زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
ز گهواره تا گور آزادی بجوی
#محمد_ملکی
۱۳۱۲ - ۱۳۹۹
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
برجام؛ چکش‌کاری از بیرون، ریزش از درون

https://www.zeitoons.com/82530

@Zeitoons
پیام تسلیت ۱۵۰ نفر از فعالان سیاسی و مدنی
محمد ملکی نمادِ «تقدم وظیفه بر هزینه»

زیتون
- جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در پیام تسلیتی به مناسبت درگذشت محمد ملکی او را نماد بزرگ «تقدم وظیفه بر هزینه» و الگویی برای نسل نوی ایران‌زمین خواندند.

محمد ملکی، اولین رئیس دانشگاه تهران پس از انقلاب سال ۵۷ و از چهره‌های مخالف حکومت جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه، ۱۱ آذرماه، درگذشت.

محمد ملکی ۸۷ سال داشت و سال‌ها با بیماری‌های سرطان و دیابت دست و پنجه نرم کرد.

در ادامه این بیانیه که به امضاء 150 نفر از فعالان سیاسی و مدنی متنوع داخل و خارج از کشور رسیده، آمده است: «او وظیفه مبارزه با استبداد و استیلا و تبعیض را هیچگاه در برابر هزینه بارها زندان و رنج و شکنجه خویش و بسی فراتر از توش و توان جسمی اش واننهاد.»

متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

محمد ملکی مبارز دیرپای راه آزادی و عدالت و سربلندی کشور و مردم، پس از هفت دهه تلاش آرمانخواهانه سر برخاک میهن نهاد و آرام گرفت.
دکتر ملکی یکی از نمادهای سترگ «تقدم وظیفه بر هزینه» بود. او وظیفه مبارزه با استبداد و استیلا و تبعیض را هیچگاه در برابر هزینه بارها زندان و رنج و شکنجه خویش و بسی فراتر از توش و توان جسمی اش واننهاد. در صحنه های مهم جدال حق طلبی و دادخواهی در کنار قشرهای مختلف مردم و رنج دیدگان از انواع تبعیض حاضر و ناظر بود. شاید چهره ماندگاری که نسل نوی سرزمین ما از او به یاد داشته باشد پیرعصابدستی است که در سربالایی اوین همچون همه سربالایی های عمرش با عزم و اراده به پیش می رود تا جای خالی بسیاری را پر کند...
ملكى زندانى دو نظام و نمادى از مطالبه آزادى، عدالت و رفع تبعيض بود. او هيچگاه از پاى نايستاد و در مقابل استبداد و ظلم در هر شکل و قالبی، به نوميدى و خاموشى تن نداد.
باشد که جای پای او نشانی شود از مداومت و خستگی ناپذیری برای نسل نوی سرزمین ما و همه تلاشگران و مبارزان راه آزادی و عدالت و نجات ایران زمین از یوغ ستم و تبعیض و تحقیری که حیات انسانی شهروندان ایرانی و تاریخ پر فراز و نشیب این کهن بوم را به خطر انداخته است.
ما برای فرزندان، آشنایان و هم‌فکران زنده یاد دکتر محمد ملکی صبوری و پایداری آرزو می‌کنیم.


https://www.zeitoons.com/82552
برجام؛ چکش‌کاری از بیرون، ریزش از درون

زیتون ـ مهسا محمدی
: از همان آغاز به کار مجلس پیدا بود که میان «دولت اعتدالی» و «مجلس انقلابی» اوضاع چندان دوستانه پیش نخواهد رفت. قالیباف و روحانی رقبایی که در مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ به هم تاخته بودند، حالا دعوا را به قوه مجریه و مقننه کشانده‌اند. 

دعوا این‌بار اما فقط کشمکش دو جناح حکومت بر سر پست اجرایی نیست و با ریاست آنان بر قوای مجریه و مقننه به همه امور معشیتی، سیاسی و امنیتی کشور کشیده شده است. مهمترین دعوای این روزهای مجلس و دولت برجام است و قانون تازه مصوب شده‌ی «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» که دولت آن را بر خلاف نامش نه اقدامی در جهت رفع تحریم‌ها که مانع لغو آن می‌بیند.

بحث برجام در بیرون از مرزهای ایران هم در جریان است. بایدن بازگشت ایالات متحده به توافق، حتی با همان شرایط  دولت و وزیر امور خارجه ایران را هم مشکل ارزیابی می‌کند. دولت ایران می‌گوید حاضر به مذاکره مجدد درباره توافق هسته‌ای نیست و آمریکا و اروپا باید تعهدات خود در این توافق را اجرایی کنند. توافقی که حالا در داخل ایران هم در آستانه از دست رفتن است. جو بایدن اما می‌گوید که در بازگشت به برجام «مسائل»ی مانند برنامه موشکی ایران وجود دارد که به گفته او برای حل آن می‌خواهد با متحدان اروپایی همکاری کند. اظهارات رییس‌جمهور منتخب ایالات متحده در همین آغاز با استقبال اروپا مواجه شده و روز گذشته هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان هم گفت که به توافقی فرای توافق هسته‌ای با ایران نیاز است که برنامه موشک‌های بالستیک ایران را هم در بربگیرد.

با وجود این اظهارات طرف‌های غربی، در حال حاضر سخت‌ترین کار دولتِ مستعجل حسن روحانی چانه‌زنی بر سر پایبند ماندن به چارچوب برجام در بیرون مرزهای ایران نیست. او در ابتدا باید توافق خود را به سلامت از زیر دست بهارستان‌نشینان بیرون بکشد.

شلیک بهارستان به برجام
دولت به اصطلاح اعتدالی، که حالا دیگر در هیچ چیزی غیر از مواجهه‌اش با برجام معتدل نیست، هنوز تلاش می‌کند این سنگر را حفظ کند. مجلس انقلابی اما، این را برنمی‌تابد‌ که روحانی با «دستاوردی» به نام برجام دوران خود را به پایان برساند؛ از یک سو کمر به نابودی برجام بسته، احتمالا به امید توافقی دیگر در دولت انقلابی پیش رو، از سوی دیگر هم با الگوی «مدیریت جهادی» پا را از دایره قانون‌گذاری فراتر می‌نهد و به دولت درس مدیریت می‌دهد و به این ترتیب دعوا بالا می‌گیرد.


https://www.zeitoons.com/82530
وزیر بهداشت: واکسن می‌سازیم تا احساس حقارت نکنیم
سیاست واکسیناسیون و واکسن‌سازی سیاسی

زیتون ـ مهسا محمدی
: وزارت بهداشت بریتانیا اعلام کرده که اولین مرحله تزریق واکسن کرونا در این کشور از روز سه‌شنبه، ۱۸ آذر آغاز می‌شود. روسیه هم از روز گذشته تزریق واکسن کرونا را شروع کرده است. در سایر کشورهای اروپایی هم وعده آغاز واکسیناسیون در ماه‌های آغازین سال ۲۰۲۱ داده می‌شود. 

در ایران اما هنوز بحث ساخت واکسن ایرانیِ کرونا داغ است، همزمان هم زمزمه خرید واکسن‌های ساخته و آزموده شده به گوش می‌رسد. این در حالی است که جانباختگان کرونا در ایران بر اساس آمار رسمی از مرز ۵۰ هزار نفر عبور کرده‌اند.

واکسن ایرانی کرونا؛ شاید تا تیر ماه
در آخرین اظهارات مسئولان در این‌باره روز گذشته، مینو محرز، عضو کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا، که گفته می‌شود یکی از محققان اصلی پروژه ساخت واکسن ایرانی است، گفته «امیدوار» است تا اواخر تیر ماه این واکسن به تولید برسد. این البته به شرطی است که «نتایج مطالعات انسانی واکسن ایرانی هم مانند فاز حیوانی آن خوب و موفقیت‌آمیز باشد». به گفته او این واکسن تابحال «بر روی سه حیوان موش، خرگوش و میمون آزمایش شده است» و تا ۷۰ درصد جواب داده است.

محرز می‌گوید که واکسن ایرانی مشابه واکسن‌هایی است که در کشورهایی مانند چین و روسیه ساخته شده است. او همچنین تاکید کرده که واکسن‌های کرونا تولید خارج هم زودتر از تیرماه به ایران نخواهد رسید.

واکسن ایرانی که از آن صحبت می‌شود «واکسن غیرفعال شرکت شفا فارمد» است که سرمایه‌گذار تحقیقات آن بنیاد «برکت» وابسته به «ستاد اجرایی فرمان حضرت امام » است. پیش از این کیانوش جهانپور  اعلام کرده بود که این طرح پژوهشی با عنوان کارآزمایی بالینی بررسی بی خطری و ایمونوژنیسیتی واکسن غیرفعال کووید ۱۹ در جمعیت سالم برای مطالعه فاز یک، کد اخلاق گرفته است.

