زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۴
خطای انسانی یا سپر انسانی

زیتون ـ محمدرضا سرداری:
در آستانه سالگرد سقوط پرواز پی۷۵۲ با موشک‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، صدای دادخواهی خانواده‌های بازماندگان عمدتا ایرانی-کانادایی این پرواز بیشتر شنیده می‌شود. به تناسب توجه کشورهای درگیر در پرونده نیز با فروکش کردن تدریجی بحران کویید-۱۹ رو به افزایش گذاشته است. این حقیقت را می‌توان از حجم اخبار و گزارش‌های متناوبی که در رسانه‌های مختلف منتشر می‌شود دریافت.

همزمانی این واقعه با آغاز بحران کرونا در جهان، یکی از بخت‌های جمهوری اسلامی بود تا رسیدگی به این پرونده را تا جای ممکن  به تعویق بیاندازد بلکه راهی برای سرپوش گذاشتن بر جنایتی بیابد که کشف آن هزینه گزافی برای پاسداران ارشدش دارد.
هفته گذشته جمعی از اعضای خانواده‌های قربانیان این پرواز در حالی که تصاویر عزیزان از دست رفته خویش را در دست داشتند؛ مقابل دادسرای نظامی تهران تجمع کردند. پس از آن ویدیویی در رسانه‌ها منتشر شد که در آن پدر «مریم ملک» یکی از سرنشینان پرواز ۷۵۲ در نشستی با مسئولان دادسرا به روند رسیدگی به  این پرونده به شدت انتقاد کرده و از این که عاملان آن جنایت هنوز بر مسند کار خویش نشست‌ اند؛ شکواییه داشت. وی در آن ویدئو سلامی، فرمانده سپاه، حاجی‌زاده، فرمانده هوا و فضا و همچنین به صورت ویژه جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران را جنایتکار خواند.

چرا ظریف «جنایتکار» خوانده شد؟
محمدجواد ظریف که بسیاری وی را دیپلماتی باهوش؛ با سواد و معمار توافق‌نامه برجام توصیف می‌کنند؛ به اتفاق همکارانش تا کنون تلاش های بسیاری برای به فراموشی سپرده شدن این پرونده صورت داده‌اند. اما وی که این روزها امید بسیاری برای نامزد شدن در انتخابات ۱۴۰۰ است؛ در بد مخصمه ای قرار گرفته است. توجیه پرونده سیاه حقوق بشر جمهوری اسلامی اکنون یکی از چالش‌های بزرگ محمد جواد ظریف است که چهره دیپلماتیک وی را  تحت تاثیر قرار داده است. اما چرا او در پرونده سقوط ۷۵۲ از سوی یکی از داغ‌دیده‌گان جنایتکار خوانده شد؟
.
ظریف از جمله نخستین کسانی بود که تلاش کرد همچون سردار حاجی زاده، فرمانده هوا و فضای سپاه، تنها یک شخص و آن هم اپراتور سامانه ضد هوایی را مقصر این حادثه اعلام کند. وی در مصاحبه‌ای گفت این فرد اکنون بازداشت شده اما عامل شلیک به پرواز ایرباس ایرانی بر فراز خلیج‌فارس که از سوی ناو آمریکایی سرنگون شد؛ مدال گرفت. وی همچنین در توئیتی نوشت که نباید اجازه داد تراژدی سقوط هواپیمای اوکراینی سیاسی شود. ظریف در جای دیگری هم خطای انسانی پدافند را به گردن آمریکا انداخت و گفت ماجراجویی آمریکا باعث این خطای انسانی شد.
این مقایسه و اظهارات به خوبی نشان داد که ظریف در این فاجعه انسانی کدام سو ایستاده است. پس از آن بود که خانواده‌های قربانیان در واکنش‌های مختلفی ظریف را متهم به معامله بر سر خون عزیزان خویش کردند. اما این اظهارات تنها دلیل جنایتکار خواندن ظریف نیست. خانواده‌های قربانیان از رفتارهای بهاورند، معاون وی که مسئول مذاکرات با اوکراین است نیز گله‌های زیادی کرده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83123
«سلطان جائر» به روایت مهاجرانی،
«جهاد اکبر» به روایت محمود امجد

https://www.zeitoons.com/83135

سلطان جائر کیست؟
سلطان جائر یک اصطلاح رایج در فقه شیعه است. آیت‌الله سروش محلاتی در یک سخنرانی، سه تعریف موجود از سلطان جائر را این گونه بر می‌شمارد «اول: جائر به معنای فاسق در برابر عادل، به معنای کسی که ملکه تقوی و خودداری از گناه ندارد. دوم: کسی که حق حکومت ندارد و حکومتش مشروع نیست. در این تعریف سلطان جائر همان سلطان غاصب است که به ناحق، حکومت را تصاحب کرده است. اما تعریف سوم سلطان جائر را حاکمی می‌داند که در حق مردم ظلم می‌کند.»
این مجتهد شیعه بر این باور است که «مساله اصلی امام حسین(ع) در نهضت عاشورا را مقابله با سلطان جائر است». او می‌گوید «ما می‌بینیم برخی می‌خواهند مسائل دیگر مانند مسائل عرفانی، اخلاقی یا اجتماعی را در نهضت حسینی برجسته کنند.»

در مقابل سلطان جائر چه باید کرد؟
آیت‌الله خمینی(ره)، در یک سخنرانی در خارج کشور، قیام علیه سلطان جائر را تکلیف شرعی الهی می‌داند. در این سخنرانی که در وب‌سایت آیت‌الله خامنه‌ای هم منتشر شده است،او  به نقل از امام حسین (ع) و پیغمبر اسلام (ص) می‌گوید کسی که در مقابل سلطان جائر سکوت کند با او محشور می‌شود: «کسی که ببیند یک سلطان جائری حلال می‌شمرد حُرُماتِ‌اللّه‌ را، چیزهایی را که خداوند حرام کرده است این آزاد می‌گذارد، و مخالف سنت رسول‌اللّه‌ عمل می‌کند و عهد خدا را می‌شکند، اگر کسی دید یک سلطان جائری این کارها را می‌کند و مع ذلک ساکت شد و تغییر نداد با قول خودش، با عمل خودش این انحرافی که سلطان جائر پیدا کرده است تغییر نداد، خدای تبارک و تعالی حتم کرده است، حتم است بر او که این آدمی که ساکت شد در مقابل این سلطانی که حرمت احکام خدا را نگه نمی‌دارد، مخالف سنت رسول‌اللّه‌ عمل می‌کند و عهد خدا را می‌شکند، این ساکت بشود در مقابل یک همچو سلطانی و قولاً و عملاً تغییر ندهد مسیر این سلطان جائر را، حتم است بر خدای تبارک و تعالی که جای او را هم جای همان سلطان جائر در آخرت قرار بدهد»

سلطان جائر را چگونه می‌شود شناخت؟
آیت‌الله محسن کدیور وظیفه‌ی تشخیص سلطان جائر را بر عهده‌ی «خواص جامعه» می‌گذارد. او در پاسخ سوالی در این باره، نوشته است «جور، مخالفت عمدى با احکام شرع و موازین عقل و میثاقهاى ملى است‏ ‏که در قالب قانون در آمده باشد; و کسى که متولى امور جامعه است و بدین گونه‏ ‏مخالفت مى‎ورزد جائر و ولایتش جائرانه است ; و تشخیص چنین ولایتى در‏ ‏درجه اول بر عهده خواص جامعه یعنى عالمان دین آشنا و مستقل از حاکمیت و‏ ‏اندیشمندان جامعه و حقوقدانان و آگاهان از قوانین مى‎باشد که هم به احکام و‏ ‏موازین عقل و قوانین حاکم آشنایند و هم با قرائن و شواهد اطمینان آور به‏ ‏مخالفت عمدى با آن‌ها پى برده و مى‎توانند آن را مستدل کنند.»

«سلطان جائر» در زمانه‌ی ما کیست؟
تا جایی که مشهور است، سیدعطاالله مهاجرانی، نخستین فردی بود که به صورت علنی و در یک رسانه‌ی سراسری آیت‌الله خامنه‌ای را مصداق سلطان جائر دانست. او در سال ۸۸ به خبرنگار بی‌بی‌سی گفت «اولین شرط رهبری، عدالت است. خامنه‌ای از مدار عدل خارج شده و از رهبری ساقط است و بر خبرگان است که او را عزل کنند. بر علمای قم است که در مقابل سلطان جائر خاموش ننشینند.».
عطاالله مهاجرانی در یک بیانیه به همراه  دکتر عبدالکریم سروش، آیت‌الله محسن کدیور، مهندس عبدالعلی بازرگان و آقای اکبر گنجی این موضوع را رسما تکرار کرد.

در این بیانیه آمد:«گفتمان توطئه دشمن که ولیّ جائر در طول ۲۰ سال گذشته ترویج و از طریق آن دشمن سازی و ایجاد تفرقه میان ملت می کند (مثل: مطبوعات پایگاه دشمن اند، روشنفکران مزدوران دشمن اند، جنبش سبز توطئه رنگی دشمنان برای براندازی است)، بخش عظیمی از ملت را به جبهه ی دشمن تبدیل کرده که سازمان های سرکوب باید تکلیف آنان را یکسره کنند.»

