آیا مرتضی مردیها نژادگراست؟
طاها پارسا

پذیرش مسئولیت حمله‌های تروریستی تهران به وسیله‌ی داعش، بهانه‌ای شد که هویت قومی و مذهبی تروریست‌ها، در کانون توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گیرد.

در میان انبوه کسانی که تاکید بیش از حد بر مولفه‌های قومی و مذهبی را نادرست می‌دانستند و ظهور و بروز داعش و رفتار داعشی را فراتر از این هویت‌ها می‌دیدند، کم نبودند کسانی هم که همه چیز را در قوم و نژاد و یا مذهب و دین خلاصه کرده و کارشان را راحت کردند و دشمن‌شان را یافتند. اما از آن‌جا که هیچ استدلال یا حکم علمی، فلسفی و یا جامعه‌شناسانه، برای تعمیم رفتار یک گروه یا فرد به تمام اعضای یک نژاد یا قوم یا مذهب وجود ندارد، تحلیل‌گران «نژادمحور»، برای قانع کردن مخاطبان خود دست به مغالطه‌های متعددی زدند تا نشان دهند به صرف وابستگی به یک نژاد خاص می‌توان همه چیز را خلاصه و توجیه کرد. غافل از آنکه مشابه همین استدلال‌ها را داعش هم می‌تواند برای شیعه‌ها و ایرانی‌ها به کار برد و رفتارهایش را به کمک تحلیل‌های نژاد‌محور موجه سازد.

در این یادداشت ابتدا می کوشم چند مغالطه را به اختصار معرفی کرده و و سپس به کمک آن‌ها، یادداشت کوتاهی*را از مرتضی مردیها، بازخوانی کنم و نشان دهم در این متن ۵۹۱ کلمه‌ای بیش‌ از۱۰ مغالطه شناخته شده و کم‌و‌بیش آشکار وجود دارد. مردیها در این یادداشت، کوشیده است ترورهای تهران و عاملیت آن‌را با نژاد عرب و عرب بودن مرتبط سازد و نشان دهد ذات اعراب در این‌گونه رفتارها تجلی می‌یابد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31480

دستور وزیر کشور برای شناسایی عوامل توهین
واکنش‌ها به شعار علیه ریاست‌جمهوری در راهپیمایی روز قدس

زیتون ـ تعدادی از شرکت‌کنندگان در راهپیمایی روز قدس تهران علیه حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران و علی مطهری، نایب رییس مجلس شعار دادند و در مواردی به توهین و فحاشی پرداختند.

بعد از این این اتفاق بر اساس فیلم های منتشر شده حسن روحانی مراسم را ترک کرد.

در واکنش به این رویداد وزیر کشور به معاون امنیتی و انتظامی خود دستور داد افرادی که مبادرت توهین به رییس‌جمهور و تعدادی دیگر از مقامات کرده‌اند را با هماهنگی وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی شناسایی و به مرجع قضایی معرفی کند.

همچنین علی مطهری نائب رییس‌مجلس ایران نیز در نامه ای به دادستان تهران نوشت که شعارهایی که علیه رییس‌جمهور در روز قدس سرداده شد آزمایش بزرگی برای دادستان تهران است. وی در این موقعیت میتواند با تعقیب مجرمان « استقلال و عدالت خود و قوه قضائیه» را نشان می دهد یا با چشم پوشی از آن، «گرایش سیاسی را بر اجرای حق و عدالت مقدم می دارد؟»

امروز در راهپیماییی روز قدس در ایران که به سنت هر ساله با حضور روسای سه قوه و سران نظام برگزار می‌شود، حواشی این مراسم از متن آن مهم‌تر شد. عده‌ای‌ از شرکت‌کنندگان در این راهپیمایی در اطراف حسن روحانی گرد آمدند و علیه او شعار هایی چون مرگ بر منافق، مرگ بر آخوند آمریکایی و «روحانی بنی صدر پیوندتان مبارک!» سر دادند.

از سوی دیگر فردی که بلندگو را در دست داشته و شعارها را هدایت می‌کرد نیز خطاب به جمعیت گفت:« کسانی که می‌گویند شعار مرگ و این حرفا باید جمع شود لباس زنانه بپوشند از مملکت بروند.»

به نظر می‌رسد که این شعارها منبعث از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای است که در سخنان اخیر خویش به مقایسه رهبر فعلی دولت با ابولحسن بنی صدر رئیس جمهور مخلوع ایران در سال ۵۹ پرداخت و به نوعی به رییس‌جمهور هشدار داد.

محمد رضا عارف، رییس فراکسیون امید مجلس ، نیز «شعارهای انحرافی و توهین‌آمیز» توسط «وحدت‌شکنان » در روز قدس را همصدایی با دشمنان ملت ایران دانست .

حسین زاده نایب رییس فراکسیون امید هم خواهان تشکیل کمیته حقیقت یاب برای شناسایی «جریان مرموز توهین به رییس جمهور » شد. مصطفی تاجزاده، شهیندخت ملاوردی، حسام الدن آشنا و بسیاری از نیروهای نزدیک به دولت از جمله کسانی بودن که در شبکه‌های اجتماعی مختلف و در خبرگزاری ها به این اتفاقات واکنش نشان دادند و آن را محکوم کردند.

موج اعتراض به این برخورد از رسانه‎ها و شبکه‌های وابسته و نزدیک به دولت فراتر رفت و خبرگزاری‌های تسنیم و مشرق نیز به محکومیت این اتفاق پرداختند.

تسنیم در گزارشی از مراسم امروز نوشت:« قاطبه منتقدان دولت اقدام این عده معدود را محکوم و مرتکبان را سرزنش کردند چراکه یقیناً این گونه رفتارهای از مسیر ادب و انصاف خارج است و اگر هم نقدی به رفتارهای و گفتارهای رئیس‌جمهور هست که هست از مسیر دیگری می‌گذرد.»

مشرق نیز در یک یادداشت وارده این سوال را مطرح میکند که « شعار علیه رییس جمهور ابه به کدام آسیاب می‌ریزد؟» و آنچه امروز رخ داد را آنچه امروز رخ داد نیز از زاویه‌ای دیگر، «به حاشیه بردن مراسم روز قدس» خواند و تاکید کرد :« آنجا که باید فریادهایشان را بر سر آمریکا و اسراییل می‌کشیدند، راه را گم کردند و مسؤولان کشور را مخاطب شعارهای خود قرار دادند.»

http://zeitoons.com/31509

پیامد افزایش تنش‌ در سطح بالای قدرت؛
ملاقات رودرروی آتش‌به اختیارها با روحانی

زیتون ـ مهسا محمدی: دعوا میان رهبر جمهوری اسلامی و رییس جمهور ایران بالا گرفته است. این کشمکش هر چند که ظاهرا اتفاق تازه‌ای نیست و سال‌ها است که به شکل دعوای جناحی، زیرپوست حاکمیت و به دور از چشم عموم جریان دارد، این بار بیش‌تر از هر زمان به سطح آمده و وارد فاز جدیدی شده است.

امروز، بخشی از شرکت‌کنندگان در راهپیمایی روز قدس که بنا بود در مخالفت با اسراییل و برای آزادسازی فلسطین شعار بدهند، خود را به محل حضور رییس‌جمهور رساندند و با الهام از پست‌های تلگرامی آیت‌الله خامنه‌ای شعار « روحانی، بنی صدر پیوندتان مبارک» سر دادند و با مشت‌های گره کرده به سوی حسن روحانی، معاون وی و علی مطهری شعار« مرگ بر فتنه گر، مرگ بر منافق و مرگ بر آخوند آمریکایی» سر دادند.
این فضا اما به یکباره به وجود نیامده است بلکه محصول کشاکش دراز دامنی است که جلوه‌هایی از آن در سخنرانی‌های حسن روحانی و آیت‌الله خامنه‌ای و در پست‌های اینستاگرام، توئیتر و تلگرام آنان دیده‌می‌شود. رهبر و حامیانش بی‌محابا و علنی بر روحانی می‌تازند و روحانی و حامیانش پوشیده، کج دار و مریز و هوشمندانه.
حال دعوا به جایی رسیده که به جز محافل و خبرگزاری‌های داخلی، گاردین نیز در سرمقاله خود از «اختلاف آیت‌الله و رییس‌جمهور منتخب» سخن می‌گوید و یکی از نشانه‌های آن را تحقیر رییس جمهور ایران در جلسه‌ای با حضور سران نظام ، بعد از رییس جمهور شدن روحانی با رای بالا، عنوان می‌کند.