روز گذشته امیرحسین قاضی زاده هاشمی، نایب رئیس مجلس ایران هم در حساب توییتر خود نوشت واکسن ایرانی کرونا «تا پایان سال جارى تولید مى‌شود و تولید انبوه آن بعد از عید خواهد بود.» او مدعی شد: «همت ما این است که فقط از واکسن تولید داخل استفاده کنیم.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82605
دردِ بی‌اعتمادی و واکسنِ ایرانی کرونا
طاها پارسا

مینو محرز، محقق اصلی پروژه تولید واکسن کرونای ایرانی و عضو کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا، به خبرگزاری ایسنا گفته است که «واکسن کرونای ایرانی وارد فاز مطالعات انسانی شده و اگر نتایج مطالعات انسانی این واکسن هم مانند فاز حیوانی آن خوب و موفقیت‌آمیز باشد، امیدواریم تا اواخر تیر ماه به تولید برسد.»

ایران در سالیان اخیر مشابه بسیاری از داروهای گران‌قیمت و نسبتا کمیاب خارجی را در داخل تولید کرده است. اگرچه این داروها معمولا به تایید مراجع بین‌المللی یا مستقل خارجی نمی‌رسند و هر ازگاهی تردیدهایی بر تاثیر و عملکرد آن‌ها وارد می‌شود، اما هرچه هست از سوی پزشکان تجویز می‌شوند و سالیانه از سوی هزاران بیمار هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. مثلا در مورد داروهای گران قیمت بیماری ام‌اس از نورابکس مشابه ایرانی داروی فینگولیمود، سینووکس مشابه آوانکس و رسیژن معادل ربیف می‌توان نام برد. نکته مهم این‌که هر کدام از این سه دارو دارای فرمول‌های متفاوت و ساخته‌ی شرکت‌ها و کشورهای مختلفی هستند و نمونه ایرانی آن‌ها در مقایسه با نسخه خارجی تقریبا بهایی ندارد و یا بسیار ناچیز است.

حال احتمال این‌که ایران برای تولید واکسن کرونا هم از این روش بهره بگیرد زیاد است، مخصوصا که خانم مینو محرز در ادامه‌ی گفت‌وگوی خود به ایسنا گفته «واکسن کرونایی که تولید شده، درواقع ویروس ضعیف شده است که مانند واکسن‌هایی است که در کشورهایی مانند چین و روسیه ساخته شده». او درباره تعداد داوطلبان برای آزمایش انسانی هم افزوده «این موارد به تدریج اعلام می‌شود. افراد داوطلب باید واکسن را در دو دوز تزریق کنند و مطالعه انسانی آن باید در سه مرحله انجام شود […]داوطلبان باید بین ۱۸ تا ۵۰ سال بوده، سالم باشند، بیماری خاصی نداشته باشند، قبلا به کرونا مبتلا نشده باشند و تست کووید-۱۹  آنها هم منفی باشد.»
با این مقدمات می‌شود فرض گرفت که ورود واکسن ایرانی کرونا به سیستم سلامت کشور مانند بسیاری از ادعاهای مسئولان امر، چندان هم بلوف نیست، بلکه بسیار هم محتمل است.

اما کرونا حکایت‌های دیگری هم دارد. این ویروس خیلی سریع در دنیا گسترش یافت و در موارد عدیده‌ای «مرگ‌‌بار»است؛ یعنی تقریبا همه به استفاده از آن نیاز خواهند داشت. واکسن‌های تولید شده علیه این ویروس هم در شرایطی غیرعادی و با سرعتی استثنائی تهیه شده‌اند و نگرانی‌های جدی درباره کارکرد و تاثیر آن‌ها وجود دارد. برای مقابله با همین نگرانی‌هاست که در آمریکا بنا شده سه‌تن از روسای‌جمهوری سابق برای جذب اعتماد عمومی در برابر چشمان مردم و در مقابل دوربین رسانه‌های آزاد واکسن را تزریق کنند. نظرسنجی‌ها در اروپا نشان می‌دهد که در اغلب کشورها حدود نصف مردم اعتمادی به واکسن‌ها ندارند و منتظر تاثیر آن بر دیگران می‌مانند. تنها در کشور آلمان، یکی از سازندگان اصلی واکسن کرونا، حدود ۷۰ درصد مردم گفته‌اند که به آن اعتماد می‌کنند. این اعتماد هم بیش از هر چیز نشان از باور ملی و عمومی آلمانی‌ها به محصولات تولیدی کشور خودشان و کارشناسان امر است.

به ایران برگردیم. در این‌جا سخن گفتن از مشکلی به نام «بی‌اعتمادی»، تقلیل موضوع است. بی‌اعتمادی در ایران یک بحران ریشه‌دار و سیستماتیک و فراگیر است. به دولت و سیاست‌مداران که می‌رسد یک بیماری سرطان‌گونه و مهلک است. در ایران می‌شود گفت مردم تقریبا به سیستم دولتی اعتمادی ندارد مگر این‌که خلافش ثابت شود. این ادعا هر از گاهی در نظرسنجی‌ها هم اثبات می‌شود اما بعید است که چندان مورد نزاع باشد.
در ایران سیاست‌مداری را نمی‌توان یافت که جلوی دروبین یک رسانه برود و با تزریق واکسن بتواند اعتماد مردم را جلب کند. با فرض محال که سیاست‌مداری هم مورد اعتماد پیدا شود، کسی به  آن‌چه که به او تزریق می‌شود اعتماد نخواهد کرد. حتی اگر این دو را هم بتوان تامین کرد، دوربین و رسانه‌‌ی قابل اعتمادی که بتواند این ماجرا را گزارش کند وجود ندارد. همه‌ی این‌ها هم که تامین شود باز هم «کار خودشان است»!

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82614
مرگ آیت‌الله خامنه‌ای؛ تکرار یک شایعه

https://www.zeitoons.com/82645

زیتون ـ یلدا امیری
: می‌گویند هیتلر گفته است که دروغ را باید آن‌قدر تکرار کرد تا به حقیقت تبدیل شود. بعضی‌ها هم باور دارند که حقیقت همان دروغی است که خیلی تکرار شده است. هر چه هست سال‌هاست  برخی از مخالفان رهبر جمهوری اسلامی هر از گاهی شایعه‌ای را تکرار می‌کنند، شاید به امید این‌که حقیقت یابد؛ شایعه‌ای که چه‌بسا گاه هدفمند از سوی کسانی طراحی می‌شود که  هدفی کاملا متفاوت را دنبال می‌کنند.

این روزها هم دوباره شایعاتی در مورد حال وخیم و پس از آن مرگ آیت‌الله خامنه‌ای در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. خبری که هر چند بی‌سابقه نیست و پیش از این هم یکی دو بار شایعه آن منتشر شده بود، اما این بار به نظر می‌آید هم از سوی کسانی که امیدوارند درست باشد و هم کسانی که اصرار دارند تکذیب شود، جدی‌‌تر گرفته شده. سه روز پیش برای نخستین بار نشریه آمریکایی نیوزویک خبری را به نقل از یک خبرنگار ایرانی از وخامت حال رهبر جمهوری اسلامی منتشر کرد و در ادامه خبر در شبکه‌های اجتماعی فارسی زبان با استقبال و واکنش زیادی مواجه شد.

خبر نیوزویک از کجا آمده بود؟
نیوزویک به نقل روزنامه‌نگاری ایرانی به نام محمد اهوازی این خبر را منتشر کرد، در خبر آمده است که آیت‌الله خامنه‌ای اختیارات خود را به فرزندش منتقل کرده است زیرا نگرانی‌ها در مورد سلامتی او افزایش یافته است و کشور با مشکلات فزاینده‌ای با اسرائیل و ایالات متحده روبرو است. به نوشته نیوزویک، اهوازی این خبر را در توییترش به زبان عربی منتشر کرده است.
اهوازی همچنین نوشته است که حسن روحانی رئیس جمهور ایران قرار بود روز جمعه (۱۴ آذر) با رهبر ایران دیدار کند اما این دیدار به دلیل وخامت حال آیت‌الله خامنه‌ای لغو شده است.
اهوازی گفته که علت بیماری رهبر جمهوری اسلامی معلوم نیست اما پیش‌بینی کرده که علت آن سرطان پروستاتی است که سال‌هاست با ان دست به گریبان است. البته نیوزویک تاکید کرده که به طور مستقل نمی‌تواند ادعاهای اهوازی را تایید کند.