جهاد اکبر یا اعظم چیست؟
برخی علما جهاد اکبر را جهاد با نفس دانسته‌اند اما در حدیث مشهوری از پیغمبر اسلام (ص) آمده است : بالاترین جهاد، گفتن سخن حق یا عدل در برابر سلطان جائر است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83135
👍1
چه کسانی نمی­‌خواهند سایت‌های شرط‌بندی تعطیل شود؟
«اقدامات موثر» یا مانورهای نمایشی

https://www.zeitoons.com/83155

زیتون ـ احسان نادرپور:
پس از آنکه شادمهر عقیلی، خواننده ایرانی هم به جمع تبلیغ‌کنندگان سایت­‌های بِت (شرط بندی و قمار) پیوست، موج جدیدی در رسانه­‌ها له و علیه این جریان به راه افتاد. همین امر و حساسیت بیش از پیش افکار عمومی بر روی این مساله باعث شد تا این بار پلیس فتا و دادستانی سعی کنند خودی نشان دهند و اعتماد افکار عمومی را جلب کنند.

در آخرین واکنش، روز گذشته دادستان عمومی و انقلاب تهران خبر داده که در دادسرای تهران کارگروهی برای شناسایی و مقابله با سایت‎های قمار و شرط‌بندی تشکیل شده. پیش از این هم پلیس فتا از شناسایی و بازداشت حدود ۳۰ نفر خبر داده و گفته ‌بود که این افراد با سایت‌های شرط بندی ارتباط داشتند. جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات هم از «اقدامات خوبی» که در این باره در دادستانی و بانک مرکزی صورت گرفته خبر داد. اما حقیقتا این اقدامات ادعایی تا چه اندازه واقعی و در درجه بعد موثر هستند؟

پلیس فتا چه کاری انجام داد؟
وحید مجید، رئیس پلیس فتای نیروی انتظامی در روز ۱۹ آذر ماه سالجاری مدعی شد که پلیس فتا برای برخورد با سایت‌های شرط بندی عزمش را جزم کرده است. او در گفتگو با فارس گفته بود: «در سال‌های ۹۷ و ۹۸ تعداد ۹۵۰۰ سایت فعال در این حوزه و ۱۰۲۴ سایت و صفحه در فضای مجازی و اکانت تبلیغ این سایت‌ها را شناسایی و با آنها برخورد کردیم. این برخوردها، منجر به تشکیل ۴۵۰۰ پرونده قضایی، شناسایی و دستگیری ۱۹۲۰‌متهم و تحویل آنها به مقام قضایی شد.»

این اعداد و ارقام در حالی اعلام می­‌شود که سایت‌های شرط‌بندی به صورت روزانه دامنه وبسایت‌­شان را تغییر می‌دهند تا فیلتر شدن جلوی ادامه فعالیت­‌ها را نگیرد.
رئیس پلیس فتا در ادامه می­‌گوید: «افرادی که ما دستگیری کرده‌ایم، سرپل‌های ارتباطی آنها در داخل کشور هستند که قطع کردن این سرپل‌ها می‌تواند فعالیت آنها را محدود کند. اما در مورد افرادی که در خارج از کشور این شبکه‌ها را هدایت می‌کنند، تا جایی که قانون به ما اجازه داده، تحت پیگرد قرار داده و می‌دهیم. به طوری که چندی قبل یکی از این سرکرده‌ها را در خارج از کشور دستگیر و به ایران بازگرداندیم.» احتمالا اشاره رییس پلیس فتا به بازداشت وحید خزائی، یکی از اینفلوئنسرهای اینستاگرامی است که در آستانه ورودش به ایران در فرودگاه بازداشت شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83155
«فیک‌نیوز» چگونه به بقای جمهوری اسلامی کمک می‌کند؟

زیتون ـ سولماز ایکدر
: فیک‌نیوز بخشی از حقیقت را به خدمت دروغ در می‌‌آورد اما هدف نهایی آن دروغ‌گفتن نیست بلکه ایجاد «خطای تحلیلی» در جامعه‌ی هدف است. سریال چرنوبیل از این نکته‌ی طلایی پرده برداشته: «بزرگ‌ترین هزینه‌ی دروغ این نیست که شاید ما دروغ را با حقیقت اشتباه بگیریم. خطر اصلی اینجاست که اگر زیاد دروغ بشنویم، دیگر قادر نیستیم که اصلا حقیقت را تشخیص بدهیم».
شاید در سال‌هایی که رسانه‌های اجتماعی به این فراگیری نبود٬ دستگاه پروپاگاندای جمهوری اسلامی می‌توانست حداقل برای مدتی روی واقعیت سرپوش بگذارد٬ اما سال‌هاست که اظهارات ضد و نقیض جمهوری اسلامی یکی پس از دیگری افشا می‌شود اما گویی مقامات راه دیگری ندارند و این آخرین پناه‌گاه و  شاید هم روش حکمرانی آن‌هاست.

تزریق اطلاعات غلط محدود به بخش خاصی از حاکمیت جمهوری اسلامی نیست٬ این نظام سیاسی از مسائل مربوط به بهداشت و سلامت عمومی تا امنیتی مسائل کشور به افکار عمومی حقیقت را  نمی‌گوید٬ حتی زمانی که می‌داند خیلی زود افشا می‌شود.

«اپیدمی دروغ» در پاندمی کرونا
از جمله اطلاعات نادرست و متناقضی که جمهوری اسلامی طی روزهای اخیر به صورت پیوسته به جامعه تزریق می‌کند و در ابتدا باعث سردرگمی و پس از آن افزایش عدم اعتماد مردم به نظام می‌شود٬ مسئله واکسن کروناست.

پس از تایید اولین واکسن کرونا تا به امروز هنوز مشخص نیست که آیا جمهوری اسلامی قصد خرید واکسن از کشور دیگر را دارد یا نه و همچنان مشخص نیست که اگر چنین قصدی وجود دارد٬ آیا به دلیل تحریم‌ها و محدویت‌های بانکی می‌تواند پول آن را بپردازد یا خیر؟

روز گذشته علی ربیعی٬ سخنگوی دولت٬ به شکل تلویحی تایید کرد که نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف امکان تراکنش‌های مالی برای خرید واکسن کرونا را از بین برده است.
دوشنبه نیز علی مطهری، نایب‌رییس پیشین مجلس٬ در توییتی نوشته بود که ایران به دلیل قرار داشتن در فهرست سیاه اف‌ای‌تی‌اف (FATF) نتوانسته است مبلغ مورد نیاز برای خرید ۸ میلیون واکسن را بپردازد؛ اما او توضیح نداد که چرا برای کشور ۸۵ میلیون نفری ایران قصد داشته‌اند تنها ۸ میلیون واکسن بخرند.

و درست همان‌روز مصاحبه جواد ظریف با شبکه‌ی طلوع افغانستان منتشر شد که رو به‌دوربین  و خبرنگار کرد و گفت ما به‌خاطر تحریم‌ها نمی‌توانیم واکسن کرونا بخریم.

سعید نمکی، وزیر بهداشت٬هم روز گذشته با اعلام اینکه رهبر جمهوری اسلامی بر ساختن واکسن کرونا تاکید دارد گفت: «دلسوزی و پیگیری‌های مستمر این عزیز بزرگوار و رییس جمهور محترم نشان از آن دارد که مردم این سرزمین در اوج تحریم‌های ظالمانه، نباید قدمی از مردم سرزمین‌های برخوردار و دارای منابع فراوان و سرشار، عقب‌تر باشند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83174
👍1
«اصلاح قانون انتخابات» به کجا رسید؟
ریاست جمهوری؛ بالاپوشی برای «بناپارتِ» جمهوری اسلامی

زیتون ـ مهسا محمدی
: «در افق سیاسی ایران یک بناپارت خواهیم دید». این بخشی از اظهارنظر سعید لیلاز، اقتصاددان اصلاح‌طلب در گفتگو با یک برنامه اینترنتی‌ست. لیلاز می‌گوید که این پیش‌بینی اوست چرا که بر سر کارآمدن یک نیروی اقتدارگرا «همان رضاخان روحت شادی است که مخالفان می‌گویند و همان رضاخان اسلامی است که در داخل حکومت می‌گویند» و از این رو در یک دوران گذار ۵ تا ۱۰ ساله آن را ناگزیر می‌بیند.

این گفته اما نه تنها پیش‌بینی لیلاز، که راه‌برون‌رفت‌اش از وضعیت فعلی هم هست. چرا که معتقد است بر سر کار آمدن سپاه در ایران از آنجایی که «منسجم‌ترین سازمان سیاسی و امنیتی» است، دو مشکل از سه مشکل اصلی این کشور که به گفته وی «عدم انسجام و ناکارآمدی» است را حل خواهد کرد و فساد باقی خواهد ماند.

این تحلیل‌گر تنها کسی نیست که در ناصیه جمهوری اسلامی یک رییس‌جمهوری نظامی برای سال‌های پیش‌رو می‌بیند و حتی آن را انتظار می‌کشد، مجلس «انقلابی» هم این روزها برای تحقق این هدف سخت مشغول کار است و بی‌‌تعارف در حال برش قبای ریاست جمهوری با یک الگوی خاص است که جز بر تن عده معدودی نخواهد رفت. 

