی‌ام شرحی در باره دوست دیگرمان مجید شریف نوشتم و حال در اینجا گزارشی از رویدادهایی در حاشیه مراسم ختم دکتر سامی در مسجد حجت بن الحسن در سهروردی شمالی ارائه می‌کنم که شاید پس از ۳۲ سال برای خوانندگان مفید و جالب باشد. بگویم که با دکتر سامی در مجلس اول همکار بودم و خاطرات قابل ذکری از آن بزرگوار دارم که فعلا در این مجال نمی‌گنجد. البته پس از پایان کار مجلس نیز با ایشان دیدارهای مکرر در جلسات مختلف داشته‌ام.

روز ترور سامی من در سفر به شمال در رامسر بودم. عصری به مناسبتی به زنده‌یاد محمد نصرالهی (نماینده آبادان در مجلس اول که بعدها در یک تصادف رانندگی درگذشت) تلفنی تماس گرفتم. پس از احوال‌پرسی طبق عادت گفتم: چه خبر؟ گفت: مگر از ماجرای دکتر سامی خبر نداری؟ اظهار بی‌اطلاعی کردم. گفت: کجایی؟ گفتم در رامسر. ماجرا را تعریف کرد. بی‌اندازه پریشان شدم. نصرالهی گفت سامی در بیمارستان است ولی حالش وخیم است.

وقتی به تهران بازگشتم مراسم تشییع و تدفین سامی انجام شده بود. مهندس سحابی تماس گرفت و گفت خانواده سامی و پدرم و مهندس بازرگان پیشنهاد داده‌اند شما سخنران مراسم ختم در مسجد حجت بن الحسن باشید. بعد توضیح داد چون برخی از پزشکان حکومتی (مانند دکتر شیبانی و دکتر ولایتی و …) اطلاع داده اند و می‌خواهند در مراسم شرکت کنند، آنها با سخنرانی شما مخالف‌اند و سخنران مورد نظرشان آقای حجتی کرمانی (محمدجواد) است. سحابی توضیح داد در این مورد کشکمش زیادی بوده و در نهایت قرار بر این شده که شما در روز سوم سخنرانی کنید و حجتی در مراسم هفتم در حسینیه ارشاد و بدین ترتیب اختلاف برطرف شده است (البته مراسم ارشاد هرگز برگزار نشد و دلیل آن نیز فشارهای نهادهای حکومتی و امنیتی بوده است).

من در پاسخ مرحوم سحابی گفتم مرا معذور بدارید. با تعجب پرسید: چرا؟ گفتم این ایام من حالم بد است و به شدت عصبی و حتی خشمگین هستم و ممکن است زبان از کنترل خارج شود و حرفی بزنم که نه فقط برای من بلکه برای همه شماها خوب نباشد. گفت چرا؟ نمی‌خواستم در تلفن حرف خاصی بزنم و این را مهندس متوجه شد. از این‌رو ایشان گفت بس بگذارید بیایم حضوری صحبت کنیم. چند ساعت بعد آمد به منزل ما. در اتاق دو نفری صحبت کردیم. گفتم به دلیل فاجعه تابستان و کشتار شمار زیادی از زندانیان سیاسی حالم بد است و به‌شدت ناراحت و آزرده‌ام و در چنین حال و هوایی ممکن است فضای اندوهناک قتل سامی و نیز فضای مجلس در من اثر بگذارد و سخنی بگویم که پیامدهایی امنیتی برای من و به ویژه برای همه شماها داشته باشد. زیرا من به هرحال، هم دوست شما هستم و هم سخنران معرفی شده از سوی شماها و از این رو حرف‌های من به حساب شماها نیز گذاشته می‌شود.
ناگزیر باید در این‌جا برای روشن‌تر شدن موضوع اندکی توضیح بدهم

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82303
علیه سکوت

#خشونت_علیه_زنان در تعریف سازمان ملل، هرگونه رفتاری است که می‌تواند به آسیب بدنی، جنسی یا روانی زنان بینجامد. (روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان)

#خط_سوم
ترور محسن فخری‌زاده در «خانه امن» جمهوری اسلامی
«جولان» در تهران

https://www.zeitoons.com/82310

زیتون ـ سولماز ایکدر:
ساعت ۱۲:۳۰ عصر روز گذشته (جمعه ۷ آذرماه) محسن فخری‌زاد مهابادی، چهره ارشد در برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، در منطقه آبسرد دماوند در نزدیکی تهران ترور شد.

محسن فخری‌زاده، نفر اول از راست
محسن فخری‌زاده که از او با عنوان استاد فیزیک دانشگاه امام حسین نیز نام برده می‌شود٬ یک افسر ارشد سپاه پاسداران است و نامش در لیست تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل قرار داشت.

اولین رسانه‌ای که خبر ترور فخری‌زاده را منتشر کرد٬ وب‌سایت رجانیوز٬ نزدیک به سپاه پاسداران٬ بود. پس از آن باشگاه خبرنگاران جوان٬ وابسته به صداوسیما٬ در خبر کوتاهی که در این زمینه منتشر کرد، از او به عنوان «یکی از دانشمندان موثر و رده‌بالای حوزه تحقیقات علمی» نام برده و نوشته است پس از وقوع حادثه «تلاش‌ها برای احیای این شخص به نتیجه نرسیده» است.

بیشتر بخوانید: مرد «مرموز» جمهوری اسلامی؛ از موشکی تا کرونا

روابط عمومی وزارت دفاع نیز با تایید این خبر، از محسن فخری‌زاده به عنوان «رییس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع» نام برده است.
در اطلاعیه وزارت دفاع آمده است که فخری‌زاده در جریان این درگیری «به شدت مجروح» شده و «تلاش تیم پزشکی برای احیاء ایشان موفق نبوده است.»
خبرگزاری فارس٬ وابسته به سپاه پاسداران٬ از جمله آخرین خبرگزاری‌هایی بود که پس از چندین مرتبه تکذیب٬ در گزارشی نوشته است این حادثه در «بلوار مصطفی خمینی شهر آبسرد» رخ داده و در جریان درگیری، صدای انفجار و رگبار شنیده شده است.
این خبرگزاری نوشته است که «سه یا چهار تن دیگر» که عامل عملیات ترور بوده‌اند، در این درگیری کشته شده‌اند.
خبرگزاری تسنیم هم گزارش داده که «برخی نزدیکان آقای فخری‌زاده» همراه او بوده‌اند و زخمی شده‌‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82310
رهبر جمهوری اسلامی و «نفوذ»ش
احسان ابراهیمی
 
برادران من! اگر از هزینه‌های سنگین و عملیات عظیم خود نتیجه نمی‌گیرید شاید صحنه درگیری را اشتباه گرفته‌اید؛ در خیابان با سایه‌ها می‌جنگید حال آن که در میدان وجدان‌های مردم، خاکریزهایتان پی در پی در حال سقوط است. (میرحسین موسوی، بیانیه شماره ۱۶)

