زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
Live stream started
Live stream finished (4 hours)
زیتون در کلاب‌هاوس | فقه شیعه یا فقه سنی؟

▫️زیتون
: فقه شیعه و فقه سنی دو مکتب کلان فقهی هستند که در جهان اسلام حضور پررنگ دارند. شیعیان فقه خود را پویا می‌دانند اما به نظر می‌رسد فقه اهل سنت راکد و در مذاهب چهارگانه متوقف مانده‌ است. اگرچه این رکود برای اهل سنت نوعی مزیت نسبی است و باعث می‌شود پای خود را از گلیمش درازتر نکند، اما تبعات بنیادگرایانه‌ای هم داشته است، از جمله گرایشات سلفی. پویایی فقه شیعه هم اگرچه امکان بازسازی و بازخوانی دستورات دینی را با توجه به الزامات زمانه و سبک‌های جدید زندگی فراهم کرده است، اما این امکان پویایی با وجود دستورات فقهی با تردیدهای جدی روبرو است. 
به مناسبت سالگرد میلاد پیامبر اسلام، کلاب هاوس زیتون اتاقی برگزار کرد با عنوان: فقه شیعه یا فقه سنتی؟ و به نسبت این مفاهیم با دنیای امروز پرداخت. این اتاق با حضور صدیقه وسمقی، جلال جلالی زاده، محمد حسینی، محمدجواد اکبرین و حسن یوسفی اشکوری تشکیل شد و نزدیک به ۵ ساعت به طول انجامید. در ادامه گزارشی از اهم مباحث مطرح شده در این نشست ارائه می‌شود. 

▫️پرسش نخست این جلسه با صدیقه وسمقی، فقه پژوه، مطرح و از او پرسیده شدکه ادعای پویا بودن فقه شیعه را با چه مثالی می‌توان نشان داد؟ چه نوآوری یا حکم جدیدی صادر شده؟ به کدامیک از مسائل روز پرداخته شده است؟ مثلا آیا به موضوع دگرباشان جنسی، حقوق زنان و کودکان پرداخته شده؟ وسمقی می‌گوید:

🔹«من امروز دوره فقه را پایان یافته می‌دانم و فکر می‌کنم نیازی به فقه نداریم بخصوص فقه در قوانین اجتماعی. فایده فقه را محدود به عبادات می‌دانم و فکر می‌کنم در عصر حاضر وجود و دخالت فقه در قوانین اجتماعی اعم از کیفری و مدنی چالش برانگیز و مشکل آفرین است و حقیقتاً یکی از چالش‌های بزرگ جهان اسلام با فقه همین مسئله است. در قرون گذشته هم همین بوده است کم کم با اصلاحات تلاش شده مزاحمت و دخالت فقه را در قوانین کاهش دهند، ۴۳ سال است در جمهوری اسلامی در حال تجربه دخالت فقه در قانون گذاری را تجربه می کنیم. من در بازخوانی شریعت این بحث را مفصل از زوایای گوناگون انجام داده‌ام و این که بدنبال فقه پویا باشیم مشکلی را حل نمی‌کند. یکی از مسائل اساسی این است که از فقه چه انتظاری داریم؟ مگر فقه مسئولیت و مأموریتش تبیین احکام شرع نیست؟»

▫️پاسخ جلال جلالی‌زاده، میهمان دیگر زیتون و استاد دانشگاه، به ادعای رکود فقه اهل سنت این بود:

🔹«دانشمندان اسلامی درباره فقه دو دسته‌اند. عده‌ای معتقدند فقه و شریعت اسلامی قدرت پاسخگویی به تمام مسائل روز را دارد اما عده‌ای هم معتقدند دوران فقه اسلامی به سر آمده و فقه پاسخگوی مسائل و نیازهای روز نیست. بنابراین هر کدام طرفدارانی دارند. حال باید دید سخن کدامیک درست است؟ من معتقدم فقه اسلامی که برگرفته از قرآن و سنت است، صرفنظر از آرا و نظرات فقیهان که بر قرآن و سنت تحمیل شده‌اند، در سایه اجتهاد که یکی از ابزارها و وسائل احیای همیشگی اسلام است، می‌تواند پاسخگو باشد. اجتهاد قابلیت و ظرفیت و توان پاسخگویی دارد همانطور که در صدر اسلام توانست. به هر صورت یکی از مشکلاتی که در بین اهل سنت بوده، مسدود شدن باب اجتهاد بود. متاسفانه، پس از قرن سوم هجری عده‌ای معتقد شدند باید باب اجتهاد را بست و نگذاشت کسی وارد این حوزه شوند و پاسخگوی مستحدثات باشد. این موجب مشکلات و گرفتاری‌ها و محدودیت‌ها و ضعف‌هایی برای مسلمانان شد ولی در عین حال این فکر و اندیشه نتوانست برای همیشه در جهان اهل سنت حاکم باشد. ما شاهد هستیم با وجود این فکر که نباید مذهب و مجتهدی دیگری در صحنه حضور داشته باشند، اجتهادات زیادی در فقه اهل سنت رخ داده است. امام شافعی و امام حنبل در مذاهبشان دارای نکات جدیدی هستند و فقها در داخل مذهب آزادی کامل را در ترجیح آرا دارند. در کتاب‌هایی مثل المبسوط، الانصاف با نظرات و دیدگاه‌های مختلفی روبرو می‌شویم. مراد این است که با وجود بسته بودن باب اجتهاد، فقهای اهل سنت مسیر اجتهاد را طی کرده‌اند. نویسنده کتاب الموافقات توانست این دیوارهای ساخته شده را بشکند. 

🔹لینک کامل گزارش در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/92896

©
@Zeitoons
زیتون دانشجو | دشمن در خانه است

▫️زیتون
 ـ همزمان با سالروز ۱۳ آبان، وزیر علوم در پیامی تاکید کرد «استکبارستیزی ملت ایران در روز تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، پررنگ‌تر شده و اهمیت تاریخی پیدا کرد و امروز در عرصه‌های مختلف، از جمله سنگر علم و دانش تداوم دارد.» او تاکید کرد که «جامعه دانشگاهی» همچنان «پرچم مبارزه با استکبار را در جبهه علم و دانش بر دوش دارد و در این راه مقدس تا رسیدن به اهداف متعالی نظام مقدس جمهوری اسلامی، از پای نخواهد نشست.» قرار بود به مناسبت همین روز در دانشگاه تبریز هم نشستی با موضوع «وفاق ملی، پازل گمشده مبارزه با امپریالیسم»، با حضور مهدی نصیری، سردبیر و مدیر مسئول پیشین روزنامه کیهان، و منتقد این روزهای نظام، به کوشش انجمن اسلامی این دانشگاه برگزار شود. نصیری در مصاحبه‌ای با مجله عصر اندیشه در اسفند ۹۸ گفته بود: «وظیفه جمهوری اسلامی این نیست که به هر شکلی شده باید احکام دینی را اجرا کند؛ باید با ارزیابی‌های دقیق و کارشناسی حرکت کرد و هرجا که مساله روشن و حکم دین برقرار بود و با مانع جدی هم مواجه نشد و همراهی مردم با نظام بود، نظام آن حکم را اجرا می‌کند ولی هرجایی که نظام با موانع تمدنی و یا مقاومت‌های مردمی و فشارهای جهانی مواجه بود که چاره‌ناپذیر است، تکلیفی به پیگیری و تحقق آن حکم ندارد و می‌تواند به روال عرفی عمل کند.»