«اصلاح»  قانون انتخابات
اصلاح قانون انتخابات از بحث ‌برانگیزترین اتفاقات این روزهای مجلس جمهوری اسلامی است. «اصلاحی» که از اواخر تابستان سال‌جاری بحث آن مطرح بوده و مخالفان زیادی هم داشت. 
در ضرورت این اصلاح نمایندگان می‌گویند که بعد از تصویب قانون اساسی، شرایط کلی برای ریاست جمهوری از جمله رجل سیاسی، مذهبی، مدیر و مدبر در نظر گرفته شده بود، اما برای اینکه معیارها دقیق و شفاف شود کاری صورت نگرفت و آنان در حال شفاف‌سازی هستند.
شرایط نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در اصل ۱۱۵ قانون اساسی تعیین شده که مهمترین آن رجل سیاسی و مذهبی است. آیت‌الله خامنه‌ای، در سال ۹۵ سیاست‌های کلی انتخابات را ابلاغ کرده و از شورای نگهبان خواسته بود معیارهای تشخیص «رجل سیاسی، مذهبی و مدیر و مدبر بودن» نامزدهای ریاست جمهوری را تعریف و اعلام کند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83212
ابوحنیفه؛ پیشروِ عقل‌گرایی در مقابل عرب‌گرایی
یاشار نوری اؤزتورک | ترجمه : سید جواد رفیعی

مقدمۀ مترجم
: دکتر یاشار نوری اؤزتورک (Yaşar Nuri Öztürk) روشنفکر دینی ترک اول تیر ۱۳۹۵ در ۶۵ سالگی دارفانی را وداع گفت و به ابدیت پیوست. از دست دادن این روشنفکر برای ترکیه و جهان اسلام ، مخصوصاً در این روزگار که بادهای ناخوش تعصب ورزی و بیداد بنیادگرایی دینی ، راه تنفس را سخت بر مسلمانان بسته است ، ضایعۀ گرانی خواهد بود.

دکتر اؤزتورک از روشنفکران نامدار و تاثیرگذار ترکیه بود که با ارائه نظرات خود موافقان و مخالفان بسیاری یافت. وی نواندیشی بود که بهرۀ وافی و کافی از علم و تحقیق برده بود و آثار و کتب زیادی از خود بر جای گذشت . تحصیلات آکادمیک خود را در رشته الهیات و حقوق پی گرفته بود و دکترای فلسفه اسلام داشت. مدتی در دانشگاههای غرب به تدریس اندیشه اسلامی پرداخته بود. از طرف مجله تایم جز ده روشنفکر و اصلاحگر مهم و تاثیر گذار قرن بیستم انتخاب گردیده بود. دغدغۀ آگاه کردن نسل جوان و نشان دادن راهی به رهایی وی را رها نمی کرد. درد دین داشت و درس دین می داد و آگاه نمودن مسلمانان و بازگشت به اسلامِ قرآن را وظیفۀ خود می دانست. کتابی دانشنامه سان با عنوان « اسلام در قرآن » داشت و اسلام امروزیی مسلمانان را تحریف شده و در بسیاری زمینه ها اسلامی اموی می دانست. ادعا می شد که اولین قرآن بدون تفسیر را به ترکی ترجمه کرده است . این قرآن بیش از سیصد بار در ترکیه چاپ و در تیراژ میلیونی به فروش رفته است. در مجامع عمومی هراسی از آشکار نمودن باورهای خود نداشت و در چندین برنامه تلویزیونی برنامه تفسیر قرآن و پاسخ به سوالات دینی داشت. لباس هایی خوش رنگ و شیک می پوشید و در رسانه ها راحت و بی آلایش و بی پروا سخن می گفت . ترسی از طعن طاعنان و بانگ و غوغای دیگران نداشت . روزنوشت هایش در ماههای آخر حیاتش در روزنامه آیدینلیک ( روشنفکری)منتشر میگردید. درسال ۲۰۰۲ یک دوره به عنوان نماینده مردم استانبول وارد پارلمان شد .سپس مدتی به تاسیس حزب پرداخت اما به زودی دریافت که مرد سیاستِ اجرایی نیست. مدتی نگذشت که دوباره به دانشگاه و تدریس برگشت و فعالیت سیاسی را رها نمود. قریب هشتاد اثر از خود برجای نهاد که کتابهای «آیا با قرآن آشنا هستید ( آیا آن را خوانده اید؟) » ، «ابوذر» و «شرک» از آخرین آنها بود. درباره عبادت به زبان مادری هم کتابی تالیف کرده بود . اؤز تورک معتقد بود که قرآن سالیان سال توسط دینداران اموی به کتابی تبدیل شد که صرفاً برای مردگان و در مزارها خوانده میشد و با همین قرآن و به اسم خدا بسیار فریبکاری شده است. عنوان یکی از آثار وی «فریبکاری با اسم خدا » بود. از بین سوره های قرآنی ایشان به سورۀ کوتاه « ماعون » بسیار پرداخته و کتابی هم با همین عنوان داشتند. اساس دعوا و جدل ایشان ، نه با بی دینان و آتئیست ها ، بلکه با دین فروشان (dinciler) بود . دین فروشان کسانی هستند که دین را در راستای منافع و بهره مندی های دنیوی خود میخواهند. همانهایی که در نماز هم ریا میکنند. دین فروشان (dinciler) در مقابل دینداران (dindarlar) قرار می گیرند. دین فروشان با خدا و قرآن و پیغمبر و به نام دین به فریب مردم برمیخیزند.
اؤزتورک معتقد بود که «درستی و صداقت اساس دین و اخلاق است. باید یا آنگونه که هستی ، دیده شوی یا آنگونه که دیده میشوی ، باشی. عقل و قرآن و پیغمبر به ما می گوید که بدون نماز ، مسلمانی امکان پذیر است اما بدون اخلاق هرگز ! البته اسلام اموی عکس این را ادعا می کند. اگر به مسئله از زاویه قرآن بنگریم می بینیم که وجود نقطه ضعف، آدمی را خطاکار نشان می دهد اما بی اخلاق نمی کند.خطا و سهو را می توان جبران نمود . گناهان را خدای ارحم الراحمین عفو می کند . خطاکاری یک لغزش است اما بی اخلاقی محصول نیت بد است . یک سقوط و انحطاط اساسی است.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83250
👍2
اصلاحات ساختاری و مولفه‌ها و شاخص‌های آن
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

با نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌‌جمهوری سال ۱۴۰۰، سردمداران مدعی رهبری اصلاحات در دو تشکل شورای‌ عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان (شعسا) و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات (شهجا)، دوباره به وجد آمده و برای حضور در انتخابات آتی فعال شده اند. اعتیاد به انتخابات و غفلت از فرصت سازماندهی بدنۀ اجتماعی در فاصلۀ زمانی دو انتخابات ظاهرا آسیبِ درمان ناپذیر آن دسته از اصلاح‌طلبان است که در صحنۀ سیاست نمی‌توانند نقشی جز حضور در ساحت قدرت ایفا کنند و البته این حضور هم بنا به جهاتی که مجال پرداختن به آن نیست عموما نمادین بوده و آن نقش هم چون نقش بر دیوار بی تاثیر جدی و ماندگار.

همچنین اخبار حاکی از ادغام و هماهنگی دو تشکل یادشده در بالا و اعمال تغییراتی در ساختار آنها حکایت از آن دارد که ظاهرا بنا نیست ساختار مدیریت و رهبری جنبش اصلاحی به رغم ناکارآمدی‌ها و ناکامی‌ها تن به اصلاح و تغییر بنیادی دهد. نگارندگان نوشتار حاضر گرچه برخی تصمیمات احتمالی همچون کاهش اعضای حقیقی و افزایش تاثیرگذاری اعضای حقوقی را گامی مثبت در فرایند دموکراتیزاسیون این نهادها میدانند اما همچنان بر این باورند که ساختار جدید نیز نه تنها منجر به سازماندهی فراگیر مردمی جنبش اصلاحات و حتی پیروزی اصلاح طلبان در انتخابات آتی نخواهد شد بلکه فرصتی دیگر را از کف مردم و کشور می رباید؛ بویژه اگر در نظر بیاوریم بسیاری از احزابی که بناست اعضای حقوقی این تشکل باشند نه پایگاه مردمی درخوری دارند و نه سازماندهی دموکراتیک. با این اوصاف از آنجا که چند سال پیش به این سو «اصلاح اصلاحات» نیز به مثابه کلیدواژه ای اساسی در معرض تحریف و مصادره قرار گرفته و در مواردی نظرا یا عملا لوث شده است بر آن شدیم تا در ادامۀ نقدهای پیشین خود به سازماندهی اصلاحات، وجیزۀ حاضر را نیز در باب مولفه های اصلاحات ساختاری منتشر کنیم، بدان امید که شاید برای برخی صاحبنظران یا دست اندرکاران واجد نکته ای مفید باشد.
در ادبیات سیاسی معاصر ایران معمولا کسانی که خواهان ایجاد تغییر و تحول در وضعیت موجودند، بر اساس میزان تغییرات مطلوب و مورد نظرشان به دو دستۀ اصلاح‌طلب و برانداز تقسیم می‌شوند. از آغاز شکل‌گیری جنبش اصلاحی در بهار سال ۱۳۷۶ این دوگانه در سپهر سیاسی ایران وجود داشته اما دامنه و گسترۀ هر یک از دو قطب به فراخور شرایط زمانه قبض و بسط داشته است.