به نوشته این نشریه، اهوازی که در توییتر به طور گسترده دنبال می‌شود در اوایل سال جاری کمک کرد که میزان شیوع کرونا در ایران آشکار شود در حالی که مقامات سعی در کم اهمیت نشان دادن آن داشتند.

چه کسانی در مورد وخامت حال آیت‌الله خامنه‌ای گفتند
به گزارش خبرگزاری آناتولی، ایدی کوهن، خبرنگار و تحلیل‌گر اسرائیلی نیز در توییتی نوشته است که: «حال جسمی خامنه‌ای وخیم است و برخی خبرها حاکی از آن است که او در کما به سر می‌برد.»
این خبر در اورشلیم پست نیز منتشر شد که رهبر جمهوری اسلامی به دلیل وضعیت سلامتی خود، قدرت را به فرزندش، مجتبی خامنه‌ای، واگذار کرده است.
مجتبی خامنه‌ای، ۵۱ ساله منصب سیاسی ندارد و گفته می‌شود که در قم به تدریس درس خارج فقه مشغول است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82645
«خبر مرگش»،‌ شایعه‌ای که آرزوی خیلی‌هاست
سولماز ایکدر

شایعه وخامت حال آیت‌الله خامنه‌ای سه روز پیش در یک اکانت توییتری مطرح شد٬ اما گویا آن‌چنان افکار عمومی تشنه شنیدن «خبر مرگش» بود که این شایعه به سرعت سر از رسانه‌ها در آورد.

محمد اهوازی در اکانت توییترش نوشته بود وضع سلامت آیت‌الله علی خامنه‌ای وخیم است و او قدرت را فرزندش مجتبی واگذار کرده. در قدم اول این توییت بازتاب چندانی نداشت اما پس از تایید آن توسط نیوزویک با استقبال در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان و واکنش‌های زیاد مواجه شد.

ظاهرا «خبر مرگ» آیت‌الله خامنه‌ای خبری مطلوب نه فقط برای مخالفان و منتقدان جمهوری اسلامی٬ که چه بسا برای موافقان و چشم‌انتظاران جانشینی  و در یک کلام  یک خبر خوب برای همه است.

ناامید از اصلاح٬ به امید مرگش
بیش از چهل سال است که بخشی از مردم ایران از طرق مختلف سعی در اصلاح جمهوری اسلامی داشتند٬ به وسیله شرکت انتخابات٬ ایجاد یا احیای نهاد‌های مدنی٬ تحریم انتخابات٬ تاسیس روزنامه٬ نوشتن کتاب و … ؛ تمامی این سنگ‌ها اما به در بسته خورد و حتی گام‌به‌گام جمهوری اسلامی به رهبری آیت‌الله خامنه‌ای در تضاد با خواست حداقل بخش چشمگیری از مردم پیش آمد و موجب آن شد که با «زندگی نرمال» فاصله بیشتری پیدا کنند.

مردم به جان‌آمده از «اصلاح نشدن»، حداقل سه‌ بار طی ده سال گذشته به صورت سراسری به خیابان‌ها آمدند تا فریاد اعتراضشان را بدون پرده  و مستقیم به گوش شخص اول نظام برسانند٬ اما جواب اعتراضات خیابانی و علنی این خیل به جان آمده نیز گلوله بود و زندان و سرکوب.

آن‌هایی که سال‌هاست ناامید از ایجاد تغییر٬ تنها سعی می‌کنند فاصله‌شان را با مشت آهنین رهبر جمهوری اسلامی حفظ کنند٬ طبیعی است که آخرین امید را در مرگ آیت‌الله خامنه‌ای ببینند؛ مرگ رهبری که ۳۱ سال است قبای ولایت فقیه را برتن کرده تا صاحب یکی از طولانی‌ترین حکومت‌ها در دوران مدرن باشد.

بدیهی است از میان رفتن آیت‌الله خامنه‌ای و ایجاد احتمالی بحران جانشینی مفری است که منتقدان و مخالفان جمهوری اسلامی سخت به آن چشم دوخته‌اند؛ مخصوصا آن‌هایی که معتقدند درگیری احتمالی مدعیان جانشینی می‌تواند به نفع نیروهای تحول‌خواه باشد. از آن روزی که رهبر فعالی از کرسی خلافت برخیزد تا زمانی که رهبر بعدی بتواند قبای «معصومیت» و «نقد ناپذیری» را بر تن کند٬ همان فاصله‌ای است که حتی بخشی از اصلاح‌طلبان  هم به آن چشم دوخته‌اند و برای «ایفای نقش در روز واقعه» حاضر هستند چه‌بسا پی هرگونه خفتی را به جان بخرند تا فقط در چارچوب باقی بمانند.

چشم امید جانشینان به کرسی قدرت
آیت‌الله خامنه‌ای در پنجاه سالگی به رهبری جمهوری اسلامی رسید٬ سنی که در چارچوب حوزه‌های علمیه جوان ارزیابی می‌شود اما این موضوع باعث نشده بود نزدیکان به اریکه قدرت برای کسب آمادگی به منظور ایفای نقش پس از مرگ او تلاش نکنند.

از هاشمی رفسنجانی که سال‌های پایان عمرش امیدوار بود بماند تا بتواند در جلسه ویژه مجلس خبرگان رهبری پس از مرگ آیت‌الله خامنه‌ای تاثیر گذار باشد؛ تا مهدوی کنی و هاشمی شاهرودی که حتی قبای جانشینی آیت‌الله خامنه‌ای را «پرو» کرده بودند اما پیش از او مردند.

تعدادی دیگر از مدعیان جانشینی نیز بودند بر اثر روابط پیچیده حاکم بر ساختار نظام جمهوری اسلامی یکی پس از دیگری حذف شدند مانند صادق آملی لاریجانی. حال جانشینان بالقوه آیت‌الله خامنه‌ای نگران آن هستند که مبادا به سرنوشت یکی از این دو گروه مبتلا شوند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82655
شدیدترین اقدام جمهوری اسلامی علیه یک فعال رسانه‌ای
روح‌الله زم؛ حکمِ اعدام برای یک خبرنگار

https://www.zeitoons.com/82691

زیتون ـ احسان نادرپور:
پس از چند ماه سرانجام رای دیوان عالی کشور در رابطه با روح‌الله زم اعلام شد. «اعدام» سرنوشتی بود که قاضی صلواتی برای روح الله زم رقم زده بود و  حالا دیوان هم بر آن مهر تایید زد. به این ترتیب بار دیگر یکی از جنجالی‌‌ترین شخصیت­‌های رسانه‌­ای چند سال اخیر ایران که از فعالیت­‌ها تا بازداشتش تبدیل به تیتر رسانه­‌های داخل و خارج  کشور می‌­شد، بار دیگر به صدر اخبار صبح روز ۱۷ آذر ایران برگشت.

سخنگوی قوه قضاییه، صبح روز گذشته در پاسخ به سوالی درباره تایید حکم اعدام روح‌الله زم در دیوان عالی کشور، گفت: «بیش از یک ماه قبل دیوان عالی کشور به این پرونده رسیدگی کرد و حکم صادره از دادگاه انقلاب به تایید دیوان عالی کشور رسیده است.»

«بیش از یک ماه پیش» یعنی تقریبا زمانی که باشگاه خبرنگاران جوان خبر تایید حکم روح‌­الله زم را اعلام کرده بود و پس از تکذیب سخنگوی قوه قضاییه  که گفته بود: «هیچ خبر جدیدی در مورد حکم نهایی روح الله زم منتشر نشده است»، خبر را از خروجی خود حذف کرد.

به نظر می‌­رسد عده‌­ای در داخل ایران و علی‌الخصوص در میان سپاه پاسداران، علاقه زیادی به تسریع در اجرای این حکم دارند. بر اساس خبری که به دست «زیتون» رسیده، طی دو هفته اخیر نیز دست کم دو نفر از افرادی که متهم به همکاری با روح‌­الله زم بودند و پرونده­‌هایشان بلاتکلیف مانده بود، دوباره احضار و بازداشت شدند. و مجموع این اتفاقات نشان از عزم دستگاه­‌های امنیتی برای حذف سریع روح‌­الله زم و جلوگیری از خبررسانی و واکنش‌­های احتمالی دارد.

