کابوسی که به واقعیت بدل شد
ترورهای داعش در پایتخت؛

زیتون-نازنین نامدار: عملیات‌های تروریستی تهران یک شوک کامل برای همه ایرانی‌هایی بود که در سالهای پس از ظهور داعش نسبت به مستحکم بودن مرزها و نفوذ ناپذیر بودن کشور در برابر این گروه تروریستی دلخوش بودند.

تراژدی عملیات هم‌زمان توسط دو تیم تروریستی حرفه‌ای در مجلس شورای اسلامی و آرامگاه آیت‌الله خمینی که به کشته شتن ۱۳ نفر و مجروح شدن ۴۶ نفر انجامید حالا همه چشم‌ها را نگران آینده کرده است. مقام‌های ‌عالی رتبه جمهوری اسلامی از آیت‌الله خامنه‌ای گرفته تا علی لاریجانی و حسن روحانی٬ همگی سعی کرده‌اند ترورهای تهران را یک عملیات نه چندان مهم معرفی کنند و رهبر جمهوری اسلامی برای کوچک خواندن ماجرا از عبارت «‌ترقه‌بازی» برای آن استفاده کرد. علیرغم این واکنش‌ها که قاعدتا با هدف نشان دادن اعتماد به نفس حکومت در قبال حمله‌های تروریستی صورت گرفته است٬ می‌توان مطمئن بود که اوضاع در اتاق‌ مسوولان امنیتی و نظامی به این آرامی نیست٬ چرا که حالا ایران داعش را نه پشت مرزها بلکه درست در وسط خانه می‌بیند.

بهره‌برداری سیاسی از ترور

عملیات‌های تهران در باور و ادعایی که از سوی مدافعان مداخله نظامی ایران در کشورهای منطقه مطرح می‌شود یک خدشه جدی ایجاد کرده است. ادعایی بر این اساس که اگر ایران در کشورهای دیگر مانند سوریه و عراق با داعش نجنگد٬ مجبور است که در تهران با آنها بجنگند. حالا باورمندان به این دیدگاه با این سوال روبرو هستند که چرا به رغم حضور لجستیکی و نظامی سنگین ایران در سوریه باز هم تروریسم پشت مرزها متوقف نشده و تا قلب پایتخت و راهروهای مجلس پیش رفته است.

بسیاری از کسانی که چنین دیدگاهی را حمایت می‌کنند پس از انجام عملیات‌های تروریستی تهران٬ انگشت اتهام خود را متوجه دولت حسن روحانی کردند و مدعی شدند که سیاست سازش و مدارای او به تروریست‌ها این جسارت را داده است که در تهران دست به عملیات بزنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/30874

ترورهای تهران و مغالطه‌ «تئوری توطئه»
طاها پارسا

از متن:
اما نمونه‌های امروزی این مغالطه را می‌توان در میان سلسله‌ای از واکنش‌ها یافت که در توییتر به بهانه‌ی عملیات تروریستی داعش در تهران صورت گرفت.

مثلا برخی از تحلیل‌گران و یا فعالان سیاسی و رسانه‌ای، بر مبنای پیش‌فرض‌های ذهنی یا تحلیلی خود، بر این باور‌ند که بخشی از حکومت ایران تمام تلاش خود را برای زمین‌گیر کردن دولت حسن روحانی خواهد کرد و در این راه حتی به ترور دست خواهد زد. همین قضیه باعث شد تا این دسته از تحلیل‌گران، در ساعات اولیه، ترورهای امروز در مجلس شورای اسلامی و مقبره آیت‌الله خمینی را نشانه‌ای برای تصدیق و اثبات فرضیه و تحلیل خود بدانند. اما پس از اینکه داعش، مسئولیت این حوادث رسما پذیرفت و ویدیویی در این خصوص هم منتشر کرد، به جای آن‌که باور خود مبتنی بر اینکه «این ترورها کار خودشان است» را رها کنند، سعی کردند ابتدا در پیام داعش و سپس در اصالت ویدیوی منتشر شده، تردید وارد کنند و حتی پس از آنکه مشخص شد ویدیوی منتشر شده نیز اصالت دارد، باز هم دست از پیش‌فرض خود بر نداشتند. این نمونه را ببینید:

https://twitter.com/mj_akbarin/status/872408373488123905

در نمونه‌ای دیگر، کسانی بودند که فرضیه و پیش‌فرض ارتباط و هماهنگی داعش با ایران و یا حتی تاسیس داعش به‌وسیله‌ی جمهوری اسلامی را در نظر داشتند و یکی از دلایل آنان این بود که داعش هیچ‌گاه در ایران دست به ترور نزده و یا ایران تنها کشور منطقه است که از دست داعش در امان بوده است. اما امروز، پس از صورت گرفتن این ترورها و اقرار داعش، برای آن‌که دست از پیش‌فرض اولیه خود برندارند، نوشتند که حتی همین ترورها برای آن است که ایران از خودش رفع اتهام کند! یعنی آشکارا مرتکب مغالطه «رها نکردن پیش‌فرض» شدند، این نمونه را ببینید:

https://twitter.com/mohtadiali/status/872423017737048065

و در نمونه‌ای متفاوت، یکی از کسانی که به بهانه‌ی برقراری امنیت، سیاست‌های مداخله‌گرانه ایران در منطقه و مخصوصا سوریه را همواره مورد دفاع قرار می‌داد و به قول مشهور ایران را «جزیره ثبات» منطقه در میان آشوب‌هاب خاورمیانه می‌دانست و به کمک آن برخی از رفتار‌های حکومتی را توجیه می‌کرد، پس از انجام عملیات تروریستی امروز، که عملا فرضیه‌ی «جزیره ثبات» را رد کرده بود، تلاش کرد با مغالطه‌‌ی«رها نکردن پیش‌فرض» دست از پیش‌فرض خود برندارد و بنویسد که «اگر سیاست‌های آقای خامنه‌ای نبود، به جای ۱۲ کشته، در مجلس و مقبره، در هر خیابان ۱۲ نفر کشته می‌شدند!». واضح است که اگر روزی هم در هر خیابان تهران خدای ناکرده ۱۲ نفر کشته شوند، این فرد برای آن‌که از پیش‌فرض خود دست بر ندارد، می‌تواند بگوید «اگر سیاست‌های اقای خامنه‌ای نبود، به جای‌آنکه در هر خیابان ۱۲ نفر کشته شود، در هر کوچه تهران ۱۲ نفر کشته می‌شدند.» ببینیدش:

https://twitter.com/jedaaal/status/872433386522071040

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/30859

شبی که رهبر حکم «آتش‌به‌اختیار» داد
واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی؛

زیتون– آیت‌الله علی خامنه‌ای تنها چند ساعت پس از دو حمله تروریستی به مجلس و آرامگاه آیت‌الله خمینی٬ به جای هرگونه موضع‌گیری و یا تسلیت‌گویی به خانواده‌های قربانیان، ترجیح داد مسائل فرهنگی و حمله به دولت را در اولویت قرار دهد و فرمان «آتش به اختیار» صادر کند.

شب گذشته رهبر جمهوری اسلامی در مراسم افطار با تعدادی از دانشجویان گفت«شما افسرهای جنگ نرمید، آنجایی که احساس میکنید دستگاه مرکزی اختلالی دارد و نمیتواند درست مدیریّت کند، آنجا آتش‌به‌اختیارید؛ یعنی باید خودتان تصمیم بگیرید، فکر کنید، پیدا کنید، حرکت کنید، اقدام کنید.»

آیت‌الله خامنه‌ای در ادامه به اشاره تلویحی به نامه‌نگاری صورت‌گرفته برای پخش «ربنای شجریان»، بر همان تعبیر آتش‌به اختیار تاکید کرد و گفت«مثلاً فرض کنید اینکه فلان آهنگ قبل از افطار پخش بشود یا نشود، می‌شود مسئله‌ی اصلی؛ نامه‌نگاری میکنند! پیدا است که این دستگاه اختلال پیدا کرده که مسئله‌ی اصلی را از مسئله‌ی فرعی تشخیص نمیدهد و یک مسئله‌ی اصلاً بی‌اعتبارِ بی‌اهمّیّت فرعی را به‌عنوان یک مسئله‌ی اصلی، درشت میکنند. وقتی این‌جوری دستگاه‌های مرکزی اختلال دارند، آن‌وقت اینجا جای همان آتش‌به‌اختیاری است که عرض کردم.»

در شبی که داعش برای اولین بار به تهران حمله کرده بود٬ رهبر جمهوری اسلامی حکم «آتش به اختیار» به کسانی داد که موفق به‌دیدار او شده بودند. آن بخشی از هواداران آیت‌الله خامنه‌ای که این فرمان را دریافت کرده بودند؛ به استقبال از این دستور رفتند.