وقتی برجام به نتیجه رسید، رهبر جمهوری اسلامی که خود با دور زدن دولت کودتا، مذاکرات با آمریکا را در عمان کلید زده بود، از ترس باختن در داخل، توهم «نفوذ» را کلید زد تا بتواند آثار و نتایج داخلی توافق بین‌المللی را کنترل و خنثی کند. اما ناظران آگاه و رصدکنندگان مدیریت سه دهه‌ای وی می‌دانستند این سناریوی جدید، هم کاربردی داخلی دارد و هم نشانه ضعف وی است. از آن روز که وی نفوذ را کلید زد تا امروز صدها نفر از نخبگان و مردمان عادی و بی‌گناه این مرز و بوم به اسم رمز نفوذ دستگیر و زندانی و شکنجه و گاهی اعدام شده‌اند تا بیلان ظالمان دستگاه‌های امنیتی به بیت رهبری پرتر و سنگین‌تر شود و وی آسوده شود حکومتش را نفوذی و نفوذی‌ها تهدید نمی کند اما غافل از آنکه به قول میرمحصور، صحنه درگیری را اشتباه گرفته‌اند. نفوذ واقعی، جولان دستگاه‌های امنیتی اسراییل و غرب در امنیتی‌ترین مراکز این نظام است و خبر و بی خبر اعدام و دستگیری فلان عضو دون پایه سپاه و پیمانکار بهمان مرکز هسته‌ای به اسم جاسوسی برای موساد، تنها و تنها نشانه استیصال کامل نظام برای حفظ کمترین حد امنیت است. حال آنکه بر همگان روشن است نفوذ موساد و غرب در قلب و مغز این حکومت، فراتر از دون‌پایگان است.

حکومتی که در روز روشن و شب تاریک به خانه بهاییان، دانشجویان، دراویش، محیط زیستی‌ها، اساتید دانشگاه و … می‌ریزد و به اسم همکاری با دولت متخاصم دستگیرشان می‌کند کجا؛ و اینکه نفرات اصلی برنامه‌های موشکی و هسته‌ای در دل پایتخت ترور مسلحانه می‌شوند کجا؟! آیا این‌ها را می‌توان بدون هماهنگی‌های میدانی انجام داد؟ مگر نگفتند یکی از سپاهیان رفت‌وآمد قاسم سلیمانی را گزارش می‌داده است؟ عملیات‌هایی در این سطح از دقت، جملگی نیازمند تایید و حضور نهایی نیروهای داخلی و ناظر بر صحنه برای زدن سوژه است و بدون تایید نهایی میدانی، هیچ گلوله‌ای شلیک نمی‌شود.

نگارنده معتقد است فرض ناآگاهی دستگاه‌های امنیتی از میزان نفوذ سرویس‌های خارجی در سپاه و بسیج و بیت رهبری و … محال است و بالاترین سطوح «ساس» و «واواک» و همان ها که روز و شب در حال دستگیری مردمان عادی به اسم نفوذند، اصلی‌ترین نفوذی‌ها و کارگزاران موساد و سیا هستند. همان‌ها که «کلوب ترور» را می‌سازند و بیگناهان را با شکنجه جلوی دوربین اعتراف می‌نشانند و با جعل پاسپورت اعدامشان می‌کنند، اصلی‌ترین نفوذی‌هتی موسادند.

حتی دیر نیست و غریب نمی‌نماید که حسین شریعتمداری و حسین طائب و محمود علوی و حسین سلامی و … جملگی جاسوسان اسرائیل بوده‌ از آب درایند  و معلوم شود سال‌ها در این جایگاه‌ها فقط به فکر زدن و کشتن مردم مظلوم ایران و در حال خدمت به کشورهای خارجی بوده‌اند.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82314
«دانشمند»‌کُشی، رسمی از رسوم زمانه
ملیحه محمدی

هر چقدر تأسف‌بار اما خیلی غریب نیست چرا که باز بزنگاهی بود! باز وقتش بود که دست کسی از آستین کسی در بیاید. دستی و آستینی از بی‌شمارانی که در قبای خودی‌هاست و هر روز انگار خودی‌تر و محرم‌تر و نزدیک‌تر به دل و دیده‌ی صاحبان قدرت!

فکر می‌کنم بیشترمان نه فقط نگران که شوربختانه منتظر بودیم. چرا؟ چون درست چهل سال است در وسط یک معرکه‌ی بی‌نظیر، معرکه‌ی دلخواه آن دست‌های پوشیده در آستین خودی‌ها و آن چهره‌های نورانی هستیم که صاحبانشان در لباس‌های مقدس از یونیفورم نظامی تا عبای روحانی ایضا میان مهم‌ترین دفتر و دیوان‌ها در رفت‌وآمد هستند تا کی، کِی نوبت هنرنمایی‌اش برسد. البته که کشوری مانند ایران را نمی‌توان با جاسوس و نفوذی برانداخت؛ اما این خطر مدام است که در هر بزنگاه نفس‌گیری یکی از این افعی‌ها را به میان معرکه بیاندازند و آن‌وقت می‌ماند که میدان‌دار کیست و تدبیر چیست!
این‌بار هم نگرانی همه از این بابت‌ها بود. میان هنگامه‌ای که آمریکای بی‌صاحب و معطل میان رفتن ترامپ و آمدن بایدن باقی ناو و ناوچه‌هایش را «در اقدامی تحریک آمیز» ـ بعضی وقت‌ها از اینگونه عبارات استفاده می‌شود ـ به منطقه مشتعل ما راهی کرده است. وقت و هنگامی است که پمپئو و نتانیاهو نیمه‌شبانه و سراسیمه خود را در دامن فراخ بن سلمان می‌اندازند تا ببیند کدام کارت را تا فرصتی هست می‌توانند بازی کنند! و همه می بینیم از روزی که آن باخت و این برد رقم خورده است چگونه اپوزیسیون ِ مثلا برانداز دخیل بسته به ترامپ، در سکوت ناشی از افسردگی، چشمان پر التماسش را میان تل‌آویو و واشنگتن به دو دو انداخته ست! و شاهد بودیم که از این‌سو هم‌پیمانان داخلی این مجموعه، چگونه نگران از اینکه نکند بایدن واقعا امکانی برای تفاهم، صلح و یا اندکی ارامش برای مردم ایران به‌وجود آمده باشد، گریبان خویش را چاک می‌کنند که اگر موشک مرگ بر اسرائیلی دم دست ندارند، اگر دستگیری مفصلی از شهروندان نمی‌توانند راه بیاندازند، عنقریب یک اعدام سیاسی دیگر صورت بدهند. خوب تلاش‌های همیشه هماهنگ‌شان ثمر داد یکی از شاهکارهای‌شان را که برای یکی از روزهای مبادا شاید هم مبادای بزرگتری گذاشته بودند، رو کردند و محسن فخری‌زاده دانشمند هسته‌ای را ترور کردند، به امید احیای همه آن آرزوها و امیدها که نگران از کف رفتنشان هستند و کشتن آن فرصت‌ها که نگران رسیدنشان.

حالا آغاز شده و شدت می‌گیرد نعره‌های تقاص و تلافی و مسابقه رجز خوانی توسط مسئول و غیر مسئول. از نخستین دقایق آغاز کردند البته پس از رشته تأیید و تکذیب‌های محکم و با اطمینان و سرانجام بر باد همیشگی. از اظهارات نبوغ‌آمیز جناب سلامی فرمانده سپاه پاسداران که فرموده بودند، صهیونیست‌ها خودشان می‌دانند که ما کجا به آنها پاسخ داده‌ایم! تا فرمایشات شگفتی‌آفرین امیر حاتمی وزیر دفاع محترم که با چه افتخاری توضیح می‌داد که دشمن قسم‌خورده ی شناخته‌شده، معاونش را به دلیل چه امتیازاتی ترور کرده است و فقط مانده بود آفرین بگوید به این‌همه دقت و کاردانی به‌نوعی که بی اختیار می‌خواستی بگویی پس خاک بر سرتان. همه‌ی اینها انسان را از باقیمانده نبوغی که می‌تواند در راه باشد می‌ترساند.