اما واقعیت این است که مخالفان وضع موجود که طالب وقوع تغییر و تحولند طیف‌های متنوعی را با خواسته‌های متفاوت شامل می‌شوند که قطعا قابل تقلیل به صرفا دو قطب نیستند. با این‌همه یک دسته از اصلاح‌طلبان که طی ۲۳ سال گذشته همواره در صدد بوده‌اند زمام امور و ابتکار عمل را در میدان تحولات سیاسی در دست خود داشته باشند کوشیده‌اند با ترویج این دوقطبی کاذب گفتمان اصلاح‌طلبی را (به معنای عام کلمه) گروگان بگیرند و با فروکاستن اصلاحات و اصلاح‌طلبی به مشارکت موسمی در انتخابات و بهره‌مندی از نهادهای انتخابی؛ هر جریان متفاوت، منتقد یا مخالف با راهبردها و راهکاری خود را با برچسب برانداز و خشونت‌طلب از میدان به در کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83244
حواشی یک مصاحبه چالش‌برانگیز
مهاجران افغانستانی در ایران؛ «میهمان» یا پناه‌جو

https://www.zeitoons.com/83230

زیتون ـ یلدا امیری
: «آدمی در برابر دیگری مسئولیت نامتناهی دارد و حتی مسئول خطاهای اوست». این نگاه امانوئل لویناس فیلسوف فرانسوی در مورد مسئولیت ما در مقابل سایر انسان هاست. دغدغه او در فلسفه همین موضوع بود و بی‌جهت نیست که او را «فیلسوف دیگری» می‌نامند.

افغانستان بیش از سی سال است، که درگیر جنگ‌های مختلف است و طی این سال‌ها مهاجران و آوارگان زیادی به ایران آمدند. مردمانی که در ایران به دنبال نان و سرپناه هستند و اغلب به کارهای سخت تن می‌دهند.

با وجود اینکه مهاجرانِ این کشور همسایه بزرگترین جمعیت مهاجر ساکن در ایران را تشکیل می‌دهند، اما بر اساس گزارش‌های مختلف برای دریافت امکانات ابتدایی مانند خدمات درمانی، خرید سیم کارت و اینترنت و باز کردن حساب بانکی دچار مشکل هستند. اگرچه مسئولان جمهوری اسلامی همیشه وجود این تبعیض‌ها را تکذیب می‌کنند.

هشتگی که به ضد خود بدل شد
مصاحبه چند روز پیش لطف‌الله نجفی‌زاده، سردبیر تلویزیون طلوع‌نیوز افغانستان، با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در رسانه‌های اجتماعی خبرساز شد.

خبرنگار با طرح سوالاتی که برای مخاطب ایرانی نیز آشنا بود، وزیر امور خارجه ایران را در مورد رابطه ایران و افغانستان و موضوعات منطقه به چالش کشید؛ سوالاتی که بنا به اظهار نظر روزنامه‌نگارانی متعدد، جواد ظریف در پاسخ به تعدادی از آن‌ها درماند، شانه‌خالی کرد و یا اطلاعات نادرست داد.

البته چیزی نگذشت که روزنامه دولت و تعدادی از روزنامه‌نگاران و کاربران شبکه‌های اجتماعی که  به حمایت از دولت  دولت روحانی و مواضع ظریف مشهورند، به‌میدان آمدند و کوشیدند مصاحبه‌ را «غیرحرفه‌ای» و برخورد را «بی‌ادبانه» توصیف کنند؛ مصاحبه‌ای که روزنامه‌نگارانی دیگر معتقد بودند که باید به‌عنوان یک الگو حرفه‌ای در کلاس‌های روزنامه‌نگاری تدریس شود.

در ادامه و در واکنش به این مصاحبه، روز گذشته عده‌ای از کاربران فضای مجازی در ایران با هشتگ «پایان مهمانی» از افغانستانی‌های ساکن ایران خواستند که به کشور خود بازگردند.
اما آیا حضور در ایران برای افغانستانی‌ها یک میهمانی است؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83230
تبلیغاتی یا انتخاباتی؟
رونمایی «غیر رسمی» از «آقا»

https://www.zeitoons.com/83272

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: رهبر جمهوری اسلامی، حاضر در جمع و بدون ماسک، این روزها تنها در قالب یک مستند آرشیوی و «غیر رسمی» قابل مشاهده است. طی سه شب اخیر گزیده‌ای از دیدارهای آیت الله ‌خامنه‌ای با چهره‌های علمی و هنری نزدیک به حکومت در ایران از شبکه‌های مختلف صدا و سیما پخش شد.

در این مستند از آیت‌الله خامنه‌ای چندین تصویر متفاوت که گاه متناقض هم می‌شود، ارائه شده است. تصاویری که در غیاب اطلاعات دقیق و شفاف از او، درباره آن فقط در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خارج از کشور گمانه‌زنی و در رسانه‌های حامی حکومت حماسه‌سرایی شده است. بیت رهبر این بار اما خواسته تا به برخی از تصاویر مورد تاکید خود رسمیت بخشد و  تصاویری که به زعم خودش چهره‌ای مخدوش از وی ساخته را ترمیم کند. اما چه تصاویری در این مستند از ولی مطلقه فقیه ارائه شده و چرا در این مقطع زمانی این مستند از صدا و سیما پخش شد؟

دیدار خامنه‌ای با جمعی از شاعران و نویسندگان
بخش زیادی از این مستند به دیدارهای رهبر جمهوری اسلامی با شاعران و نویسندگانی گذشت که بسیاری از آنان با بکار بردن لفظ «آقا» میزان ارادت خویش را به وی نشان می‌دادند. شعر و موسیقی یکی از حوزه‌های مورد علاقه رهبر ۸۱ ساله جمهوری اسلامی است، اما در دوره رهبری وی ده‌ها نویسنده و شاعر توسط ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در قالب قتل‌های زنجیره‌ای و یا سایر پروژه‌ها به قتل رسیدند. جزییات قتل حمید حاجی زاده شاعر کرمانی و فرزندش کارون را همین ماه پیش و پس از گذشت ۲۳ سال خانواده وی افشا کردند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83272
رئیس انجمن بین‌المللی روزنامه‌نگاران ایران در گفت‌وگو با زیتون
علی مزروعی: هرگونه توصیه را به فدراسیون درباره زم تکذیب می‌کنم

https://www.zeitoons.com/83296

زیتون
ـ روزنامه‌نگار «بودن» یا «نبودن»؟ حالا گویی برای روح‌الله زم مسئله این است. اعدام از سوی دشمنان و انکار از سوی دوستان؟

ماجرا از وقتی آغاز شد که سکوت فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران در مورد اعدام شدن روح‌الله زم، مورد اعتراض قرار گرفت. اگرچه زیتون نخستین رسانه‌ای بود که در گزارشی این «سکوت» را برجسته کرد اما توییت یکی از روزنامه‌نگاران برای پیگیری این سکوت، موجی از اعتراض و انتقاد برانگیخت. کامبیز غفوری نوشت «فدراسیون در پاسخ به همکارانم در اسکاندیناوی، گفت بخش فارسی ⁦روزنامه‌نگار بودن زم را تایید نکرده و او را فعال پروپاگاندا نامیده. لاجرم عمومی می‌پرسم: داستان چیست همکاران؟»

موج اعتراض‌ها خیلی زود فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران را به‌واکنش واداشت؛ سکوتش را شکست، اما ابهام‌ها را بیشتر کرد. فدراسیون اعدام روح‌الله زم را محکوم کرد و آن‌را یک «جنایت وحشتناک» خواند اما اعلام کرد با توصیه نهاد «انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران» وابسته به فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران، مدیر کانال تلگرام «آمدنیوز» را به عنوان روزنامه‌نگار به رسمیت نمی‌شناسد.

نگاه‌ها، اعتراض‌ها به سوی انجمن صنفی روزنامه‌نگاران رفت اما حالا رئیس هیات مدیره انجمن، در گفت‌وگو با زیتون، «هر گونه توصیه» درباره‌ی روح‌الله زم به فدراسیون را «تکذیب» می‌کند و می‌گوید «فدراسیون نه از بنده و نه از نهاد انجمن نظری نخواست» و مسئولیت این تصمیم متوجه مدیران فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران است.

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران در سال ۲۰۱۹، در گزارشی دیگر، روح‌الله زم را روزنامه‌نگار خوانده بود و علی مزروعی، فردی که از سوی فدراسیون مسئول شاخه ایران شناخته می‌شود، مسئولیت هرگونه تناقض را متوجه آن فدراسیون می‌کند و البته نه از جای‌‌گاه حقوقی و نه از از منظر یک روزنامه‌نگار به‌صلاح‌ نمی‌داند در مورد روزنامه‌نگار بودن یا نبودن زم نظر بدهد و می‌گوید نظرش «می‌تواند اسباب مناقشه شود».

در ادامه‌ی گفت‌وگو با علی مزروعی، از نسبت فعلی او و فرزندش با فدراسیون و رسانه‌های فارسی‌زبان این نهاد پرسیدیم تا برخی دیگر از ابهامات احتمالی این ماجرا روشن شود و او صبورانه جواب داد.
خواننده این گفت‌وگو باشید::


https://www.zeitoons.com/83296
دختران خیابان انقلاب؛ شکوه یک اعتراض

زیتون ـ شیوا نظرآهاری
: در روزهای آغازین دی ماه ۹۶ که کشور درگیر اعتراضات مردمی به گرانی و فساد بود، زنی در خیابان انقلاب تهران، در حالی که لباسی یکدست تیره پوشیده بود، شال سفیدش را بر سر چوب زد و از جعبه مخابرات روبروی شیرینی معروف فرانسه، بالا رفت. برای دقایقی بدون هیچ حرف و حرکتی آنجا ایستاد و سپس ناپدید شد.