جرایم یا دام‌ها؟
اتهام جاسوسی چیزی بود که روح‌­الله زم در همان ابتدا با آن روبرو شده بود. «افساد فی‌الارض، جاسوسی به نفع سرویس اطلاعاتی اسرائیل به واسطه سرویس اطلاعاتی یکی از کشورهای منطقه، جاسوسی به نفع سرویس اطلاعاتی فرانسه و همکاری با دولت آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران»؛ مصادیق این اتهام بود. نتیجه آنها هم «افساد فی‌الارض» شد. اتهامی که بر طبق قانون، اشد مجازات آن اعدام است، اما در رابطه با مصادیق این جرائم هیچگاه اطلاعات درستی ارائه نشد.

چیزی که مشخص است، استناد نیروهای امنیتی و دستگاه قضا به اطلاعاتی است که زیر نظر روح‌­الله زم در کانال تلگرامی آمدنیوز منتشر می‌شد و ادعا می‌شد که این اطلاعات از داخل ایران به دست آنان رسیده است. فارغ از درست بودن یا غلط بودن آن اطلاعات و اینکه روح‌­الله زم به عنوان یک خبر­نگار تا چه اندازه توانسته است از صحت این اخبار و اطلاعات مطمئن شود و اصول حرفه­‌ای را در آن رعایت کند، به نظر می‌رسد که قوه قضاییه به صرف انتشار این اخبار روح‌­الله زم را مستحق اعدام می­‌داند .

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82691
آزادی بیان یعنی آزادیِ «روح‌الله زم»
طاها پارسا

https://www.zeitoons.com/82710

۱
. سال گذشته یک نشست با حضور چند تن از متفکران و صاحبانِ نظر در شهر کلن آلمان برگزار شد. روز اول، جمعی از اعضای حزب کمونیست کارگری در بخش‌های مختلفی از نشست اختلال ایجاد کردند. سوال‌های بی‌ربط پرسیدند. داد و بیداد کردند. بی‌اجازه پشت تریبون آمدند. یک از سخنرانان را به اتهام‌هایی بی‌بنیاد نواختند. بخشی از وقت نشست را هدر دادند و خلاصه این‌که هرچه «می‌توانستند» کردند تا بودن و حضور متفاوت خود را به جمع و در رسانه‌های خودی نشان دهند.
نشست دو روزه بود و یکی از سخنرانان، به‌خاطر همین داد و بیدادها و اعتراض‌ها و توهین‌ها، بنا نداشت در جلسه‌ی روز دوم حضور یابد. شب را در جایی جمع شده بودیم و هر کس به طریقی می‌کوشید راهی برای برگزاری نشست و دل‌جویی و توجیه سخنران برای حضور در جلسه‌ی فردا بیابد. بحث‌های متعددی به میان آمد. در این میان من معتقد بودم هیچ اتفاق مهم و خاصی رخ نداده است، پس برنامه هم باید هیچ تغییری نکند. سخنم این بود که آن اعضای حزب کمونیست کارگری هم از «روشی آزاد و حق آزادی بیان» برای داد و بیداد و اعتراض استفاده کرده‌اند و این یکی از کمترین عارضه‌های‌ آزادی و ضرورت حضور در مجامع و کشورهای آزاد است. معتقد بودم که ما از بس در جلسات محدود شده و غیرآزاد جمهوری اسلامی حاضر شده‌ و از بس با سوالات پاستوریزه و نقد‌های عقیم‌شده عادت کرده‌ایم، نازک‌نارنجی شده‌ایم و اگرچه در «نظر» مدافع آزادی حداکثری هستیم اما در «عمل» تاب‌و‌توان حضور در بازیِ آزادی را نداریم و با یک تکل و یا خطا می‌خواهیم اصل بازی را ترک کنیم.

۲. روح‌الله زم، بعد از سال ۸۸ (پیشتر او را و کارهایش را نمی‌شناسم و چنان‌چه پیشتر نوشته‌ام هیچ‌گاه  او را ندیده‌ام و با او در هیچ محیط واقعی یا مجازی هم‌کلام نبوده‌ام و مشی رسانه‌ای او را نقد کرده‌ام)  با استفاده از کی‌بورد هر چه توانست نوشت و با استفاده از رسانه‌های متعدد هر چه توانست علیه مخالفانش و بیش از همه علیه جمهوری اسلامی منتشر کرد. صدالبته  او خبرهای خوب و درستی هم منتشر کرد اما در انتشارِ «خبر» کمترین استانداردها را رعایت می‌کرد و در خبرنگاری به قواعد این حرفه و ملزوماتش کم‌توجه بود. از نامه‌هایی که در آغاز کار به آقای خامنه‌ای نوشت تا شایعاتی که در آمدنیوز منتشر می‌کرد، اصل بی‌طرفی را کاملا نادیده می‌گرفت. در موارد عدیده‌ای از قدرت رسانه برای تخریب رقبا و مخالفانش بی‌رحمانه استفاده کرد (حتی در مورد همین رسانه‌ی زیتون) و به خیلی‌ها تهمت‌های اثبات‌نشده و ناروا زد. حریم شخصی خیلی‌ها را شکست و این اواخر حتی از انتشار فیلم‌های پورنو هم ابایی نداشت.
بگذارید حرف آخر را همین لحظه بزنم، چون حتی انتشار عکس‌ها و فیلم‌های پورنو هم (با رعایت همان ملاحظات حرفه‌ای که زم نسبت به آن کم‌توجه بود) یک کار و حرفه‌ی رسانه‌ای است! یعنی روح‌الله زم، تا آن‌جا که عمومِ مردم دیده‌اند و ما فعالان رسانه‌ای شاهد بوده‌ایم، کاری جز رسانه و خبرنگاری نکرده است*. جاسوسی و افساد فی‌الارض و اخلال اقتصادی و هر‌ آن‌چه قاضی صلواتی و جمهوری اسلامی بر اساس آن زم را به اعدام محکوم کرده‌اند، کمترین شاهد و دلیلی در کارنامه‌ی او، یعنی کارنامه‌ی روح‌الله زم در ۱۱ سال اخیر ندارد. دست‌کم نمونه‌ی عینی و خارجی در کارنامه‌ی شناخته‌شده و عمومی زم ندارد و مادامی‌که در یک دادگاه بی‌طرف و حرفه‌ای ثابت نشود، غیرقابل باور و غیرقابل استناد است و کسانی که آن را باور می‌کنند نه‌تنها فریب جمهوری اسلامی را خورده‌اند، بلکه‌ی فریفته‌ی (و چه بسا شیفته‌ی) تعریف جمهوری اسلامی از عدالت و آزادی شده‌اند و حق اعتراض به بی‌عدالتی در این حکومت و استناد به اصل برائت را از خود سلب کرده‌اند.

۳– کوتاه‌سخن این است: هیچ‌کس و هیچ دیکتاتوری هم در اصل آزادی و آزاد بودن آدمیان تردیدی ندارد و با آن مخالفتی نمی‌کند. تمام دعواها و جایی که مخالفان و موافقان آزادی رو-در-روی هم ایستاده‌اند، همان مرز‌های باریکی است که امروز زم هم روی یکی از آن‌ها ایستاده است. به همان مقدمه و سخن آغازین بر می‌گردم، پیش از آن‌که از حکومت‌ها و دیکتاتورها بخواهیم آزادی را رعایت کنند، باید خودمان را به سختی‌ها و تلخی‌های آزادی و آزادی بیان عادت دهیم. به همین خاطر است که می‌گویم آزادی و در صدر آن آزادی بیان، یعنی آزادی روح‌الله زم‌ها؛ زین روش بر اوج انور می‌روی/ ای‌ برادر گر بر آذر می‌روی

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82710
کارنامه‌ی سیاسی محمد یزدی
پشت به همه، رو به ولی فقیه

زیتون ـ مهسا محمدی
: اگر قرار باشد محمد یزدی در یک جمله توصیف شود، می‌توان گفت که او حامی بی چون و چرای ولایت فقیه بود. 

محمد یزدی، روحانی‌ سیاسی‌ای که برای توصیف او همزمان باید از دو صفت متناقض محافظه‌کار و تندرو استفاده کرد؛ امروز، چهارشنبه ۱۹ آذر، در ۸۹ سالگی درگذشت. او متولد اصفهان بود اما بیشتر عمرش را در قم، مرکز مذهبی سیاسی جمهوری اسلامی زیست.