اما! و علیرغم این نگرانی باید امیدوار بود که حکومت ایران که قطعا خوب می‌داند چرا در چنین موقعیت ویژه‌ای یکی از بی‌شمار نفوذی‌های پنهان زیر نقاب‌های رنگارنگ دست به چنین حرکت بزرگی زده است، بسیار محتاط و عاقلانه عمل کند.


https://www.zeitoons.com/82348
از «صبر استراتریک» تا «انتقام سخت»
یک ترور و چند روایت
 
زیتون ـ محمدرضا سرداری
: ترور (Terror) ) یا قتل (assassination) محسن فخری‌زاده که رسانه‌های غربی او را «پدر برنامه هسته ای ایران» خوانده‌اند؛ موجی از واکنش‌ها را در داخل و حتی خارج از ایران به دنبال داشته است. در آمریکا و اروپا، این عملیات که به اسرائیل نسبت داده شده با اعتراض طرفداران صلح و دیپلماسی روبرو شده است. چهره‌هایی چون «جان برنان» رئیس سازمان سی آی ای در دوره باراک اوباما و همچنین سناتور دمکرات «برنی سندرز» چنین اقدامی را در جهت «تخریب دیپلماسی» توصیف کرده‌اند. یک سخنگوی اتحادیه اروپا نیز چنین اقدامی را مجرمانه و نقض حقوق بشر خوانده است.

واکنش‌ها در داخل ایران اما از هماهنگی و همصدایی برخوردار نیست. چه در میان مقامات امنیتی و نظامی و چه در میان چهره‌های سیاسی، واکنش‌های متفاوتی نسبت به این اتفاق بروز کرده است. در میان این واکنش‌ها، دو محور بیش از همه برجسته شده است. یکی زیر سئوال رفتن نهادهای اطلاعاتی و امنیتی و طرح موضوع وجود حفره‌هایی برای نفوذ در ساختار اطلاعاتی کشور و دیگری انتخاب میان «انتقام سخت» از اسرائیل یا ادامه «صبر استراتژیک».

روایت‌های متناقض از عملیات ترور فخری زاده
از ابتدای انتشار خبر کشته شدن محسن فخری‌زاده تا کنون، روایت عملیات ترور بارها از سوی رسانه‌های نزدیک به سپاه و چهره‌های نزدیک به وی تغییر کرده است. ابتدا گفته شد که وی در اثر اصابت گلوله تک تیراندازان کشته شده است. به روایت جواد موگویی، مستندساز «ارزشی»، یک خودروی سانتافه با چهار سرنشین، چهار موتور سوار و دو تک تیرانداز در این عملیات حضور داشتند. ابتدا به خودروی فخری‌زاده شلیک می‌شود. پس از اصابت چند گلوله به دست و پای وی از خودرو پیاده می‌شود. سپس اسکورت بعدی از راه می‌رسد و یکی از محافظین خود را روی فخری‌زاده انداخته و هم زمان  تیراندازان به سمت او و تیم حفاظت شلیک می‌کنند. در این حمله بر اساس این روایت تعدادی نیز مجروح می‌شوند.

روایت فریدون عباسی، فعال سیاسی اصولگرا با این روایت تناقض دارد. او به نقل از محافظان فخری‌زاده گفته است پس از شلیک به سمت خودروی حامل مقتول، خودروی وی کمی دور از نیسان متوقف می‌شود. فخری‌زاده بدون آن که گلوله‌ای به وی اصابت کرده باشد از خودرو به اتفاق همسرش پیاده شده تا اینکه محافظی خود رو را به روی او می‌اندازد. محافظ در اثر شلیک تیراندازان کشته شده و سپس فخری زاده مورد اصابت گلوله قرار می‌گیرد. اما فرزند محسن فخری‌زاده کشته شدن محافظ را رد کرده و می‌گوید او تیر خورده اما در قید حیات است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82380
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۴| هویت، چراغ، کیهان
پروپاگاندا برای قتل

https://www.zeitoons.com/82162

زیتون ـ مصطفی خسروی
: «آنچه که باعث شد من امشب خودم خواهش کنم که بیایند این برنامه را ضبط کنند صحبتی است که از دو روز پیش شروع شده ولی شاید ده دقیقه قبل یک تلنگر سفتی به روح من خورد. می‌خواستم این صحبت را بکنم که این چیزهایی که در طول این مدت من نوشتم، همه رگه‌هایی از لجبازی شدید دارد و شدیداً پشیمانم از این کار.»

گوینده این سطور هیچ‌گاه مجال آن را نیافت که توضیح دهد کدام «تلنگر سفت» او را مقابل دوربین برنامه «هویت» نشانده بود، چرا که دو سال پیش از پخش این اعترافات، علی‌اکبر سعیدی سیرجانی در یکی از خانه‌های امن وزارت اطلاعات با شیاف پتاسیم به قتل رسیده بود.

 اکبر گنجی نویسنده کتاب تاریک‌خانه اشباح می‌گوید سعید امامی در جلسه شورای استان یکی از استان‌ها مسئولیت اجرا و برنامه‌ریزی این جنایت را پذیرفته و چگونگی آن را شرح داده است. (تاریکخانه اشباح/ص ۳۲۸)

سعیدی سیرجانی تنها روشنفکری نبود که اعترافات اجباری‌اش در سال ۷۵ در برنامه هویت از شبکه اول سیما پخش شد، عزت‌الله سحابی و غلامحسین میرزاصالح نیز دیگر قربانیان این برنامه امنیتی بودند که هر کدام به نحوی مجبور به مشارکت در این سناریو شده بودند. 

بازوی رسانه‌ای قتل‌های زنجیره‌ای
«هویت» علاوه بر اعترافات اجباری این سه تن، شامل مجموعه‌ای از انواع اتهام‌های امنیتی و اخلاقی علیه جمع گسترده‌ای از شخصیت‌های ادبی و سیاسی کشور در آن سال‌ها بود؛ عبدالحسین زرین‌کوب،  هوشنگ گلشیری، داریوش شایگان، محمدعلی اسلامی ندوشن، سید حسین نصر، باقر پرهام، محمود دولت‌آبادی، محمدجعفر محجوب، احمد شاملو، ایرج افشار  و … 

گرچه پخش چنین برنامه‌ای در زمان خود واکنش‌های منتقدان نظام را به همراه داشت اما ۳ سال طول کشید تا همزمانی تهیه، تولید و انتشار این برنامه با قتل بسیاری از دگراندیشان که در سال ۷۵ و پیش از آن رخ داده بود، مورد توجه افکار عمومی قرار گیرد. 
با ترور داریوش فروهر و پروانه اسکندری در آذر ۱۳۷۷ و برملا شدن دیگر جنایات موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای در آن سالها، نقش سازندگان هویت در پرونده قتل‌های زنجیره‌ای بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و این سوال مطرح شد که چه ارتباطی میان سازندگان هویت و دستگاه ترور وزارت اطلاعات وجود داشته و دارد؟ هویت‌سازان در آن مقطع به دنبال چه بودند؟ توجیه قتل‌های زنجیره‌ای یا زمینه‌سازی برای حذف دیگر دگراندیشان؟ 


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82162
ترور فخری‌زاده و سه خطای فاحش محافظه‌کاران افراطی در ایران
مهدی نوربخش

برای چندمین بار یک دانشنمد هسته‌ای و موشکی کشور ترور شد.
محسن فخری‌زاده روز جمعه گذشته توسط عوامل موساد در منطقه آبسرد دماوند (استان تهران) ترور شد. اما اینبار این ترور در مقایسه با گذشته از ابعاد وسیع‌تری برخوردار بود. این بار ترور توسط یک گروه و نه مانند موارد گذشته که توسط دو موتور سوار، عملی شد.