تصویری از اعتراض درخشان و یگانه او به حجاب اجباری ساعاتی بعد به شبکه‌های اجتماعی راه یافت. با اینحال در میان خیل عظیم آدم‌هایی که همیشه در خیابان انقلاب حضور دارند، تصویر یا فیلم  چندان واضحی از چهره او ثبت نشد. انگار مردم حاضر در صحنه هم به نوعی مسخ اعتراض آرام زن شده بودند. زنی که کسی نمی‌دانست چه اتفاقی برایش افتاده. اسمش چه بوده. دستگیر شده یا آزاد است. فعال بوده یا زنی عادی و به عصیان آمده. حالا کجاست؟ همه این سوالات باعث شد تا نام او به دختر خیابان انقلاب مشهور شود و حرکتی که او آغاز کرد به یکی از اصیل‌ترین کنش‌های اعتراضی در ایران بعد از انقلاب بدل شود. اعتراضی با نام «دختران خیابان انقلاب».

دختر خیابان انقلاب کجاست؟
این اولین هشتگی بود که برای زن ناشناس ساخته شد. کاربران در شبکه‌های اجتماعی مرتب این سوال را تکرار می‌کردند و خواهان روشن شدن وضعیت او بودند. بعدا از سوی منابع نزدیک به حاکمیت خبرهایی منتشر شد مبنی بر اینکه او زنی است که دارای تعادل روحی نبوده و بعد از این اقدام به تیمارستان فرستاده شده است. نام او نیز اولین‌بار توسط نسرین ستوده که پیگیر پرونده‌اش شده بود به رسانه‌ها راه پیدا کرد. «ویدا موحد» نام داشت و گفته می‌شد که بعد از بازداشت چند ساعته آزاد شد. اما در روزها و هفته‌های بعد زنان دیگری درست بر روی همان سکوی مخابراتی در خیابان انقلاب، اعتراض او را تکرار کردند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83342
گزارش از سخنرانی عبدالکریم سروش
دین یک «قدرت» است
عبدالکریم سروش

از متن :

این نواندیش دینی و استاد بازنشسته دانشگاه، سپس به  لزوم پیروزی اسلام بر سایر ادیان در قرآن اشاره کرد و بر این نکته دست گذاشت که پیامبر اسلام، مفهوم عدالت را هم بازتعریف کرد و هر چه می‌کرد عین عدالت می‌دانست:« آیات قرآن که می‌گوید خدا این پیامبر را فرستاده تا بر همه ادیان پیروز شود. این حرف ساده‌ای نبود. یعنی این عزم ماست ما تصمیم گرفتیم که این کار بشود و بنابراین باید بشود. من یک جمله‌ای را از مولانا برای شما بخوانم. در فیه ما فیه میگوید محمد قتل و غارت می‌کرد و در عین حال او ظالم نبود، دیگران ظالم بودند. یعنی حق او بود. و محمد اگر بر سر کسی می‌تاخت، حتما باید میتاخت. و این چیزی نبود که بر او خرده بگیریم. لازم می‌دید و لازمه پیشرفت او بود که این چنین بکند و در واقع این را هم انجام می‌داد. کتاب اسلام از فضل الحمان زمانی نوشته شده بود که آنجا کمونیسم برقرار بود. در آنجا می‌گوید بعضی اسلام را متهم می‌کنند که با شمشیر گسترش پیدا کرد. بعضی ها هم در مقابلش سخن می‌گویند که این‌گونه نبوده است. خود ایشان هم می‌گوید بله با شمشیر بوده و من منکر این نیستم و شواهد تاریخی به همین امر گواهی می‌دهد. و برایش مثال می‌آورد که چگونه شوروی وقتی می‌خواهد گسترش دهد چیزی را که خودش حق می‌داند و حتی گاهی لازم میبیند به جاهای دیگر لشگرکشی بکند و نیرو ببرد برای اینکه قائل است به اینکه آنچه او میگوید عدالت است و امپریالیست ظلم است و تبعیض، و اینها می‌خواهند عدل را بگسترانند. عین این ماجرا را در مورد پیامبر اسلام می‌بینیم. ایشان قائل بود پیام عدالتی برای خلق آورده و اگر جایی بی‌عدالتی می‌دید حق خودش می‌دانست که آنجا را تسخیر کند و بگیرد. او دیگر اشاره‌ای نمی‌کند که پیروانش هم این درس را از او گرفتند. یعنی ما وقتی می‌گوییم که مسلمین بعد از پیامبر اسلام چرا رفتند، کشورگشایی کردند. در اینکه ممکن است در این کشورگشایی‌شان کارهای خطا هم کرده باشند، که ما منکر هیچکدام هم نیستیم، اما من می‌خواهم بگویم آن‌ها این درس را از او گرفتند. این روحیه را پیامبر به آنها داد که باید گسترش بدهید باید فتح کنید. بالاخره پیامبر وقتی در مدینه قدرت به‌دست آورد آمد و مکه را فتح کرد. حتی در یکی دو سال آخر عمرشان ایشان تا نزدیکی حکومت مسیحی آن زمان هم لشگرکشی کرد که البته موفق نبود.

نکته دیگری که مورد اشاره عبدالکریم سروش قرار گرفت تفکیک  جدیدی میان «اسلام» و «ایمان» بود:«یک نکته ای را که مایلم اشاره کنم تفکیک بین اسلام و ایمان است. پیامبر دو چیز آورد یکی «اسلام»، یکی «ایمان». ایمان امری قلب‌ ست. یعنی شما قلبا به اندیشه‌ای مومن و خاضع بشوید ولی اسلام یعنی تسلیم. این تسلیم، تسلیم قلبی نیست. ایمان تسلیم قلبی‌ست. اسلام یک تسلیم حکومتی‌ست. مسلمان کسی‌ست که تسلیم حکومت اسلام شده است. و محمد قبول داشت این را و می‌گفت در دلتان هم ایمان ندارید در کشور اسلامی باید اظهار اسلام بکنید. تسلیم قدرت اسلام بشوید. اتفاقا مسلمان‌ها به جاهای دیگری که حمله کردند و رفتند اسلام را با خودشان بردند و از آنها می‌خواستند که تسلیم قدرت بشوند و اتفاقا این را هم خوب فهمیده بودند. مردم نمی‌خواستند مسلمان بشوند. می‌گفتند به هر دینی که هستید باقی بمانید اما تسلیم ما بشوید و زیر سلطه قدرت و حکومت ما بیایید. آیه قرآن هم شاهد قوی و روشنی بر این ماجراست: «قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ» بعضی از این اعراب می‌گویند ما ایمان آوردیم. به آنها بگو شما ایمان نیاوردید شما اسلام آوردید و هنوز ایمان وارد دل شما نشده است. یعنی اینکه ما تسلیم این قدرت شده‌ایم ما دیگر سرکشی نمی‌کنیم ما سرمان را انداخته‌ایم پایین و مخالفت نمی‌کنیم چون می‌دانیم عاقبتمان چیست. ولی همین اسلام را قرآن قبول دارد. یعنی میگوید شما مسلمان باشید به این معنا. تسلیم باشید، بقیه‌اش را بروید با خدا حسابتان را حل کنید که ایمان داشتید، نداشتید؟ پا روی حق گذاشتید یا خیر دیگر بقیه‌اش می‌شود حساب اخروی

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83402
پول‌های سپاه از کجا می‌آیند؟
حفظ عمق استراتژیک با پول‌های «سیاه»

زیتون- سولماز ایکدر
: هربار که اعضای حماس یا حزب‌الله لبنان لب یه سخن باز می‌کنند و در سخنرانی‌هایشان به ایران اشاره می‌کنند٬ جمهوری اسلامی با چالشی جدید مواجه می‌شود.
جریان‌های سیاسی نزدیک به جمهوری اسلامی در لبنان٬ فلسطین و نوار غزه البته برای اقناع افکار عمومیِ خود به «کمک‌های سرشار جمهوری اسلامی» اشاره می‌کنند، اما سخنان آنان ترجمه می‌شود و به گوش ایرانیان می‌رسد.
حسن نصرالله برای نشان دادن میزان اهمیت جمهوری اسلامی بین مردم منطقه می‌گوید که «حتی پول خوراک و پوشاک ما را هم جمهوری اسلامی تامین می‌کند»؛ دبیرکل حزب الله لبنان برای تهدید آمریکا در رابطه با تحریم‌ بانک‌های لبنان می‌گوید« تا زمانی که جمهوری اسلامی پول دارد٬ ما هم پول داریم» و مردم ایران در خیابان‌ها خطاب به مقامات جمهوری اسلامی شعار می‌دهند: «غزه را رها کن٬ فکری به حال ما کن».
رهبران جریان‌های مسلح حامی جمهوری اسلامی اما چاره‌ای جز این برای توجیه دلیل حضور نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی در کشورهایشان ندارد. مسئولان جمهوری اسلامی نیز حتی قدمی برای توجیه افکار عمومی خود برنمی‌دارند و اعتراضات را با خشونت سرکوب می‌کنند.
اخیرا باز هم سخنان نماینده دولت حماس و دبیر کل حزب‌الله لبنان جنجال آفرید.