اینجا جمهوری اسلامی است

جرقه‌های ابتدایی دعوای فعلی رهبر و رییس جمهور ایران با اظهارنظر تند و حمله شدید رهبر جمهوری اسلامی علیه سند ۲۰۳۰ یونسکو، زده شد.
آیت‌الله علی خامنه‌ای، در اردیبهشت ماه سال جاری و پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در دیداری با معلمان کشور گفت:«این سند ۲۰۳۰ یونسکو و از این قبیل، چیزهایی نیست که جمهوری اسلامی بتواند زیر اینها شانه قرار بدهد و تسلیم شود.» او با گله‌ از شورای انقلاب فرهنگی گفت که نباید می‌گذاشتند که کار به اینجا بکشد که «ما بیاییم و جلوی این کار را بگیریم، اینجا جمهوری اسلامی است.» وی در حالی که دولت را مخاطب قرار داده بود اظهار کرد: «اصل کار غلط است. اینکه ما برویم سندی را امضا کنیم و بعد هم بیاییم بی‌سروصدا آن را اجرا کنیم؛ نخیر! مطلقاً مجاز نیست.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31501

درباره پیوند فقه و دموکراسی
جواد شریفی

از متن: اما آن‌چه امروز فقه اسلامی میخوانیمش؛ چه با نگارش سنی و چه شیعی‌اش، یادگاری ست از زمانه خلیفگان عباسی. این فقه که ریشه در جامعه عربی قرن ۲و۳ هجری دارد از آن زمان تاکنون گفتمان‌های بنیادینش دگرگونی چندانی به خود ندیده است. حسن حنفی از این فقه به فقه‌السلطه تعبیر می کند. این فقه پدید آمد تا خلیفگان عباسی را در چیرگی و سلطه بر مردم یاری دهد. این فقه پشتیبان استبداد است. همان فقهی است که نتیجه‌اش این فتوای صاحب جواهر است که می‌گوید: «اگر مردم در تصمیمات حاکم(امام) با وی مخالف بودند؛ برای حاکم(امام) جایز است که شمشیر در میانشان نهد تا وقتی که به فرمان او گردن نهند.» (جواهر الکلام. ج۴۰. ص۴۰)

فقه اسلامی هویت‌اندیش است. هویت اندیشی اش دستمایه ای برای بخش‌کردن انسان‌ها به خودی و ناخودی است. این فقه منشأ حقوق نابرابر به سود خودی‌ها و ابزار مهاری در دست حاکمان به زیان ناخودی ها و دگراندیشان است. کدیور در «حق الناس و حقوق بشر» شواهد گسترده و پردامن‌ ای را در تایید و استوانش این اندیشه آورده که: اسلام تاریخی(فقه موجود) مبتنی بر تبعیض حقوقی به سود مرد، آزاد، مسلمان بر زیان زن، برده، نامسلمان است.

شالوده هستی فقه اسلامی در گرو باورمندی به گزاره «انسان مکلّف» است. اگر انسان آزاد و رها دانسته شود؛ بنیان فقه بر آب خواهد بود. در فقه اسلامی ما «انسان» نداریم؛ «عبد» داریم. گفتمان فقه بر محور «عبودیت» است نه «انسانیت». در گفتمانِ «عبودیت»، شریعت و تفقه، تلاشی‌ست در راستای فهم و یافتن خواسته‌های خداوندِ مولا و نه نیاز و خواهش و صلاح انسان. گرچه این طور پنداشته می‌شود که همۀ خیر و صلاح و سعادت انسان در همان است که گوش به خواستۀ خداوند داشته باشد.

در فقه اسلامی، چه سنی و چه شیعی‌اش، با اندکی اختلاف، خلیفه/امام را داریم. انسانی فراتر از قانون و دیگر شهروندان که خود قانون‌گذار است و هر چه آن خسرو کند شیرین و راست و درست بود. قانون اساسی خلافت، شریعت بود. هرگاه این قانون دست و پای خلیفگان را می بست؛ فقیهانی احضار می‌کردند تا به سود خلافت و برای رهایی از تنگناهای کشورداری، فتوایی بتراشند. چه بسیار مردمان دادخواه و آزادی جوی که با فتوای فقیهان و با حربه تکفیر و ارتداد کشته شدند. این کشتارهای فقهی، نماد قانون‌گریزی خلیفگان عباسی بود. دانستن این نکته جالب است که فقیه بزرگ مسلمان، ابوحنیفه به زندان خلیفه عباسی رفت تنها به این گناه که برای خلیفه، فتوای ارتداد و پروانه کشتار قبیله‌های سرکش را امضا نکرد. همانند این جایگاه را اما در فقه شیعی دارد تا آن جا که خود امام می تواند «تشریع» کند و نیازی به «فقیه» ندارد .

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31513

به بهانه‌ی اعتراض به روحانی در راهپیمایی روز قدس
طاها پارسا

۱. اصل ۲۷، فراقانونی‌ترین اصل قانون اساسی، می‌گوید: «تشکیل اجتماعات و راه پیمایی‌ها،بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.» بر این اساس تجمعی که علیه حسن روحانی، ریاست‌جمهوری ایران، در روز قدس شکل گرفت مبنای قانونی دارد و قابل دفاع است.

۲. «اصل ۲۷ قانون اساسی»، یکی از اصول فراموش‌شده‌ی قانون اساسی است و از قضا تنها اصلی است که می‌تواند بستری برای حل بسیاری از بن‌بست‌ها و بحران‌های اجتماعی و سیاسی مهیا کند. این اصل حتی این خاصیت را دارد که تناقضات حقوقی و یا دورهای باطلی را تعدیل کند که که در ساختار قدرت و بندهای دیگر قانون اساسی وجود دارند. دور‌های مشهوری چون هچون انتخاب اعضای شورای نگهبان، تایید صلاحیت اعضای خبرگان و انتخاب رهبر.

۳.معلوم نیست قانون‌گذاران تا چه اندازه با این موضوع آشنایی و یا نظر داشته‌اند اما اصل ۲۷ قانون اساسی، تکیه‌گاه معتبری در فلسفه جنبش‌های اجتماعی دارد* . جنبش‌های اجتماعی محصول، بلکه عارضه‌ی ناکارآمدی هنجارها و یا تناقض ارزش‌های اجتماعی‌اند. جنبش‌های اجتماعی نوعی رویداد دموکراتیک‌اند و جزئی از فرایند دموکراسی محسوب می‌شوند. دموکراسی را با هر تعریف و یا تعبیری که بپذیریم، راهی است برای انجام کارها و این راه، تنها در جریان رفتن پیموده می‌شود. یعنی دموکراسی، در عمل نمایان می شود و رشد می‌کند. درجه ی فعلیت دموکراسی در یک اجتماع، با ساختار ظاهری و نهادهای رسمی آن مشخص نمی‌شود، بلکه با میزان مشارکت افراد معین می‌شود . هنگامی‌که نهادهای رسمی برای مشارکت عمومی «ظرفیتِ لازم» را ندارند و هنجارهای لازم برای رسیدن جامعه به تعادل، از کارآمدی کامل برخوردار نیستند، جنبش‌های اجتماعی ظهور می‌کنند و با افزایش مشارکت، دموکراسی را تقویت می‌کنند و به حل بحران در جامعه کمک می‌کنند.
‎ هم‌چنین، در شرایطی که ممکن است رای‌دهندگان زیر فشارباشند، در انتخابات اعمال نظر شود و یا فساد در دادگاه‌ها رخنه کرده باشد و حاکمیت بیش از اندازه یک‌دست شده باشد، اصیل‌ترین و دموکراتیک‌ترین قانون اساسی‌ها هم ممکن است به ظاهر به نمایش گذاشته شود و در باطن مسخره شود. یعنی آن‌گاه که روح دموکراسی با آرایش های صوری نادیده گرفته می شود،جنبش‌های اجتماعی هم‌چون ابزاری تازه، به بازگشت روح دموکراسی و جاری شدن آن در اجتماع کمک می کنند .(جنبش سبز نمود عینی این ماجراست)