🔹طبیعی است که چنین «نرمش قهرمانانه‌ای»، آن هم از جانب یکی از تندروترین نیروهای حکومت، به مذاق یاران سابق خوش نیامده و سخنرانی او با وجود مجوز رسمی، با فشار و اراده‌ی نهادهای امنیتی لغو شد. حتی وقتی تصمیم بر این می‌شود که در جایی خارج از دانشگاه و به صورت آنلاین با دانشجویان ارتباط بگیرد، در فرودگاه می‌شنود که بلیطش لغو شده و اجازه پرواز ندارد. انجمن اسلامی دانشگاه تبریز در واکنش به این لغو ناگهانی طی بیانیه‌ای اعتراض می‌کند و می‌گوید:« ناگفته برملاست که این رای خارج از دانشگاه دیکته شده و مسئولان دانشگاه هم بجای آنکه به فکر استقلال دانشگاه و در کنار دانشجویان و حقوق بدیهی آنان باشند گوش به فرامین نهادهای بیرونی می سپارند .این اقدام غیرمسئولانه نماد بلبشویی و زنگ خطری برای محدود سازی آزادی‌های مدنی و حاکم شدن سلیقه گرایی و اقتدارگرایی به جای ضابطه گرایی در آغاز دولت جدید است. ما دانشجویان انقلابی مشفقانه به نهادهای مسئول تذکر داده و از مسئولین عالی استان درخواست میکنیم به این موضوع ورود کرده و پاسخگوی علت این اتفاق تلخ باشند تا برنامه‌های علمی و اندیشه ای اینگونه خارج از چارچوب در نیمه شب وتو نشود.» با اینکه هر چه از تلخی این اتفاق بگوییم کم است، اما نویسندگان این بیانیه باید از آقای نصیری بپرسند که لغو سخنرانی‌اش، چه خاطراتی را برای او زنده کرده. احتمالاً ایشان با مقوله وتوهای نیمه شبی «الله کرمی»، بیش و پیش از هر کسی آشنایی دارد. البته که در شرافت ایشان تردیدی نیست که لااقل پس از گذشت ۳ دهه، دست از خدمت به ظلم و عمله‌ی ظلم برداشته و راه انصاف پیش گرفته است اما خب برای ما هم فراموشی خاطرات تلخ گذشته، کار طاقت فرسایی است.

▫️«ایران امن، دانشجویان انقلابی»

انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه تهران هم ضمن بیانیه‌ای به مناسبت ۱۳ آبان، یک پای حوادث جاری در منطقه را، دخالت بیجای استکبار جهانی دانست و گفت: «از دیگر حوادث این روز بزرگ، تسخیر لانه جاسوسی آمریکا به دست دانشجویان پیرو خط امام (ره) با همراهی و پشتیبانی ملت عزیز ایران است. آمریکا که در برهه پیروزی انقلاب اسلامی، منافع خود را از دست رفته می‌دید، سفارت خود را به مرکز توطئه‌چینی علیه انقلاب تبدیل نموده و به طور مستقیم یا غیر مستقیم مسئول نابسامانی‌های کشور شده بود. حرکت انقلابی دانشجویان پیرو خط امام در سال ۱۳۵۸ خود سرآغاز تحول دیگری در کشور شد و بساط توطئه و دسیسه دشمن را برچید. حرکتی که به تعبیر امام خمینی (ره) انقلاب دوم لقب گرفت و دست ایادی بیگانه را از سر ایران عزیز کوتاه کرد. امروز به جرأت می‌توان گفت یک پای حوادث جاری در کشورهای منطقه، دخالت های بی‌جای استکبار جهانی و قدرت‌های زورگو در امور این کشورهاست؛ اما ایران اسلامیِ با ثبات و امن، مرهون آن اقدام انقلابی دانشجویان و البته تداوم حضور با بصیرت مردم در صحنه‌های گوناگون انقلاب است.»

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93267

©
@Zeitoons
سیاستِ «گدابازی»

▫️زیتون ـ مهسا محمدی:
رییس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه می‌گوید: «ائمه جمعه صورت خود را با سیلی سرخ نگه می‌دارند.» به گفته او وضع معیشتی امامان جمعه‌ها آن‌قدر خراب است که مردم حتی نمی‌توانند تصور کنند.
محمدجواد حاج علی اکبری، شامگاه یکشنبه، ۱۶ آبان در صدا و سیما درباره نوع نگاه این شورا به مطالبه عدالت و مبارزه با فساد گفت که ائمه جمعه چون در «سخت‌ترین وضعیت معیشتی» زندگی می‌کنند «با همه وجود، دشواری‌های زندگی و بی‌عدالتی‌ها را درک می‌کنند و خیلی فرق می‌کنند با کسانی که هیچ مسئولیتی ندارند و زندگی‌شان هم برقرار است و فقط دست به توییت و دست به قلم هستند.» روز گذشته همچنین وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی هم در اظهاراتی از مشکلات معیشتی سران ارشد جمهوری اسلامی سخن گفته است. حجت‌الله عبدالملکی در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره کاهش قدرت خرید کارگران گفت که وزرا و مدیران ارشد این کشور هم «از لحاظ معیشتی مشکل دارند و قدرت خریدشان کاهش پیدا کرده است.» پیش از این در اول آبان ماه سال جاری مسعود میرکاظمی، رئیس سازمان برنامه و بودجه گفته که پیش از این در سفرهای استانی آنچه که مردم اعلام می‌کردند گله‌هایی در رابطه با وضعیت مسکن بود اما اکنون عمدتا «معیشتی» است. به گفته فرشاد مومنی، رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد، بنابر مطالعه موسسه عالی پژوهش هم در دوره سه ساله ۹۶ تا ۹۹ جمعیت زیر خط فقر بیش از دو برابر شده. همچنین با توجه به افزایش قیمت‌ها، عدم افزایش متناسب دستمزدها و بیکاری حدود ۲ میلیون نفر بر اثر پاندمی کرونا برآورد می‌شود جمعیت زیر خط مطلق فقر تا پایان سال به ۳۰ میلیون نفر افزایش یابد. به نظر می‌رسد این رقابت «ندار و ندارتر» که مسئولان جمهوری اسلامی با مردم تحت فشار به راه انداخته‌اند، تلاش آنان برای گریز از پذیرش سهم تقصیرشان در به وجود آمدن این وضعیت و عواقب آن است.

▫️چرا این خبر مهم است؟
«معیشت» در حال حاضر دغدغه اصلی بخش بزرگی از مردم ایران است. افزایش‌ حقوق‌ها، به فرض داشتن شغل، به گرد پای تورم هم نمی‌رسد و مدام قدرت خرید مردم کاهش یافته و سفره‌هاشان کوچکتر می‌شود. همزمان با دست و پنجه نرم کردن با مشکلات معیشتی، افکار عمومی درگیرِ مبتلابه دیگر این وضعیت، یعنی شکاف طبقاتی هم هست. این شکاف و بالاخص تماشای زندگی مرفه کسانی در به وجود آمدن این وضعیت نقش داشته‌اند این احساس فقر را عمیق‌تر، ناامید‌کننده‌تر و غیرقابل تحمل‌تر می‌کند. ضریب جینی یکی از شاخص‌های سنجش نابرابری درآمد در اقتصاد است. در پی بروز بحران‌های اقتصادی در سال‌های اخیر در ایران ضریب جینی افزایش یافته و یا به بیان دیگر شکاف طبقاتی همواره رو به افزایش بوده است. بر اساس گزارش مرکز آمار در سال ١٣٩٩ ضریب جینی خانوارهای کل کشور ٠,۴٠٠۶ بوده که در مقایسه با سال قبل ٠.٠٠١۴ افزایش یافته. همچنین ضریب جینی خانوارهای شهری و روستایی به ترتیب ٠.٣٨٣۵ و ٠.٣۵٩٠ است که نسبت به سال قبل به ترتیب ٠.٠٠٠٨ و ٠.٠٠۵١ افزایش نشان می­‌دهد. این اعداد و ارقام حاکی از آن است که علاوه بر اینکه اکثر مردم ایران در حال فقیرتر شدن هستند، کسانی را پیش چشم دارند که به سادگی از این بلیه در امان مانده‌اند و این سیل دامانشان را تر نمی‌کند. احتمالا با علم به تقصیر خود و در تلاش برای فرار از عواقب آن است که امامان جمعه و اعضای دولت دست پیش گرفته و ادعای سر کردن در وضعیت مشابهی را دارند تا شاید در روزهای پیش رو آماج خشم مردم فقیر شده قرار نگیرند.