از موشک تا اجاره‌خانه
محمود الزهار٬ وزیر خارجه دولت حماس٬ در گفت‌وگویی به مناسبت سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران٬ خبر از بذل و بخشش ۲۲ میلیون دلاری او به حماس داد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83343
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۵
خانواده‌های جانباختگان پرواز ۷۵۲: اول حقیقت، بعد غرامت

زیتون ـ محمدرضا سرداری:
در حالی که تنها یک هفته تا سالگرد سرنگونی هواپیمای مسافربری پی ۷۵۲ اوکراین با موشک پدافند ضد هوایی سپاه پاسداران باقی مانده، معاون حقوقی دولت اعلام کرده که قصد دارد صد و پنجاه هزار دلار به خانواده هر قربانی غرامت پرداخت کند. رقمی که ۱۰ برابر نرخ رسمی دیه برای انسان کامل بر اساس قانون جزای جمهوری اسلامی است. طبق اعلام قوه قضائیه، نرخ دیه در سال ۹۹ در ماه عادی ۳۳۰ میلیون تومان است. پیشتر اختصاص دویست میلیون یورو از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی منتفی شده بود.

اما چرا جمهوری اسلامی حاضر شده ۱۰ برابر نرخ رسمی دیه را به قربانیان بپردازد؟ آیا بحث تطمیع خانواده‌های قربانیان مطرح است یا چنین نرخی طی توافقی دو جانبه با دولت اوکراین یا مطابق قوانین بین‌المللی تعیین شده است؟ به گفته معاونت حقوقی ریاست جمهوری، با رعایت عرف و رویه بین‌المللی میزان خسارت محاسبه شده است.

واکنش خانواده ها به رقم تعیین شده برای غرامت
پس از اعلام خبر پرداخت غرامت، تعدادی از بازماندگان در گفت گو با رسانه‌های فارسی زبان خارج از ایران به این خبر واکنش نشان دادند. مهرداد زارعی، پدر آراد زارعی یکی از سرنشینان جان باخته این سانحه، به شبکه ایران اینترنشنال گفته که خانواده‌ها خواستار دریافت دیه یا غرامت نیستند بلکه خواهان دادخواهی‌اند. به گفته وی جمهوری اسلامی همچنان می‌کوشد تا با راضی کردن خانواده‌ها به دریافت غرامت، آنان را از دادخواهی منصرف سازد.

علیرضا قندچی که همسرش فائزه و فرزندانش درسا و پارسا را در آن تراژدی از دست داده به بی‌بی‌سی فارسی گفته مسئله دریافت غرامت گرچه برای خانواده ها خصوصا آنان که سرپرست خانواده را از دست داده اند؛ مهم است اما در حال حاضر اولویت خانواده ها نیست. بلکه خانواده ها ابتدا منتظر دریافت پاسخ پرسش‌هایی هستند که بارها درباره علت شلیک به هواپیمای ۷۵۲ مطرح شده است. عظمت اژدری، که خواهرش غنیمت اژدری یکی دیگر از سرنشینان آن هواپیما بود نیز به بی بی سی گفته دریافت غرامت یکی از مراحل دادخواهی است و پیش از آن که غرامتی دریافت شود ابتدا باید نتیجه تحقیقات درباره علت شلیک به این هواپیما مشخص شود. وی نیز تاکید کرده که پیش از روشن شدن حقیقت غرامتی دریافت نخواهد کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83409
رواداری در اسلام
عبدالجواد فلاطوری | ترجمه: سید محمد باقر تلغری زاده


متن زیر ترجمه یکی از سخنرانی های مرحوم استاد عبد الجواد فلاطوری است، که متاسفانه تاریخ دقیق آن معلوم نیست. این متن به مناسبت بیست و چهارمین سالگرد درگذشت آن مرحوم از کتابی به نشانی زیر برگرفته شده است:
Prof. Dr. A. Falaturi: Dialog zwischen Christentum und Islam, Islamische Akademie Deutschland, 2. Auflage, S.58-65, Hamburg 2002.
سید محمد باقر تلغری زاده

روا داری در اسلام
من نمی خوام این سخنرانی را به عنوان یک مسلمان ایراد کنم، یعنی قصدم ادای شهادتین و بیان چکیده ای از اصول عقاید [مسلمانی] نیست، بلکه بر آنم تا با توجه به موضوع سخنمان، همچون یک ناظر خارجی [و بی طرف و با نگاهی برون دینی ] قرآن و دیگر منابع اسلام را مورد توجه قرار دهم و درباره آنها اندیشه و تامل کنم.
این کار را از جمله به این دلیل انجام می دهم، که خوشبختانه در این جا گروهی از شنوندگان غیر مسلمان، به ویژه مسیحیان، مهمان ما هستند، که فقط یک بررسی بی طرفانه ی این موضوع مشکل می تواند برای آنها، همچنان که برای مسیحیان دیگر نیز سودمند باشد. اگر آدم در این جا، در غرب مسیحی، از “رواداری در اسلام” سخن به میان بیاورد، واژه رواداری معمولا – چنانکه اغلب در کتاب های درسی [مدارس آلمان] هم همین طور است – پرسش از خشونت در اسلام را در ذهن تداعی می کند.
اگر گفته شود: اسلام روادار است، در آن صورت باید منتظر پرسش های زیر بود:
پس این جنگ ها، یا حتی این جنگ های مقدس (جهاد ها) چه بودند؟ پس چرا مسلمان ها خشونت بکار بردند؟ چرا کوشیدند دیگران را با زور و خشونت به آیین اسلام در بیاورند؟ در واقع مفاهیم بسیاری با موضوع “خشونت در اسلام” گره خورده اند، که به نوبه خود تشکیل یک مجموعه می دهند، که نمی توان از تجزیه و تحلیل آن خودداری ورزید. در این جا می کوشم تا [صرفا] به آنچه که ضروری است بسنده کنم.
اکنون پس از این مقدمه می خواهم – تا آنجا که ممکن است – به بحث درباره مفهوم رواداری در اسلام ، نخست از جهت دینی – کلامی، سپس از نظر اجتماعی و سرانجام از منظر تاریخی تا دوران معاصر، بپردازم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83446
مغالطه‌نکردن سهل است و ممتنع
طاها پارسا

حسن خمینی، نوه‌ی آیت‌الله خمینی، در دیدار با مدیران گزینش شهرداری تهران، گفته است: «نمی توان به بخشی از وصیت‌نامه امام خمینی مومن باشیم و به قسمتی از آن کافر»

این سخن حسن خمینی تیتر اول یا دوم تعدادی از روزنامه‌های ‌جریان اصلی امروز ایران شده است.

ظاهرا سخن درست و ادعای محکمی به‌نظر می‌رسد! به همین دلیل نظر روزنامه‌ها را هم به خود جلب کرده و آن‌را برجسته کرده‌اند. خوانندگان بسیاری هم ممکن است این ادعا را خیلی راحت بپذیرند و حتی بر نکته‌سنجی گوینده آفرین بگویند. (شما هم ممکن است یکی از همین خواننده‌ها باشید!)

اما، بدون توجه به سویه‌های سیاسی این ماجرا، بیاید کمی درباره‌ی آن تامل کنیم.
این «ادعا»اشاره به یک تعبیر نسبتا مشهور قرآنی دارد؛ «نؤمن ببعض و نکفر ببعض». قرآن در سوره‌ی نساء این تعبیر را برای کسانی به‌کار می‌برد که برخی از سخنان پیامبر یا پیامبران را می‌پذیرند و بعضی را نمی‌پذیرند و با این کار می‌خواهند تفرقه‌ای بیاندازند یا راهی میانه بجویند. قرآن تاکید می‌کند که این‌گونه افراد کافرند و مستحق عذاب.

این تعبیر قرآنی به مکالمات و مجادلات روزمره وارد شده و حکم ضرب‌المثلی را یافته که اگر به‌جا و درست استفاده شود، معمولا قانع‌کننده است. مثلا موجر می‌تواند به مستاجر بگوید که نمی‌شود نسبت به اجاره‌نامه «نؤمن ببعض و نکفر ببعض» باشد، یعنی نمی‌تواند بخش‌هایی از اجاره‌نامه را بپذیرد و بخش‌هایی را نپذیرد چون اجارنامه‌ یک قرارداد واحد است.

اما آیا در مورد متن یک کتاب یا یک مقاله می‌شود از این تمثیل استفاده کرد؟ یعنی آیا می‌شود به مخاطب گفت شما نسبت به این کتاب نمی‌توانید «نؤمن ببعض و نکفر ببعض» باشید بلکه باید تمام ادعاها و تحلیل‌های متن این کتاب را بپذیرید و یا باید همه‌اش را رد کنید؟! پاسخ آشکارا منفی است. واضح است که در این‌جا از این تمثیل استفاده درستی نشده است، چون در هر نوشته‌ای ادعاها و گزاره‌های درست و نادرستی «ممکن» است به‌چشم بخورد. پس می‌شود بخشی از آن‌ها را پذیرفت و بخشی را هم نپذیرفت.

وصیت‌نامه‌ی سیاسی-تحلیلی آقای خمینی (۲۹ صفحه) هم که امروزه در دانشگاه‌های کشور هم تدریس می‌شود، یک نوشته، مقاله یا جزوه است سرشار از گزاره‌های متعدد با ادعاها و تحلیل‌های متنوع. طبیعی است که می‌شود به بعضی از آن مومن بود و پذیرفت‌شان و به قسمت‌هایی از آن کافر شد و نقد کرد و نپذیرفت.

یعنی ادعای حسن خمینی، برخلاف ظاهر بدیهی و درست آن، یک ادعای بدون دلیل و  بلکه یک سخن «نادرست» است. یعنی از قضا برعکس قاعده این است که نسبت به چنین متن‌هایی که به دانشکاه‌ها هم راه یافته، «نؤمن ببعض و نکفر ببعض» بود.