خود این نظم و برنامه ریزی جدید در این ترور،  از شبکه وسیعی خبر می‌دهد که قادر شده‌اند در نزدیکی پایتخت کشور یکی از مهره‌های اصلی برنامه هسته‌ای و عضوی بلند پایه از سپاه پاسداران را نشانه گیری کنند. در گذشته هم چند دانشمند هسته‌ای کشور ترور شده، در تاسیسات هسته‌ای کشور خرابکاری‌های مختلفی صورت گرفته و اسناد هسته‌ای ایران به غارت رفته است؛ اما این بار جاسوسان اسرائیل در درون خاک کشور ما سازمان یافته‌تر، تهاجمی‌تر و بی مهاباتر عمل کرده‌اند.
اما انحرافات فکری محافظه کاران ایران در کجاست؟

انحراف اول: اولین انحراف محافظه کاران افراطی این‌ست که آدرس غلط به مردم می‌دهند و اطلاعاتی را که از طرق مختلف به بیرون کشور درز کرده است را به پای بررسی و تحقیق آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای گذاشته‌اند. از رجانیوز، تا محسن رضایی؛ و گروه بی‌شماری در این طیف با توسل به فریب می‌خواهند بگویند در ایران جاسوسانی در رده‌های مختلف امنیتی کشور رسوخ نکرده‌اند و همه مشکل کشور اجازه بررسی دادن به آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای، بازرسی‌های این سازمان، افشای برنامه هسته‌ای کشور و نام‌های دانشمندان هسته‌ای از طریق این سازمان محدود می‌شود. در حقیقت این گروه پشت مخالفت خود با برجام مخفی شده‌اند و به مردم و حامیان خود اطلاعات غلط می‌دهند. محسن رضایی می‌گوید: «سازمان انرژِی اتمی، باید رژِیم بازرسی‌ها را مورد تجدید نظر قرار دهد و فورا اقدامات حداقلی نظیر تعلیق پخش آنلاین دوربین‌ها، کم کردن تعداد بازرسان و اعمال محدودیت در دسترسی بازرسان به سایت‌ها و دانشمندان هسته‌ای را در دستور کار قرار دهد.» خارج از اینکه معلوم نیست پخش آنلاین دوربین‌ها و یا کم کردن بازرسان چه تغییری در اوضاع ایجاد می‌کند و یا اینکه اصولا آقای رضایی می‌داند در مورد چه چیزی حرف می‌زند، اطلاعات برنامه هسته‌ای ایران تا به حال از طریق سه کانال مختلف از ایران خارج شده و هیچ ربط منطقی به آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای ندارد. فقط انسان‌های جاهلی مثل رضایی‌ها می‌توانند چنین رابطه ای ایجاد کند. اما این کانالها کدامند؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82409
طرح اقدام راهبردی مجلس برای صیانت از کیست؟
دعوا بر سر تصاحب برجامِ نسیه و مذاکره با آمریکا

زیتون ـ یلدا امیری:
مجلس شورای اسلامی روز سه‌شنبه، ۱۱ آذر، کلیات «طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از منافع ملت ایران» را به تصویب رساند. بر اساس این طرح، برخی تعهدات هسته‌ای ایران کاهش و غنی‌سازی اورانیوم افزایش می‌یابد و محدودیت‌هایی بر سر بازرسی از تاسیسات هسته‌ای ایران وضع خواهد شد.
دولت از تصویب کلیات این طرح انتقاد کرده است، گروهی از تحلیل‌گران آن را فروپاشی برجام می‌دانند و بسیاری معتقدند این طرح در راستای محدود کردن دولت روحانی برای مذاکرات مجدد در خصوص برجام است چرا که اصولگرایان قصد دارند سال ۱۴۰۰ امتیاز گفتگو و توافق با غرب را به نام خود ثبت کنند.

دولت روحانی حدود ۹ ماه دیگر بر سر کار است، بسیاری از مردم ایران در سخت‌ترین شرایط اقتصادی که بخشی از  آن حاصل تحریم‌هاست زندگی می‌کنند. در این میان به نظر می‌رسد مجلس جوان انقلابی تلاش می‌کند اوضاع را به گونه‌ای کنترل کند که مذاکره با آمریکا را به تاخیر بیاندازد و سال ۱۴۰۰ یک دولت اصولگرا با آمریکا به توافق برسد. در واقع ادامه شرایط اسف‌بار مردم کمترین درجه اهمیت را در معادلات نمایندگان مجلس دارند.

طرح اقدام راهبردی مجلس برای لغو تحریم‌ها
آیت الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی چندی پیش گفته بود برای لغو تحریم‌ها باید اقدامی راهبردی صورت گیرد. یک فوریت این اقدام راهبردی را مجلس‌نشینان یک روز قبل از انتخابات ریاست جمهوری اخیر امریکا، در روز ۱۲ آبان، تصویب کردند، با تاکید بر اینکه قصد خروج از برجام ندارند هر چند به گفته آنان «برجام در ابعاد گوناگون به کشور خسارت وارد کرده است».
حال در سایه کشتن محسن فخری‌زاده، کارشناس ارشد برنامه موشکی و هسته‌ای جمهوری اسلامی، نمایندگان مجلس طرح را مصوب کردند. به گزارش خبرگزاری‌های ایران، ۲۵۱ نماینده مجلس به کلیات این طرح رای مثبت داده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82419
احسان عابدی
ریشه‌‌های دوقطبی شدن امروز در آمریکا را کجا باید جست؟

https://www.zeitoons.com/82437

نوامبر ۲۰۱۶، هیلاری کلینتون در نطقی که به شکست خود برابر دونالد ترامپ اذعان داشت، گفت که شکاف در جامعه آمریکا، عمیق‌تر از آن‌چه بود که او تصور می‌کرده است. دمکرات‌ها ناباورانه بازی رابه رقیبی باخته بودند که رسانه‌های جریان اصلی و پرنسیپ‌های سیاسی نوظهور را به چالش می‌کشید و همه آن‌ها را در خدمت نظم نوینی می‌دید که لیبرال‌ها در پی آن هستند.

آمریکای شقه شده، آمریکای دو پاره؛ آن‌چه کلینتون در توجیه ناکامی بزرگ لیبرال‌ها گفته بود، این سال‌ها بارها از زبان تحلیل‌گران و مصلحان اجتماعی تکرار شده است، اما به شکل هشدار.