🔹البته مدل مواجهه افرادی که در بدنه نظام از این وضعیت سود می‌برند با این مسئله متفاوت است. از تاکید و تبلیغ بر ساده زیستی مسئولان نظام از رهبر و رییس‌جمهور گرفته تا شفاف‌نمایی بی‌سند و بدون راستی آزمایی، گروهی هم مانند علم الهدی، امام جمعه مشهد ضمن تاکید بر وجود این شکاف‌ها بدون اشاره به دلایل ریشه‌‌ای کاملا با آن برخورد سیاسی کرده و متناسب با اینکه قدرت اجرایی در دست کدام جناح باشد مواضع متفاوتی می‌گیرند.

▫️کمی عمیق‌تر؛«خوبیت ندارد وارد این مسائل شوم»
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی که روز گذشته از او در مورد کاهش قدرت خرید کارگران سوال شده بود، خبرنگار را متقابلا مورد پرسش قرار داد و گفت: «شما چرا می‌گویید کارگران، حتی کارمندان، کارفرمایان و مدیران ارشد، شرایط اقتصادی و تورمی که در سال‌های اخیر به اقتصاد کشور تحمیل شده است، رفاه همه را تحت تاثیر گذاشته و حتی در سطح مدیران ارشد هم این مسائل را داریم.» به گفته عبدالملکی «قدرت خرید کارشناسان، کارمندان و خود مایی که در خدمت شما هستیم؛ شاید برای شما جالب باشد که خود ما دچار مشکلات معیشتی هستیم. در قدرت خرید و خیلی موارد دیگر؛ که خوبیت ندارد وارد این مسائل شوم.»

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93327

©
@Zeitoons
پایانِ حکومت پایانِ ماجرا نیست

📝علی جلالی نجف‌آبادی


▫️از ابتدای موجودیت جوامع بشری تا به امروز، حکومت‌های بسیاری ‌رهبری و هدایت آنها را برعهده گرفته و هرکدام به شکلی از بین رفته‌اند. صرف‌نظر از اشکال مختلف حکومت ها، از پادشاهی و دیکتاتوری تا شبه‌دموکراسی و غیره، هر کدام در پی بروز مشکلات عدیده و عدم درک حاکمان آنها از وضعیت موجود، به یک دلیل مشترک رو به نیستی گذاشته‌اند و آن دلیل هم چیزی نیست جز «از خود‌بی‌خود‌شدگی» که تیر خلاص را به آنان شلیک کرده و عمر آنها را به پایان برده است. امروز هم کشور ما در چنین وضعیتی قرار دارد، پس از چهار دهه حاکمیت‌ مذهبی در ایران، نشانه های فروپاشی را در همه ابعاد می توان دید. فروپاشی در حوزه های مختلف اجتماعی، محیط زیستی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی که هر کدام بقای جامعه و حکومت را به خطر انداختهو در نهایت ناقوس پایان را به صدا درآورده است. اگرچه هنوز بسیاری از صاحبنظران و مردم عادی معتقدند که نمی‌توان بااطمینان گفت وضعیت فعلی می‌تواند پایان حکومت را در ایران نشان دهد، اما نشانه هایی خاص، از پایان نه چندان دور حاکمیت خبر می دهد؛ حاکمیتی که انقراض خود را شتاب داده و در جهت نابودی خودش باسرعتی بیش از پیش حرکت می کند. اما پایانِ حکومت تمامِ ماجرا نیست!

▫️انقراض مردمان
اگر بخواهیم به نشانه های فروپاشی و انقراض اشاره کنیم باید به بخش‌های قاعده، میانه و رأس هرم آن پرداخت. در بخش اول و در قاعده هرم که توده مردم قرار دارند، عموما سرخوردگی، عصیان، نارضایتی، فقر، فساد و نا امیدی را در آمارها، گزارش‌ها وفضای عمومی می توان دریافت، در میانه هرم نیز که شامل بخش متوسط وتحصیل‌کرده کشور است، وضعیت به مانند قاعده هرم بوده و اشتراکاتی رادر هر دو سطح به وجود آورده که بیانگر همان «از خود‌بی‌خود‌شدگی» این ‌بخش شده است. گویی آنچه به واقع اتفاق افتاده است، «ملتی به حال خودرها شده» است که بدون داشتن رهبری و راه نجاتی، نجات خود را دست نیافتنی و انشقاق را درمان‌نشدنی می بیند. انشقاقی که از پایه های اصلی جامعه، در خانواده و در ساده ترین روابط شکل گرفته و در نتیجه‌ی سیاست‌های حاکم، تخم جدایی ها را در دل اصلی‌ترین کانون تشکیل جامعه قرار داده است. گسست‌های اجتماعی ونابرابری زن و مرد و تحمیل قوانین مردسالارانه و نیز جدایی های غلیظ‌شده در گرایشات مختلف دینی، اعتقادی، قومی و زبانی و غیره، دست به‌دست هم داده و مجموعه‌ای از پراکندگی و تفرقه و واگرایی جامعه را شکل داده و باعث شده است که تک تک اعضاء جامعه در عصبیت و افسردگی وناامیدی، تا آن اندازه گرفتار سردرگمی و از خود‌بی‌خود‌شدگی شوند که فراتر از حکومت، خود جامعه در خطر فروپاشی قرار بگیرد؛ جامعه ای که اگر نباشد، حاکمیتی هم برای حکومت بر آن باقی نخواهد ماند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93264

©
@Zeitoons
👍1
«رها نکردنِ حکومت» با مغالطه‌ی «رها نکردنِ پیش‌فرض»

📝طاها پارسا

▫️این روز‌ها انکارمشکلات اقتصادی ازعهده‌ی حکومت خارج شده است و وقتی امکان انکار وجود ندارد، مسئولان درصدد توجیه آن برمی‌آیند و در این راه هیچ مغالطه‌ای را هم فرو‌ نمی‌گذارند. از جمله احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران، گفته‌ است «[…] در عین حال مشکلات، گرفتاری، اختلاس، بی تدبیری و قیمتهای افسار گسیخته هم هست که اینها محکوم است اما اگر از دست ما بیرون بود باید چه کار کنیم آیا حکومت دین را رها کنیم؟ در کتاب روضه کافی آمده که امام علی فرمود در حکومت من ۳۰ خلاف شرع است که از دست من کاری ساخته نیست، یکی این که نتوانستم فدک را به بچه های فاطمه بدهم. منطق امیرالمومنین این است اگر حکومت علی باشد ۳۰ خلاف شرع است و اگر حکومت علی نباشد ۳۰۰ خلاف شرع و بیشتر رخ می‌دهد».

🔹 آیا این سخن مغالطه است؟

به‌طور معمول ما اجازه می‌دهیم که واقعیت‌ امور و آن‌چه در خارج رخ می‌دهد، پیش‌فرض‌های ذهنی ما را اصلاح کنند. مثلا اگر برداشت ما این است که «ساعت حوالی ۱۲ است» با نگاه کردن به ساعتِ دیواری آن را تأیید یا اصلاح می‌کنیم. یعنی اگر عقربه‌های ساعتِ دیواری، ۱۱ را نشان داد، متوجه خطای خود می‌شویم و کاری را که بنا بود ساعتِ ۱۲ انجام دهیم به یک ساعت بعد موکول می‌کنیم. اما در یک وضعیت غیرمعمول و انکارآمیز، ما پیش‌فرض و برداشت اولیه‌ی خود را رها نمی‌کنیم و هم‌چنان اصرار می‌کنیم که ساعت ۱۲ است و در صورت لزوم می‌گوییم «شاید ساعت دیواری معیوب باشد». حتی اگر در همان لحظه اخبار ساعت ۱۱ هم از تلویزیون پخش شود، فرض را بر اشتباه مجری می‌گیریم چون او هم آدم است و ممکن است اشتباه کند. و اگر کامپیوتر و تلفن همراه‌ هم ساعت ۱۱ را نشان دهند باز هم از پیش‌فرض خود دست بر نمی‌داریم و در سلامت این دستگاه‌ها هم شک می‌کنیم چون احتمال دارد باطری آن‌ها هم خراب شده باشد. در این وضعیت ما برداشت یا همان پیش‌فرض خود را اصل گرفته و آن را مبنای قضاوت در خصوص واقعیتِ امور، یعنی عملکرد ساعت دیواری، رفتار مجری تلویزیون، و سلامت باطری کامپیوتر و تلفن قرار داده‌ایم.