اما چرا روزنامه‌ها و سردبیران و بسیاری از مخاطبان آن‌ها و حتی احتمالا خود حسن خمینی هم، دچار چنین خطایی شده‌اند. موضوع ظاهرا ساده است اما در عمل ممتنع است.

معمولا «ادعای بدون دلیل» را کسی نمی‌پذیرد، مگر این‌که  یک «استدلال‌نما» جای دلیل را بگیرد و شنونده را فریب دهد. این استدلال‌نما، همان «مغالطه» است که با زندگی روزمره‌ی ما عجین شده است و هر روز کلاه‌های زیادی از ما و دیگران برمی‌دارد؛ در بسیاری سخنان و نوشته‌ها و تویت‌هایمان مرتکب آن می‌شویم و غالبا بدون آن‌که متوجه باشیم بر نتایجی نادرست پا می‌فشاریم و تعصب می‌ورزیم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83435
از نشان ملی مادران قاسم‌پرور تا حمله به اسرائیل در خواب
در «مکتب حاج قاسم سلیمانی»

https://www.zeitoons.com/83457

زیتون ـ یلدا امیری
: حسین بشیریه، پژوهشگر علوم سیاسی معتقد است نظام سیاسی جمهوری اسلامی در حال فرسایش است و یکی از وجوه این فرسایش فروپاشی اسطوره‌های قدرت است. از نگاه او این فرسایش حکایت از بحران گسترده‌تری در پیکره نظام سیاسی دارد. بشیریه از اسطوره‌های مفهومی مانند عدالت، اخلاقی کردن سیاست، مبارزه با امپریالیسم و جمهوریت یا سلطنت زدایی نام می‌برد.

حال، جمهوری اسلامی تلاش می‌کند اسطوره‌های جدیدی برای تحت تاثیر قرار دادن مردم بسازد. قاسم سلیمانی، فرمانده سابق سپاه قدس که توسط نیروهای آمریکایی در عراق کشته شد چه پیش از مرگ و چه حالا یکی از سوژه‌های حاکمیت برای این اسطوره‌سازی است اما در شرایطی که ایران با مشکلات اقتصادی بسیاری روبروست چقدر هزینه این اسطوره‌سازی می‌شود؟

مکتب سلیمانی چیست؟
بیلبوردها و پوسترهای بزرگ از چهره قاسم سلیمانی در آستانه سالگرد مرگ او در بسیاری از خیابان‌های تهران و کلان شهرهای ایران آویخته شده است. البته این تمامی ماجرا نیست. برگزاری جشنواره، ساخت فیلم، برگزاری مسابقه و نقل خاطرات و سخنانی که برخی از آنها عجیب و بزرگنمایی شده است همگی از تصمیم حاکمیت برای به تعویق انداختن تاریخ انقضای تصویر سلیمانی حکایت دارد.

البته اسطوره‌سازی از قاسم سلیمانی موضوعی است که برخی مقامات جمهوری اسلامی علنا به آن اشاره می کنند. حمید شاه آبادی، رئیس ستاد رسانه ای «مکتب حاج قاسم سلیمانی» در این مورد می‌گوید: «بعضا کشورهایی که قهرمانی هم ندارند از نداشته های خود اسطوره می سازند در حالی که با وجود چنین اسطوره‌هایی در کشور و باتوجه به ویژگی‌های شخصیتی حاج قاسم باید تلاش شود از منش، سلوک و طرز فکر این قهرمان ملی الهام گرفته و رفتار سیاسی، اجتماعی، فردی و مدیریتی او به عنوان الگو در جامعه ساری و جاری گردد.»

پس از مرگ قاسم سلیمانی ستادی با نام ستاد رسانه‌ای «مکتب حاج قاسم سلیمانی» تشکیل شد که یکی از اقداماتش تولید برنامه‌هایی برای صدا و سیما در ارتباط با قاسم سلیمانی است.

نشان دادن نقشه حمله به اسرائیل در خواب
حسین امیرعبدالهیان، دستیار رییس مجلس در امور بین الملل، که سخنگوی ستاد قاسم سلیمانی نیز است ۱۰ دی ماه در یک برنامه تلویزیونی در سخنانی عجیب گفت: «در سفری که به سوریه داشتیم برخی از دوستان سردار سلیمانی گفتند که در برخی از عملیاتی که بر علیه نیروهای صهیونیستی در منطقه انجام می دهند، بعضی شب ها سردار به خواب دوستان می آید و نقشه راه اجرای عملیات را به ما نشان می دهد.»


https://www.zeitoons.com/83457
حاصلِ عمر مصباح یزدی چه بود؟
سروش دباغ

روزگاری، پیش از سفر به انگلستان برای ادامه تحصیل در رشته فلسفه، به سبب انس و علاقه وافرم به مباحث فلسفه اسلامی، افزون بر آثارِ فلسفی مرحوم طباطبایی نظیر «بدایه الحکمه»،«نهایه الحکمه» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، برخی از آثار شیخ محمد تقی مصباح یزدی نظیر «آموزش فلسفه» و شرح ایشان بر «نهایه الحکمه» و «اسفار اربعه» را خواندم و از آن‌ها بهره بردم. مرحوم مصباح یزدی، ذهن فلسفیِ منظمی داشت و در تقریر مباحث فلسفه اسلامی، توانمند بود. روزگاری که ایران، فلسفه اخلاق تدریس می‌کردم، کتاب «‌فلسفه اخلاق» ایشان را نیز خواندم و آن‌را نیکو یافتم و به دانشجویانم معرفی کردم؛ هر چند بعدا از جناب مصطفی ملکیان شنیدم که عموم مباحث فلسفی اخلاقِ غرب در آن اثر، محصول زحماتِ ایشان است، نه جناب مصباح یزدی.

هر چقدر مصباح یزدی در حوزه فلسفه اسلامی مفید و توانمند بود؛ در حوزه دیانت و سیاست و اجتماع، متاسفانه کارنامه دل‌آزار و ناتراشیده و ناموجهی داشت. روزگاری، در دهه هفتاد شمسی، به حق «تئوریسین خشونت» نام گرفت. هم افرادی که قتل‌های محفلی در شهر کرمان را مرتکب شدند، در دادگاه صراحتا گفتند در انجام این اعمال، تحت تاثیر سخنان مصباح یزدی بودیم. هم ایشان صراحتا در سالگرد کشته شدن نواب صفوی در شهر قم، از نبودِ «غیرت نوابی» دربرخورد با دگراندیشان دینی گله کرد و تلویحا مخاطبان را به سرکوب این جماعتِ دگراندیش دعوت کرد. هم در کتاب « گفتمان مصباح»، صراحتا جوانان انقلابی را تشویق می کند که اگر مسئولان در امر به معروف و نهی از منکر کوتاهی کردند، خود وارد میدان شوید و به وظایف خود عمل کنید. کسی این‌گونه آشکارا دعوت به خودسری و بی‌اعتناییِ به قانون و اعمال خشونت می‌کرد و به سبب مستظهر بودنِ به هسته قدرت، به جایی هم پاسخگو نبود. افزون بر این، در عموم مواضع سیاسی مصباح یزدی، افزون بر مغایرت با منافع ملی، بی‌توجهی به حقوق بنیادین شهروندان و انسان‌های پیرامونی موج می‌زد؛ که ایشان برای اجرای اجباری احکام شریعت؛ تمسک جستن به خیلی از امور را روا می‌دانست و پروای «شهودهای اخلاقی عرفیِ» عموم خلایق را نداشت.

عموم نواندیشان دینیِ متاخر، از این حیث با مرحوم مصباح یزدی هم‌داستان نیستند؛ که دلبسته به‌دست دادنِ قرائتی انسانی و اخلاقی از سنت دینی‌اند و از همین منظر احکام فقهی اجتماعی را در ترازوی اخلاق و عدالت توزین کرده‌اند و«مشروعیت سیاسیِ» متخذ از دیانت و فقاهت را موجه نمی‌دانند.

امروز می‌اندیشیدم که چه خوب است وقتی از این سرای خاکی رخت بر می‌بندیم و «‌آخر الامر گِل کوزه گران» می‌شویم، نامی نیک از خود بر جای گذاریم. طی سه- چهار ماه اخیر، چهار نفر از مشاهیراین مُلک روی در نقاب خاک کشیدند: محمدرضا شجریان، محمد ملکی، شیخ محمد یزدی و شیخ محمدتقی مصباح یزدی. هم شجریان، «آن سفر کرده که صد قافله دل همره اوست»، نامی نیک از خود برجای گذاشت و هم محمد ملکی؛ که رنج خود و راحت یاران را طلبیدند و به سمت بی‌سو پرواز کردند و «‌پشت حوصله نورها» به آرامی دراز کشیدند. به سهم خُرد خویش و در مقام ادای دِین، آخرین اثرم «ردّ آبی روایت» را به روح بلند شجریان تقدیم کردم، همو که « نغمه های آسمانی اش، مونس اوقات تنهایی من» است.
امیدوارم، در روزگاری نه چندان دور، نگرش و مشی و مرامِ ملال‌انگیز و دل‌آزار محمد یزدی و محمد تقی مصباح یزدی از میان ما رخت بربندد و کمتر ...