۴. نکته دیگر این‌که، نحوه‌ی مواجهه با جنبش‌های اجتماعی می‌تواند به شاخصی برای سنجش میزان دموکراتیک بودن یک حکومت تبدیل شوند. به‌این قرار: جنبش‌های اجتماعی همواره در حال منازعه با حکومت هستند. حکومت، خواسته‌های جنبش را غیرقانونی می‌داند و برخورد با آن را اجرای قانون می‌نامد. جنبش‌ها نیز حکومت را در «موضوع منازعه»، نامشروع می‌دانند و رفتار او را سرکوب جنبش می‌گویند. در حکومت‌هایی که توانایی پردازش خواسته‌های جنبش را دارند، ادبیاتِ متفاوت حکومت و جنبش بر سر موضوع منازعه، به تدریج اصلاح می‌شود. معمولاً در این خصوص جنبش‌ها پیش قدم می‌شوند و راهکارهایی برای رسیدن به خواسته‌های خود ارائه می‌دهند و در مقابل دولت‌های دموکراتیک مدیریت منازعه را به عهده می‌گیرند( در جنبش سبز، آخرین بیانیه میرحسین موسوی ۱۷ مصداق همین راهکار بود) . حکومت های نیمه دموکراتیک هم از استراتژی طرد و دفع به تدریج به استراتژی جذب می رسند . اما حکومت‌های شبه‌دموکراتیک از این استراتژی‌ها نیز تنها به قصد سرکوب جنبش استفاده می‌کنند.( به تجربه جنبش سبز و نحوه مواجهه حکومت با آن مراجعه کنید)

‎ ۵. اکنون که حسن روحانی، در مقام ریاست‌جمهوری در مقابل بسیاری از نهادهای قدرت تنهاست و قوه قضائیه نیز با فساد سیستماتیک مواجهه است و تنها پشتوانه‌ی روحانی، پایگاه اجتماعی و فعالان مدنی هستند، ماجرای روز قدس و اعتراض‌های جمعی به او می‌تواند فرصتی برای احیای اصل ۲۷ قانون اساسی باشد. روحانی می‌تواند آشکارا و در تریبون‌های عمومی این نوع اعتراض را به رسمیت بشناسد و فرصت را برای برخورداری مخالفان نیز فراهم سازد و به این وسیله حیله‌ی مخالفانش را نیز به خود آن‌ها برگرداند. بر این مبنا، روحانی به‌جای پیگیری معترضان که منجر با تنگ کردن اعتراض‌ها و کارکرد جنبش‌های اجتماعی می‌شود، ادبیات جنبش‌های اجتماعی را به گفتمانی علیه اقتدارگرایان تبدیل کند و با احیای این اصل گامی اساسی و بنیادین در جهت تعمیق دموکراسی در ایران بردارد. گامی که محمد خاتمی در برداشتن آن تردید کرد و اصلاح‌طلبان پارلمانتیستی را در دور باطل رد صلاحیت‌ها و شورای نگهبان زمین‌گیر ساخت. گامی که در تاریخ پس از انقلاب ۵۷، میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد را ماندگار و از آنان هویتی دیگر ساخت و پتانسیل آن حسن روحانی را به ریاست‌جمهوری رساند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31517

دولت روحانی زیر آتشِ سپاه

زیتون-‌سینا پاکزاد: اطلاعیه هفته گذشته سپاه در رد اظهارات وزیر اطلاعات مبنی بر نقش‌آفرینی این وزارتخانه و شورای‌عالی‌امنیت ملی در حمله موشکی به دیرالزور، کنایه اقتصادی حسن روحانی به سپاه و معرفی این نهاد به‌ عنوان دولت تفنگ‌دار، تاکید روحانی بر رای مردم و رد نظر وی از سوی مخالفانش، شعار علیه رییس‌جمهور و معاون اول دولت در جریانِ راهپیمایی «روز قدس» و ادامه انتقادات از دولت به‌خاطر سند ۲۰۳۰ از سوی آیت‌الله خامنه‌ای و ائمه جمعه نشانه‌های آشکاری از پدید آمدن تقابل میانِ دولت و رییس‌جمهور و نهادها و چهره‌های زیر نظر دستگاه رهبری است.

پول و زور
«اگر تفنگ، پول، روزنامه، سایت و تبلیغات یک جا جمع شود حتما فساد درست می‌شود پس دنیا عقلش رسیده است که این قدرت‌ها را تفکیک کرده است… اگر اطلاعات، تفنگ، پول، سرمایه، سایت، روزنامه و خبرگزاری را همه یکجا جمع کنیم ابوذر و سلمان هم فاسد می‌شوند… تجمیع قدرت در یکجا باعث فساد می‌شود.» این عبارات از شاخص‌ترین انتقادات مستقیم حسن روحانی به نیروهای نظامی بود که دخالت در سیاست در زمره فعالیت‌های روزمره‌شان است.
او بعد از ایراد این مواضع که در آذر ماه ۹۳ عنوان کرده بود آماج حملات چهره‌ها و رسانه‌های وابسته به سپاه و سازمان بسیج قرار گرفت. در یک نمونه در اولین نماز جمعه بعد از بیان این سخنان، احمد خاتمی با مخاطب قرار دادن وی گفت: «آنهایی که تاثیرگذار هستند و تریبون دارند مراقب حرف‌هایشان باشند و مراقبت کنند که با نیش‌هایشان آتش‌افروزی نکنند؛ هرکه نفوذش بیشتر است در این عرصه مسئولیت بیشتری دارد.» امام جمعه موقت تهران در انتقاد از اشاره روحانی به یکی از ریشه‌های فساد گفته بود: «با مچ‌گیری از نهادها و اشخاص چیزی حل نمی‌شود.»
حسن روحانی در ضیافت افطاری پنج‌شنبه شب هفته گذشته نیز در حالی که میزبان جمعی از فعالان اقتصادی بود دیدگاهش درباره تجمیع سرمایه و قدرت نزد یک نهاد را تکرار کرد و گفت: « اصل ۴۴ برای این بود که اقتصاد به مردم واگذار شود و دولت از اقتصاد دست بکشد، اما ما چه کار کردیم؟ بخشی از اقتصاد دست یک دولت بی‌تفنگ بود که آن را به یک دولت با تفنگ تحویل دادیم، این اقتصاد و خصوصی‌سازی نیست. از آن دولتی که تفنگ نداشت می‌ترسیدند، چه برسد به اینکه اقتصاد را به دولتی دادیم که هم تفنگ دارد و هم رسانه را در اختیار دارد و همه‌چیزی دارد و کسی جرأت ندارد با آنها رقابت کند.»
حالا از دادستان کل کشور تا رسانه‌های منتقد علیه این اظهارات موضع گرفته‌اند. منتظری دادستان کل کشور گفته است: «باید سوال کرد که چه کسی می‌رود التماس قرارگاه خاتم الانبیا را می‌کند که بیاید پروژه‌های ما را انجام بدهد.» او در مصاحبه با «خبرگزاری دانشجو» اظهارات رییس‌جمهور را ناشی از «کوته‌بینی» دانسته و دعا کرده که «خداوند همه را هدایت کند.»
علاوه بر این بسیاری از فعالان رسانه ای مخالف دولت در نوشته‌هایشان به‌خاطر ایراد این سخنان از سوی روحانی به وی حمله کردند. از جمله حسین قدیانی طی یادداشتی در «وطن امروز» با این تیتر که «سپاه بدون تفنگ آرزوی داعش است»، نوشت: «جوری از تفنگ سپاه بد و وارونه سخن گفته‌اید که هیچ بعید نیست یکی بردارد بپرسد؛ «مگر در دیرالزور داعش‌نشین، نفعی داشتند حضرات که این همه از «تفنگ سپاه» زورشان گرفته؟!”»