🔹و یا در این مکالمه‌ی فرضی:

اولی: آقای سعیدی چقدر چاق شده‌ای!

دومی: ببخشید آقا گویا اشتباه گرفته‌اید.

اولی: سر به‌سر ما می‌گذارید آقای سعیدی از وقتی رئیس اداره شده‌اید.

دومی: آقا اشتباه می‌کنید، لطفا مزاحم نشوید.

اولی: شما که این‌قدر بداخلاق نبودید آقای سعیدی!

دومی: آقا اشتباه گرفته‌اید، اسم من حسینیان است.

اولی:عجب آقای سعیدی! اسمتان را هم عوض کرده‌اید!

در این مکاله «اولی» با آن‌که سه‌بار با واقعیت روبرو شده، اما پیش‌فرض خود را رها نمی‌کند و سرانجام برای نگه‌اشتن باور نادرستش ادعا می‌کند که «دومی» اسمش را عوض کرده است. این مکالمه اگرچه طنز می‌نماید اما مشابه آن در عالم واقع و مخصوصا در سیاست و رسانه بارها و بارها رخ می‌دهد و لبخند را بر لب کسی نمی‌نشاند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93459

©
@Zeitoons
👍1
آیا دست فرانسه هم به خون زم آغشته است؟

▫️زیتون- احسان نادرپور:
روز گذشته اکبر خوش کوشک، مقام سابق امنیتی جمهوری اسلامی، در مورد ربودن روح‌الله زم و انتقال او به ایران ادعاهای جدیدی را مطرح کرد. خوش کوشک در گفتگو با سایت رویداد ۲۴ گفت که دستگیری روح الله زم در چارچوب مبادلات امنیتی ایران و فرانسه بوده است و زم با یک افسر امنیتی کشور فرانسه مبادله شده. روایت‌های متعددی از نحوه ربایش این فعال رسانه‌ای و اپوزسیون جمهوری اسلامی وجود دارد که هیچکدام چندان محکم و قابل استناد به نظر نمی‌رسند.

▫️«محبت کرده این فرد را آزاد کنید»
خوش‌کوشک در توضیح پیشینه‌ی این اتفاق به حضور نیروهای امنیتی کشورهای مختلف در منطقه خاورمیانه اشاره کرد و گفت: «پس از ایجاد داعش بسیاری از شهروندان کشور‌های اروپایی و آمریکای شمالی هم به خاورمیانه آمدند و عضو داعش شدند.» به گفته او «در بین این افراد اعضای سازمان‌های اطلاعاتی کشور‌های اروپایی هم آمده و به سوریه و عراق ‌رفتند». به گفته او نهادهای امنیتی در همین راستا تحت عنوان متقاضی عضویت در داعش افرادی را فرستادند و همین کار نیروهای امنیتی فرانسه را به دردسر انداخت: «یک افسر میان‌رده سازمان امنیتی فرانسه هم که به صورت پنهانی عضو داعش شده بود در جریان درگیری‌ها به اسارت بچه‌های محور مقاومت در می‌آید. با یک نام و نام خانوادگی ساختگی عربی عضو داعش شده بود. بچه‌های مقاومت وقتی او را بازجویی می‌کنند متوجه می‌شوند این فرد فرانسوی است. از سازمان امنیت فرانسه هم با سرویس ایران تماس می‌گیرند و می‌گویند چنین فردی که از افسران رده‌دار ماست به اسارات یکی از گروه‌های مقاومت درآمده و چون ایران با گروه‌های مقاومت ارتباط دارد، محبت کرده و این فرد را آزاد کنید. از سمت ایران هم پیگیری و مشخص شد شخصی که سرویس اطلاعاتی فرانسه می‌خواهد، نیروی سطح پایینی نیست و رده‌دار است.» به ادعای خوش‌کوشک ایران به فکر باج‌خواهی می‌افتد و برای پس فرستادن این نیروی امنیتی به فرانسه روح‌الله زم را از این کشور طلب می‌کند. به گفته‌ی او‌ همین اتفاق باعث می‌شود ایران به فکر باج‌خواهی بیافتد و برای پس فرستادن این نیروی امنیتی به فرانسه روح‌الله زم را از این کشور طلب کند.

🔹 او همچنین ادعا می‌کند: «سازمان امنیت فرانسه (DGSE) همکاری خیلی خوبی کرد. بچه‌های زحمتکش و کوشای اطلاعات سپاه هم برنامه‌ریزی بسیار خوبی کردند. اطلاعات سپاه یک منبع خوب در کنار روح الله زم داشت. از آن طرف هم فرانسوی‌ها به ما قول دادند که روح الله زم را تحویل شما می‌دهیم، اما با برنامه.»

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93449

©
@Zeitoons
👍1
سپاه پاسداران؛ بازنده‌ی پرهیاهو

▫️زیتون ـ یلدا امیری
: هفته‌نامه صبح صادق وابسته به سپاه پاسداران در شماره اخیر خود در پرونده‌ای با عنوان «تقابل سایبری» به جنگ‌های سایبری که جمهوری اسلامی در آن درگیر است، پرداخت. این هفته‌نامه، اسرائیل را عامل حمله به تاسیسات هسته‌ای نطنز، تاسیسات هسته‌ای کرج و مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه و حمله سایبری اخیر به سامانه‌ توزیع سوخت معرفی کرد. مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه از بخش‌های مخفی توسعه موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی است که ۵ مهر در آتش سوخت. صبح صادق این حملات را در راستای راهبرد جدید اسرائیل با عنوان «مرگ با هزار ضربه چاقو» ارزیابی کرد. نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل اوایل شهریور در دیدار با جوبایدن، رئیس جمهور آمریکا، گفته بود که راهبرد اسرائیل در مقابل جمهوری اسلامی «مرگ با هزاران جراحت» است که شامل اقدامات کوچک بی‌شمار در جبهه‌های متعدد به جای یک حمله بزرگ است. در این گزارش همچنین به حمله سایبری ویروس «استاکس نت» در ژوئن ۲۰۱۰ به تاسیسات هسته‌ای نطنز و تاسیس «قرارگاه دفاع سایبری» اشاره شد و نویسنده گزارش مدعی شده که  جمهوری اسلامی چهارمین ارتش سایبری قدرتمند دنیا را دارد. با بالا گرفتن واکنش‌ به این گزارش‌ها، صبح صادق ۱۹ آبان، در تکذیبیه‌ای نوشت که حمله به مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه ادعای اسرائیل بوده و با انکار گزارش خود، افزود: «رسانه‌های‌ وابسته به محور عبری،‌ عربی و غربی با شانتاژ خبری_تحلیلی این بازخوانی را به عنوان موضع سپاه معرفی کردند.»