یک ماه قبل از انتخابات اخیر، بیل اشنایدر، مفسر سابق سی‌ان‌ان، گفت که فضای سیاسی در آمریکا از زمان جنگ داخلی تاکنون هیچ‌گاه این چنین دوقطبی نبوده است. مثال‌های بسیاری وجود دارد که پشتوانه چنین ادعایی باشد، از جمله اتفاقاتی که تابستان امسال در پی قتل جورج فلوید رخ داد و تمام فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا را متاثر از خود ساخت، یا تحرکات گروه‌های شبه‌نظامی  راست‌گرا، و از همه عیان‌تر انتخابات روز سوم نوامبر که نسبت مشارکت مردمی در آن از سال ۱۹۰۰ به این سو بی‌سابقه بوده است (۶۶.۵ درصد)؛ اما این تضادها و هماوردی‌ها برای اوج گرفتن به زمینه‌ای بزرگ‌تر از این سه پنج سال نیاز داشته است که ترامپ ظهور کرد.

در حقیقت ریشه دوپارگی شدید امروز جامعه آمریکا را باید در زمانی دورتر جست‌وجو کرد، در دهه‌های‌ ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ که پس از چند دهه،شکاف‌ها رفته‌رفته دوباره فعال می‌شود. به یک معنا شکاف در جامعه آمریکا همیشه بوده تا جایی که برخی تحلیل‌گران بحث اتحاد و همبستگی در این کشور را اساسا «افسانه» می‌دانند، اما طی ایننیم قرن سیاستمداران دو حزب عمده آمریکا و هواداران آنها در حرکتی پیوسته و مدام از هم فاصله بیشتری گرفته‌اند و هر یک به سوی منتهی‌الیه محوری حرکت کرده‌اند که یک سوی آن محافظه‌کاران متعصب قرار دارند و سوی دیگر، لیبرال‌های افراطی.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82437
فخری‌زاده؛ تضاد منافعِ «جمهوری اسلامی» و «ایران»
سولماز ایکدر

ترور محسن فخری‌زاده٬ همچون ترور قاسم سلیمانی٬ حداقل از سوی بخشی از شهروندان ایرانی٬ مورد استقبال واقع شد. این بخش از مردم جامعه برخلاف تمامی آنچه که انتظار می‌رفت از کشته شدن یک ایرانی٬ فارغ از جایگاه و رتبه علمی او٬ به دست٬ احتمالا یک کشور خارجی٬ استقبال کردند.

میزان این استقبال به‌حدی بود که برخی از چهره‌های شناخته شده در فضایی مجازی٬ خشنودان از این ترور را مورد نکوهش قرار داده و بر لزوم همدلی در زمانی همچون ترور یک ایرانی توسط قدرت خارجی٬ تاکید کردند.

در این میان اما آنچه نادیده انگاشته شد علل این شادی در زمان‌هایی از این دست٬ هم‌چون زمان ترور قاسم سلیمانی یا حمله به سفارت‌خانه‌های ایران در کشورهای همسایه٬ بود.
به راستی چرا باید یک ایرانی از کشته شدن یک «دانشمند» هسته‌ای خوشحال شود؟

تقطه بحرانی تضاد حکومت-ملت
محسن فخری‌زاده٬ قاسم سلیمانی٬ نیروگاه هسته‌ای نطنز و … هر کدام نمادی برای جمهوری اسلامی و سیاست‌های منطقه‌ای٬ موشکی و هسته‌ای آن هستند و نمی‌توانند یا نخواستند که خواست عمومی را نمایندگی کنند.

به‌رغم سال‌ها تبلیغِ لزوم دفاع از «عمق استراتژیک نظام»، این سیاست نتوانست تبدیل به مطالبه عمومی شود؛ شهروندانی که لمس کردند چطور سیاست‌های ماجراجویانه جمهوری اسلامی در کشورهای منطقه موجب انزوا٬ فشار اقتصادی و حتی بدنامی ایرانیان در بین ملت‌های منطقه شده است٬ طبیعی است که با این سیاست‌ها احساس همدلی نکنند و چهره اصلی آن٬ قاسم سلیمانی٬ را نه قهرمان خود که نمادی از تضاد منافع جمهوری اسلامی با ملت ایران بدانند.

سیاست‌های موشکی و هسته‌ای نیز همچون سیاست‌ منطقه‌ای جمهوری اسلامی نه عرصه عزت ایرانیان که تبدیل به لج‌بازی رهبر جمهوری اسلامی با منافع ملت ایران و نرم‌های جهانی شده است.

سال‌ها هزینه‌ای که ملت ایران برای پیشرفت صنعت هسته‌ای پرداخته‌اند هیچ دستاورد ملموسی نداشته است. پس از گذشت نزدیک به ۱۵ سال٬ صدور قطع‌نامه‌های پی‌درپی علیه ایران٬ وضع تحریم‌های کشورهای غربی و سازمان ملل هنوز مشخص نیست که صنعت هسته‌ای چه دستاورد مشخصی برای ایران داشته است؟ جمهوری اسلامی در طی تمامی این سال‌ها هزینه‌های هنگفتی را از جیب مردم ایران پرداخته است اما در مقابل هیچ،‌ «دقیقا هیچ»٬ آورده مشخصی نداشته تا بتوان با تاکید برآن پرداخت این هزینه‌ها را منطقی جلوه داد.

صنایع موشکی نیز همچون صنعت هسته‌ای هیاهویی بر سر هیچ بود. گذشته از توان نظامی جمهوری اسلامی که بر سر آن چند و چون بسیار است٬ مشخص نیست که ملت ایران با کدام کشور در جنگ هستند که باید برای تجهیز در مقابل آن هزینه تحریم‌ها را بپردازند تا به توانایی موشکی مجهز شوند.
صنایع موشکی و هسته‌ای ایران حتی برخلاف تبلیغات رسمی نظام ، نقش بازدارنده نیز ندارند که اگر داشتند بر روی موشک‌ها شعار «محو اسرائیل» نوشته نمی‌شد و از تریبون‌های رسمی و غیر رسمی برای کشورهای دیگر منطقه شاخه و شانه کشیده نمی‌شد و تمامی این بلندپروازی‌های تسلیحاتی نظام در تضاد کامل با منافع مشخص مردم قرار دارد.
برای مردمی که درگیر معیشت خود هستند و هر روز با بحران جدیدی اعم از کمبود دارو تا نان مواجه می‌شوند٬ پیشرفت نظامی٬ حتی اگر حاصل هم شود٬ علی السویه است.