یزدی در یکی از آخرین مصاحبه‌های تلویزیونی خود در برنامه «بنیانگذار» در خرداد ماه ۹۹ در دفاع از قدرت بی‌چون و چرای ولایت فقیه، گفت:« مجتهد جامع الشرایط موظف است که حاکمیت را به عهده بگیرد و با هر سیستمی که می‌خواهد می‌تواند اداره کند… هر وقت تریبونی به دست بیاورم می‌گویم یکی از وظایف مهم خبرگان حفظ حاکمیت نظام جمهوری اسلامی ایران است». از بزرگترین خدمات یزدی به جمهوری اسلامی، به شهادت پیام تسلیت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، «ایستادگی در مقابل تئوری «جدایی دین از سیاست بود».
 حمایت و تلاش برای تثبیت و تقویت جایگاه ولایت فقیه به عنوان محور اصلی نظام جمهوری، او را تبدیل به روحانی محبوب هر دو رهبر جمهوری اسلامی کرد و برایش مَناصب و جایگاه‌های متعدد و قدرت نفوذ بالایی به ارمغان آورد.

مناصب و جایگاه‌ها
یزدی طی ۴ دهه حاکمیت جمهوری اسلامی بر ایران، در دو قوه مقننه، قضاییه، مجلس خبرگان و شورای نگهبان مسئولیت داشت. گاه در هیات رئیس این نهادها و گاه در جایگاه نماینده مجلس و یک عضو ساده. با وجود این شاید به جرات بتوان گفت که او بالاخص طی یک دهه اخیر بیشترین اثرش را از طریق شورای نگهبان و بر قوه مجریه به جای گذاشت، هر چند هیچ‌وقت منصبی در این قوه نداشت، اما آثار اعمال و مواضعش بر آن پیدا بود. 

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82733
محمد یزدی؛ در کشاکش اخلاق و بی‌اخلاقی
حسن یوسفی اشکوری

درآمد

شیخ محمد یزدی هم درگذشت. ظاهرا یکی از کارهای من شده است خاطره‌گویی در باره درگذشتگان. البته انگیزه من از این خاطره‌نویسی‌ها چیزی نیست جز انتقال تجارب گذشتگان به  نسل امروز و فردا. بسیاری از کسانی که الان زندگی می‌کنند و به احتمال زیاد از خوانندگان این نوشته‌ها هستند، یا در دهه پنجاه و شصت نبوده‌اند و یا در جریان امور بسیاری از تحولات جاری آن ایام  قرار نداشته‌اند. از این رو می‌پندارم انتقال تجارب گذشته و به‌طور خاص تجربه زیسته افرادی چون من در پیش از انقلاب و پس از آن، به مخاطبان کنونی هم مفید است و هم یک مسئولیت اخلاقی و ملی. در واقع سرنوشت نسل ما عبرت روزگار است! با توجه به این ملاحظات است که گاه برای انتقال تجارب خود خاطرات روزگاران سپری شده را با شما به اشتراک می‌گذارم.

سابقه آشنایی
پس از ورودم به قم در سال ۱۳۴۴ با نام شیخ محمد یزدی آشنا شدم. هرچند در آن سال‌هت تا حدودی تب و تاب سیاسی اوایل دهه چهل و به طور خاص واقعه پانزدهم خرداد ۴۲ و تبعید آیت‌الله خمینی در پائیز سال ۴۳، تا حدودی فروکش کرده بود، اما هنوز یاد و خاطره پانزدهم خرداد و آزادی خمینی و تبعید او کم و بیش زنده بود و گاه خود را نشان می‌داد. از این و آن شنیده بودم در جشنی که پس از آزادی آیت‌الله خمینی از حبس و حصر در تهران و بازگشت به قم، سه طلبه جوان نقش اثرگذاری در برپایی آن جشن و به ویژه در تنظیم قطعنامه ده ماده‌ای که در پایان قرائت شد، نقش داشته‌اند. علی حجتی کرمانی، علی اصغر مروارید و محمد یزدی. گفته شد که علی حجتی قطعنامه را بر فراز عرشه منبر ایستاده قرائت کرده است.

اندکی بعد کتاب «حسین بن علی را بهتر بشناسیم» از محمد یزدی به دستم رسید و آن را خواندم. با توجه به فضای آن زمان، این کتاب و این نوع رویکرد به ماجرای امام حسین و داستان کربلا، تا حدودی تازه بود و جذاب. این کتاب در سال ۱۳۴۳ منتشر شده بود. هرچند تقریبا همزمان (در سال های ۴۲-۴۳) کتاب «بررسی تاریخ عاشورا» به وسیله دکتر محمدابراهیم آیتی نیز کم و بیش با تحلیلی مشابه عرضه شده بود. به احتمال زیاد نگاه انقلابی به داستان کربلا و تصویر امام حسین به مثابه یک شورشی برانداز علیه نظام خلافت، بیش از همه برآمده از تجربه نهضت روحانیت و شخص آیت‌الله خمینی و به ویژه تجربه خونین پانزدهم خرداد بوده است. بعدها دانستم که در کمّ و کیف و به ویژه در شمار مقتولان آن بسی مبالغه شده است.

در دهه چهل و پنجاه از دور با محمد یزدی آشنا بودم و گاه مقالات ایشان را در اینجا و آنجا می خواندم ولی در اوایل دهه پنجاه با ایشان ارتباط مستقیم پیدا کردم. دلیل این ارتباط نیز عمدتا حمایت ایشان از  آیت‌الله‌ خمینی بوده است. حوزه قم در آن زمان حول مبارزه علیه رژیم حاکم، به یک اکثریت و دو اقلیت تقسیم شده بود. اکثریت علما نسبت به مبارزه و رادیکالیسم شورشی نوع خمینی بی تفاوت بودند و حداقل در ظاهر سکوت کرده بودند. یک اقلیت مخالف و یک اقلیت نیز به صورت فعال و پرشور موافق و حامی خمینی و افکار سیاسی وی بودند. معتبرترین شخصیت در گرایش اخیر آیت‌الله منتظری بود. محمد یزدی نیز در مراتب پائین تری از این شمار بود. من با توجه به ذوب‌شدگی‌ام در مبارزه رادیکال و براندازانه، به طور خاص در خمینی ذوب شده بودم. از این رو از هرکس که از مبارزه و خمینی و منتظری حمایت می کرد، بی چون و چرا حمایت می کردم. گرچه یزدی (چنان که یک بار در جلسه چند نفره از دوستان تصریح کرد) خود آیت الله خویی را از نظر علمی و فقهی اعلم و ارجح می دانست ولی در عین حال، به دلیل تفکر و بینش سیاسی، خمینی را بر خویی و دیگران ترجیح می داد. او معتقد بود که تنها خمینی است که می تواند زعامت جهان اسلام را بر عهده بگیرد. یکی از زمینه‌های آشنای‌ام با یزدی، وعظ و سخنرانی های ایشان در چالوس بود که تقریبا منطقه بومی من شمرده می‌شد

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82757
پیام کیوان صمیمی از زندان اوین
زندان، آن‌چنان هم سخت نیست

همیشه اعتقاد داشتم، از زندان سال ۸۸ هم پیام فرستادم، بعد از آزاد شدن در سال ۹۴ هم در مصاحبه‌ها گفتم و هنوز هم می‌گویم، که ما عدالت‌خواهان و جویندگان آزادی، نباید زندانی شدن را خطّ قرمز خود قرار دهیم و به زندان‌هراسیِ دیگران هم کمک نکنیم.

این‌که تا به آن‌جا از حقوق کارگران و محذوفان حمایت کنیم که به خودمان لطمه نخورد یا بازداشت نشویم را نباید به یک قاعــده تبدیل کنیم. آیا می‌خواهیم بدون این‌که هزینه کنیم، به انتظار فایده بنشینیم؟ هر که طاووس خواهد، جور هندوستان کشد.

برخی از نیروهای ضدّ امنیتی و اقتدارگرا به منظور منصرف کردن معترضان و مطالبه‌گران از حضورِ حتی آرام در خیابان، به ایجاد فضای رعب و وحشت متوسل می‌شوند و ابایی هم ندارند که زندان را محیطی مخوف و هراسناک نشان دهند. بله، ظـلم هم‌چنان ادامه دارد ولی صریح بگویم، تصویری که از زندانِ کنونی و بازداشتگاهِ متهمان سیاسیِ جریانات غیرمسلّحانه در افکار عمومی ساخته شده نادرست است. ما اگر به این تصویرسازی کمک کنیم، شریک جُرم در منصرف کردنِ زحمتکشان و سایر مطالبه‌گران از حضور در اعتراضات خواهیم بود.

توجه داشته باشیم که مبادا در جهتِ نشان دادن شدت مظلومیتِ خود و احیاناً قهرمان‌سازی، از خود و یا سایرِ مبارزان، به زندان‌هراسی و بزرگ‌نمایی فشار بر زندانیان سیاسی بپردازیم.