▫️چرا این خبر مهم است؟

برنامه‌های موشکی حکومت ایران از سوی بعضی از همسایگان تهدید جدی محسوب می‌شود. دست داشتن ایران در حملات مستقیم یا غیرمستقیم در منطقه از طریق گروه‌های نیابتی‌ علیه اسرائیل، عربستان، امارات و نیروهای آمریکایی در عراق هم به نوعی بر هشدارهای غرب صحه می‌گذارد. مانورها و نمایش قدرت نظامی جمهوری اسلامی هم بر حساسیت جهانی دامن می‌زند. در سال‌های اخیر حملات متعددی علیه مراکز نظامی و هسته‌ای ایران انجام شده، حملاتی که جمهوری اسلامی آنها را به اسرائیل نسبت می‌دهد اما مقامات اسرائیلی تا کنون صراحتا مسئولیت این حملات را نپذیرفته‌اند. فرماندهان ارشد سپاه بارها این تهدید را تکرار کرده‌اند که در صورت انجام هر اقدامی علیه ایران، اسرائیل را نابود می‌کنند، اما در عمل تا‌کنون نتوانسته اند هیچ اقدام هم‌سنگ و متقابلی در برابر اسرائیل داشته باشند. در واقع جمهوری اسلامی در برابر فناوری و توسعه امنیتی و نظامی غرب و اسرائیل تا کنون ناتوان بوده. تکذیب گزارش صبح صادق احتمالا به این دلیل است که سپاه نمی‌خواهد بار دیگر در مقابل اسرائیل ضعیف جلوه کند. رجز خوانی‌های سرداران سپاه و اظهارنظرهای شاذ و مبالغ هنگفتی که صرف فعالیت‌های نظامی سپاه می‌شود، نه تنها دستاورد امنیتی و دفاعی برای مراکز نظامی نداشته بلکه هزینه‌های سنگین اقتصادی و حتی برخی از تحریم‌ها را به مردم ایران تحمیل کرده است.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93509

©
@Zeitoons
▫️شماری از معلمان و فرهنگیان شاغل و بازنشسته در شهرهای مختلف ایران مانند قم، قزوین، لرستان، کردستان، رشت، تهران و... دست به تجمع اعتراضی زدند.

🔹معلمان شاغل اهم مطالبات خود را اجرای طرح رتبه‌بندی به میزان ۸۰ درصد هیأت علمی عنوان کردند و معلمان بازنشسته خواستار اجرای همسان‌سازی حقوق خود هستند. فرهنگیان حاضر در این تجمعات شعارهایی از قبیل "معلم زندانی آزاد باید گردد" و "معیشت، منزلت، سلامت، حق مسلم ماست" "مجلس انقلابی، وعده‌های قلابی" را سر دادند.

© @Zeitoons
بازدیدِ میدانی؛ از عوام‌گرایی به عوام‌فریبی

▫️زیتون ـ مهسا محمدی:
«بازدید میدانیِ» روز گذشته‌ی معاون اول رییس جمهور، در شبکه‌های اجتماعی دستمایه‌ی طنزهای تلخی شد. محمد مخبر با انتشار تصویری در توییتر خود نوشت که در خیابان کارگر شمالی تهران در حال بازدید میدانی از «وضعیت قیمت‌ها» است. این بازدید در یک مغازه فروش قهوه و ماگ و لوازم لوکس صورت گرفت. با بالا گرفتن واکنش‌ها معاون رییس‌جمهور این توییت را از اکانت خود حذف کرد اما خبر پیش از آن به خروجی خبرگزاری‌ها رسیده بود. به نظر می‌رسد بازدید میدانی به صورت جدی در دستور کار دولت سیزدهم از رئیس‌جمهوری تا وزرا و مدیران میانی‌اش قرار دارد. مقامات حکومتی هم البته از این قاعده مستثنی نیستند و از زاکانی، شهردار تهران تا امام جمعه اندیمشک هم به طور مرتب در حال انجام این نوع بازدیدها هستند. هفته پیش در بازدید میدانی و سفر استانی رییس‌جمهوری به استان سمنان او در بخش مهدی‌شهر با گروهی از کارگران فضای سبز وارد گفتگو شد، از تک تک آنان میزان حقوق‌شان را پرسید و در نهایت با جمله «خدا به زندگی‌تان برکت بدهد إن شاء الله» و بی‌هیچ توضیح و یا حتی وعده‌ای این گفتگو را به پایان برد.

🔹در همین راستا روز گذشته شهردار تهران هم هفت صبح به مرکز نگهداری کودکان کار «یاسر» در محله شوش رفته و بر سر سفره صبحانه بچه‌های کار نشست. بازدیدهای متعدد و متراکم رئیسی، از حضورش در بازار بورس گرفته تا بیمارستان میلاد و غسالخانه بهشت زهرا و پمپ بنزین‌ میدان فردوسی، نیز جزو مواردی از همین دست است.

▫️چرا این خبر مهم است؟
«بازدید میدانی»، «دیدارهای مردمی»، «بازدید سرزده» و ترکیباتی از این دست کلماتی پرتکرار در خبرهای این روزهای رسانه‌های اصولگرا و برخی از هوادارن آنان در شبکه‌های اجتماعی است. به هدف و بالاخص نتیجه این دیدارها اما کمتر پرداخته شده است. بازدید‌های میدانی می‌تواند متناسب با اهداف سیاستمداران کارکردها و دلایل متفاوتی داشته باشد. می‌تواند تلاشی برای افزایش میزان محبوبیت و دادن چهره‌ای مردمی به بازدید کننده باشد. گاهی هم سیاستمدار مجموعه‌ی زیردستش و حتی رسانه‌ها را در کار جمع‌آوری و انتقال داده‌ها، کارآمد و دقیق نمی‌داند و این ضرورت را احساس می‌کند که برای به دست آوردن اطلاعات دست اول در «کف خیابان» حضور یابد. گاهی هم انگیزه‌های دیگر یا ترکیب مواردی که نام‌برده شده یک سیاستمدار را با دوربین و محافظانش به بقالی محل یا غسالخانه بهشت زهرا می‌کشاند. این در حالی است که در یک سیستم استاندارد و کارآ، اقداماتی مانند نظارت بر قیمت‌ها و حسن اجرای قوانین، جمع‌آوری و دسته‌بندی اطلاعات مربوط به پرداخت‌ها و دستمزد‌ها و در نهایت تهیه و ارائه گزارش آن به رییس‌جمهور، معاونش و یا شهردار بر عهده یک شبکه از نهادها و سازمان‌ها و کارمندان مربوطه در بدنه این نهادهاست. از این رو انجام آن توسط صاحب منصبان بالاترین نهادهای اجرایی کشور یا سایر نهادهای حاکمیتی نه تنها مفید نیست بلکه مخرب، خرج‌تراش و عوام‌فریبانه است. اهمیت جایگاه کسی مانند رییس‌دولت، بابت مسئولیت وی در اجرای سیاست‌های کلان و تصمیم‌گیری بر اساس گزارش‌های نهادهای مسئول است.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93549

©
@Zeitoons
👍1
🍃تجمع مردم اصفهان در اعتراض به خشک شدن زاینده رود

▫️ پنج روز از تجمع کشاورزان اصفهانی می‌گذرد. کشاورزانی که به خشک شدن زاینده رود و دریافت نکردن حق آبه خود اعتراض دارند، در بستر خشک این رودخانه تجمع کرده‌اند و شماری از مردم اصفهان نیز با آن‌‌ها همراه شده‌اند.

© @Zeitoons
امامان جمعه یا سربازان پروپاگاندا

▫️زیتون ـ سولماز ایکدر:
نماز جمعه، منبر واجب تخییری شیعیان، مدت‌هاست که تبدیل به تریبونی برای خط و نشان کشیدن برای مومنین، تهدید کردن آنان یا توجیه کمبودها و کاستی‌های حکومت شده است. یکی از عجیب‌ترین اظهار نظرهای نماز جمعه هفته پیش متعلق بود به امام جمعه موقت اصفهان؛ ابوالحسن مهدوی مدعی شده «مراجع اجازه کوتاه کردن محاسن را نمی‌دهند.» او در خطبه‌های دوم نماز جمعه اصفهان گفت: «مراجع عالیقدر اسلام کوتاه کردن محاسن را نیز اجازه نمی‌دهند و ما باید از این فتواها دفاع کنیم، از ما انتظار نداشته باشند نگوییم و سکوت کنیم، عدالت ظاهری ایجاب می‌کند که حدود الهی را رعایت کنیم.»
اظهارات امام جمعه موقت تهران اما بازتاب بیشتری در رسانه‌ها داشت. کاظم صدیقی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تهران مدعی شد: «مردم اگر خدا را در نظر می‌گرفتند مبتلا به مشکلات معیشتی نمی‌شدند.» او همچنین در شرایطی که کشور درگیر بحران کم آبی است، ادامه داد: «اگر اهل کشورها، استان‌ها و شهرها دو بال تقوا و ایمان را داشتند و در وظایف شرعی و مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی خدا را در نظر می‌گرفتند، مبتلا به مشکلات معیشتی و کم آبی نمی‌شدند.»