وحید یامین‌پور؛ فعال رسانه‌ای نزدیک به جبهه پایداری در این رابطه نوشت: دستور آتش_به_اختیار بیش از همه به رشد یافتگی و کاربلدی جوانان انقلابی دلالت دارد تا کودکی و کودنی مسئولان

حامد طالبی٬ از فعالا رسانه‌ای اصول‌گرا در این مورد توییت کرد: فرمانده کل جنگ نرم به افسران جنگ نرم اجازه #آتش_به_اختیار داد

کاربر دیگری در همین رابطه نوشت: ماییم و نوای بی‌نوایی بسم الله اگر حریف مایی ما آتش_به_اختیار هستیم برا شما تروره ، برا ما ترقه_بازی

فرد دیگری با نام کاربری صدرا توییت کرد: بزدل های به اصطلاح دیپلمات به محور عبری_عربی_غربی #آتش_بس_یکطرفه میدهدند. پس ای برادر! تو خود #آتش_به_اختیار باش.

بخش دیگری از کاربران ایرانی فضای مجازی اما این فرمان را٬ دستوری برای ایجاد آشوب در کشور دیدند.
متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/30901

وداع با قربانیان ترور
زیتون- سینا پاکزاد: مراسم تشییع پیکر قربانیانی حملات تروریستی تهران با حضور سران سه قوه و بسیاری از مقام‌های طراز اول جمهوری اسلامی برگزار شد و حسن روحانی رییس جمهوری ایران در این مراسم گفت که اقدام تروریست‌ها در واقع انتقام از دموکراسی در ایران بود.

آیت‌الله خامنه‌ای نیز دو روز پس از وقوع حملات تروریستی تهران سرانجام با انتشار پیامی از خانواد‌های قربانیان دلجویی کرد و هم‌زمان انگشت اتهام را به سوی ایالات متحده و عربستان سعودی نشانه رفت.

رهبر جمهوری اسلامی در پیام خود گفته که نتیجه قطعی این ترورها «چیزی جز افزایش نفرت از دولت‌های آمریکا و عوامل آنان در منطقه همچون سعودی نیست.» پیام کوتاه رهبر جمهوری اسلامی در شرایطی منتشر می‌شود که او در روز حادثه٬ علیرغم آن که یک دیدار عمومی با دانشجویان داشت به شکلی بسیار مختصر نسبت به ترورها واکنش نشان داد و آن را ترقه‌بازی نامید. تعبیری که باعث اعتراض‌ها و نارضایتی‌های بسیاری در شبکه‌های اجتماعی شد و این تلقی را پدید آورد که آیت‌الله خامنه‌ای اهمیتی چندانی به از دست رفتن جان و زخمی شدن تعدادی از شهروندان در این ترورها نداده است.

احساس زخم‌خورده‌ی امنیت

روایت‌هایی که مردم از تهران پس از وقوع حملات تروریستی می‌دهند بیانگر جریان عادی زندگی در شهر است اما ترس و اضطراب از تکرار حوادث این چنینی در زیر پوست شهر جریان دارد. یکی از شواهدی که این ترس را برملا می‌کند کاهش قابل توجه مخاطبان سینما از روز چهارشنبه تاکنون است.

علی سرتیپی مدیرعامل موسسه پخش فیلمیران در گفت‌وگویی با ایسنا گفته:«با توجه به اتفاقات رخ داده و توصیه‌هایی که به مردم شده بود، قطعا حوادث تروریستی تهران بر میزان فروش فیلم‌ها تاثیر داشته و دست‌کم شاهد افت ۳۰ تا ۴۰ درصدی در فروش فیلم‌ها بوده‌ایم.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/30948

چرا رهبری «آتش به اختیار» می‌دهد؟
مرتضی کاظمیان

«من به همه‌ی آن هسته‌های فکری و عملیِ جهادی، فکری، فرهنگی در سرتاسر کشور می‌گویم: هرکدام کار کنید؛ مستقل و به‌قول میدان جنگ، آتش ‌به ‌اختیار.» این، سخن هفته پیش رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با گروهی از دانشجویان است.
رأس هرم نظام سیاسی، ناراضی از نتیجه انتخابات ریاست جمهوری، تعارف را بیش از پیش کنار گذاشته است؛ او نه فقط بر ارزیابی‌اش از سند ۲۰۳۰ یونسکو اصرار دارد و به اصرار روحانی و وزارت فرهنگ و ارشاد وی در حمایت از شجریان انتقاد می‌کند، بلکه در سطحی فراتر، «لباس شخصی»ها و «نیروهای میدانی و خیابانی» خود را برای نقض حاکمیت قانون و اعمال فشار مشدد علیه دولت روحانی، تحریض و تشویق می‌کند.
ساده‌انگارانه به نظر می‌رسد که توصیه‌ی اخیر آیت‌الله خامنه‌ای تنها از زاویه‌ی فرهنگی مورد داوری قرار گیرد؛ او تاکید می‌کند که مخاطب سخنانش فقط «تشکل‌های دانشجویی» نیستند؛ «هسته‌های عملی جهادی در سرتاسر کشور» و «همه» طرف این تذکر هستند.

کارنامه سیاه «آتش به اختیار»ها
با اطمینان می‌توان گفت که اگر نیروی انتظامی، زیرمجموعه وزارت کشور، و وزارت اطلاعات ـ هر دو زیرمجموعه قوه مجریه ـ اراده‌ و قاطعیتی برای جلوگیری از رفتارهای خودسرانه و پرخاشگرانه نشان ندهد، از این پس باید شاهد مانورهای میدانی فزاینده «لباس شخصی»ها و معترضانی باشیم که زیر تابلوهایی چون «بسیجی» و «حزب‌الله» فعالند. «لباس شخصی»هایی که گاه رفتار‌های رعب‌آفرین و خشن و سرکوبگرایانه‌ی آنها، «پیراهن مشکی»های موسولینی دیکتاتور ایتالیا را به ذهن متبادر می‌کند.
فهرست اقدام‌های محدودیت‌ساز و تهدیدگر «لباس شخصی»ها ـ در دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای ـ کوتاه نیست؛ از حمله به کتاب‌فروشی مرغ آمین در خیابان کریمخان زند و سینما قدس در میدان ولیعصر تهران در سال ۱۳۷۴ تا حمله به تجمعات مدنی و بعدتر فاجعه کوی دانشگاه تهران و تبریز در تابستان ۱۳۷۸؛ از ترور فروهرها و مختاری و پوینده و شریف در پاییز ۱۳۷۷ تا ترور سعید حجاریان در اسفند ۱۳۷۸؛ از قتل‌های محفلی کرمان در سال ۱۳۸۱ تا سرکوب غیرانسانی و خونین سبزهای معترض به کودتای انتخاباتی در سال ۱۳۸۸؛ از حمله به سفارت انگلستان در آذر ۱۳۹۰ تا هجوم به سفارت عربستان در دی ۱۳۹۴؛ و از جلوگیری از برگزاری مراسم سخنرانی «غیرخودی»ها در تمام ربع قرن گذشته تا تحصن اعتراضی روبروی مجلس در مقطع تصویب برجام در مهر ۱۳۹۴.
بازوهای میدانی و خیابانی هسته اصلی قدرت که در پوشش حمایت قضایی ـ امنیتی، دستی گشوده در تحدید جامعه مدنی (ازجمله دانشگاه‌ها) و تهدید «ناهمسو»های حاضر در ساختار سیاسی قدرت داشته‌اند، از این پس و با حکم رأس هرم ناظم سیاسی، تهییج‌شده‌تر، «آتش به اختیار»ی خواهند کرد.
این، مستقل از تریبون‌های تبلیغاتی زیرمجموعه رهبر جمهوری اسلامی و بازوهای رسانه‌ای هسته اصلی قدرت است؛ آنان با اعتماد به نفس بیشتری، انتقاد از سیاست‌های فرهنگی دولت را در دستور کار قرار خواهند داد و مانع توسعه فرهنگی ـ اجتماعی خواهند شد.
توصیه شخص اول نظام ـ چنان‌که قابل پیش‌بینی بود ـ خیلی زود از طرف «جان‌فدا»های رهبر دریافت شد؛ به‌عنوان نمونه در کانال‌ مجمع اصول‌گرایان، یکی از «سربازان خامنه‌ای کبیر» تصریح کرد: «این هم حکم جهاد! این جمله‌ی کوتاهِ “آتش به اختیارید”، آخرین فرمان یک فرمانده است که بعد از ناامید شدن از خیل ژنرال‌های کت شلواری‌اش خطاب به آخرین امیدهایش، صادر شده است… باید با همه ی توانمان خودمان را خرج دستور آقا کنیم که برای سعادتمند شدن در دنیا و آخرت راهی جز این نداریم…»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31006

آیت‌الله خامنه‌ای از مانیفستِ خود در قبالِ دولت روحانی رونمایی کرد؛
«آتش به‌اختیار»، فراخوان عمومی برای قانون‌شکنی

زیتون-‌نازنین نامدار: دستور کار مخالفان دولت مشخص و لایتغیر است. فرقی نمی‌کند مردم به حاکمیت کدام رویکرد رای داده‌‌اند، شرایط منطقه چگونه است و یا کشور در تب‌وتاب مواجهه با حمله‌ای تروریستی باشد. در هر صورت چهره‌های منتقد و مخالف دولت و رسانه‌های زیر نظرشان به‌طور مستمر با آتش تهیه‌ای که اتفاقا بخش عمده‌ای از آن از جانب دستگاه‌های رسمی و مسوولان غیردولتی مهیا می‌شود٬مشغول زیر ضرب گرفتنِ دولتند.