هشدار که به‌رغمِ باور به ضرورت باز پس گیری حقوق مردم، به عاملی برای کمک ناخواسته در تضعیف جنبش خشونت‌پرهیزِ اجتماعی تبدیل شویم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82764
شادی‌هایی که غرق شد
#روز_جهانی_حقوق_بشر
#خط_سوم
ملی‌گرایی، راه حل اردوغان برای مشکلات سیاسی و اقتصادی
شعری که بی‌موقع خوانده شد

زیتون ـ آذر جابری
: «آراز،آراز، خان آراز٬ سلطان آراز، خان آراز٬ سنی گوروم یاناسان٬ ائل دردینی قان آراز * » این بخشی از شعری است که رجب طیب اردوغان٬ رییس جمهوری ترکیه روز پنجشنبه در جریان یک مراسم رژه نظامی در باکو در کنار الهام علی‌اف، همتای خود در جمهوری آذربایجان٬ خواند.

خواندن این شعر فولکلور در کنار سخنان مجری مراسم رژه افتخار «آزادسازی» قره‌باغ که از لزوم «آزاد سازی کوه سهند و تبریز» سخن می‌گفت، واکنش‌های فراوانی را برانگیخت؛ خاصه آنکه اردوغان بخش دیگری از این فولکلور قدیمی را نیز خواند: «ارس را جدا کردند و آن را با میله و سنگ پر کردند؛ من از تو جدا نمی‌شدم، به زور جدایمان کردند.»
پس از انتشار تصاویر این مراسم، ایرانی‌ها به سرعت به آن واکنش نشان دادند و با استفاده از هشتگ‌های به زبان‌های فارسی و ترکی به آن اعتراض کردند؛ اعتراض‌ها در حدی گسترده شد که در ساعاتی ترند اول و دوم ایران را در توییتر به خود اختصاص داد.
صبح جمعه محمدجواد ظریف٬ در اولین واکنش رسمی به اظهارات اردوغان در پیامی توییتری نوشت:‌ «به اردوغان نگفته بودند شعری که به غلط در باکو خواند مربوط به جدایی قهری مناطق شمالی ارس از سرزمین مادریشان ایران است!»
به اردوغان نگفته بودند شعری که به غلط در باکو خواند مربوط به جدایی قهری مناطق شمالی ارس از سرزمین مادریشان ایران است!
آیا او نفهمید که علیه حاکمیت جمهوری آذربایجان سخن گفته است؟
هیچکس نمی‌تواند در باره آذربایجان عزیز ما صحبت کند.

ساعتی پس از آن نیز سخنگوی وزارت امور خارجه خبر از احضار سفیر ترکیه در تهران به دلیل اظهارات «مداخله‌جویانه و غیرقابل قبول» رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، داد.
سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، به خبرگزاری ایسنا گفت: «ضمن ابلاغ مراتب اعتراض شدید، به سفیر تاکید شد جمهوری اسلامی ایران خواستار توضیح فوری دولت ترکیه در این خصوص است.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران ادامه داد: «در جریان این احضار به سفیر ترکیه ابلاغ شد که دوران ادعاهای ارضی و امپراطوری‌های جنگ‌افروز و توسعه‌طلب سال‌هاست که سپری شده است.»
تا کنون آنکارا هیچ واکنشی به تاثیر «شعرخوانی» اردوغان بر افکار عمومی ایران نشان نداده است٬ اما در اعتراض به احضار سفیرش در تهران٬ سفیر ایران در آنکار را احضار کرده است. هرچند این اولین بار نیست که رییس‌جمهوری ترکیه سخنانی حساسیت‌زا در مورد ایران بر زبان می‌آورد.

تضاد منافع امپراطوری نو عثمانی و عمق نفوذ استراتژیک جمهوری اسلامی
پس از آنکه رییس جمهوری ترکیه از پیوستن به اتحادیه اروپا ناامید شد٬ نگاهش به سوی شرق برگشت به قصد احیای امپراطوری عثمانی و با ادعای رهبری جهان اسلام یا حداقل اهل سنت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82797
صدیقه وسمقی
نواندیشی دینی و بهائیت

اخیرا گفتگویی داشتم در باره‌ی بهائیت، حقوق بهائیان و چگونگی تعامل با پیروان باب و بهاءالله و وظیفه‌ی نواندیشی دینی در احقاق حقوق پیروان این دو آیین.
برخی دوستان، از جمله معدودی از دوستان فرهیخته و فاضل به سخنان من نقد داشتند. بعضی این دو آیین را استعماری خوانده و برخی به آموزه‌های این دو آیین که در مواردی مخالف عقاید معمول مسلمانان است استناد کرده‌اند. برای ایضاح بیشتر، تصمیم گرفتم سطور حاضر را بنگارم و نکاتی چند را به اختصار برشمارم:

۱- چگونگی شکل‌گیری یک دین و آیین موضوعی تاریخی است که نمی‌تواند مستمسکی برای پایمال کردن حقوق پیروان آن دین و آیین قرار گیرد. صاحب‌نظران و تاریخ‌دانان می‌توانند به نقد آن دین و آیین بپردازند که این یک امر نظری است و نباید تاثیر حقوقی بر زندگی پیروان آن دین و عقیده داشته باشد.

۲– با نگاهی به تاریخ شکل‌گیری ادیان، مذاهب، فرق و آیین‌های گوناگون می‌بینیم که هیچ‌یک، از مناقشه به دور نبوده‌اند. این‌گونه مناقشات همواره در اطراف ادیان و مذاهب وجود داشته و دارد که ممکن است نزد پیروان آن ادیان معتبر دانسته نشود و بی‌گمان مجبور به پذیرش آن نیز نیستند.

۳– اصل آزادی دین و عقیده، محترم شمردن دین و آیین هم‌نوعان خویش، اصلی گران‌بهاء و چنان معقول و محکم است که به عقیده‌ی من حاکم [مقدم] بر هر دلیل و برهانی است، به‌گونه‌ای که با هیچ دلیل و برهانی نقض‌پذیر نیست. احترام به عقیده‌ی دیگری، احترام به عقیده‌ی خویش است و هر انسان عاقلی مایل است دین و عقیده‌اش محترم شمرده شود پس لاجرم باید دین و عقیده‌ی دیگری را نیز محترم بشمارد.

۴– ما می‌توانیم دین و آیین یکدیگر را محترمانه نقد کنیم و البته بپذیریم که دین و آیین‌مان نیز مورد نقد قرار گیرد. این شرط انصاف و دوری از تعصب است.
۵– فرض کنیم که یک آیین از نظر ما استعماری و یا پاره‌ای از آموزه‌های آن مخالف اسلام است. حال با این آیین و پیروان آن باید چگونه تعامل کنیم که مخالف عدل و انصاف و مدارا و صلح و سایر مقتضیات زندگی اجتماعی در دنیای امروز نباشد. آیا حق داریم در محو آن آیین بکوشیم؟ در جهان صدها دین و آیین وجود دارد که با اسلام و تشیع موافق نیستند. تلاش برای محو آنها نه عقلانی است، نه انسانی و نه شدنی. این تلاش، تلاشی است بی‌ثمر و بی‌هوده. علت بقا و انهدام هر آیینی در خود آن آیین نهفته است.
آیا اگر مخالف یک دین یا عقیده بودیم، حق داریم در انهدام پیروان آن و تضییع حقوق ایشان بکوشیم؟ جان و مال‌شان را نامحترم شمرده، ظلم بر آنان روا داریم؟ اکنون ده‌ها سال است که هم‌وطنان بهایی ما به دلیل پیروی از آیینی که مورد قبول جمهوری اسلامی نیست، امنیت مالی و جانی ندارند، حق تحصیل در دانشگاه ندارند، حق استخدام در ادارات دولتی ندارند، اموال‌شان گاه مصادره شده است. در همین هفته‌های اخیر دوباره عده‌ی زیادی از ایشان مورد تعرض قرار گرفته، اسناد مالکیت املاکشان ضبط شده است. با کدام دلیل و مدرک شرعی و عقلی می‌توان این گونه اقدامات را توجیه کرد؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82801
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۶| آن‌هایی که بازنگشتند
قتل‌های بی‌پرونده

زیتون ـ مهسا محمدی:
در سال ۷۵، زمانی که قتل‌های زنجیره‌ای هنوز به «پرونده» بدل نشده بود، سعید امامی در یک سخنرانی در دانشگاه همدان درباره «اتفاقاتی» حرف زد که دو سال بعد تحت عنوان قتل‌های زنجیره‌ای دامن‌گیرش شد و  او را در زندان به کام مرگ کشاند.