🔹صدیقی که از منتقدان دولت‌های حسن روحانی بود، این طور افزود: «اولین امتیاز دولت سیزدهم و رئیس جمهور عزیز ما آیت‌الله رئیسی عشق به خدا، مکتب، امامان و ولی امر و ولی فقیه است و ما احساس می‌کنیم ایشان در صدد اجرای منویات نایب امام زمانشان بودند.» اما اظهارات شاذ از تریبون نماز جمعه محدود به همین موارد نیست. احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد و پدر همسر رییس جمهوری، در خطبه دوم نماز جمعه این هفته مدعی شد: «این دولت بنا داشت که تحول ایجاد کند و بزرگترین تحولی که در این ۱۰۰ روز شاهد آن بودیم، تحول گفتمانی بود. در واقع تا پیش از این رسم بود مردم دنبال حکومت و دولت بدوند و مشکلات خود را بازگو کنند ولی در حال حاضر شرایط برعکس شده و این حکومت است که دنبال مردم است.» اشاره علم‌الهدی به «بازدید‌های میدانی» دولتمردان بود که اعتراضات فراوانی را در همین صد روز با خود به همراه داشته است. تقریبا می‌توان نام تمامی ائمه جمعه‌ را به این لیست افزود؛ از اظهار نظر در مورد «لزوم افزایش جمعیت» تا تعیین تکلیف برای «مذاکرات هسته‌ای» گویی ائمه جمعه نه بر منبر امام زمان که بر صندلی مسئول پروپاگاندای «جمهوری اسلامی» تکیه زده‌اند.

▫️امامان جمعه فرمانبردار
هشتم آبان ماه امسال محمدجواد حاج علی اکبری، رییس شورای سیاست گذاری ائمه جمعه کشور اعلام کرد که «طرح فساد داخلی به صورت مصداقی در نماز جمعه ممنوع است.» شورای سیاستگذاری ائمه جمعه نهادی است که در ۱۳۷۲ به حکم آیت‌الله علی خامنه‌ای جایگزین شورای مرکزی ائمه جمعه شد. بودجه این نهاد سالانه بالغ بر صدها میلیون تومان است این مبلغ در سال ۹۸ حدود ۲۰ میلیارد تومان بوده است. وظیفه شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، حداقل بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی ایجاد «هم‌افزایی» در کشور است. اما در عمل این شورا به صورت هفتگی سرفصل‌های لازم برای طرح شدن در خطبه‌های نماز جمعه را به دفاتر ائمه جمعه ارسال و کسانی را که از طرح موضوعات ارسالی تخطی کنند را عزل می‌کنند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93599

©
@Zeitoons
دین‌خویی؛ مفهومی مبهم و تهی

📝حسن یوسفی اشکوری

درآمد

▫️بی گمان یکی از مناقشه‌برانگیزترین نویسندگان و صاحب‌نظران معاصر ایران مرحوم آرامش دوستدار است که اخیرا درگذشت. هرچند او اصولا نویسنده‌ای پُر کار نیست ولی سه اثر او در چهل سال اخیر یعنی «ملاحظات فلسفی در دین و علم»، «درخشش های تیره» و «امتناع تفکر در فرهنگ دینی» و دیدگاه‌های خاص وی در باب تاریخ و فرهنگ ایران و حاملانش در دو کتاب اخیر است که مورد بحث و مناقشه گرفته و می گیرد. واقعیت این است که در تاریخ معاصر ما، از یک سو رویکردهای انتقادی عمیق نسبت به تاریخ و فرهنگ ملی و مذهبی (مذهب در تمام اشکالش) حول پاسخ به معضل عقب ماندگی فکری و تمدنی چندان جدی و کارآمد نبوده، و از سوی دیگر اگر صاحب نظری کم و بیش جدی پیدا شده و حرفی برای گفتن داشته، هم خود او یا چنان گرفتار عُجب و خودبزرگ بینی شده که دیگران را تحقیر کرده و خود را تافته‌ی جدابافته نمایانده و یا دیگران او را مورد تحقیر قرار داده و به هر تقدیر به افکار و مدعیاتش برخورد تحقیرآمیز کرده و گاه نیز بی تفاوت از آن گذشته اند. البته چنین روندی در نهایت، نه به سود شخص مدعی تمام شده و نه چندان به توسعه و تعمیق اندیشه منتهی شده و نه در نهایت گرهی گشوده است. در این وجیزه، که به مناسبت درگذشت آرامش دوستدار قلمی می شود، نمی توان به ابعاد و اجزای مختلف مقولات مورد ادعای دوستدار در باب تاریخ و فرهنگ گذشته و حال ایرانی و اسلامی پرداخت، با این حال می کوشم به مفهوم ابداعی و کانونی دوستدار یعنی «دین‌خویی» بپردازم و مختصری در آن تأمل کرده و مخاطبان را به تأمل بیشتر حول این مفهوم دعوت کنم.

▫️تأملی در اصطلاح دین خویی
اصطلاح «دین‌خویی» در دو دهه‌ی اخیر وارد ادبیات فلسفی و اجتماعی و سیاسی شده و تقریبا جا افتاده است. به ویژه این عنوان از سوی دوستدار و پیروان فکری و سیاسی اش، بیشتر به عنوان یک دشنام و تحقیر مخالفان و منتقدانش و به طور خاص مسلمانان با تمرکز روی نواندیشان اصلاح‌طلبِ دین‌مدار کاربرد پیدا کرده است. اما جدای از این منازعات و حواشی، راستی مراد از دین‌خویی چیست؟ چه کسی دین‌خوست و دین‌خویی دارای چه مختصات قابل تحقیق و ارزیابی است؟ به ویژه که مبدع مدعی، دین خویی را تقریبا به تمام فیلسوفان و عالمان و اندیشمندان و شاعران ایران از گذشته تا کنون نسبت داده و حتی مهم تر از آن بی دینان و یا بالاتر دین ستیزان پرورش‌یافته در جوامع مذهبی با تمرکز روی ایران پس از اسلام را نیز دین معرفی کرده و از این رو تمامی آنها را متهم به نیندیشدن کرده است. هرچند این تعبیر و اصطلاح همچنان ابهام و ایهام دارد ولی وفق توضیحات مکرر دوستدار از جمله در درخشش های تیره، «دین خویی یعنی آن رفتاری که امور را بدون پرسش و دانش می فهمند. بنابراین دین خویی در حدی که مدعی فهمیدن به معنی جدی آن است نه از عوام بلکه منحصر به خواص است». البته ایشان در چند اثر و در گفتارها و نوشتارهایش مبانی و مقومات و لوازم این مدعای خود را تبیین کرده است. گزیده‌ی این مبانی و استدلال ها را می توان چنین دانست:

یکم. هرچند دین و علم و فلسفه در مقام پاسخ به پرسش بنیادین از چگونگی و چرایی هستی هستند اما پاسخ آنها متفاوت است. دین پاسخ را به امر قدسی (خدا و پیامبر و وحی) احاله می دهد و از این رو جهان و هستی را از پیش می شناسد؛ علم به دلیل ماهیت تجربی اش، هستی را از پس می شناسد و در نتیجه علم هم پس از شناخت جهان دیگر پرسش را بلاموضوع می کند. از آنجا که برای دوستدار «پرسش» (و به تعبیر دیگر او «پرسایی») اصلی اساسی و پایدار است، دین و علم عملا و الزاما نمی‌توانند پرسشگر باشند و یا پرسا باقی بمانند. روشن است که از نظر دوستدار فقط فلسفه است که پرسشگر است و تا بی نهایت می تواند پرسایی را ادامه دهد و در نتیجه اندیشه و تفکر را تا بی نهایت استمرار بخشد ادامه و حرکت و نوآوری را محقق کند. چنین می نماید که در منظر دوستدار فلسفه است که مادر تمامی معارف و معرفت های بشری است و فقط اوست که در صدر می نشیند و طبعا قدر می بیند.