برای بسیاری از مردم تعجب‌آور بود که درست در ساعاتی که جامعه همچنان درگیر التهاب دو عملیات تروریستی در تهران بود و در بُهت و نگرانی به‌سر می‌برد٬ رهبری نظام به‌جای ایراد سخنانی وحدت‌بخش و ارسال پیام آرامش به جامعه٫ علیه دولت و ریس‌جمهور موضع بگیرد. این نخستین سخنرانی نبود که در ماه‌های اخیر برای دولت حسن روحانی حاشیه‌ساز شده و باعث شده بخش مهمی از انرژی مسوولان اجرایی صرف فشارهای حاصل از این حاشیه‌ها شود.

آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی روز چهاردهم خرداد ماه ضمن کنایه‌هایی به عملکرد حسن روحانی در مناظره‌ها گفته بود انتخابات تمام شده است. با وجود این موضع اما به‌نظر می‌رسد انتخابات و یا دست‌کم واکنش انتقادی به نتیجه انتخابات برای وی و نیروهای زیر نظرش تمام نشده است. او در سالروز درگذشت آیت‌الله خمینی گفته بود:«در تبلیغات، در مناظرات، حرفهایی زده شد، گاهی بداخلاقی‌هایی شد، برخی از دستگاه‌های گوناگون کشور مورد اتهام قرار گرفتند؛ اینها کارهای خوبی نبود؛ گذشته، گذشته است؛ بایستی اینها ادامه پیدا نکند. همه توجه داشته باشند: به آنچه در انتخابات انجام گرفت، با چشم اغماض نگاه کنند؛ تکرار نکنند؛ یعنی ملت -چه آن گروهی که نامزد آنها رأی آورده است، چه آن گروهی که نامزد آنها رأی نیاورده است- باید از خودشان ظرفیت نشان بدهند.»

طرح این گلایه از مناظره‌ها در تریبون عمومی در حالی است که وی یک‌بار پیش از مناظره سومِ نامزدها به حسن روحانی به‌خاطر سخنرانی‌های انتخاباتی‌اش تذکر جدی داده بود و پس از انتخابات نیز انتقاداتش را به محتوای مواضع حسن روحانی و اسحاق جهانگیری به‌طور مستقیم به این دو اعلام کرده است. بنابراین به‌نظر می‌رسد قصد آیت‌الله خامنه‌ای از ایراد این انتقادات در سخنرانی‌هایش تنها انذار و تذکر به رئیس‌جمهور، معاون اول وی و دیگر مسوولان دولتی نیست بلکه او با این کار راه را برای بیشتر شدن فشار منتقدان و دستگاه‌های غیردولتی بر دولت هموار می‌سازد.

او در گرماگرم تبلیغات انتخاباتی با وجود آنکه می‌توانست نظرش درباره سند۲۰۳۰ را در جلسه‌ای خصوصی به دولت اعلام کند و یا طرح آن در سخنرانی عمومی را به بعد از انتخابات موکول کند٬ دقیقا برخلاف این رویه عمل کرد و دستاویز قابل توجهی به رقبای حسن روحانی داد. دستاویزی که هنوز هم تمامی مخالفان دولت و به‌ویژه تریبون‌های نماز جمعه، مسوولان قضائی و… که عمده‌شان چهره‌هایی انتصابی و زیر مجموعه دستگاه رهبری محسوب می‌شوند٬ با استفاده از آن دولت را متهم می‌کنند.

دعوت عمومی به کارشکنی
رهبر جمهوری اسلامی به این میزان از فشار بر دولت نیز قانع نشده و روز چهارشنبه در دیدار با «دانشجویان» که اکثریتشان را بدنه مخالفان و منتقدان دولت تشکیل می‌دادند سخنانی علیه دولت بیان کرد که باعث مسرت آنان شد. او به حامیان‌اش توصیه کرد:«آنجایی که احساس می‌کنید دستگاه مرکزی اختلالی دارد و نمی‌تواند درست مدیریت کند، آنجا آتش‌به‌اختیارید؛ یعنی باید خودتان تصمیم بگیرید، فکر کنید، پیدا کنید، حرکت کنید، اقدام کنید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31009

واپسین سفر تجویدی، رِندِ قلندرِ پاریس
حسن فرشتیان

اکبر مختارتجویدی (۱۳۹۶- ۱۳۰۵) از آخرین بازماندگان آن قبیله رندان قلندر بود، آن قبیله رندانی که دانش و ارزش اخلاقی را به هم آمیخته بودند و فروتنانه قلندران علمی دوران خویش بودند. او عصاره آن فضیلت‌های نایاب روزگاران بود. او خودش و کردارش ثمره آن ارزش‌های اندوخته شده در عمر دراز و پر برکتش بود. تراکم آن سرمایه های معنوی، از وجودش سر ریز می شد.
«همه قبیله او از عالمان و اندیشمندان دین بودند»!



برادرش، علی تجویدی (۱۲۹۸-۱۳۸۴)، از شاگردان حسین یاحقی و ابوالحسن صبا بود که خود استادی زبر دست شد و آفریننده ردیف‌هایی جاودانه از موسیقی، و ترانه‌هایی ماندگار در فرهنگ ایران‌زمین.

پدرش، هادی تجویدی (۱۲۷۲-۱۳۱۸)، نوازنده بود و هنرمند مینیاتور، که نقاشی کلاسیک و رئالیسم را از کمال‌الملک آموخته بود و از نخستین و برجسته‌ترین اساتید مینیاتور مدرسه صنایع قدیمیه بود.

یکی از اجداد بزرگش، در سد‌ های پیشین، «مختارالقراء» نامیده می‌شد، او از خوانندگان و قاریان خوش‌الحان عهد صفویه بود. به دستور سلطان وقت، جزوه‌ای در مورد قواعد تجوید نوشت و آن قواعد را نظام‌مند ساخت. دکتر

تجویدی می‌گفت که نسخه خطی کتاب جد بزرگش در مورد تجوید را در کتابخانه ملک دیده است. این‌چنین بود که فرزندان و نوادگان نسل‌های پسین «مختارالقراء»، «مختارتجویدی» ملقب شدند.

خودش، فرهیخته‌ای بود چند بُعدی، تجلی میراث پر افتخار نیاکان خویش بود، نقاش بود و نگارگر، باستان‌شناس بود و موسیقی‌دان، حکیم بود و پژوهش‌گر تاریخ هنر، هنرمند بود و هنرشناس …. و از همه مهم‌تر، خودش تجلی والای انسانیت بود و نمونه عالمان وارسته فروتن.

اگر چه در علوم مختلفی از سرآمدان روزگار خویش بود، اما فروتنی علمی او، خود کلاس درسی بود آموزنده، و الگویی بود سازنده. با آن همه داشتن‌هایش، رندانه فروتنی می‌کرد.