در متن این سخنرانیِ طولانی، امامی به قتل‌ها و اتفاقات ریز و درشتی اشاره می‌کند که در نیمه اول دهه ۷۰ رخ داد. اشاراتی که  به گفت عمادالدین باقی، روزنامه‌نگار در کتاب تراژدی دموکراسی در ایران «حاکی از یک متن طراحی شده اما نانوشته است که به صورتی غیرحرفه‌ای اجرا شد».

 قتل‌هایی که امامی در این سخنرانی به آنان اشاره می‌کند و در صدد توجیه تک‌تک‌شان برمی‌آید؛ از قتل علما و روشنفکران اهل سنت گرفته تا قتل اسقف‌ها و کشیش مسیحی و بمب‌گذاری در حرم امام رضا را شامل می‌شود. مفقود شدن فرج سرکوهی نویسنده و فعال سیاسی هم در همان دوره اتفاق افتاد. شاید همه کسانی که پای منبر امامی نشسته بودند نمی‌دانستند که او چرا این قتل‌ها که در زمان‌ها و مکان‌های ظاهرا بی‌ربطی اتفاق افتاده‌ بودند را لیست کرده و یکجا از آنان نام می‌برد، اما او خود به خوبی می‌دانست که چه می‌کند. 

https://tinyurl.com/y488guvn

قتل علمای اهل سنت؛
«گفت ۲ و نیم ظهر برمی‌گردد اما دیگر برنگشت»
محمد ربیعی مشهور به «ماموستا ربیعی»، از کسانی بود که زنجیره‌ی قتل‌ها در سال ۷۵ به وی رسید. او در آن زمان ۶۳ سال داشت. امام جمعه‌ی اهل سنتِ کرمانشاه، معلم، نویسنده، شاعر، قاری قرآن و گوینده‌ی رادیو بود. مانند بسیاری از مقتولین این سلسله قتل‌ها، یک روز به قصد محل کار از خانه بیرون رفت و دیگر برنگشت.

پیکر ماموستا ربیعی که ظهر روز یکشنبه ۱۱ آذر ۱۳۷۵به قصد رفتن به صدا و سیمای کرمانشاه از منزل خارج شده بود، حدود ساعت یک بعد از نیمه‌شب در کنار ماشین‌اش در نزدیکی ترمینال اتوبوس‌رانی  پیدا شد. عمامه را زیر سرش گذاشته بودند و عینک و عبایش را روی سینه. با وجود این پزشکی قانونی گفت که او به مرگ طبیعی و با سکته قلبی مرده است. خانواده از پذیرش نظر پزشکی قانونی امتناع کرد و ساکنان کرمانشاه و سایر شهرهای کردنشین منطقه هم آن را نپذیرفتند. اجازه برگزاری مراسم عزاداری و حتی نشستن بر سر مزار به خانواده داده نمی‌شد. قتل این مفتی محبوب به یک سلسله اعتراض و درگیری در شهرهای کردنشین منطقه منجر شد که  به روایتی به کشته‌شدن ۱۴ تظاهرکننده و یک پلیس انجامید.

در سال ۱۳۷۵ و پیش از قتل ماموستا سریال امام علی در ایران ساخته و پخش می‌شد، شهرهای سنی‌نشین به این سریال اعتراض کردند و ربیعی هم مراتب این اعتراض را به واسطه نامه‌ای به آموزش پرورش، وزارت اطلاعات و بخش‌های دیگر حاکمیت اعلام کرد و در یکی از آخرین خطبه‌های نماز جمعه‌اش علنی کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82833
دولت‌های هم‌دست در قتلِ زم عبرت بگیرند!
ملیحه محمدی

من نمی‌دانم نقش دستگاه اطلاعات فرانسه که ظاهرا از روح‌الله زم به گفته خودش در سطح بالا محافظت می‌کرده، در رابطه با قرار و مدارهایی که برای روح‌الله زم گذاشته می‌شده، به‌ویژه آخرین سفر بی‌بازگشتش چه بوده است! از گفته‌های روح‌الله که دلیلی ندارد در این مورد نادرست باشد، روشن است که او سیستم اطلاعاتی فرانسه  را از تمام این وعده‌ها و رفت و آمدها آگاه می‌کرده و پس از جلب موافقت آن‌‌ها قرار را انجام می‌داده است.

از مجموعه آن‌چه تا کنون می‌دانیم این دو حالت یعنی «حفاظت شخصی پلیس» وانگهی چنین سهل‌گیری در رفت و آمدهای ولنگ و باز، قابل جمع نیستند.
نمی‌توان اتهام معینی به پلیس فرانسه در هم‌دستی با حکومت ایران برای دسترسی به روح‌الله زم زد. ، اما آنچه بی‌تردید است به علت نظارت بی‌ثمر این دستگاه و تأیید سفر او به حوالی ایران، روح الله زم امروز مرده است.

من هم مثل خیلی‌های دیگر روح‌الله زم را نه روزنامه‌نگار می‌دانستم و نه شخصی که دارای پختگی، تجربه و تدبیری باشد که بتواند او را در دریای متلاطم و پر نیرنگ سیاست راهبر باشد.

من اولین دفعات در روزهای تظاهرات آبان‌ماه سایت آمدنیوز را دیدم، گمان می‌کنم هر کسی که خبری از سیاست و اثری از گردش ایام در ذهن خود داشت، تنها امر واضحی که آنجا می‌دید اوج بی مسئولیتی و هیاهو سالاری بود حاصل ذهن یا ذهن‌هایی نظام نایافته.

تصویری هم که من و بسیاری دیگر از کسانی که می‌شناسم، از روح الله زم داشتیم به‌ویژه پس از فاش شدن گفتگوهایش با مأموران، وقتی که در تور وزارت اطلاعات بود، تکمیل شد. جوانی بی‌نهایت زودباور، احساساتی با جاه‌طلبی‌های بسیار خام. او در ستایش‌های کودکانه‌ای که از خود می‌کرد و مامور اطلاعاتی هم تا می‌توانست هر چه بیشتر به ان سمت سوقش می داد، خودش را عامل و آمر و علت‌العلل همه‌ی اعتراضات و تحرکات و در نهایت همه خون‌های ریخته شده در ایران معرفی می‌کرد؛ در حالی‌که فریب‌کاری و تمسخر در پرسش‌ها و لحن مستهجن و لات‌مأب مأمور آشکار بود. اما همه این بازی‌های مستهجن اعترافاتی شد که به زبان خوش و با نیرنگ پیش از واقعه از او گرفته شد و سپس همان‌ها پایه‌های پرونده و عامل قتل او شد. پرونده‌ای که بر اساس آنچه از رفتار و گفتار زم و سایت آمدنیوز، دستگیر هر هوش متوسطی می شود، باید یک پرونده‌ی جنجالی اما پوچ می‌شد، نه پرونده‌ای که احکام سنگین زندان از آن برخیزد چه برسد به حکم اعدام! حتی در چارچوب همین قوانین جزایی جمهوری اسلامی هم، او می‌توانست مدتی زندانی و مدتی بعد بی سر و صدا مانند خیلی‌های دیگر که از افساد در زمین تا غوغا در آسمان اتهام داشتند، آزاد شود.

اما قوه قضائیه یا دستگاه اطلاعات ایران از هیچ و پوچ با سوءاستفاده از ناپختگی زم، مانند هزاران بار دیگر سناریویی ساخت که البته باز هم به‌خیال باطل مستوجب مرگ و دهشت باشد.

گفتم که هر کسی با اندکی تجربه از فعالیت سیاسی و ضروریاتش وقتی به پایگاه مبارزاتی این جوان سری می‌زد می‌دید که هیچ چیز آنجا جدی نیست؛ چه برسد به مأموران کارکشته و و هزار چهره سرویس‌های امنیتی و جاسوسی. به همین دلیل همه آن دولت‌ها و قدرت‌ها و سازمان‌های جاسوسی که در اعترافات زم، چه آن‌هایی که برای خودنمایی تلفنی به مامور اطلاعات می گفت، چه آن‌ها که به کمک یک مزدور یا بخت‌برگشته دیگر در دادگاه گفته شد، دروغ‌های سبک و ابلهانه‌ای بیش نبودند که نخست به لطایف‌الحیل و سپس با فشارهای معلوم به‌دست آمده بودند.
چگونه ممکن می‌شود که دستگاه‌های جاسوسی سیا و موساد و سعودی که مار خورده و افعی شده‌اند، با یک‌بار صحبت با زم و چند روز کنترل سایت او نفهمند که روی زمینِ واقعیت قرار ندارند؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82872
اعدام روح‌الله زم و پرسشی از دفتر آیت‌الله سیستانی!
علی کشتگر

اعدام روح‌الله زم قدرت‌نمایی جمهوری اسلامی از موضع ضعف و ورشکستگی اخلاقی و سیاسی است.