دوم. بر این اساس، فرهنگ دینی به طور عام و مطلق، منطقا نمی تواند با اندیشه ورزی میانه داشته باشد چرا که همه چیز برای یک دیندار روشن است و او اگر هم سئوالی داشته باشد از پیش پاسخ های آماده و مقطوع از جانب خدا و وحی و نبی (نبی به معنای آورندهی خبر) در اختیار دارد و از این رو این نوع پرسش ها در واقع «استخبار» است و نه تفکر و پرسایی به معنای دقیق کلمه. بدین ترتیب «هرگاه چنین بگوییم که تفکر فلسفی به نیروی پرسش زنده است، می توانیم بگوییم بینش دینی به مرگ قطعی خواهد مرد به محض این که نیروی پرسش واقعی در درون آن آزاد گردد». در فرجام این روند، «فرهنگ دینی زاده، چون مرده به دنیا آمده، مرده خواهد ماند».

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93619

©
@Zeitoons
اقتصاد توحیدی: وقتی اعداد سخن می گویند

📝محمود دلخواسته

▫️مقدمه
متاسفانه یکی از مشخصات “نقد” کردن در میان بعضی از نخبگان جامعه ما، ، به علت عدم وجود اخلاق و التزام به روش علمی، این است که نه تنها وارد فضاهایی می شوند که حیطه تخصصی آنها نیست، بلکه به علت خود سانسوری مزمن، نظر و تحقیقی را نمی خوانند و تنها از شنیده ها و عصبیت های خود به عنوان رفرنس استفاده می کنند. سخنان دکتر سید جواد طباطبایی در رابطه با بنی صدر و اثرات برنامه های اقتصادی بنی صدر را ویرانگر تر از حمله مغول توصیف کردن (۱) ، در بهترین حالت، و با این فرض که هیچ روانشناسی فرصت طلبی برای نزدیک شدن به مراجع قدرت داخلی انگیزه آن نبوده است و انگیزه آن را، همانگونه که دکتر احمد فعال توصیف کرده اند، فقط کینه ورزی، احساس حقارت و حسادت (2) بدانیم، می شود فهمید. البته از آنجا که سخنان ایشان بدون هیچ سند و مدرک و رفرنسی ارائه شده است و بر کلی گویی ها و انفجار انرژی منفی و خشونتی چرکین، که معلوم است در طول زمانی دراز تلنبار شده است، می باشد فاقد هر گونه ارزش علمی است و در نتیجه نقد علمی را بر نمی تابد. ولی از آنجا که سونامی تهمت ها و اتهامات ایشان به اولین منتخب تاریخ ایران فرصتی را برای روشنگری فراهم کرده است، مطابق روش معمول، از این فرصت استفاده می شود تا بیشتراز طریق ارقام و نیز امور واقع، و نه مباحث تئوریک، به جامعه ملی ایران و بخصوص نسل جوان، که بیش از هر چیز قربانی تحریفه ا و سانسورها و جعل تاریخ انقلاب و قبل از انقلاب است، نشان دهم که از جمله دلایل کودتای خرداد ۶۰، (۳)

🔹باز سازی اقتصاد مصرف محور پهلویسم بود. چرا که فقط در چنین ساختار اقتصادی است که امکان رانتخواری را می توان به حداکثر رساند و با این کودتا، فرصت عظیمی را که انقلاب برای رشد اقتصادی، فقر زدایی و سبز کردن وطن فراهم کرده بود از بین رفت. در واقع، کشور اقتصادی را به ارث برده بود و برنامه های اقتصادی-نظامی شاه چنان شالوده های اقتصادی و اجتماعی را از هم فرو پاشیده بود که دو سال قبل از انقلاب شخص شاه مجبور به اعتراف شده و گفته بود:
“اگر پولی اضافه بیاید آن را دیگر آتش نخواهیم زد.” (۴)

این در زمانی است که اسدالله علم، که از رگ گردن به شاه نزدیکتر بود، با توجه به وضعیت فاجعه بار اقتصادی گفته بود که راهی جز انقلاب نمانده است:

“… ولی مطلبی که مرا بیشتر تحت تأثیر داشت مداکراتی بود که دیشب با [عبدالمجید] مجیدی رئیس سازمان برنامه و بودجه داشتم. چون چند تا پروژه مورد علاقه شاهنشاه را باید با او مذاکره می‌کردم. دیشب به منزل من آمده بود و به صورت وحشتناکی از کمی پول و هدر داده شدن پول در گذشته سخن می‌گفت که بی‌نهایت ناراحتم کرد. یعنی وضع به طوری است که قاعدتاً باید به انقلاب بیانجامد.” (۵)

🔹با وجود به ارث بردن چنین اقتصادی، که حال آن را طلایی جلوه می دهند (۶)، و فروپاشی های ناشی از انقلاب، برنامه ها اقتصادی بنی صدر به چنان موفقیت هایی دست یافته بود که سبب نگرانی روحانیتی شد که در پی انحصار قدرت و باز سازی استبداد بود. تا جایی که آقای خمینی به جای تبریک به رئیس جمهور، گفت که <اقتصاد مال خر است و… نان و پنیر خود را می خوریم…> و در فرصت دیگری گفت بنی صدر دارد ایران را به فرانسه و سویس دیگری تبدیل می کند در حالیکه ما برای اسلام انقلاب کردیم. و یا آقای رفسنجانی هم در جای دیگری، در انتقاد از رئیس جمهور گفته بود بنی صدر داشت ایران را به سویس و سوئد دیگری تبدیل می کرده است. احساس خطر جریان قشری و استبدادی، که حال آقای خمینی معرف آن شده بود، و وحشت از رشد اقتصادی روز افزون را دکتر احمد سلامتیان در دو مصاحبه ای که برای انجام تز دکترایم با ایشان انجام داده بودم اینگونه توضیح دادند که فلسفه و هدف بنی صدر این بود که جامعه سنتی ایران را بدون اینکه دچار بحران هویت شود وارد دوران مدرن کند و اگر گذاشته بودند در اینکار موفق شده بود. این را هم اضافه کنم که در جریان مراسم ترحیم آقای بنی صدر، در گفتگویی که با دکتر سلامتیان داشتم این سخن ایشان را یاد آور شدم. ایشان با اشاره به سرنوشت انقلاب فرانسه، فرمودند که حال این را اضافه می کنم و حاضر هستم اعلام کنم که بنی صدر آخرین شانس ایران بود که جامعه سنتی ایران را بدون خشونت وارد دوران مدرن کند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93620

©
@Zeitoons
«یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم»

▫️زیتون– حسن نوروزی، نایب رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس یازدهم٬ در خصوص برگزاری دادگاه بین‌المللی مردمی آبان برای رسیدگی به «جنایات» آبان سال ۹۸ گفت: «یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم، ما کُشتیم. حالا چه کسی می‌خواهد ما را محاکمه کند؟» او به این پرسش دیده‌بان ایران که «آیا بهتر نبود در ایران هم چنین دادگاهی برگزار می‌شد» پاسخ داد: «یعنی چی؟ دادگاه چی برگزار شود؟» و افزود: «بعد در این دادگاه کُشته‌شده‌ها را باید محکوم کنند یا قاتلین را؟» نایب رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس یازدهم در ادامه تاکید کرد: «یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم، ما کُشتیم. حالا چه کسی می‌خواهد ما را محاکمه کند؟! طرف آمده بانک را آتش زده است و ما هم او را کُشتیم. چه کسی را می‌خواهید محاکمه کنید؟» دیده‌بان ایران در ادامه این مصاحبه ضمن تاکید این موضوع که فایل صوتی این مصاحبه را در اختیار دارد٬ نوشت که نوروزی در پایان صحبت‌هایشان عنوان کردند که «شوخی کردم» و بعد تماس را قطع می‌کند.