از خرمن دانش علامه طباطبایی و هانری کربن خوشه ها برچیده بود و در نشست‌ها و مباحثات آن دو استاد در ایران، همراه بود و همدل. دوستی او و مبادلات علمی او با هانری کربن در ایران و فرانسه، تداوم داشت. دانش‌آموخته فرانسه بود و سپس استاد دانشگاه در تهران. پس از بازنشستگی، مجددا به فرانسه بازگشته بود و منشا خدمات فرهنگی فروان شده بود و چشمه خیر کثیر.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31036

«آتش به اختیار»، گریز رهبری از قانون و بی‌اعتنایی به آرای مردم
مهدی نوربخش

از متن:
با این فرمان، رهبری عملا بر قتل‌های زنجیره ای، ترور حجاریان و ده‌ها متفکر دیگر، تسخیر سفارت عربستان سعودی، تخلف وادامه تخلف شورای نگهبان از قانون، تخلف امامان جمعه از انصاف و بی‌طرفی و صدها مورد دیگر صحه گذاشت. اگر حفظ نظام بدون در نظر گرفتن قانون و تسلیم به قانون و ضوابط حقوقی، عدالت و انصاف، اخلاق اجتماعی و ارزش‌های مورد قبول اکثریت مردم رایج و تشویق گردد، چه نظم و قانونی برای حمایت از حقوق مردم باقی خواهد ماند؟ اگر هرکسی که خودرا حامی این نظام می‌داند، با حمایت این فرمان و ارگان‌های دولت پنهان و غیره پنهان این نظام از فردا برای خود تصمیم بگیرد تا در حکم افسر جنگ نرم این نظام وارد عمل شده و یا گروه‌هایی با پشتیبانی این فرمان در روزهای اینده به اعمال خودسرانه که با منافع ملی و امنیت داخلی شهروندان این کشور گره می‌خورد دست زند، چگونه یک دولت می‌تواند برای امنیت و حفظ منافع ملی کشور برنامه‌ریزی کند؟ چگونه می‌توان در کشوری‌که مشروعیت نهادهای سیاسی ان از طرف قدرتمندترین فرد ان که در راس هرم قدرت ان قرار گرفته است به‌چالش کشیده می‌شود، در سطح سیاست‌های کلان اقتصادی و امنیتی کشور برنامه‌ریزی نمود. نزدیک به چهار دهه از انقلاب اسلامی کشور ما می‌گذرد و هنوز نهادینه کردن نهادهای سیاسی با تکیه بر مشروعیت حکومت قانون در این کشور به چالش کشیده می‌شود. این‌گونه تعبیر و تفسیر از سیاست که پایی در استبداد و قدسی کردن قدرت عنان گسیخته دارد، کرارا درصحنه سیاست داخلی و خارجی کشور پتانسیل‌های عملی و قابل پیش‌بینی مخرب خودرا نشان داده است.

اما استبداد هرگز به‌دنبال ان نبوده است که صدای اکثریت مردم را شنیده و در رفتار خود تغییری حاصل نماید. آمروز استبداد در صنه سیاسی کشور، بزرگ‌ترین عامل بی‌ثباتی اقتصادی، سیاسی و امنیتی کشور است.
انتخابات در کشور ما تمام شد. گویا راست‌افراطی و رهبری هنوز پیام این انتخابات را دریافت ننموده‌اند. یادمان باشد که خاتمی امد و با تمام مشکلاتی که بر سر راه او گذاشته شد، دولت خودرا با موفقیت نسبی بپایان برد، اما احمدی نژاد را برای جلوگیری از بسط موفقیت‌های دوران اصلاحات بر کشور و مردم تحمیل کردند. باید تمام قد پشت سر روحانی و موفقیت‌های او ایستاد و از او خواست تا در مقابل کنش‌هایی که کشور را به‌سمت بی‌قانونی و خودسری سوق می‌دهد بایستد. شرایط کشور، با این فرمان استیصال رهبری که به‌دنبال شکست سخت اتتخاباتی محافظه‌کاران افراطی راستگرا بوده است، دارد وارد فاز جدیدی می‌شود. این انتخابات نشان داد که محافظه‌کاران افراطی هرگز نمی‌توانند در این کشور با صندوق رای صاحب قدرت مشروع و قانونی گردند. باید در صحنه ماند و با حمایت از روحانی، انتقاد سازنده از او و تکرار مطالبات انتخاباتی واصرار به‌عمل ان‌ها اجازه نداد تا احمدی‌نژاد دیگری بر کشور در انتخابات اینده انتصاب و به کشور تحمیل گردد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31045

رویاروی «رویا»– بخش دوم

سلسله گفت‌و‌گو‌هایی با عبدالکریم سروش در باره نظریه «رویاهای رسولانه»
***
زیتون–افسانه فرامرزی: سال گذشته، در حالی که سه سال از انتشار سلسله مقالات «محمد(ص) راوی رویاهای رسولانه» در سایت «جرس» گذشته بود، گفت‌و‌گوی تلویزیونی عبدالکریم سروش با عبدالعلی بازرگان در برنامه‌ی «پرگار»، فرضیه «رویاهای رسولانه» را به تمامی به عرصه‌ی عمومی کشاند. این فرضیه که در زمان انتشار نیز با واکنش‌های محدودتری روبرو شده بود، این بار معرکه‌ی آرا شد، تا تعدادی از اندیشمندان آن را موجه دانسته و از آن دفاع کنند و در مقابل بسیاری از صاحب‌نظران به نقد و رد آن بپرداختند.

زیتون می کوشد در این سلسه گفت‌و‌گو‌ها با عبدالکریم سروش، ضمن «صورت‌بندی» و «طرح» بعضی از انتقادات، مجالی فراهم شود که صاحب فرضیه بتواند منظور خود را در مواردی با تفضیل و روشنی بیشتری بیان کند و به انتقادات وارده شده به فرضیه‌ی خویش بپردازد.

در «بخش نخست» این گفت‌و‌گو‌ها ضمن بازخوانی نظریه‌های «قبض و بسط» و «تجربه نبوی»، خوانش «حسین واله» از فرضیه «رویاهای رسولانه»، به سنجش صاحب فرضیه گذاشته شد.

اینک در بخش دوم، انتقادات «محسن کدیور» به این فرضیه را با عبدالکریم سروش در میان گذاشته ایم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31105

تشدید اتهام‌زنی‌ها پس از حملات داعش به ایران؛
جنگ سرد تهران و ریاض
زیتون- سینا پاکزاد: ایران انگشت اتهام درباره عملیات تروریستی هفته گذشته را به سوی ریاض نشانه گرفته و مدعی‌ است که عربستان سعودی این حمله را تدارک دیده و انجام آن را به گروه داعش محول کرده است. محمدعلی جعفری فرمانده کل سپاه پاسداران در بین مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی شاخص‌ترین چهره‌ای است که ادعای همدستی عربستان و داعش در حملات تهران را بیان کرده است.

او گفته:«طبق اطلاعات دقیقی که داریم، عربستان علاوه بر حمایت از تروریست‌ها، انجام عملیات در ایران را از آنها مطالبه کرده است.» فرمانده سپاه از آمریکا و اسراییل هم به عنوان کشورهایی که از عملیات تروریستی در تهران حمایت کرده‌اند نام برده اما هیچ توضیحی در این‌باره نداده که این اتهام‌ها بر چه اساسی صورت می‌گیرد.


پیش از ادعای فرمانده سپاه درباره نقش داشتن ریاض در عملیات تروریستی تهران هم برخی از چهره‌های ارشد سیاسی و نظامی اظهارات مشابهی داشته‌اند. آیت‌الله خامنه‌ای که در ماه‌های گذشته ادبیاتی تند و به شدت تهاجمی را علیه عربستان به کار می‌برد در واکنش به حمله‌های تهران هم به همین رویه ادامه داد و گفت که نتیجه این حملات«چیزی جز افزایش نفرت از دولت‌های آمریکا و عوامل آنان در منطقه همچون سعودی نیست».

غلامعلی خو‌ش‌رو نماینده ایران در سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای که پس از حملات تهران قرائت کرد به طور تلویحی عربستان را آمر این حمله‌ها معرفی کرد. در این بیانیه آمده بود که عربستان «اخیرا با انعقاد قراردادهای بی‌سابقه تاریخی، چراغ سبز و مشوق‌هایی را دریافت» کرده و در پیامد آن اختلاف میان کشورهای منطقه «افزایش یافته، حملات تروریستی چند برابر شده و سرکوب‌های داخلی شدت یافته است»

محمدجواد ظریف هم در واکنش‌های توییتری که نسبت به حمله‌های تروریستی تهران داشت بر نقش ریاض در این اتفاق به زبانی دیپلماتیک تاکید کرده و این حوادث را «اقدام‌های تروریستی مورد حمایت مشتریان آمریکا» دانسته بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31125

🍃 تبعیض‌های قومی و مذهبی زمینه‌ساز کم شدن تعلق ملی است
بیانیه نهضت آزادی ایران پیرامون ترورهای تهران؛

زیتون– نهضت آزادی ایران طی بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن حوادث تروریستی هفته گذشته تهران خواستار واکاوی ریشه‌های این اتفاق شد.

به گزارش «زیتون» در این بیانیه تاکید شده که بنیادگرایی دینی و شیوع جریان سلفی-تکفیری به رغم ظاهر مذهبی و عقیدتی‌اش، پدیده‌ای است کاملا سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است.

در این بیانیه از یک سو «توسعه‌نایافتگی» و «تبعیض و نابرابری‌های گسترده اجتماعی و اقتصادی و سیاسی»، را که ریشه شیوه‌های حکمرانی غیردمکراتیک داشته و از سوی دیگر «احساس برانگیخته شده و حقارت در جهان اسلام» و «فرصت‌های ناشی از جهانی شدن اقتصاد و سیاست نهادهای مالی و امنیتی برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس» را از جمله دلایل رواج پدیده اسلامی سلفی- تکفیری عنوان می‌کند.