دعوای بودجه
می‌توان گفت از زمان تهیه و تدوین لایحه بودجه ۹۴ بود که موضوع بودجه نهادهایی نظیر سپاه و بسیج نیز به مناقشاتشان با دولت روحانی راه یافت. به گفته حسینعلی حاجی دلیگانی، عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس «بودجه دفاعی کشور در طول چهار سال دولت یازدهم به میزان ۴ برابر کاهش پیدا کرده است.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31524

روز قدس و روحانی؛ یک تهدید و سه فرصت
مرتضی کاظمیان

سر دادن شعارهای تند علیه روحانی در تظاهرات جمعه گذشته (روز قدس) رخداد کوچکی نیست. شعارهایی که «مرگ»خواهانه بود و مضمونی تند داشت. روحانی در این شعارها نه فقط «دروغگو» که «وطن‌فروش»، «آخوند آمریکایی» و حتی «منافق» توصیف شد.
مستقل از خاستگاه و انگیزه‌های معترضان ـ که به‌شکلی مفروض با پروژه‌ها و طراحی‌های «راست افراطی» پیوند می‌خورد ـ رویداد مهم از زاویه‌ی تهدیدها و فرصت‌هایی که متوجه روحانی ـ و حامیانش ـ می‌کند، قابل ارزیابی و تحلیل است.

یک تهدید: «از سرنوشت بنی‌صدر بیآموز!»
شعارهای تند و اعتراض‌های بی‌محابای «آتش به اختیار»ها علیه روحانی، چندان غیرمترقبه نبود. وقتی در خردادماه گذشته رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی علنی و در حضور مسئولان و کارگزاران نظام، روحانی را از سرنوشت بنی‌صدر زنهار داد، تحرک میدانی و اعمال فشار بازوهای راست افراطی مفروض شد.
«آتش به اختیار»های مرتبط با کانون‌های سرکوب و تمامیت‌خواهی، برآشفته از نتیجه انتخابات ریاست جمهوری و ناکامی نامزد مطلوب‌شان (رئیسی)، می‌کوشند با تهدید و تحدید روحانی، او را در چهارچوب اهداف و راهبردهای کانون مرکزی قدرت، مهار و تنظیم کنند. همان بخشی از حاکمیت (هسته اصلی قدرت) که به‌قدر لازم از تداوم دولت روحانی، ناخشنود است.
پرخاشگری و اعتراض شدید علیه روحانی، تهدیدی دیگر و جدید و جدی علیه اوست و پیغامی تازه از راست افراطی. پیامی تند و خطرخیز که از ماهیت تمامیت‌خواهی برمی‌خیزد: بی‌باوری به لوازم و روندهای دموکراتیک، و هجمه و خدشه به آنها، با تکیه بر ابزارهای سخت‌افزاری و دراختیار.
در میانه‌ی تهدید رأس هرم نظام سیاسی و هشدارهای میدانی راست افراطی به روحانی ـ که: «از سرنوشت بنی‌صدر بیآموز!» ـ کار رییس‌جمهور اعتدال‌گرا برای ایستادن میان وعده‌های انتخاباتی و برنامه‌ها از سویی، و پرهیز از تعمیق چالش با شخص اول نظام، آسان نیست.
هرچند روحانی در ایام تبلیغات انتخاباتی و در این چند هفته، نشانه‌های قابل اعتنایی از قاطعیت و ایستادگی در برابر تمامیت‌خواهی، و پایداری بر دیدگاه‌هایش بروز داده است. او ـ برخلاف خاتمی ـ صراحت و مقاومت بیشتری در کلام و رفتار از خود نشان داده و به نظر می‌رسد که می‌کوشد این ویژگی‌ها را با عمل‌گرایی و واقع‌بینی سیاسی پیوند زند.
اما مستقل از تهدید وصف‌شده، رخدادهای روز قدس واجد «فرصت»های قابل توجهی است، هم برای روحانی و هم برای حامیان او؛ در زیر به سه فرصت اشاره شده است.

فرصت نخست: «هوشیار باش!»
نخستین فرصت و وجه مثبت حوادث معنادار جمعه گذشته، هشداری است که به شخص روحانی و نیز اردوگاه متکثر حامیان او ارسال می‌شود.
صرف‌نظر از وجه تهدیدآمیز مواجهه‌ی اعتراضی و تند با روحانی، نفس این‌که او و همراهانش متوجه ابعاد اقدام مخالفان دولت شوند، بسیار مهم و باارزش است.
به تعبیری، هجمه‌ی اخیر، می‌تواند چونان واکسنی (ویروس یا باکتری ضعیف‌شده‌ای) برای تداوم دولت روحانی و کامیابی روزافزون وی و افزایش مقاومت و هوشیاری‌اش، ایفای نقش کند.
هم روحانی، هم همراهان وی در دولت، و هم حامیان اجتماعی متکثر روحانی در طیف‌های سیاسی مختلف، می‌توانند با تأمل بیشتری در تهدیدهای بالقوه و موجود، دقیق شوند. مکثی درباره این‌که ابزارهای دفاعی دراختیار چیست؛ چه واکنشی در موارد مشابه و تندتر و گسترده‌تر، اجرایی است؛ مخالفان چه تمهیداتی در سر دارند؛ و محورهای مشابه.
از این منظر، می‌توان تهدید به‌وقوع پیوسته را به‌مثابه شانس و فرصتی برای تقویت و تحکیم دولت و افزایش احتمال تحقق برنامه‌هایش ارزیابی کرد.

فرصت دیگر: «از آزادی عقیده دفاع کن!»
روحانی می‌تواند از اتفاق رخ داده برای تعقیب بخشی از شعارها و وعده‌های انتخاباتی و برنامه‌های دولت‌اش، کام گیرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31543

آیا بنی‌صدری کردن پروژه رهبری است؟
ابراهیم نبوی

بنی صدریزاسیون

آیت‌الله خامنه‌ای هفته قبل گفت: «نباید تجربه سال ۱۳۵۹ تکرار شود که رئیس جمهور وقت جامعه را دو قطبی و مردم را به دو دسته مخالف و موافق تقسیم کرد.»”اشاره رهبری نظام به ابوالحسن بنی‌صدر نخستین رئیس‌جمهور ایران بود که پس از ریاست جمهوری، در فاصله سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ تنش‌های فراوانی ایجاد کرد و موجب شد که مجلس اول شورای اسلامی طرح عدم کفایت سیاسی‌اش را تصویب کرده و وی را برکنار کند. من کوشش می‌کنم در این سلسله مقاله که به شکل منظم در زیتون منتشر خواهد شد، ضمن بررسی داستان بنی‌صدر و مشابه‌سازی در مورد وی، به احتمالاتی که پیش روی پای روحانی و دولت و حکومت و رهبری است بپردازم.