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83481
روحِ مصباح‌ یزدی و گلوی عبدالکریم سروش؟
چند نکته در باب «دین و قدرت» به روایت سروش

https://www.zeitoons.com/83494

سخنرانی دو هفته پیش عبدالکریم سروش در نسبت میان «دین و قدرت» معرکه‌ی آرا شده و البته حواشی متعددی را هم به‌دنبال داشته است. مطابق معمول اغلبِ نظریه‌های ایشان، کژ‌خوانی و روایت‌های سستی از آن هم رایج شده و مبنای نقد و نظر قرار گرفته است. حتی کسی پس از درگذشت مصباح یزدی از حلول روح او در سروش نوشته بود!  ظاهرا پنجاه درصد ماجرا درست است چون عبدالکریم سروش این‌بار از موضوعی سخن می‌گوید که پروژه‌ی فکری و عملی مصباح یزدی بود اما مواجهه‌ی سروش با آن متفاوت است؛ به قول حافظ: من و انکار شراب این چه حکایت باشد/ غالبا این‌قدرم عقل و کفایت باشد.

آقای سروش در این نظریه به‌اختصار می‌گوید:«دین یک قدرت است. اسلام از وقتی متولد شد از منظر یک قدرت متولد شد. قرآن یک کتابی ست که بر قدرت تاکید می کند و پیامبر یک شخصیت اقتدارگرا بود که معنی قدرت خوب می‌فهمید و آگاهانه از آن بهره می‌گرفت و می‌‌کوشید از این قدرتی که خودش به‌نام دین [اسلام]  تولید کرده و به صحنه آورده، پاسداری کند. او می‌دانست این قدرت مثل هر قدرت دیگری با دیگر قدرت‌ها وارد تعامل می‌شود. بده بستان می‌کند با قدرت های دیگر من‌جمله با قدرت سیاسی و این قدرت برای تثبیت خود به یکی از چیزهایی که احتیاج قوی دارد همین ارعاب و ترساندن است. گاهی ما اسم «قدرت» را می‌آوریم فکر می‌کنیم عمل مذمومی‌ست. مخصوصا یکی بعد از لیبرالیسم، یکی هم بعد از انحطاط تصوفِ ما قدرت چیز مذمومی شمرده می‌شود. ولی خب این‌گونه نیست و بدون قدرت قدم از قدم نمی‌شود برداشت و ما قدرت لزوما بد نداریم. می‌شود که قدرت و اقتدار جنبه مثبت و نیکویی هم داشته باشد»(تلخیص از نگارنده است اما به رویت آقای سروش هم رسیده است. متن کامل را این‌جا ببینید)

و اما چند نکته:
۱. آن‌چه عبدالکریم سروش در این سخنرانی گفته است، پیشتر هم شنیده شده است غالبا از سوی مستشرقین و اسلام‌ستیزان. اما مطابق معمول نظریه‌های قبلی ایشان اعم از «قبض و بسط شریعت» و «بسط تجربه نبوی»، سروش در پرداختن به این موضوع‌ها متدلوژی خودش را دارد و این متد قضیه را شنیدنی و خواندنی و متفاوت می‌کند.  در این‌جا تفاوت اصلی هم این است که سروش وفاداری به دین را در این نظریه لحاظ می‌کند و مصلحانه سخن می‌گوید و خشونت‌هایی را که رخ داده است انکار نمی‌کند بلکه آن را غیر دینی و غیراسلامی و حتی غیراخلاقی نمی‌خواند و از آن‌ها دفاع جدی دارد. خلاصه‌اش این است: بازی قدرت همین است. دین اسلام و شخص محمد هم مستثنی نیستند. به«‌زبان» امروز در مورد دیروز قضاوت نکنیم و حرف‌های امروز را به «زبان» دیروز نزنیم.

۲
. توییتر فارسی، برخلاف کارکرد اصلی این پلاتفرم، جایی برای برجسته‌سازی و درج خبر نیست بلکه محل کنش‌گری است. غلبه‌ی این پلتفرم و کارکرد آن نزد نخبگان سیاسی، عده‌ای را وسوسه کرده است که نظریه‌ی سروش را هم در ۲۸۰ کاراکتر طرح و نقد کنند؛ نظریه‌ای که سروش دست کم ۳۰ جلسه را برای طرح آن سپری کرده است و پشتوانه‌ی چند دهه اسلام‌شناسی و اسلام‌پژوهی و مطالعه قرآن و سنت را دارد. حاصل این برخوردهای توییتری غالبا مغالطه‌ی پهلوان‌پنبه است. در نوشته‌ای جداگانه و هم‌زمان آفت این مغالطه را با طرح دو نمونه از توییتر آقای عطاالله مهاجرانی آورده‌ام. (در این‌جا بخوانیدش)

۳. خیلی‌ها این نظریه‌ی سروش را حمل بر تجدیدنظر کلی او گرفته‌اند. بعضی‌ها او را از اسلام خارج و گروهی از اسلام رحمانی اخراج کرده‌اند. اما سروش در ابتدای سخنرانی خود از یک «غفلت» سخن می‌گوید و نه یک تجدیدنظر. به‌گمانم سخن همین است. سروش حداکثر آن‌چه را پیشتر به آن تصریح نداشت و یا نمی‌گفت یا نگفته بود، اقرار می‌کند. تناقضی کلی در ادعای فعلی و ادعاهای قبلی سروش درباره‌ی دین و پیامبر اسلام دیده نمی‌شود. من بیش از هر کس تاثیر محمدرضا نیکفر را در این تصریح و اقرار نمی‌توانم نادیده بگیرم. وقایع تاریخی دهه گذشته  و حتی مهاجرت  و زیست دوگانه‌ی سروش هم بی‌تاثیر نیستند اما پرداختن به این موضوع فرصتی جداگانه می‌طلبد.

۴. انتقاد و ایرادی که بر نظریه‌ی اخیر سروش می‌توان گرفت همان انتقادی است که بر نظریات پیشین او هم نسبتا وارد است..

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83494
رهبر جمهوری اسلامی جای خالی آنان را چگونه پر می‌کند؟
مجمع معتمدانِ مُرده

زیتون ـ سولماز ایکدر:
طی سال گذشته  سه تن از «شیفتگان خدمت» در جمهوری اسلامی، یکی پس از دیگری به حکم ملک‌الموت از صندلی قدرت به زیر کشیده شدند؛ کهنسالانی که اغلب تا آخرین روزهای عمر حاضر به ترک مناصبشان نبودند.
ماندن این افراد بر سر منصب اما وجه دومی نیز داشت٬ خالی بودن دست رهبر جمهوری اسلامی از «یاران معتمد». معتمدان آیت‌الله خامنه‌ای گذشته از عطش سیری ناپذیر خودشان به ایفای نقش و در دست داشتن قدرت٬ باید تا آخرین لحظه بر جای خود بنشینند چون رهبر جمهوری اسلامی برای بسیاری از ایشان جایگزینی ندارد.
تا بیستمین سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم تعداد افراد «درون حلقه» نزدیکان رهبران جمهوری اسلامی آنقدر بود که لازم نبود هر «فرد معتمد» حداقل در چندین منصب گوناگون قرار بگیرد.

اما ترکیبی از بی‌ا‌عتمادی رهبر فعلی و تنگ شدن دایره «خودی‌ها» به مرور کار را به جایی رساند که آیت‌الله خامنه‌ای ناچار از آن بود که رییس سابق قوه قضاییه و عضو شورای نگهبان را پیش از پایان دوران ریاستش بر قوه قضاییه٬ به ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز بگمارد.
این تصویر بیانگر تنهایی رهبری است که حتی نمی‌تواند برای مناصبی از این دست٬ افراد مختلفی را بیابد.
تنهایی رهبر فعلی جمهوری اسلامی از بی‌اعتمادی او به چپ‌های خط امامی یا اصلاح طلبان شروع شد. تلاش‌های او برای ورود چهره‌‌های جدید و افرادی که نظرش به آنان «نزدیک» بود، مانند احمدی‌نژاد، به حلقه افراد درجه یک نظام با شکست مواجه شد. چرا که این «فرزند خلف نظام» خیلی زود نافرمان شد و حالا رهبر او را مانند استخوانی در گلو تحمل می‌کند.
در نهایت آیت‌الله علی خامنه‌ای باقی مانده است و تنی چند از افراد مورد اعتمادش که پی در پی به مناصب گوناگون منصوب می‌شوند؛ اگرچه دست مرگ هر از گاهی یکی از معتمدین را می‌رباید و می‌برد.

خدمات متقابل «آقا» و مصباح
محمدتقی مصباح یزدی، «عمارِ» رهبر جمهوری اسلامی، جمعه ۱۲ دی ماه پس از یک دوره بیماری در سن ۸۶ سالگی درگذشت.
او برخلاف بسیاری دیگر از روحانیون، هرگز وارد کار‌‌های اجرایی نشد و مسئولیت‌ حکومتی برعهده نگرفت، اما در تربیت و به ثمر رساندن گروه قابل توجهی از مدیران اجرایی در جمهوری اسلامی نقش محوری ایفا کرد.
مصباح یزدی از چهره‌های نزدیک به آیت‌الله علی خامنه‌ای محسوب می‌شد، چهره‌ای تندرو که بارها با نظریات شاذ خود پیرامون ولایت فقیه و ستایش‌هایش از رهبر جمهوری اسلامی بحث‌برانگیز شد. او یک بار در اوایل دهه ۱۳۹۰ رهبری آیت‌الله خامنه‌ای را «فراتر از لیاقت مردم» توصیف کرد؛ او همچنین مخالفت با ولایت را «شرک» می‌دانست.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/83519