در ادامه این بیانیه که به امضای ابراهیم یزدی٬ دبیرکل نهضت آزادی ایران، رسیده٬ آمده است «اینک بیش از محکومیت این رخداد، جا دارد نقش و مسئولیت جمعی خویش را در بروز این وضعیت ناهنجار و جبران و درمان آن جستجو کنیم.» نهضت آزادی ایران همچنین هشدار داد است همان‌گونه که در دهه ۶۰، جنگ قدرت چنین تجربه تلخی را در ذهنیت جامعه ما بر جای گذارد و با ادبیات به ظاهر دینی، به ایجاد «فضای سرکوب» پرداخته شد و پاسخ خشونت‌آمیز به خشونت، به «بازتولید فضای کینه و درگیری و رشد و تداوم فزاینده خصومت‌ها منجر شد.»

رفع «برخی تبعیضهای رایج قومی و مذهبی که خلاف اصول صریح قانون اساسی و نقض حقوق شهروندی به شمار می‌آیند»، برطرف شدن «نارسایی‌های عمرانی، فقدان آموزش،‌ آمار بیکاری و فقر بالاتر از حد متعارف در برخی نقاط کشور» و «تغییر سیاست‌گزاری‌هایی که آگاهانه و تعمدی در راستای نادیده گرفتن مطالبات، گرایشات و هویت‌های قومی و همچنین، غیر سیاسی‌سازی مردم در بسیاری از استان‌ها و مناطق غربی،‌ جنوبی و شرقی کشور» از جمله راهکارهای پیشنهاد شده در این بیانیه برای مبارزه با رواج بنیادگرایی دینی در ایران است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته به شرح زیر است:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31144

علی را به تاریخ بازگردانیم
محمد رهبر

در کتاب حیات القلوبِ مرحوم مجلسی که قصص الانبیا و احوالِ پیامبر خاتم است، در بخش معراج رسول، داستانی ذکر شده تا مدح علی باشد. حکایت این است که در آسمان چهارم، پیامبر با تندیسِ عظیمی از علی مواجه می‌شود که ذوالفقار در دست می‌چرخاند؛ جبرئیل که در رکاب پیامبر است عرضه می‌دارد که ملائکه مقیم آسمان، دلشان برای علی که در زمین است تنگ می‌شد و این هیات متحرک را ساخته‌اند که آتش فراق، سرد کنند.

از این روایت مجعول که معنا و معنویت و پیامبر و علی را به سخره می‌گیرد بگذریم، غرض از آوردن این اباطیل این‌که علی بن ابی‌طالب به همت مورخان و بسیاری از علمای شیعه ، قرن‌ها از تاریخ اخراج شد.

دَروزی‌های سوریه علی را در شمار چهار رب‌النوعی نهادند که پرستش می‌کنند. صوفیان از او سرحلقه عرفان ساختند بی این‌که حضورش در جامعه را ببینند و شیعیان چنان به کلاف خلافت و غدیر و دشمنی با خلفای پیش از علی مشغول شدند که اصلا درد امیرالمونین و آرمان و شیوه‌اش در حکومت از یاد بردند.

سید رضی، نهج البلاغه را که مشتمل بر خطبه‌ها و نامه‌ها و پندهای امام اول شیعیان است، در قرن چهارم هجری، تدوین کرد اما مولف بیش از اینکه مفتون فلسفه سیاسی علوی شود، مسحور بلاغت گشت و ذوق ادبی سید رضی، حجابی بر فهم علی شد.

نهج البلاغه در این همه قرن که سلاطین اسلامی آمدند و رفتند و در ایران حتی صوفیان صفوی، خود را کلب-سگ- علی خواندند و سلسله برپا کردند، متروک و بلکه ِسری باقی ماند.

علی ابن ابی‌طالب از مقام انسانی فراتر رفت واسطوره‌ای گشت و تاریخ از علی خالی شد و آنچه ماند، آهن پاره ذوالفقار بود و ذکر خیری که از بازوانِ تناور او می‌شد که دروازه خیبر کند. خواندن قصه‌های مجعول از خونریزی و مبارزه‌طلبی علی، نَقل محافل شیعیان شد و این حدیث از او خوانده نشد که: «بدی را از سینه دیگران با کندن آن از سینه خود ریشه کن نما».

در این صد ساله اخیر است که نهج البلاغه درخشیده است و از قضا در سپیده دم مشروطیت. مرحوم نائینی اولین نفری بود که در کتاب تنبیه الامه، مشروطه را در امتداد حکومت علوی، مقبول اسلام خواند. نائینی در بحث مبسوطی بر سر انواع حکمرانی،حکومت را به دو نوع تملکیه و ولایتیه منقسم کرد. اولی همان حکومت مالوف و استبداد سلطانی بود که همه می‌شناختند و دومی حکومت به نمایندگی مردم و مشروط به قانون و بر مبنای شورا و مشورت که پدیده‌ای تازه و تجربه نشده بود.

نائینی پا را فراتر می نهد و حکومت پیامبر و علی ابن ابی‌طالب را حکومت شورویه -شورایی – می داند. البته مشکلی این میانه هست و آن پندار معصومیت و علم غیب پیامبر و امام به زعم مسلمین و شیعیان است که این شورایی بودن را حشو زائد می‌کند و با این حال نائینی معتقد است اصل شورایی بودن در حکومت معصوم نیز ضروری است چه اگر شورا نباشد، حکومت شبیه حاکمیت استبدادی می‌شود.

تاکید بر شورایی بودن حکومت حتی در زمانه حاکمیت معصوم ، حرف تازه‌ای بود که از فقیه نواندیشی در بطن انقلاب مشروطه شنیده شد. تفکر نائینی از بارقه‌های نخستینِ اندیشیدن به سیاست بود، فارغ از ذهن بسته‌ی شیعی که همواره حاکمان را غاصب می‌دانست و حق حکومت را در انحصار امامان و امام غایب. با این همه آنچه نائینی می‌گفت در قیاس با نهج البلاغه که بیش از یک هزار سال قدمت داشت، کهنه می‌نمود.

اما آنچه نهج البلاغه را این‌گونه به پستوی تاریخ برد و تامل بر علی را به تقدس مبدل کرد،این هاله معصومیت و غیب‌دانی بود که حضور تاریخی امام را در این نورپردازی گمراه کننده، به محاق افکند.

حال بیاییم و امام را به چشم انسانی انسان و از پنجره نهج البلاغه تماشا کنیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31156

گفتگو با رضا علیجانی؛
فرمان‌ آتش به اختیار نشانه استیصال و هشدار هم‌زمان است

زیتون-ریبوار کوهستانی: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، چند روز پیش در دیدار با شماری از دانشجویان که از آن‌ها به عنوان افسران جنگ نرم نام برد، به آن‌ها توصیه کرد که مستقل و «آتش به اختیار» باشند.

رهبر ایران در ادامه صحبت‌هایش در آن نشست، تاکید کرد که نه تنها افسران جنگ نرم بلکه عموم فعالان عرصه فرهنگی باید «خود تصمیم بگیرند که چه بکنند». آیت‌الله خامنه‌ای می‌گوید هنگامی که دستگاه فرهنگی مختل می‌شود افسران جنگ نرم باید با «شناخت وظیفه خود» به صورت آتش به اختیار تصمیم‌گیری و اقدام کنند.
مجریان فرمان «آتش به اختیار» چگونه این فرمان را فهم کرده و آن را عملیاتی می‌کنند؟ انتظار می‌رود این فرمان چه پیامدهایی به دنبال داشته باشد؟ آیا ممکن است از جمله پیامدهای این فرمان٬ تکرار رخدادهایی همچون قتل‌های زنجیره‌ای یا حمله به کوی دانشگاه تهران باشد؟ درباره این موضوع با رضا علیجانی، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی ملی مذهبی ساکن پاریس گفتگو کرده‌ایم.