سئوال این است که آیا رهبری قصد دارد بنی صدر سازی کند؟
به گمان من رهبری جمهوری اسلامی قصد ندارد که روحانی را تبدیل به بنی صدر کند. او می‌خواهد جلوی تبدیل روحانی به بنی صدر و طرفدارانش به طرفداران بنی صدر را بگیرد. بنی صدر سازی به گمان من پروژه رهبری نیست؛ نخست به این دلیل که این کار برای او مفید نیست و دیگر اینکه روحانی چنین ظرفیتی ندارد. اما شاید عقده کوچکی در برابر عظمتی که در خامنه‌ای همیشه نسبت به سلف‌اش آیت الله خمینی وجود دارد، در او این موضوع را قابل توجه کرده باشد که خودش را به آیت الله خمینی تشبیه کند.

آیت‌الله خامنه‌ای با روحانی مشکلی ندارد. روحانی نیز با ایشان مشکل جدی ندارد. در واقع دو گروه از تندروهای اصولگرا و تندروهای حامی روحانی هستند که مایل‌اند چنین اتفاقی بیافتد. در تشبیه روحانی به بنی صدر چند موضوع حائز توجه است: نخست اینکه بنی صدر در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ به سوی رویارویی با حکومت پیش رفت و به همین دلیل برای این رویارویی حاضر شد از اردوگاه مجاهدین خلق سربازگیری کند و نهایتا نیز در روند رویارویی به قول مرحوم بازرگان در «طاس لغزنده»ای افتاد که در بهار ۱۳۶۰ نتوانست و شاید هم نخواست آن را کنترل کند و طبیعتا با تمایل مجاهدین خلق عملا خودش را حذف کرد و مجاهدین نیز طرفی نبستند و حاصل کار نابودی همه امیدهایی بود که به ایجاد تعادل سیاسی وجود داشت. از سوی دیگر نکته حائز اهمیت در مورد بنی صدر این که طرح «عدم کفایت سیاسی» در مورد وی اجرا شد و در واقع راهی برای حذف رئیس‌جمهور برگزیده شد.

در یک هفته موضوع «آتش به اختیار» از یک سو و «بنی صدر سازی» از سوی دیگر موجب شد تا جناح تندروی بی‌جان شده در اثر ضربه انتخاباتی عملا جان بگیرد و جمله‌ای که به گمان من با قصد تعیین استراتژی در برخورد میان رهبری و روحانی گفته نشده بود، عملا به یک استراتژی برخورد میان تندروهای اصولگرا و رهبری و روحانی تبدیل شود. حاصل اینکه جناح میانه‌روی اصول‌گرا که در انتخابات بطور صریح یا غیرصریح حامی روحانی بود، پس از داستان آتش به اختیار و بنی‌صدر سازی به حاشیه رفت و جریان تندرو عملا شاخص نزدیکی به رهبری شد. برخی از حامیان روحانی نیز از این ماجرا استقبال کردند و به جای اینکه با هوشیاری و دقت کوشش کنند تا تن به بازی تندروها ندهند، به سوی افزایش تضاد روحانی- خامنه‌ای رفتند.

چرا بنی‌صدر سازی به نفع روحانی نیست؟
جداسازی تندروها از رهبری: روحانی در انتخابات پیروز شده است. او باید این پیروزی را تثبیت و حفظ کند. گروه شکست‌خورده، تندروها هستند، همان‌هایی که خودشان را آتش به اختیار می‌دانند و طرح بنی صدر سازی را به عنوان برنامه سال‌های آینده شان معرفی می‌کنند. به گمان من دو عبارت «آتش به اختیار» و مبنی صدر سازی» یک مخاطب ندارند. آیت الله خامنه‌ای اولی را برای تندروها گفته و دومی را برای روحانی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31573

گفت‌وگو با کامران متین؛
دلایل رواج سلفی‌گری در کردستان

زیتون: ریبوار کوهستانی: حمله داعش به تهران و آشکار شدن این‌که عاملان حمله از شهروندان کُرد ایرانی بودند به بحث‌های زیادی در میان تحلیلگران ایرانی و همچنین شبکه‌های اجتماعی دامن زد. این‌که چرا در میان کُردهای ایرانی، که به طور سنتی و تاریخی بیش از آن‌که مذهبی باشند ملی‌گرا و سکولار هستند و احزاب سیاسی سکولار و چپ هم در سال‌های اخیر در فضای اپوزیسیون آن‌ها را نمانیدگی کرده‌اند، جریان سلفی جهادی و داعش موفق به عضوگیری موثر شده‌اند٬ پرسش اصلی بود که افراد و جریان‌های سیاسی مختلف به آن پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند.
در این باره با کامران متین، دانشیار روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسکس بریتانیا گفتگو کردیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31562

خصوصی: پیام تفنگ تک‌تیرانداز قناسه در نماز عید فطر
فرزانه روستایی

تریبون نماز عید فطر امسال یک مهمان خاص داشت که نمی‌تواند بی‌منظور و تصادفی در جایگاه خطیب نماز عید در دست گرفته شده باشد. به استثنای نماز عید فطر در سال ۹۴، طی حدود چهل سال گذشته همواره امامان جمعه یا خطیبان نماز عید، سلاحی را در دست داشته‌اند که معمولا این سلاح همان کلاشینکوف است که همه آن را می‌شناسند. اما این‌بار تفنگ تک‌ تیراندازی دوربین‌دار معروف به خال‌زن در دست‌های خطیب نماز فرار داشت که فقط در انبار پادگان ها و و مراکز نظامی نگهداری می‌شود.

تفنگ قناسه دوربین‌دار یا SVD همانی است که در اصطلاح رزمنده‌های جنگ با آن خال هندی بر پیشانی دشمن می‌کارند. ویژگی تفنگ قناسه آن است که می‌توان هدف را برای مدتی با دقت شناسایی و زیر ذره‌بین دوربین با دقت مطالعه کرد. سپس در بهترین فرصت گلوله‌ای را به هدف شلیک کرد که با ضریب خطای تقریبا صفر٬ کسی از آن جان سالم به در نمی‌برد.

تفنگ تک تیرانداز قناسه سلاح صحنه نبردهای تن به تن در جنگ‌های فرسایشی خونین و کثیف است٬‌ به‌ویژه وقتی که واحدهای خودی و دشمن با هم مخلوط شده‌اند٬ یا این‌که تفکیک خطوط دفاع خودی از دشمن بسیار دشوار شده است. در چنین شرایطی است که تفنگ قناسه نقش بازی می‌کند و تلاش می‌شود با استفاده از آن تا جایی که امکان دارد در صفوف دشمن رعب و وحشت ایجاد کنند.

شاید کثیف‌ترین سابقه تفنگ‌های تک تیراندازی قناسه در جنگ بوسنی و در سربرنیتسا و سارایوو ایجاد شده باشد. ارتش صرب اسلوبودان میلوسویج برای ارعاب مسلمانان و فراری دادن مردم از شهر٬ تک تیراندازان خود را بالای برج‌ها، کلیساها، ساختمان‌های بلند، یا تپه‌های اطراف می‌کاشتند و تک تک مردم را از زن و مرد و کودک در ساعات مختلف و در وسط خیابان یا بر روی پل هدف قرار می‌دادند.

دو بلوار و خیابان اصلی و پر تردد سارایوو به خیابان تک تیراندازان مشهور شده بود، زیرا ریسک کشته شدن به دست تک تیراندازان صرب در این دو خیابان از هر نقطه دیگر شهر بیشتر بود. وحشتی که تک تیراندازان صرب در جنگ بوستی برای مردم ایجاد کردند یکی از استثنایی‌ترین و رعب‌آورترین تاکتیک‌های جنگ فرسایشی است که یادآوری آن حتی پس از حدود بیست سال هنوز هراس و وحشت را در دل مردم و ساکنان شهر سربرنیتسا و سارایوو زنده می‌کند.