روح‌الله زم فرزند یک خانواده مذهبی طرفدار جمهوری اسلامی بود که به‌خاطر عشق به خمینی، فرزندشان را که تولدش مصادف با روی کار آمدن جمهوری اسلامی بود، روح الله نام گذاشتند.

رویگردانی روح‌الله از حکومت، نماد این حقیقت است که جمهوری اسلامی حتی در همراه کردن جوانان پرورش‌یافته در خانواده های طرفدار رژیم نیز ناکام مانده است. این که صدا وسیمای جمهوری اسلامی در معرفی او نام «نیما» را برای وی برگزید بسیار معنادار است.

روح‌الله زم، مدتی پس از خروج از ایران با تاسیس آمدنیوز که اخبار و گزارش های جعلی و واقعی را درهم می‌آمیخت و در برخی موارد از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی رقیب در جمهوری اسلامی تغذیه خبری می‌شد، معروف شد.

مهم‌ترین گزارش‌های واقعی آمدنیوز افشای فسادهای مالی صادق لاریجانی و حساب‌های بانکی وی و دیگری مساله کودک‌آزاری قاری قرآن وابسته به بیت رهبری، سعید طوسی، بود.

روح‌الله زم نماد سرگردانی، عصیان‌زدگی و خستگی نسل‌های پرورش‌یافته در جمهوری اسلامی بود. او برخلاف ادعای رژیم، جاسوس نبود و اساسا در این زمینه کاری از یک جوان ایرانی پناهنده‌شده به فرانسه ساخته نیست. او صرفا یک روزنامه‌نگار جنجالی و غیرمتعهد به اصالت خبر بود.

اطلاعات سپاه از طریق افراد نفوذی خود در عراق توانست با استفاده از پوشش بیت آیت‌الله سیستانی به وی بباوراند که سیستانی می‌خواهد برای کمک به آمدنیوز با وی ملاقات کند.

چهارده ماه پیش او را با این ترفند به عراق کشاندند و در آنجا اسیر کردند. دفتر آیت الله سیستانی با وجود نقش غیرمستقیم در کشاندن او به عراق، در این باره هیچ اعتراضی به اطلاعات سپاه نکرد و هیچ اقدامی هم برای نجات روح الله زم انجام نداد. امروز باید از آن دفتر و شخص آیت‌الله سیستانی پرسید که چرا در این مسأله هیچ اقدامی از سوی ایشان صورت نگرفت؟

محاکمه روح‌الله زم در پشت درهای بسته، آن‌هم پس از شکنجه و وادارکردن او به اعترافات اجباری و سرانجام صدور حکم اعدام وی توسط قاضی صلواتی که تا کنون بیش از صد حکم اعدام صادر کرده و تایید سریع آن توسط دیوان عالی قضایی، نشان داد که «سند امنیت قضایی» منتشر شده توسط رئیس قوه قضائیه تا چه حد بی اعتبار و قلابی است.

دستگاه بیدادگر جمهوری اسلامی روح‌الله زم را از مسبٌبین اعتراضات دی‌ماه در ایران معرفی می‌کند که گویا اگر او و آمدنیوز در کار نبودند چنین اعتراضاتی اتفاق نمی‌افتاد. در رد این ادعا باید پرسید که اگر او می‌توانست چنین نقشی در اعتراضات مردم ایفا کند چرا در آبان‌ماه که او در زندان سپاه بود دامنه اعتراضات مردم بسیار بزرگتر از قبل بوده به طوری که رهبر جمهوری اسلامی برای مهار آن اعتراضات -که می‌رفت به یک قیام عمومی تبدیل شود- فرمان کشتار معترضان صادر کرد و به روایتی ۱۵۰۰ معترض کشته شد و نزدیک به ده‌هزار دستگیر شدند. و پرسش دیگر آنکه مگر پاسخ دامن‌زدن به اعتراض، اعدام است؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82880
چرا روح‌الله زم به عراق آمد؟
گزارش صدا و سیما فاش کرد

https://www.zeitoons.com/82875

یک روز پس از تائید حکم  و دو روز پیش از قتلِ حکومتی روح‌الله زم، مطابق معمول همیشه، صدا و سیما در مقامِ بخش رسانه‌ای و پروپاگاندای‌ ماشینِ اعدام، گزارشی را با عنوان «زمین پست» منتشر کرد تا او را یک فرد خائن، جاسوس، مغز متفکر اپوزیسیون و نیرویی تاثیرگذار در میان مخالفانِ جمهوری اسلامی معرفی  و زمینه ذهنی مخاطب را برای کشتنِ او فراهم کند.

اما نسخه کامل‌تر این گزارش، که آشکارا از سوی نهادهای امنیتی و عامل در این‌گونه پرونده‌ها ساخته می‌شود، ناخواسته نکته‌ای را در خصوص نحوه‌ی دستگیری پرابهام روح‌الله آشکار می‌کند که پیش ازاین از سوی حکومت شنیده نشده و رسمیت نیافته است.
در ماجرای ربایش زم، تعدادی از دوستان و نزدیکان او بارها به نقشِ نامِ آیت‌الله سیستانی در این پرونده اشاره کردند و از پول‌هایی گفتند که به او نشان داده شد تا آز و طمع‌اش را برانگیزد و محاسباتش را درهم ریزد. این روایت‌ها هیچ‌گاه تایید نشد اما گزارش اخیر بر این نکته صحه می‌نهد و تردیدی باقی نمی‌گذارد که اگر آن نام و این پول نبود، نقشه‌ی ربایش به سرانجام نمی‌رسید.

گزارش‌گر (در دقیقه ۴ و چهل ثانیه) می‌گوید :«اما مهره سرویس‌های جاسوسی روی حفاظت‌ها و حمایت‌های این سرویس‌ها حساب غلوآمیزی کرده بود. خطای محاسباتی و آز و مطامعش برای رسیدن به «دلارهای بادآورده» از یادش برد که او مدت‌هاست تحت نظر و در تور نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران است و ناگاه بی‌آن‌که بداند از کجا خورده است ناباورانه توسط پاسداران گمنام امام زمان دستگیر و به ایران بازگردانده می‌شود.»

پیش از آن‌که گزارش‌گر این جملات را بر زبان بیاورد، به‌هیچ‌وجه بحث پول و دلار و تامین مالی در میان نیست، بلکه بریده‌هایی سانسور شده از ماجرای قتل یکی از مخالفان جمهوری اسلامی پخش می‌شود، اما گزارش‌گر ناگهان می‌گوید آن‌چه باعث شد زم توسط «پاسداران گمنام امام زمان» دستگیر شود، «خطای محاسباتی و آز و طمع برای رسیدن به دلارهای بادآورده» بوده است. معلوم است که تعبیر «دلارهای بادآورده» این‌جا برای همان چیزی به‌کار می‌رود که زم را به عراق کشانده و «خطای محاسباتی» هم می‌تواند استفاده عینی یا مجازی از نام آیت‌الله سیستانی و بیت او باشد.

به‌نظر می‌رسد، روح‌الله زم هر چند خوش‌بین و ساده، بعید است به صرف دیدن آن «دلارهای بادآورده» فریب خورده باشد؛ بلکه آن‌چه او را دچار خطای محاسباتی هم کرده، پناه گرفتن و سوء‌استفاده از نام فردی بوده که جایگاه معنوی و مذهبی او جنبه‌ی فریب‌کارانه‌‌ی مادی ماجرا را نیز پوشش داده و ذهن زم را فریفته است.

به بیانی دیگر، گزارش تهیه شده از سوی بخش رسانه‌ای ماشینِ کشتار، روایت‌هایی را تأیید می‌کند که زم را به طمعِ پول به عراق کشانده‌اند و او را دچار خطای محاسباتی کرده‌اند.

از این عبارات و این تاییدیه البته می‌توان دو نکته مهم دیگر را دریافت.

نخست این‌که در خانه و حساب و کار و زندگی روح ‌الله زم خبری از «دلارهای بادآورده» و به تبع جاسوسی و خیانت و وطن‌فروشی نبوده ، که اگر بود به طمع نمی‌افتاد.

و دیگر؛ نقش و مسئولیت آیت‌الله سیستانی در این ماجراست که تا این‌جای کار می‌تواند لطمه‌ای بر جایگاه او و مرجعیت شیعه باشد که اگر جبران نشود (که جبران‌پذیر بودنش هم پس از قتلِ روح‌الله محل تردید است)، بهانه‌ای به دست مخالفان دین و مذهب خواهد داد که تا همیشه‌ی تاریخ بگویند: «مگر فلان مرجع شیعه نبود که …»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82875