‌آقای علیجانی٬ فرمان آتش به اختیار آقای خامنه‌ای به تعابیر مختلفی دامن زده است. برخی می‌گویند این نشانه بحران سیاسی و دعوت طرفدارنش به برخور تندتر با آقای روحانی است و برخی دیگر می‌گویند این تعبیر نادرست است. شما چه برداشتی از این فرمان دارید؟
اصل و کنه آتش به اختیار، ناظر به واقعیت نظام دوگانه سیاسی ایران است٬ یعنی نظامی که از یک سو نهاد پرقدرت ولایت فقیه را دارد و از سوی دیگر علی‌رغم نظارت استصوابی٬ گونه‌ای از نهاد‌های انتخابی، یعنی ریاست جمهوری و مجلس را هم در خود دارد. این نظام دوگانه همیشه این امکان را به بخش ولایی که باثبات‌‌تر و قدرتمندتر است داده که به بخش انتخابی شلیک کند و آن را محدود کند. اما تا اینجای امر مساله قانونی است یعنی در متن قانون آمده است. البته این قانون پاردوکسیکال است و از درون مجلس خبرگان هم تاکنون دلسوزانی چون مرحوم مهندس سحابی به این پاردوکس اشاره کرده‌اند.
اما مساله وقتی بحرانی‌تر می‌شود که بخش ولایی نسبت به بخش انتخابی از ابزارهای فراقانونی هم استفاده می‌کند. آقای خامنه‌ای خطاب به افسران جنگ نرم صحبت می‌کند و مقصود و هدف را جایی قرار می‌دهد که این افسران جنگ نرم فکر می‌کنند آن‌جا اختلالی و اشکالی وجود دارد. اشکالی که به تعبیر آقای خامنه‌ای ناشی از تعطیلی و یا اختلال مراکز فرهنگی و سیاسی قانونی است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31161

«بازگشت» به کدامین شریعتی؟
هادی حکیم شفایی

مقدمه:
حدود چهار دهه از درگذشت دکتر علی شریعتی می گذرد و در این مدت، کشور ما فراز و نشیب های فکری و اجتماعی بسیاری را از سر گذرانده است: جنبش «پروتستانتیسم اسلامی»، تز«اسلام منهای روحانیت»، نظریه اسلامِ «رهایی بخش» و شدت گرفتن موج انقلاب علیه مدرنیزاسیون شتابزده شاه و خفقان امنیتی ساواک، پیروزی انقلاب اسلامی ۵۷ و حاکمیت ایدئولوژی اسلامِ انقلابی با مدیریت فقهی، طرح نظریه «اسلامِ انقلابیِ صادراتی» و شعله ور شدن جرقه سخت جنگ در منطقه، ظهور جنبش تحول خواهانه ی اصلاحات و طرح مدل «مردم سالاری دینی»، تز «اسلام منهای فقاهت» و گسترش نظریه «قبض و بسط تئوریک شریعت» و آغاز حوادث اسف بار ترورهای اندیشمندان و فعالان سیاسی، باز تولیدِ پدیده اسلام انقلابیِ امنیتی از اواسط دهه ۸۰ و آغاز دوره انزوای سیاسی و اجتماعی دگراندیشان سیاسی و فرهنگی، به پا خواستن جنبش اعتراضی ۸۸ و متعاقب آن، حصر و انزوای دوباره ی تفکر تحول خواه، و در نهایت، بازگشتِ جریان تجدیدنظرخواه به عرصه سیاسی و فرهنگی و طرحِ «اسلام اعتدال»، طرحی کلی از افت و خیز این چهار دهه را نمایان می کند. در تمامی ادوار ذکر شده، نام دو چیز، هرگز به فراموشی سپرده نشد: یکی، دین و دیگری، علی شریعتی. قبل از انقلاب ۵۷، و بخصوص پس از آغاز سخنرانی های پرشور و بدیع او در خصوص اسلام و جامعه که توجه طیف گسترده ای از دانشگاهیان و طلاب را به خود جلب کرده بود، روحانیون سنتی و منبری آن زمان، نظرات شریعتی را بر نتافتند و عنوان «بی دینی» و «سنی گری» را نثار او کردند. در کنار روحانیون منبری و سطح پایین، برخی روحانیون سنتیِ تراز اول آن زمان نیز او را «اسلام سرا» و یا «اسلام نشناس» معرفی می کردند. و اما روشنفکران غیر دینی قبل از انقلاب، او را جدی نمی گرفتند و تکیه کردن او به اسلام برای تحرک بخشیدن به جامعه را تلاشی بیهوده می پنداشتند. سرانجام، با وجود تمام تحرکاتِ جریاناتِ رقیب و یا متخاصمی که وجود داشت، شریعتی چنان موجی از اسلام خواهی به پا کرد که با تمام فشارها و تهدیدها، لقب «معلم انقلاب» را از سوی مردم از آنِ خویش ساخت و پدر معنوی انقلاب نام گرفت.
پس از پیروزی انقلاب و حاکمیت همان دو دسته روحانیونِ سنتیِ منبری سطح پایین و روحانیون سنتی ترازِ اول، دیری نپایید که نه تنها لقب «معلم انقلاب» از او ستانده شد بلکه آیت الله مطهری که نماینده همان روحانیونِ سنتی ترازِ اول به حساب می آمد و در سال ۵۸ ترور شده بود، به عنوان معلم انقلاب معرفی گردید و سالروز ترورش را روز معلم نام نهادند. شریعتی در دهه ۶۰ نه تنها جایگاهی در میان حاکمان جمهوری اسلامی نداشت، بلکه آثار و نوشته های او در اوایل این دهه از کتابخانه ها جمع آوری گشت اما فاصله گرفتنِ حاکمیت از او، ارزش و نام او را در افکار عمومی بالاتر می بُرد و او همچنان، در میان منتقدین و مخالفینِ روشنفکر نظام، نماد آزادی خواهی، آزادگی، روشنفکری و ضدیت با حکومت روحانیون بود. دهه ۶۰ به پایان رسید و با کاسته شدن از شدت و حدت عیارِ ایدئولوژیکِ نظام، فضا برای نقد و انتقاد تا حدی گشوده شد اما نه نقد بنیانگذار و نزدیکان او بلکه نقد شریعتی. دهه ۷۰، برخی از نواندیشان دینیِ نوظهور و شماری از صاحب نظران سیاسی، دست به نقد و یا انتقاد از شریعتی بردند و از ایدئولوژیک کردن دین توسط او، مخالفت او با دموکراسی و یا نظریه پردازی فاشیسمِ مذهبی توسط او سخن راندند و تا اعلام مرگ «شریعتیسم» و عبور از او پیش رفتند. دهه ۸۰، کماکان همچون دهه قبل، عرصه نزاع های فکری مشابه میان حامیان و مخالفان شریعتی بود اما با آغاز دهه ۹۰ که همزمان بود با گسترش سرطانیِ موج اسلامگراییِ تکفیری در منطقه و سراسر جهان، برخی از روشنفکران غیر دینی و شماری از روشنفکرانِ سابقا دینگرا که در آن زمان، از جریان نواندیشی دینی، فاصله گرفته بودند، در اقدامی شگفت آور، نام نواندیشی دینی و در راس آن، شریعتی را با جریان تکفیری داعش پیوند زده و مدعی وجود رابطه علیت، میان نواندیشی دینی و بنیادگرایی دینی شدند. طرح این نظرِ اغراق آمیز، البته از سوی دیگر، واکنش بازگشتِ مجدد به شریعتی را موجب شد و شماری از اندیشمندان حوزه جامعه شناسی دین و فلسفه، از «بازگشت به شریعتی» سخن گفتند.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31206

شریعتی؛ امروز و آینده ما

زیتون-در آستانه چهلمین سال‌گرد درگذشت علی شریعتی، مقالات جمعی از پژوهشگران و نویسندگان از جمله: عبدالعلی بازرگان، حسین پایا و علی پایا، سعید پیوندی، محمدباقر تلغری زاده، مهدی جامی، شیرین دخت دقیقیان، تقی رحمانی، اسفندیار طبری، رضا علیجانی، حسن فرشتیان، احمد علوی، مرتضی کاظمیان، جمیله کدیور، حسن محدثی، مجتبی مهدوی، محمدرضا نیکفر و حسن یوسفی اشکوری، در کتاب «شریعتی؛ امروز و آینده ما»، به‌وسیله‌ی انتشارات «اچ اند اس مدیا» در لندن منتشر شد. مشخصات، نحوه تهیه‌ی کتاب و مقدمه آن در ادامه می‌آید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31211

چرا داعش را به ما ترجیح می دهند؟
کریم پورحمزاوی

اینکه تمامی اعضای تیم پنج نفره ای که به مجلس و مقبره آیت الله خمینی هجوم برد, عملیات انتحاری انجام داد, ۱۷ نفر را کشت و خود را نیز به کشتن داد، ایرانی بودند تنها یک خبر بود. خبری که نه عنصر غیرمنتظره ای در آن نهفته بود و نه شاید کسی از شنیدنش تعجب کرد. تمامی آن پنج نفر ایرانی اهل کردستان، جوان بودند. موهای خود را همانند دیگر جوانهای ایرانی آرایش کرده, مثل دیگر جوان ها لباس پوشیده و اگر هر یک از ما با آنها در یک تاکسی می نشست و یا با آنها در یک صف خرید مایحتاج می ایستاد با آنها مثل هر جوان ایرانی دیگر صحبت می کرد. اما اینکه در جامعه ما چه می گذرد که این پنج جوان به جای جذب شدن به این جامعه مجذوب فرهنگی تماما بیگانه با جامعه ایرانی شده تا در نهایت خود و دیگران را به کشتن دهند پرسشی ساختاری است که به ساختار سیاسی, اجتماعی و در نهایت اقتصادی ایران بر می گردد.