تنها تاثیر واقعی و ملموس صنعت موشکی در زندگی مردم ایران بهمن ماه سال گذشته رخ داد؛ زمانی که سپاه پاسداران با موشک به هواپیمای مسافربری اکراینی شلیک و تمامی سرنشینان آن را کشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82420
حسن یوسفی اشکوری
محمد ملکی؛ ۷۰ سال مبارزه با استبداد

دکتر محمد ملکی درگذشت. دریافت چنین خبری در آغاز صبح امروز (چهارشنبه ۱۲ آذر ۹۹) بسی دردناک و می‌توان گفت هولناک بود. یک سالی است که هر چند روز یک بار خبر مرگ عزیزی می رسد. مرگ طبیعی و یا برآمده از بیماری همه‌گیر و عالمگیر کرونا. این فهرست متأسفانه طولانی است. هنوز خیلی از زمان درگذشت خانم قدسیه میرمعز (همسر ملکی) نگذشته و هنوز داغ او برای خانواده و دیگر دوست‌داران این بیت شریف تازه است که مرگ بزرگ خاندان محمد ملکی نیز دررسید. خدایش رحمت کند. برای آن بزرگ رحمت و غفران الهی و برای بازماندگان و بستگان و به طور خاص فرزندان آن عزیز (مریم، موگه، ابوذر و عمار) تسلیت می گویم و برای همه آرزوی سلامتی و شکیبایی دارم.
زندگی و زندگی‌نامه و در واقع کارنامه محمد ملکی بسی پربار است و درخور بررسی و تحقیق همه جانبه؛ کارنامه‌ای که آشنایی با آن برای نسل جوان امروز و نسل های آینده مفید تواند بود. من اگر اطلاعات و تجربه زیسته خودم با ایشان و خانواده اش را گزارش کنم، سخن طولانی خواهد شد ولی در این مجال صرفا به انگیزه نکوداشت و ذکر خیر آن بزرگوار، به گزارشی کوتاه بسنده می کنم.

محمد ملکی در سال ۱۳۱۲ در تهران زاده شده و در سال ۱۳۴۰ در رشته بهداشت و صنایع غذایی از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد. بعدتر به تدریس در دانشگاه پرداخت. پس از پیروزی انقلاب از سوی نخست وزیر دولت موقت به عنوان نخستین رئیس دانشگاه تهران برگزیده شد. اما مدیریت او چندان دوام نیاورد، زیرا در آن دوران پرآشوب، از یک سو دوران فعالیت های گسترده گروه‌های سیاسی در دانشگاه‌ها و کشمکش‌های پیاپی این گروه‌ها بود و از سوی دیگر بر جدال های سیاسی در اردوگاه مقامات حکومتی تازه به دوران رسیده هر روز و یا هر ساعت افزوده می شود. ملکی وفق دیدگاه جریان چپ اسلامی در آن دوران، بر شورای شدن مدیریت دانشگاه اعتقاد داشت و بر دموکراتیک بودن این مدیریت ها تأکید می کرد و البته چنین دیدگاه و سیاستی چندان مطلوب جناح روحانی و به اصطلاح «خط امامی» آن روز، که عمدتا در حزب جمهوری اسلامی متمرکز بودند، نبود. بعدها روشن شد که چرا جناح خط امامی، که به ولایت مطلقه یعنی استبداد مطلقه زیر پوشش مذهب باور داشت و از همان آغاز دنبال آن بود، با چنین تفکری سازگاری نداشت. همان گونه که آیت الله طالقانی، که او نیز در عالی‌ترین سطح، اندیشه ضد تمرکز و ضد انحصارطلبی را نمایندگی می کرد، در آخرین خطبه نماز جمعه اش در بهشت زهرا نسبت بدان هشدار داد و در واقع اعلام خطر کرد.

پس از آن ملکی یک لحظه آرام نگرفت و بر انتقاداتش افزود. در تابستان ۱۳۶۰ بازداشت شد. چند سالی در زندان بود و دشواری ها و شکنجه های هولناک دهه سیاه ۶۰ شامل او هم شد. خود او بارها در باره آن شکنجه ها گفته و نوشته است. در تابستان سال ۶۵ از زندان آزاد شد. پس از آن عمدتا در اشکال مختلف به فعالیت های فرهنگی و سیاسی اش ادامه داد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82504
ز گهواره تا گور آزادی بجوی
#محمد_ملکی
۱۳۱۲ - ۱۳۹۹
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
برجام؛ چکش‌کاری از بیرون، ریزش از درون

https://www.zeitoons.com/82530

@Zeitoons
پیام تسلیت ۱۵۰ نفر از فعالان سیاسی و مدنی
محمد ملکی نمادِ «تقدم وظیفه بر هزینه»

زیتون
- جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در پیام تسلیتی به مناسبت درگذشت محمد ملکی او را نماد بزرگ «تقدم وظیفه بر هزینه» و الگویی برای نسل نوی ایران‌زمین خواندند.

محمد ملکی، اولین رئیس دانشگاه تهران پس از انقلاب سال ۵۷ و از چهره‌های مخالف حکومت جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه، ۱۱ آذرماه، درگذشت.

محمد ملکی ۸۷ سال داشت و سال‌ها با بیماری‌های سرطان و دیابت دست و پنجه نرم کرد.

در ادامه این بیانیه که به امضاء 150 نفر از فعالان سیاسی و مدنی متنوع داخل و خارج از کشور رسیده، آمده است: «او وظیفه مبارزه با استبداد و استیلا و تبعیض را هیچگاه در برابر هزینه بارها زندان و رنج و شکنجه خویش و بسی فراتر از توش و توان جسمی اش واننهاد.»

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

محمد ملکی مبارز دیرپای راه آزادی و عدالت و سربلندی کشور و مردم، پس از هفت دهه تلاش آرمانخواهانه سر برخاک میهن نهاد و آرام گرفت.
دکتر ملکی یکی از نمادهای سترگ «تقدم وظیفه بر هزینه» بود. او وظیفه مبارزه با استبداد و استیلا و تبعیض را هیچگاه در برابر هزینه بارها زندان و رنج و شکنجه خویش و بسی فراتر از توش و توان جسمی اش واننهاد. در صحنه های مهم جدال حق طلبی و دادخواهی در کنار قشرهای مختلف مردم و رنج دیدگان از انواع تبعیض حاضر و ناظر بود. شاید چهره ماندگاری که نسل نوی سرزمین ما از او به یاد داشته باشد پیرعصابدستی است که در سربالایی اوین همچون همه سربالایی های عمرش با عزم و اراده به پیش می رود تا جای خالی بسیاری را پر کند...
ملكى زندانى دو نظام و نمادى از مطالبه آزادى، عدالت و رفع تبعيض بود. او هيچگاه از پاى نايستاد و در مقابل استبداد و ظلم در هر شکل و قالبی، به نوميدى و خاموشى تن نداد.
باشد که جای پای او نشانی شود از مداومت و خستگی ناپذیری برای نسل نوی سرزمین ما و همه تلاشگران و مبارزان راه آزادی و عدالت و نجات ایران زمین از یوغ ستم و تبعیض و تحقیری که حیات انسانی شهروندان ایرانی و تاریخ پر فراز و نشیب این کهن بوم را به خطر انداخته است.
ما برای فرزندان، آشنایان و هم‌فکران زنده یاد دکتر محمد ملکی صبوری و پایداری آرزو می‌کنیم.


https://www.zeitoons.com/82552
برجام؛ چکش‌کاری از بیرون، ریزش از درون

زیتون ـ مهسا محمدی
: از همان آغاز به کار مجلس پیدا بود که میان «دولت اعتدالی» و «مجلس انقلابی» اوضاع چندان دوستانه پیش نخواهد رفت. قالیباف و روحانی رقبایی که در مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ به هم تاخته بودند، حالا دعوا را به قوه مجریه و مقننه کشانده‌اند. 