تفنگ دوربین‌دار قناسه در جریان جنگ ارتش صدام با آمریکا نیز استفاده شد و ارتش آمریکا در جریان اشغال عراق بی‌درنگ همه انبارهای تفنگ‌های قناسه را تخلیه و این سلاح‌ها را نابود کردند، زیرا نمی‌خواستند تا این سلاح به دست شورشیان بیافتند و احتمالا از آن علیه نیروهای آمریکایی استفاده شود.

در جریان نبرد تن به تن استالینگراد در جنگ جهانی دوم نیز تک تیراندازهای آلمانی و روس سربازان یکدیگر را هدف قرار می‌دادند و نیز تلاش می‌کردند تک تیراندازان یکدیگر را هدف قرار دهند. در واقع شکست آلمان‌ها در نبرد استالینگراد از زمانی آشکار شد که تک تیراندازان روس توانستند توازن قوا را در محله‌های استالینگراد به نقع روس‌ها تغییر دهند.

چرا قناسه در تریبون نماز عید فطر٬

شاید ستاد نماز جمعه به‌زودی اطلاعیه‌ای منتشر کند و مدعی شود که نقشی در انتخاب سلاح امامام جمعه و خطیبان نماز عید ندارد. اما از آنجا که مداح نماز عید فطر نیز شعر مفصل و توهین‌آمیزی را علیه برجام و حسن روحانی خواند که ستاد نماز جمعه نقش داشتن در آن را تکذیب کرد بعید به نظر می‌رسد استفاده از تفنگ قناسه در نمازی که مردم برای حدود چهل سال با ساز و کار آن آشنا هستند تصادفی و بی‌منظور بوده باشد، یا این‌که ستاد نماز این‌چنین بی در و پیکر اداره شود.

اما این‌بار و در این شرایط و فضای سیاسی و حواشی اخیر، استفاده از سلاح تک تیرانداز دوربین‌دار در تریبون نماز عید همان قدر غیر عادی است که اگر خطیب نماز برای مثال از تیربار یا مثلا از آر‌پی‌جی استفاده می‌کرد. به همین دلیل، هیچ سلاحی هم عرض تفنگ تک تیر اندازی قناسه دوربین‌دار نمی‌تواند باعث سوء‌برداشت ها و تعبیرهای خطرناک برای نیروهای آتش به اختیار از تریبون نمازهای جمعی شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31598

گوش به فرمان رهبر، از آتش به اختیار تا تریبون به اذن

زیتون– دقایقی پیش از آنکه آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان امام پشت تریبون نماز عید فطر بایستد و «فرمان آتش به اختیار» را تبیین کند، یک مداح شعری در نقد دولت یازدهم و خصوصا رییس آن خواند.

ای نشسته در صف اول نکنی خود را گم/ منتظر اقدام تو هستند هنوز این مردم
سیلی از کوخ نشین، کاخ نشین خواهد خورد/ و زمین خوار سرانجام زمین خواهد خورد
باز تحریم جدیدی به سنا رفت که رفت/ جسم برجام چو روحش به فنا رفت که رفت
هرچه می شد برد از کیسه ما برد که برد/برد_برد این بود آری، همه را برد که برد
وقت آنست که سر جای خودت بنشینی/ با دم شیر مکن بازی که بد می بینی
نوش جان همه اتان سیلی ۶ موشک ما/ شترقش برسد به ریاض و حیفا

میثم مطیعی که از او با عنوان «دکتر میثم مطیعی، مداح اهل بیت» یاد می‌شود از سال ۹۲ تا کنون به عنوان مداح در برخی از مراسم بیت رهبر جمهوری اسلامی برنامه اجرا می‌کند.
مطیعی دانش‌آموخته دانشگاه امام صادق و از هوادارن سعید جلیلی است که سال ۹۴ از رساله دکتری خود تحت عنوان «مبانی و راهکارهای قرآنی و روایی در رویارویی با اهانت به معصومان(ع)» دفاع کرد. او در جریان انتخابات ریاست جمهوری دوزادهم نیز از اعضای ستاد ابراهیم رئیسی، نامزد شکست خورده جناح اصولگرا بود.
شعری که او پیش از خطبه‌های نماز عید فطر خواند توسط چهار شاعر سروده شده و به نوشته وب سایت مشرق نیوز افزون بر ۷۰۰ بیت دارد. هرچند در مراسم عید فطر امسال به صورت کامل اجرا نشد اما وب سایت‌های نزدیک به جریان اصولگرایی تمامی این مثنوی را منتشر کردند.
استفاده «جناحی» از تریبون نماز عید فطر و توهین به منتخب مردم اعتراض برانگیز بود. تا جایی که محمدرضا عارف، رییس فراکسیون امید مجلس در یکی از معدود واکنش‌های رسمی‌اش توییت کرد: سپردن تریبون های رسمی و ارزشی نظام که باید وحدت آفرین باشند به افراد #وحدت_شکن اوج بدسلیقگی است
کاربران فارسی زبان فضای مجازی نیز با عنوان «تریبون به اذن» نسبت به توهین به منتخب شان واکنش نشان دادند.
محمدباقر پیشنمازی، رییس ستاد اقامه نماز جمعه تهران در واکنش به انتقاداتی که نسبت به استفاده جناحی از تریبون عمومی مطرح شد٬ گفت که این ستاد از مضمون این شعر اطلاع نداشته است.
او توضیح داد: «ما همانطور که از دانشجویانی که پیش از خطبه‌های نماز جمعه سخنرانی می‌کنند درخواست ارائه متن سخنان‌شان را نداریم از مداح نماز عید فطر هم چنین درخواستی نداشته‌ایم و بنابراین پیش از قرائت این اشعار اطلاعی از مضمون آن نداشتیم.»
به گفته محمدباقر پیشنمازی مسئولیت برگزاری این مراسم با ستاد اقامه نماز جمعه تهران بوده است و این نهاد از میثم مطیعی که سال گذشته هم به عنوان مداح در این مراسم حضور داشت و اجرایش با استقبال حاضران مواجه شده بود، دعوت به حضور کرده بود.

او در پاسخ به این پرسش ایسنا که آیا طرح مواردی چون آنچه که در اشعار مداح مراسم عید فطر وجود داشت، انسجام و وحدت ملی را خدشه‌دار نمی‌کند، پاسخ داد: «تریبون‌های نماز جمعه و نماز عید فطر محلی برای ارائه نظرات کسانی است که به این مراسم‌ها دعوت می‌شوند که البته این دعوت از تمامی طیف‌های داخل نظام صورت می‌گیرد و همه نیروهای داخل نظام از این تریبون‌ها استفاده می‌کنند و کسی هم متن سخنان آنان را پیش از ارائه، مورد بررسی قرار نمی‌دهد. حال ممکن است برخی‌ها از آنچه که شخصی از این تریبون‌ها مطرح می‌کند، ناراحت شوند و برخی هم ناراحت نشوند.»

http://zeitoons.com/31583

شبی که محتشمی پور سیگار کشید
مناقشه‌ی فهرست‌ها در پنج شورای شهر و روستا

زیتون-احسان مهرابی: با گذشت یک ماه از انتخابات شوراها، حاشیه‌های فهرست اصلاح‌طلبان همچنان ادامه دارد و حتی موضع گیری اینستاگرامی یکی از منتخبان ،داغ منتقدان را تازه می‌کند و دوباره بنزین بر آتش می‌ریزد.
یکی از دلایل برجسته شدن این اختلاف‌ها قاعدتا شبکه‌های اجتماعی است، چرا که این گلایه‌ها از اولین دوره انتخابات شوراها نیز وجود داشته اما به دلیل شرایط متفاوت، در آن‌زمان و حتی سال‌ها پس از آن نیز مطرح نشده است. انتخابات شورای شهر اول، اولین انتخابات پس از دوم خرداد ۷۶ بود و اصلاح طلبان یا نیروهای مشهور به چپ، خود را از پیش پیروز انتخابات می‌دیدند.
از سوی دیگر بر خلاف سا‌ل‌های گذشته که نیروهای چپ در عزلت بودند و تا حدودی متحد، تقسیم غنائم پس از پیروزی دوم خرداد، گلایه‌هایی را به وجود آورده بود. از همین رو در جلسات «شورای هماهنگی گروه‌های خط امام» بحث‌های شدیدی درباره فهرست اصلاح‌طلبان در می‌گرفت . دراین شورا نمایندگان گروه‌هایی چون مجمع روحانیون مبارز، دفتر تحکیم وحدت،انجمن اسلامی معلمان و دیگر گروه های مشهور به چپ و خط امامی حضور داشتند.