بعد از واقعه مجلس و حرم، اکثر تحلیل ها نسبت به چرایی روی آوردن بعضی از ایرانیان کردستان به اسلامگرایی جهادی حول محور سنی بودن آنها و محرومیت اقلیت سنی بعنوان اقلیتی مذهبی در ایران چرخید. علیرغم صحت اینگونه استدال ها باید گفت که سنی بودن کردهای استان کردستان یا سیستان و بلوچستان تنها بخشی از قضیه است. در رابطه با شاخصه های فقر در استان کردستان بسیاری از ما در شبکه های اجتماعی اخیرا با پدیده کولبرانی که برای اندک مبلغی بارها را در این سو و آنسوی مرز کوهستانی کردستان منتقل می کنند آشنا شدیم. این واقعیت که استان کردستان رتبه نخست را در فروش کلیه در ایران از آن خود کرده است شاخص دیگری است که شدت و حدت فقر در این استان را به ما گوشزد می کند. در لیست فروشندگان کلیه می توان زوج هایی یافت که از راه فروش کلیه سعی در نجات زندگی و خانواده خود دارند. نماینده استان کردستان بارها نسبت به عمیقتر شدن فاصله بین قشر وسیع کم درآمد و قشر کوچک پر درآمد در این استان گوشزد کرده است. تاثیر این عارضه بر حس تعلق کردستانی ها به ایران وقتی چندین برابر می شود که در می یایند قشر پردرمد استان آنها نه بومیان استان بلکه قدرتمندان و متنفذین هستند که بومیان این استان را به‌عنوان نگهبان و دربان و کارگر خرد به کار بگیرند. با نگاهی به تعداد زیاد بیکاران در استان کردستان, ناگفته پیدا است که اینگونه مشاغل خرد همیشه و برای همه هم مهیا نیست.

دیگر استان خشونت زده ایران یعنی سیستان و بلوچستان نیز چندان حال و روز بهتری نسبت به کردستان نداشته و واژه «محروم» همواره ضمیمه نام این استان بوده است. از این منظر می توان به این نکته رسید که افزون بر سنی بودن شهروندان کردستان و سیستان و بلوچستان فقر گسترده دیگر مشخصه ای است که از حس تعلق آنها به ایران بزرگتر می کاهد. مورد دوم شاید بسیار قویتر و مهمتر از مورد اول هم باشد. چرا که جذب شدن شهروندان ایرانی به مسلک سلفیت و در نتیجه گروههای تندرو تنها مختص شهروندان سنی مذهب ایران نیست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31140

درخواست برای محرومیت مطلق زنان از حضور در استادیوم؛
نخستین تحرک آتش‌به اختیارها

زیتون ـ مهسا محمدی: با برگزاری بخشی از مسابقات لیگ جهانی والیبال مردان در ایران٬ دوباره بحث بر سر ورود زنان به ورزشگاه بالا گرفت. برخورداری از حق ورود به ورزشگاه برای تماشای مسابقات ورزشی مردان، از اوایل دهه ۸۰ تبدیل به یکی از خواسته‌های پرحاشیه و جنجال برانگیز زنان در ایران شد. برخی از مخالفان اساسا آن را «حق» نمی‌دانند و گروهی به «اولویت» آن بر سایر حقوق قابل پیگیری زنان تردید دارند.

ورود کج دار و مریز زنان به ورزشگاه
پیش از موعد برگزاری مسابقه والیبال بین تیم های ایران و بلژیک در روز ۱۹ خرداد٬ زنانی که خواهان ورود به ورزشگاه بودند تلاش کردند که مانند مردان به صورت آنلاین بلیط تهیه کنند اما از همان دقایق ابتدایی گشایش سایت، متقاضیان با پیام مشابهی با این محتوی که سهمیه زنان به اتمام رسیده٬ مواجه شدند.

این روال دور از ذهنی نبود و در سالهای پیش از این نیز فدراسیون والیبال برای از دست ندادن سهم میزبانی به دلیل عدم رعایت برابری جنسیتی، وانمود به فروش بلیط کرده بود و عملا بلیطی به زنان فروخته نمی‌شد و در نهایت تعداد محدودی از زنان، حدود ۱۰ نفر به صورت گزینشی و نمایشی وارد سالن می‌شدند تا در فیلم و عکس‌های تهیه شده از مسابقه برای اثبات ادعای حضور زنان داشته باشند.

امسال اما موضوع کمی متفاوت بود. در عکس‌های منتشر شده حدود ۳۰۰ زن در ورزشگاه بودند و حضور رسمی و پذیرفته شده این تعداد در طی سال‌های اخیر بی‌سابقه بود.
فردای روز برگزاری مسابقه، طیبه سیاووشی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس گفت که از ۳۰۰ زن حاضر در ورزشگاه، تعداد کمی از طریق سایت بلیط خریده بودند و مابقی مدعوین بودند. این نماینده با تاکید به اینکه می‌داند زنانی که امکان حضور در بازی روز گذشته ایران و بلژیک را پیدا نکردند، از این موضوع ناراحت هستند، حضور تعدادی از زنان در ورزشگاه آزادی را «مقدمه تجربه و اولین» خوبی دانست و قول داد که برای گشایش راه ورود زنان به ورزشگاه تلاش کند.

البته این حق ورود زنان به ورزشگاه لااقل برای تماشای والیبال و بسکتبال «اولین » نیست و تا پیش از تابستان ۹۳ زنان حق ورود به ورزشگاه برای تماشای این بازی‌ها را داشتند و همیشه بحث بر سر سایر ورزش‌های پرطرفدار از جمله فوتبال بود.

ورود به ورزشگاه برای تماشای فوتبال با وجود طرفداران پروپاقرصی که همیشه در میان زنان داشته، یکی از خط قرمزها محسوب می‌شد و برخوردهای قهری با کسانی که سعی می‌کردند با لباس مبدل و یا به هر شکل دیگری خود را به ورزشگاه برسانند، شکل می‌گرفت.
با بالا گرفتن بحث بر سر والیبال و هم‌زمان شدن آن با دیدار فوتبالیست‌ها با رییس جمهور، مسعود شجاعی بازیکن تیم ملی فوتبال از رییس‌جمهور خواست تا شرایطی فراهم شود که زنان نیز بتوانند از نزدیک فوتبال را تماشا کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31220

🍃 تداوم بازداشت موقت رضا گلپور، نویسنده‌ کتاب شنود اشباح
زیتون– عبدالرضا داوری٬ چهره رسانه‌ای نزدیک به محمود احمدی‌نژاد٬ خبر داد که امروز در کتابخانه بند ۴ زندان اوین، (رضا – گ) نویسنده کتاب جنجالی (ش – الف) را دیده است.

در کانال تلگرامی او نوشته شده که رضا گلپور٬ نویسنده کتاب شنود اشباح گفته است که «با اتهام جاسوسی برای اسرائیل، تبانی و اجتماع علیه امنیت ملی و توهین به رهبری، حدود ۸ ماه است که در بازداشت موقت بسر می برد.» همچنین به نقل از او نوشته که گلپور سازمان اطلاعات سپاه بازداشت شده و حدود ۶ ماه در بند دو-الف زندانی بوده است.

بهمن ماه سال گذشته «زیتون» خبر داده بود که رضا گلپور، نویسنده کتاب جنجالی «شنود اشباح» بازداشت و به بند ۲-الف اطلاعات سپاه، مستقر در زندان اوین، منتقل شد.

یک «منبع آگاه» ضمن تائید این خبر به «زیتون» گفته بود که این چهره اطلاعاتی-رسانه‌ای با اتهام‌های متعددی چون «جاسوسی برای کشورهای بیگانه، ترور شخصیت‌های نظام و سهم‌خواهی در برابر انتشار اخبار کذب» روبروست.
رضا گلپور چمرکوهی، به «متخصص پروژه‌های سفارشی تخریب» شهرت دارد و از همکاران سایت «عماریون»منتسب به جریان حزب‌الله است و پیش از این همکاری نزدیکی با اطلاعات سپاه داشته است.

کتاب «شنود اشباح» در زمان انتشار با واکنش‌های شدیدی همراه شد. گلپور در این کتاب اتهام‌های سنگینی از جمله جاسوسی را متوجه اصلاح‌طلبان کرد. او در جلد دوم این کتاب که دربردارنده مصاحبه‌هایی اختصاصی با علی فلاحیان، وزیر اسبق اطلاعات بود، ادعاهای گسترده‌ای را علیه وزارت اطلاعات مطرح کرد و پیش از انتشار کتاب، توسط مأموران امنیتی دستگیر شده بود. او پس از گذراندن چندین ماه بازداشت، آزاد و آن زمان مدعی شد که پس از تبرئه از اتهامات امنیتی، به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به جزای نقدی محکوم شده است.