دعوا این‌بار اما فقط کشمکش دو جناح حکومت بر سر پست اجرایی نیست و با ریاست آنان بر قوای مجریه و مقننه به همه امور معشیتی، سیاسی و امنیتی کشور کشیده شده است. مهمترین دعوای این روزهای مجلس و دولت برجام است و قانون تازه مصوب شده‌ی «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» که دولت آن را بر خلاف نامش نه اقدامی در جهت رفع تحریم‌ها که مانع لغو آن می‌بیند.

بحث برجام در بیرون از مرزهای ایران هم در جریان است. بایدن بازگشت ایالات متحده به توافق، حتی با همان شرایط  دولت و وزیر امور خارجه ایران را هم مشکل ارزیابی می‌کند. دولت ایران می‌گوید حاضر به مذاکره مجدد درباره توافق هسته‌ای نیست و آمریکا و اروپا باید تعهدات خود در این توافق را اجرایی کنند. توافقی که حالا در داخل ایران هم در آستانه از دست رفتن است. جو بایدن اما می‌گوید که در بازگشت به برجام «مسائل»ی مانند برنامه موشکی ایران وجود دارد که به گفته او برای حل آن می‌خواهد با متحدان اروپایی همکاری کند. اظهارات رییس‌جمهور منتخب ایالات متحده در همین آغاز با استقبال اروپا مواجه شده و روز گذشته هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان هم گفت که به توافقی فرای توافق هسته‌ای با ایران نیاز است که برنامه موشک‌های بالستیک ایران را هم در بربگیرد.

با وجود این اظهارات طرف‌های غربی، در حال حاضر سخت‌ترین کار دولتِ مستعجل حسن روحانی چانه‌زنی بر سر پایبند ماندن به چارچوب برجام در بیرون مرزهای ایران نیست. او در ابتدا باید توافق خود را به سلامت از زیر دست بهارستان‌نشینان بیرون بکشد.

شلیک بهارستان به برجام
دولت به اصطلاح اعتدالی، که حالا دیگر در هیچ چیزی غیر از مواجهه‌اش با برجام معتدل نیست، هنوز تلاش می‌کند این سنگر را حفظ کند. مجلس انقلابی اما، این را برنمی‌تابد‌ که روحانی با «دستاوردی» به نام برجام دوران خود را به پایان برساند؛ از یک سو کمر به نابودی برجام بسته، احتمالا به امید توافقی دیگر در دولت انقلابی پیش رو، از سوی دیگر هم با الگوی «مدیریت جهادی» پا را از دایره قانون‌گذاری فراتر می‌نهد و به دولت درس مدیریت می‌دهد و به این ترتیب دعوا بالا می‌گیرد.


https://www.zeitoons.com/82530
وزیر بهداشت: واکسن می‌سازیم تا احساس حقارت نکنیم
سیاست واکسیناسیون و واکسن‌سازی سیاسی

زیتون ـ مهسا محمدی
: وزارت بهداشت بریتانیا اعلام کرده که اولین مرحله تزریق واکسن کرونا در این کشور از روز سه‌شنبه، ۱۸ آذر آغاز می‌شود. روسیه هم از روز گذشته تزریق واکسن کرونا را شروع کرده است. در سایر کشورهای اروپایی هم وعده آغاز واکسیناسیون در ماه‌های آغازین سال ۲۰۲۱ داده می‌شود. 

در ایران اما هنوز بحث ساخت واکسن ایرانیِ کرونا داغ است، همزمان هم زمزمه خرید واکسن‌های ساخته و آزموده شده به گوش می‌رسد. این در حالی است که جانباختگان کرونا در ایران بر اساس آمار رسمی از مرز ۵۰ هزار نفر عبور کرده‌اند.

واکسن ایرانی کرونا؛ شاید تا تیر ماه
در آخرین اظهارات مسئولان در این‌باره روز گذشته، مینو محرز، عضو کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا، که گفته می‌شود یکی از محققان اصلی پروژه ساخت واکسن ایرانی است، گفته «امیدوار» است تا اواخر تیر ماه این واکسن به تولید برسد. این البته به شرطی است که «نتایج مطالعات انسانی واکسن ایرانی هم مانند فاز حیوانی آن خوب و موفقیت‌آمیز باشد». به گفته او این واکسن تابحال «بر روی سه حیوان موش، خرگوش و میمون آزمایش شده است» و تا ۷۰ درصد جواب داده است.

محرز می‌گوید که واکسن ایرانی مشابه واکسن‌هایی است که در کشورهایی مانند چین و روسیه ساخته شده است. او همچنین تاکید کرده که واکسن‌های کرونا تولید خارج هم زودتر از تیرماه به ایران نخواهد رسید.

واکسن ایرانی که از آن صحبت می‌شود «واکسن غیرفعال شرکت شفا فارمد» است که سرمایه‌گذار تحقیقات آن بنیاد «برکت» وابسته به «ستاد اجرایی فرمان حضرت امام » است. پیش از این کیانوش جهانپور  اعلام کرده بود که این طرح پژوهشی با عنوان کارآزمایی بالینی بررسی بی خطری و ایمونوژنیسیتی واکسن غیرفعال کووید ۱۹ در جمعیت سالم برای مطالعه فاز یک، کد اخلاق گرفته است.

روز گذشته امیرحسین قاضی زاده هاشمی، نایب رئیس مجلس ایران هم در حساب توییتر خود نوشت واکسن ایرانی کرونا «تا پایان سال جارى تولید مى‌شود و تولید انبوه آن بعد از عید خواهد بود.» او مدعی شد: «همت ما این است که فقط از واکسن تولید داخل استفاده کنیم.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82605
دردِ بی‌اعتمادی و واکسنِ ایرانی کرونا
طاها پارسا

مینو محرز، محقق اصلی پروژه تولید واکسن کرونای ایرانی و عضو کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا، به خبرگزاری ایسنا گفته است که «واکسن کرونای ایرانی وارد فاز مطالعات انسانی شده و اگر نتایج مطالعات انسانی این واکسن هم مانند فاز حیوانی آن خوب و موفقیت‌آمیز باشد، امیدواریم تا اواخر تیر ماه به تولید برسد.»

ایران در سالیان اخیر مشابه بسیاری از داروهای گران‌قیمت و نسبتا کمیاب خارجی را در داخل تولید کرده است. اگرچه این داروها معمولا به تایید مراجع بین‌المللی یا مستقل خارجی نمی‌رسند و هر ازگاهی تردیدهایی بر تاثیر و عملکرد آن‌ها وارد می‌شود، اما هرچه هست از سوی پزشکان تجویز می‌شوند و سالیانه از سوی هزاران بیمار هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. مثلا در مورد داروهای گران قیمت بیماری ام‌اس از نورابکس مشابه ایرانی داروی فینگولیمود، سینووکس مشابه آوانکس و رسیژن معادل ربیف می‌توان نام برد. نکته مهم این‌که هر کدام از این سه دارو دارای فرمول‌های متفاوت و ساخته‌ی شرکت‌ها و کشورهای مختلفی هستند و نمونه ایرانی آن‌ها در مقایسه با نسخه خارجی تقریبا بهایی ندارد و یا بسیار ناچیز است.