🔹پس از اعلام افزایش قیمت بنزین در روز جمعه ۲۴ آبان سال ۹۸، ده‌ها شهر ایران شاهد اعتراضات گسترده بود. این اعتراضات به‌سرعت تغییر جهت داد و حکومت جمهوری اسلامی و در راس آن آیت‌الله علی خامنه‌ای را نشانه گرفت. این اعتراضات با مشت آهنین حکومت سرکوب شد. رحمانی فضلی٬ وزیر کشور وقت٬ آن زمان در جلسه بررسی «حوادث آبان ۹۸» در مجلس در پاسخ به اعتراض برخی از نمایندگان مجلس گفته بود: «فقط به سر شلیک نکردیم به پا هم زدیم.» وزیر‌‌ کشور همچنین گفته بود که بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر در این اعتراضات کشته شدند، اما سازمان عفو ‌بین‌الملل با اعلام مشخصات حداقل ۳۰۴ نفر از کشته‌شدگان تأکید کرده که شمار کشته‌شدگان ممکن است بسیار بیشتر از این عدد باشد.
خبرگزاری رویترز اما در همان زمان ضمن اعلام کشته‌ شدن حداقل ۱۵۰۰ نفر در اعتراضات آبان ۹۸، از قول «سه منبع نزدیک به حلقه اطرافیان» خامنه‌ای «و یک مقام چهارم» نوشت که رهبر جمهوری اسلامی به مقام‌های ارشد کشور گفته است «هر کاری لازم است، برای متوقف کردن» اعتراضات انجام دهند.

🔹دادگاه بین‌المللی مردمی آبان برای رسیدگی به «جنایات» سال ۹۸ از چهارشنبه هفته گذشته در لندن آغاز شد. سه سازمان‌ «حقوق بشر ایران»، «عدالت برای ایران» و «با هم علیه اعدام» این دادگاه را سازماندهی کردند. ریاست این دادگاه را وین جُرداش، وکیل بین‌المللیِ حقوق بشر بر عهده دارد. دادگاه بین‌المللی مردمی آبان تا روز ۲۳ آبان‌ماه ادامه خواهد داشت و ۴۵ شاهد در دادگاه شهادت خواهند داد. شهادتنامه ۱۲۰ نفر هم، به گفته برگزارکنندگان دادگاه، به صورت کتبی تسلیم دادگاه شده است. الهام سعودی، کارلا فرستمن، زک یاکوب، کالین روهان، نورسیابانی تاتونسانکا که در زمینه «حقوق بشر و روابط بین‌الملل» تخصص دارند٬ به عنوان حقوقدان در این دادگاه حضور دارند. بی‌بی‌سی فارسی به نقل از برگزارکنندگان «دادگاه بین‌المللی مردمی آبان» نوشت که این دادگاه برای اولین بار به قربانیان و خانواده‌های آنان که از عدالت محروم بوده‌اند، فرصت می‌دهد تا «حقیقت را جستجو کنند.» رادیو فردا در این رابطه خبر داد که دادگاه بین‌المللی مردمی آبان، پیش از صدور حکم نهایی خود در اوایل سال ۲۰۲۲، اظهارات ۱۲۰ شاهد دیگر را نیز مورد بررسی قرار خواهد داد.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93657

©
@Zeitoons
متاسفانه اقتصاد علم است!
📝محمد معینی


▫️فقط یک روز قبل از آنکه کاظم صدیقی در نمازجمعه تهران بگوید: «اگر اهل کشورها، استان‌ها و شهرها دو بال تقوا و ایمان را می‌داشتند و در وظایف شرعی و مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی خدا را در نظر می‌گرفتند، مبتلا به مشکلات معیشتی و کم‌آبی نمی‌شدند» و موجی از انتقاد علیه خود را برانگیزد، محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس) گفته بود: «در عرصه اقتصاد تا زمانی که ربا را جنگ با خدا ندانیم، معلوم است که این جنگ با خدا منجر به شکست می‌شود.»

🔹اگر نقطه عزیمت نقد و مخالفت‌ها با منصوب آیت‌الله خامنه‌ای در امامت جمعه پایتخت، تلاش او برای تئوریزه کردن نقش “معصیت مردم” در “معضلات اقتصادی  و زیست‌محیطی” بود اما سنگ‌بنای اظهارات رئیس مجلس هم که همچون خطیب جمعه تهران به دنبال مستندهای دینی برای اثبات مدعای خود در حوزه اقتصاد بود، توجهی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برنیانگیخت با وجود این‌که ظاهراً سوی خطاب قالیباف بر خلاف صدیقی، نظام بانکی (بخشی از شاکله حکومت) بود و نه عامه مردم و آن هم در حد «جنگ بخشی از حاکمیت با خدا»! سال‌هاست مراجع بزرگ تقلید انتقادهای واضحی از نظام بانکی کشور ابراز می‌کنند. بارها به صراحت اخذ جریمه دیرکرد اقساط وام بانک‌ها را حرام دانسته‌اند اما نهایتاً سال گذشته از جمله به این بسنده شد که «بر اساس بخشنامه بانک مرکزی که در مقطع ۱۵ اسفند ۱۳۹۸ به سیستم بانکی ابلاغ شد، بانک‌ها و موسسات اعتباری نباید از وام‌گیرندگان و تسهیلات‌گیرندگان تسهیلات قرض‌الحسنه در مقطع زمانی اسفند ماه ۹۸ تا پایان اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بابت عدم پرداخت اقساط جریمه‌ای منظور کنند.»

🔹حتی اگر مصداق “اخذ جریمه دیرکرد” مد نظر قالیباف در پرهیز دادن از رباخواری نباشد، منطقی است که پذیرفت رئیس مجلس در سازوکار اقتصادی کشور نشانه‌های “روشنی” از “جنگ با خدا” می‌بیند! اما هدف او از پرهیز دادن از جنگ با خدا چیست؟ راه حلی دارد یا می‌خواهد گره دیگری را باز یا حتی شُل کند؟ گذشته از این که هم صدیقی و هم قالیباف حین ایراد این سخنان انگار در فضای “پیش از انقلاب” و سال‌ها دوری خود و همفکران‌شان از قدرت و منابع ملی و عمومی سیر می‌کرده‌اند، اظهاراتی از نوع اظهارات رئیس “مجلس انقلابی” را باید از تبعات ناگزیر زایل شدن حداقل‌های اعتماد به نفس برخی برای بهبود شرایط عمومی کشور دانست وقتی با وجود یک‌دست کردن قوا، نه تنها هیچ نشانه‌ای از بهبود فوری شرایط معیشتی مردم به چشم نمی‌خورد که حتی قرائن بهبود اوضاع در میان‌مدت و بلندمدت نیز ظاهر نشده‌اند. به طور طبیعی، آسان‌ترین روش که سال‌هاست مورد توجه این جریان بوده، این بار نیز به کمک می‌آید که طی آن صاحبان ایده‌های شکست خورده قبلی با دورتر بردن “افق نجات” برای چندمین بار “راه حل” پیشنهاد می‌کنند و ابایی ندارند که در این راه‌حل پای “صلح با خدا” و نادیده گرفتن همه جوازهای فقهی و شرعی برای حیات نظام بانکی حال حاضر را نادیده بگیرند و متقابلاً انتظار دارند تا رسیدن به آن “افق نجات ِ هر بار دورتر شونده”، حضور‍شان در صدر هرم قدرت مشروع، مقبول و دست‌کم قابل تحمل شود!

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93668

©
@Zeitoons