گلپور در ماه‌های آخر قبل از بازداشت مجددش مطالبی در مورد شهرزاد میرقلی خان (تبعیدی سپاه پاسداران به عمان) و سردار عسگری(مفقود شده) و خسرو تهرانی در رسانه‌های مختلف منتشر کرد که می‌تواند با دستگیری او ارتباط داشته باشد.

منابع زیتون از نوعی «تسویه حساب شخصی در رده بالای نهادهای امنیتی» در پی «نشر برخی اخبار خاص» از جانب این فرد و سایت عماریون خبر داده‌ بودند.

هم‌چنین همسر سوم گلپور که از تابعیت آمریکایی برخوردار است، به «جاسوسی برای سرویس‌های خارجی» متهم شده است. او ساکن بیروت است و به عنوان خبرنگار با رسانه‌های خارجی همکاری دارد.

عبدالرضا داوری در مورد گلپور نوشته است: «مورد (رضا – گ) بسیار عجیب است. او که زمانی نویسنده محبوب حاج حسن شایانفر، رئیس دفتر پژوهش های روزنامه کیهان بود و گزارش های جنجالی اش علیه اصلاح طلبان و اطرافیان دکتر احمدی نژاد سرلوحه سایت عماریون و جزو منابع درسی دوره های بصیرت افزایی برادران بود، اینک توسط همان برادران با اتهام جاسوسی برای اسرائیل، اقدام مسلحانه علیه امنیت ملی و توهین به رهبری در بند است و در انتظار دادگاهی که تیرماه به ریاست قاضی صلواتی برگزار خواهد شد.»

http://zeitoons.com/31279

گفت‌‌وگو با سروش دباغ به مناسبت چهلمین سال‌گرد درگذشت علی شریعتی؛
شریعتی، کویریات و دوران «پسا-ارشاد»

از متن :
، می توانیم زندگی و آثار شریعتی را به سه دوره تفکیک کنیم:
۱) دوره پیشا-ارشاد
۲) دوره ارشاد
۳) دورۀ پسا-ارشاد
دوران نخست معطوف است به آثاری از شریعتی که قبل از سفر اروپا نگاشته شده، نوشته های وی در نشریات دانشجویی در فرانسه چاپ شده ، همچنین آثاری که پس از بازگشتش به ایران منتشر گشته تا سال ۴۷ شمسی. « کویر»، ترجمۀ کتاب جوده السحار دربارۀ ابوذر غفاری و «اسلام شناسی مشهد» از آثار این دوران است. «طرح هندسی مکتب» و برخی آراء غیرارتدوکس شریعتی درباره اسلام معتلق به این دوران است. درسهای وی در دانشگاه مشهد تحت عنوان «اسلام شناسی مشهد» منتشر شده، در ابتدا سروصدایی ایجاد نمی کند، اما پس از مدتی بحث برانگیز می شود. این دوران نخست است. پوران شریعت رضوی، همسر شریعتی در کتاب «طرحی از یک زندگی» اشاره می کند که این دوران کم تلاطم ترین دوران زندگی خانوادۀ شریعتی بوده است. در این دوران ، شریعتی قلم می زده و تدریس می کرده و با ذوقی سرشار و بارقه های نبوغی که در او وجود داشته، کار و بار خویش را پیش می برده، اما هنوز دوران ارشاد آغاز نشده بود.

شریعتی از سال ۴۷ سخنرانی های خود را در « حسینیه ارشادِ» تهران آغاز می کند، دوران ارشاد ، قریب به ۵ سال تا زمان بسته شدن حسینیه ارشاد در آبان ۵۱ ادامه می یابد، دورانی که شهرت اصلی شریعتی از آنجا نشات گرفته است. کثیری از سخنان و آموزه های شریعتی که طنین انقلابی گری جدی دارد، متعلق به این دوران است. این سخن را از این جهت می گویم که ممکن است عده ایی در بازخوانی شریعتی دچار نوعی خطای فروکاهش (reduction) شوند. نباید شریعتی را به شریعتی دورانِ «ارشاد» تقلیل داد. این خطاست. نمی گویم شریعتیِ دوران ارشاد وجود نداشته، روشن است که چنین دورانی در ادوار زندگی شریعتی وجود داشته و بیشترین تأثیر وی هم متعلق به همین دوران است، همان شریعتی ای که بعدها در تظاهرات های سال ۵۷ و همچنین سالهای نخست پس از انقلاب، به عنوان معلم انقلاب شناخته می شد؛ همان شریعتی ای که «حسین وارث آدم» را منتشر کرد؛ سخنرانی «پس از شهادت» را ایراد کرد؛ «امت و امامت» را در حسینیه ارشاد بسط داد؛ «شیعه حزب تمام» و «مسئولیتهای شیعه بودن» و « انتتظار مذهب اعتراض» و « تشیع علوی/ تشیع صفوی» را مطرح کرد؛ مفاهیم و مضامینی که رنگ و بوی ایدئولوژیک داشتند و به تعبیر درست داریوش شایگان، قوام بخش «ایدئولوژیزه کردن سنت» بود. گفتمان شریعتی در آن دوران انصافاً مؤثر افتاد. نه تنها در دانشگاه و نسل جوان، بل کثیری از روحانیون ، در اواخر دهۀ چهل و تمام دهۀ پنجاه شمسی هم متأثر از شریعتی بودند. روایت وی از امام علی، امام حسین، سجاد، امام دوازدهم… کثیری را متأثر کرده بود. مرحوم مطهری هم در برهه ایی متأثر از شریعتی بود و او را به حسینیه ارشاد دعوت کرد تا سخنرانی کند. این همه متعلق به شریعتی دوران «ارشاد» است که مؤثرترین دوران به معنای اجتماعی اش در ادوار زندگی شریعتی است. این سخنان، از جایی با سیاست عمیقاً گره خورد و منتهی به بسته شدن ارشاد و مخفی شدن شریعتی گشت؛ دورانی که با مبارزات مسلحانۀ «چریک های فدایی خلق » و اعضای « سازمان مجاهدین خلق» مصادف شده بود.

دورۀ سوم شامل دوران زندان و پس از زندان است. شریعتی قریب به یکسال و نیم در مجموع در زندان بود و فروردین ۵۴ آزاد شد. به قول خودش در «با مخاطبهای آشنا» ، آن شصد شب تنهایی. در اردیبهشت ۵۶ ، شریعتی با گذرنامۀ علی مزینانی از ایران هجرت کرد و نهایتاً به فاصله یک ماه و اندی در خرداد ۵۶ از دنیا رفت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31323

بازگشت به شریعتی؛ بازگشت به عدالت
حسن یوسفی‌اشکوری

درآمد

امسال چهلمین سالگشت درگذشت دکتر علی شریعتی است. بی گمان شریعتی یکی از اثرگذارترین سیمای روشنفکری ایران معاصر و از جهاتی مهم ترین متفکر نواندیش دینی در قرن اخیر ایران به شمار می آید. او بود که در دوران معاصر دین فهمی از نوع دیگر را به نسل خود آموخت و اهمیت فهم دین در بستر تحولات و تعاملات تاریخی را برجسته کرد و در این سیر و صیرورت معرفتی گفتمان دینی تازه ای را در دین شناسی خلق کرد و این ابداعات تحرکات فکری و اجتماعی و فرهنگی عمیقی را در جامعه ایرانی در پی آورد.

شریعتی و افکار و آموزه هایش (که اکنون در مجموعه آثار ۳۶ جلدی اش به یادگار مانده) به لحاظ موضوعی چندان متنوع و رنگارنگ است که نمی توان آنها را به یک و یا چند موضوع فروکاست ولی در این مقال می کوشم به بعدی از ابعاد فکری و معرفتی و در عین حال اجتماعی و سیاسی او بپردازم؛ بعدی که می پندارم در شرایط کنونی ایران (و حتی جهان) از اهمیت بیشتری برخوردار است. این بعد مهم، اندیشه و آرمان عدالت خواهی و در معنای دقیق تر، برابری طلبی اوست. بدین ترتیب، از منظری که اکنون نگاه می کنم، بر این گمانم که پس از چهل سال، بازگشت به شریعتی به معنای بازگشت به عدالت خواهی است.

این مقال در سه فصل سامان می یابد: سوسیالیسم دینی شریعتی، علل انزوای جریان برابری خواه اسلامی در دوران جمهوری اسلامی و در نهایت ضرورت احیای اندیشه عدالت خواهی در شرایط کنونی جامعه ایران.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31259