حال احتمال این‌که ایران برای تولید واکسن کرونا هم از این روش بهره بگیرد زیاد است، مخصوصا که خانم مینو محرز در ادامه‌ی گفت‌وگوی خود به ایسنا گفته «واکسن کرونایی که تولید شده، درواقع ویروس ضعیف شده است که مانند واکسن‌هایی است که در کشورهایی مانند چین و روسیه ساخته شده». او درباره تعداد داوطلبان برای آزمایش انسانی هم افزوده «این موارد به تدریج اعلام می‌شود. افراد داوطلب باید واکسن را در دو دوز تزریق کنند و مطالعه انسانی آن باید در سه مرحله انجام شود […]داوطلبان باید بین ۱۸ تا ۵۰ سال بوده، سالم باشند، بیماری خاصی نداشته باشند، قبلا به کرونا مبتلا نشده باشند و تست کووید-۱۹  آنها هم منفی باشد.»
با این مقدمات می‌شود فرض گرفت که ورود واکسن ایرانی کرونا به سیستم سلامت کشور مانند بسیاری از ادعاهای مسئولان امر، چندان هم بلوف نیست، بلکه بسیار هم محتمل است.

اما کرونا حکایت‌های دیگری هم دارد. این ویروس خیلی سریع در دنیا گسترش یافت و در موارد عدیده‌ای «مرگ‌‌بار»است؛ یعنی تقریبا همه به استفاده از آن نیاز خواهند داشت. واکسن‌های تولید شده علیه این ویروس هم در شرایطی غیرعادی و با سرعتی استثنائی تهیه شده‌اند و نگرانی‌های جدی درباره کارکرد و تاثیر آن‌ها وجود دارد. برای مقابله با همین نگرانی‌هاست که در آمریکا بنا شده سه‌تن از روسای‌جمهوری سابق برای جذب اعتماد عمومی در برابر چشمان مردم و در مقابل دوربین رسانه‌های آزاد واکسن را تزریق کنند. نظرسنجی‌ها در اروپا نشان می‌دهد که در اغلب کشورها حدود نصف مردم اعتمادی به واکسن‌ها ندارند و منتظر تاثیر آن بر دیگران می‌مانند. تنها در کشور آلمان، یکی از سازندگان اصلی واکسن کرونا، حدود ۷۰ درصد مردم گفته‌اند که به آن اعتماد می‌کنند. این اعتماد هم بیش از هر چیز نشان از باور ملی و عمومی آلمانی‌ها به محصولات تولیدی کشور خودشان و کارشناسان امر است.

به ایران برگردیم. در این‌جا سخن گفتن از مشکلی به نام «بی‌اعتمادی»، تقلیل موضوع است. بی‌اعتمادی در ایران یک بحران ریشه‌دار و سیستماتیک و فراگیر است. به دولت و سیاست‌مداران که می‌رسد یک بیماری سرطان‌گونه و مهلک است. در ایران می‌شود گفت مردم تقریبا به سیستم دولتی اعتمادی ندارد مگر این‌که خلافش ثابت شود. این ادعا هر از گاهی در نظرسنجی‌ها هم اثبات می‌شود اما بعید است که چندان مورد نزاع باشد.
در ایران سیاست‌مداری را نمی‌توان یافت که جلوی دروبین یک رسانه برود و با تزریق واکسن بتواند اعتماد مردم را جلب کند. با فرض محال که سیاست‌مداری هم مورد اعتماد پیدا شود، کسی به  آن‌چه که به او تزریق می‌شود اعتماد نخواهد کرد. حتی اگر این دو را هم بتوان تامین کرد، دوربین و رسانه‌‌ی قابل اعتمادی که بتواند این ماجرا را گزارش کند وجود ندارد. همه‌ی این‌ها هم که تامین شود باز هم «کار خودشان است»!

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82614
مرگ آیت‌الله خامنه‌ای؛ تکرار یک شایعه

https://www.zeitoons.com/82645

زیتون ـ یلدا امیری
: می‌گویند هیتلر گفته است که دروغ را باید آن‌قدر تکرار کرد تا به حقیقت تبدیل شود. بعضی‌ها هم باور دارند که حقیقت همان دروغی است که خیلی تکرار شده است. هر چه هست سال‌هاست  برخی از مخالفان رهبر جمهوری اسلامی هر از گاهی شایعه‌ای را تکرار می‌کنند، شاید به امید این‌که حقیقت یابد؛ شایعه‌ای که چه‌بسا گاه هدفمند از سوی کسانی طراحی می‌شود که  هدفی کاملا متفاوت را دنبال می‌کنند.

این روزها هم دوباره شایعاتی در مورد حال وخیم و پس از آن مرگ آیت‌الله خامنه‌ای در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. خبری که هر چند بی‌سابقه نیست و پیش از این هم یکی دو بار شایعه آن منتشر شده بود، اما این بار به نظر می‌آید هم از سوی کسانی که امیدوارند درست باشد و هم کسانی که اصرار دارند تکذیب شود، جدی‌‌تر گرفته شده. سه روز پیش برای نخستین بار نشریه آمریکایی نیوزویک خبری را به نقل از یک خبرنگار ایرانی از وخامت حال رهبر جمهوری اسلامی منتشر کرد و در ادامه خبر در شبکه‌های اجتماعی فارسی زبان با استقبال و واکنش زیادی مواجه شد.

خبر نیوزویک از کجا آمده بود؟
نیوزویک به نقل روزنامه‌نگاری ایرانی به نام محمد اهوازی این خبر را منتشر کرد، در خبر آمده است که آیت‌الله خامنه‌ای اختیارات خود را به فرزندش منتقل کرده است زیرا نگرانی‌ها در مورد سلامتی او افزایش یافته است و کشور با مشکلات فزاینده‌ای با اسرائیل و ایالات متحده روبرو است. به نوشته نیوزویک، اهوازی این خبر را در توییترش به زبان عربی منتشر کرده است.
اهوازی همچنین نوشته است که حسن روحانی رئیس جمهور ایران قرار بود روز جمعه (۱۴ آذر) با رهبر ایران دیدار کند اما این دیدار به دلیل وخامت حال آیت‌الله خامنه‌ای لغو شده است.
اهوازی گفته که علت بیماری رهبر جمهوری اسلامی معلوم نیست اما پیش‌بینی کرده که علت آن سرطان پروستاتی است که سال‌هاست با ان دست به گریبان است. البته نیوزویک تاکید کرده که به طور مستقل نمی‌تواند ادعاهای اهوازی را تایید کند.

به نوشته این نشریه، اهوازی که در توییتر به طور گسترده دنبال می‌شود در اوایل سال جاری کمک کرد که میزان شیوع کرونا در ایران آشکار شود در حالی که مقامات سعی در کم اهمیت نشان دادن آن داشتند.

چه کسانی در مورد وخامت حال آیت‌الله خامنه‌ای گفتند
به گزارش خبرگزاری آناتولی، ایدی کوهن، خبرنگار و تحلیل‌گر اسرائیلی نیز در توییتی نوشته است که: «حال جسمی خامنه‌ای وخیم است و برخی خبرها حاکی از آن است که او در کما به سر می‌برد.»
این خبر در اورشلیم پست نیز منتشر شد که رهبر جمهوری اسلامی به دلیل وضعیت سلامتی خود، قدرت را به فرزندش، مجتبی خامنه‌ای، واگذار کرده است.
مجتبی خامنه‌ای، ۵۱ ساله منصب سیاسی ندارد و گفته می‌شود که در قم به تدریس درس خارج فقه مشغول است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82645