ابراهیم اصغرزاده یکی از نامزدهای مورد مناقشه بود، به گونه‌ای که در شب تصمیم‌گیری درباره او، بحث شدیدی بین مهدی کروبی و علی اکبر محتشمی‌پور در گرفت. کروبی مدافع اصغرزاده بود و محتشمی‌پور او را قابل اعتماد نمی‌دانست. بحث آن قدر بالا گرفت که محتشمی‌پور بر خلاف روال مرسوم، در جمع دیگر اعضای جلسه سیگار کشید. در نهایت اما اصغرزاده در فهرست نیروهای مشهور به خط امام قرار گرفت.

فضای سیاست ایران نیز از سال‌ها پیش یک فضای معمولی نیست و چهره‌های شاخص اصلاح طلب متناسب با شرایط، بیشتر تصمیمات اورژانسی گرفته‌اند

برخی از دیگر نامزدهای این فهرست نیز در فضای سیاسی چندان شناخته شده نبودند و برای جلب نظر گروه‌هایی چون هنرمندان از آنها حمایت شده بود، از جمله محمد حسین حقیقی، فیلم ساز.فاطمه جلایی پور نیز اگر چه خود چهره‌ای سیاسی بود اما شناخته شده نبود و حضور او در فهرست اصلاح‌طلبان به حساب حمایت برادرش گذاشته می‌شد. حزب کارگزاران سازندگی نیز از قرار نگرفتن نام تعدادی از وزرای دولت هاشمی رفسنجانی در این فهرست انتقاد کرده و در فهرست خود تعدادی از آنان را قرار داده بود اما این گلایه‌ها در فضای عمومی مطرح نشد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31591

نظری اجمالی به فقه و روند گسترش آن
نریمان آزادی

گسترش عظیم ارتباطات جهانی، استعمار کشورهای اسلامی توسط غربیان، باز شدن نسبی فضای اندیشیدن، و بالاخره برخورد عقائد، موجب آن شده است که اسلام بمثابه یکی از عوامل تعیین کنننده در حوادث جاری جهان امروز مطلرح شود و از جهات مختلف مورد نقد و بررسی قرار گیرد.

مسلمانان که قرن ها از برتری سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی در جهان بهره مند بودند بدلیل عدم ارتباط تعیین کننده با رقبای خود در مذاهب دیگر و نادیده گرفتن ایراد ها و انتقادات آنان توجّه کمتری به مشکلات خود داشتند. بعلاوه برخوردها و اصطکاکات درونی جامعه اسلامی، تقابل فرقه ها، و کشاکش های نظامی میان آنان از یکطرف، و حاکمیّت استبداد و استعمار از طرف دیگر فرصت کمتری برای بررسی و ارزیابی آداب و رسوم خویش به آنان میداد. دو قطبی شدن جهان، تسلّط نظامی و فرهنگی استعمارگران، و کوتاه شدن خطوط ارتباطی، مسلمانان و اعتقاداتشان رادر موقعیّت تدافعی قرار داده است.
در گذشته ای نه چندان دور رهبران مذهبی کشورهای اسلامی که به حقّانیّت خود و اعتقاداتشان باور داشتند شکست در میدان رقابت را مولود خباثت، چیره دستی و مکر و فریب رقیبان دانستند و کمتر به مطالعه اوضاع درونی جامعه اسلامی از نظر اعتقادات و ارتباط آداب و رسوم جاری با منابع اصلی اسلام و انحرافات پدیدآمده در طول قرنها پرداختند.
با آنکه شعار شناخته شده اسلام ، توحید و معاد بوده و هست، این دو عامل کمتر مورد حملات رقبای اسلام قرار گرفت بلکه در مورد مسأله توحید حتّی داعیان تثلیث کوشیدند با توجیهات فلسفی سه گانگی را به یگانگی نزدیک کنند.
پیروزی عظیم فرهنگی انقلاب فرهنگی اروپا، گسترش افکار آزادیخواهانه، و طرح شعارهائی همچون ؛ آزادی، برابری، برادری، آداب و رسوم مسلمانان را که بر پایه قوانین فقهی استوار بود هدف حملات فراوانی قرار داد. ناتوانی و یا عدم توجّه مسلمانان به این جبهه موجب آن شده که جامعه اسلامی احساس شکست کند به حدّی که حتّی بسیاری از مسلمانان در انتقاد و قبول ناتوان بودن اسلام با مخالفان هم آهنگ شده و با هم صدائی با آنان آداب و رسوم نیاکان خود را زیر سؤال می برند.
بدیگر سخن، فقه و قوانین فقهی بصورت جبهه شکست پذیر اسلام درآمده است.از یکطرف هماهنگی دشمنان و هم صدائی دوستان، واز طرف دیگر تحجر و سرسختی ومدافعان شریعت و فقه گرایان و برخوردهای خشن آنان، جهان اسلام را دچار بحران عظیمی نموده است.
نگاشتن این سطور با هدف بررسی فقه و گسترش آن بمنظور برخورد با این بحران و بررسی این مشکل آغاز میشود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31617

ترامپ چگونه به قدرت رسید؟
محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۱)

مسیحیان دست راستی در پیروزی آقای ترامپ نقش بسیار مهمی داشتند حتی می‌توان گفت موثرتر از زمان ریگان و جرج بوش. به همین سبب شاهدیم که بسیاری از برنامه‌های ترامپ مستقیماً خواسته‌های آنان است اما با این وجود در بررسی دلایل پیروزی ترامپ بیشتر به نکات دیگر مثل اقتصاد، بیکاری، نژادپرستی و غیره اشاره می‌شود این مجموعه نوشتارها به ترتیب به این نکات می‌پردازد.

شواهد ادعای نقش وسیع مسیحیان دست راستی، بازتاب آن در برنامه‌ها ترامپ و افراد کابینه او و مقامات کاخ سفید. چگونه است که ترامپ که بر مبنای سوابقش نه تنها یک مسیحی دست راستی نیست، بلکه حتی چندان هم مؤمن و اخلاقی نیست، مورد حمایت آنان قرار گرفت. در این روند به تاریخ اوانجلیکن‌ها، که بدنه اصلی مسیحیان دست راستی هستند اشاره شده، فعالیت‌های آنان، و نقش غیرمستقیمشان در نزدیک به یک قرن در سیاست آمریکا، و و ورود فعالانه آنان در سیاست از دهه هشتاد، ورودی که زمینه‌ساز فعالیت آنان در انتخابات سال ۲۰۱۶ شد. در حد لازم بررسی می‌شود.

این بررسی به ویژه چند دست آورد مهم دارد که از یک تحلیل سیاسی روز یا بیان یک تاریخ فایده بیشتری دارد. از جمله: بسیاری از ویژگی‌های جامعه آمریکا را نشان می‌دهد، اینکه چگونه است که در عموم جهان، به ویژه در ایران و جهان اسلام دین خود را مدافع محرومان نشان می‌دهد، و از این روی مدافع مدافع خدمات دولتی است که بیشترین سودش به اقشار ضعیف جامعه می‌رسد. اما برعکس بیشتر مسیحیان دست راستی آمریکا مخالف کمک‌های دولتی هستند، و خدمات دولتی را زیانبار می‌دانند. و و یا در حالی که پیروان آنان بیشتر مردم طبقه متوسط به پائین هستند و عیسی و بیشتر مقدسین نادار بودند، قهرمانان آنان ثروتمندان هستند، از جمله ترامپ و تقریباً تمام اعضای کابینه‌اش. حتی بسیاری از رهبران مذهبی نیز به موفقیت خود می‌بالند، و خود را زاهد و قانع و بی‌پول نمی‌خوانند. ویا در حالی که به طور سنتی در جوامع مختلف مسیحی جهان، کلیساها مامن و پناهگاه مهاجرین بوده و هستند، چرا این مسیحیان مخالف سرسخت مهاجران هستند. هم‌چنین چگونه است درحالی‌که مسلمانان کینه و نفرتی از مسیحیان ندارند، اما برای اینان همان نفرت جنگ‌های صلیبی ادامه دارد، و وقایع تروریستی چند سال اخیر تنها نفتی بوده که بر آتش ریخته شده است والا این دشمنی یک سویه سوابق دیرینه دارد.

همچنین با وجود تفاوت بنیانی نقش دین در ایران و امریکا، خواهیم دید که چگونه در مورد بسیاری همگونی دارند: از جمله برخورد مدرنیته و سنت، عکس‌العمل دین‌داران به علم سکولار، یا نقش مهم آنان در اخلاق جامعه و از همه جالب‌تر برای ما عکس العمل جامعه به نیروهای دینی است در دو برهه، در زمانی که دین به‌عنوان یک نهاد مدنی عمل می‌کند، و دورانی که دین در قدرت حکومتی سهیم می‌شود. از این روی هرچه که لازم به نظر می‌رسیده با اشاره به اتفاقات مشابه در ایران به مقایسه این دو پرداخته شده به امید آنکه هم فهم مطالب را آسان ترکند، و هم درس‌آموزی از تجربه دیگران بیشتر کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31578

سوال‌های کلیدی درباره مرزهای آزادی بیان و برخورد‌های دوگانه‌ی قوه‌ی قضاییه
حاشیه‌های مهم‌تر از متـــــــــن

زیتون ـ مهسا محمدی: عصر ششم تیرماه، برای اولین بار در میان توییتری‌های جبهه اصولگرا٬ هشتگ‌زنی گسترده برای درخواست آزادی یک خبرنگار بازداشتی اتفاق افتاد. مطلب از این قرار بود که حامد طالبی یکی از دبیران خبرگزاری فارس، به گفته معاون این خبرگزاری «به دلایل نامعلومی» توسط وزارت اطلاعات احضار، بازداشت و بعد از چند ساعت آزاد شد.

این اولین بازداشت طالبی نبود، او پیش از این هم در اردیبهشت ماه سال ۹۵ به اتهام انتشار عکس‌های خصوصی مینو خالقی، کاندیدای کنارگذاشته شده اصفهان در مجلس شورای اسلامی، در یک کانال تلگرامی با عنوان «قیچی» بازداشت شده بود. این بار اما بازداشت چند ساعته وی و دلیل احتمالی آن یعنی «سازماندهی شعارهای توهین‌آمیز علیه رییس جمهور در روز قدس» آن را به محل بحث و جدل بزرگان و بدنه نیروهای اصولگرا و اصلاح‌طلب و جامعه مدنی بدل کرد.

‌‌آتش‌به اختیارهای سازماندهی شده
در روز قدس و هم‌زمان با حضور حسن روحانی، معاون اول وی، اسحاق جهانگیری و همچنین علی‌مطهری، نایب رییس مجلس، در راهپیمایی این روز، شعارهایی علیه آنان داده شد. روحانی، «دروغگو»، «آخوند آمریکایی» و«فتنه گر» خوانده شد و پیوندش با بنی صدر را به او تبریک گفتند. موارد مشابهی نیز برای جهانگیری و علی مطهری اتفاق افتاد.
به گفته شاهدان عینی در مواردی نیز برخوردها از شعار فراتر رفته و تبدیل به فحاشی شد. چنانچه از فیلم‌ها برمی‌آید، رییس جمهور بعد از این اتفاق محل راهپیمایی را ترک کرد. همان شب توفان توییتری با هشتگ «من حامی روحانی‌ام» در محکومیت این حرکت و اعلام حمایت از حسن روحانی به راه افتاد و طی چند ساعت به ترند اول جهان در توییتر بدل شد. در پیامد این اتفاق٬ برخی از چهره‌های حامی دولت و حتی منتقدان خواهان برخورد با توهین کنندگان به رییس‎جمهور شدند.

وزیر کشور به معاونت انتظامی خود دستور پیگیری داد و دادستان تهران هم بعد از نامه اعتراضی علی مطهری قول داد این ماجرا را پیگیری کند. البته جعفری دولت آبادی تاکید کرد که باید این حساسیت درباره توهین به همه مقام‌ها وجود داشته باشد.

حال بعد از چند روز معاون امنیتی نظامی استاندار تهران اعلام کرد که توهین کنندگان ۲۵ نفر بودند و «تمام دستگاه‌ها» خواستار برخورد با آنان هستند، اما خبری از اینکه حامد طالبی نیز در جمع این افراد بوده و یا با آنان ارتباطی داشته داده نشده است.
داستان «توهین» به روحانی از نگاه هوادارن وی و «نقد» و «آتش به اختیار» فرهنگی از نگاه مخالفان، در روز قدس به پایان نرسید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31637

قصه‌ی پر غصه‌ی «اوقات شرعی»
سیدهادی طباطبایی

رمضان امسال هم روزه‌های مسلمین یکسان نبود. برخی ۳۰ روز را در ماه صیام بودند و برخی ۲۹ روز. هنگامی که در ایران، اولِ رمضان اعلام رسمی شد، از نجف خبر رسید که رؤیت هلال رمضان برای آیت‌الله سیستانی مسجل نشده است. آیت‌الله وحید خراسانی در قم هم با سید سیستانی هم نظر بود. آنها یک روز پس از تقویم رسمی ایران، حکم به اولِ رمضان دادند.

در هنگامه‌ی عید فطر نیز رأی‌ها یکسان نبود. در حالی که غالب مراجع تشیع، دوشنبه را برابر با روز عید اعلام کرده بودند، حضرات سید کاظم حائری و سید کمال الحیدری و شیخ محمد سند، یک روز پیش از این را عید گرفتند. در این میان، آیات عظام سیستانی و وحید خراسانی که یک روز دیرتر از سایر مراجع حکم به حلول رمضان داده بودند اما عید فطر را با سایرین برگزار کردند.

این رویّه‌ی غالب جهان اسلام شده است. گویی برخی می‌باید ایام بیشتری را در بر سفره کریمانه‌ی خداوند بنشینند و اجر بیشتری را نصیب ببرند. شروع ماه رمضان را می‌توان به «یوم الشک» برگزار کرد. ماجرا اما وقتی پیچیده‌تر می‌شود که روزه گرفتن در عید فطر حرام اعلام شده است. برخی متدینان به دلیل احتیاط بیشتر و برای فرار از فعل حرام، مسافتی را از شهر خارج می‌شوند. بر اساس احکام اسلامی، مسافر روزه ندارد. و مسافر کسی است که ۸ فرسخ به صورت رفت و برگشت از شهر محل سکونت فاصله بگیرد. حدود ۴۰ کیلومتر. به این معنا که اگر ۲۰ کیلومتر از شهر خارج شوی، فردی مسافر قلمداد شده و روزه بر شما واجب نخواهد بود. همین حکم کافی است تا برخی از متدینان، مسافتی کوتاه از شهر دور شده و تا اذان ظهر در آنجا توقف کنند و دوباره به شهر بازگردند. به مانند فردی که خود را به مریضی می‌زند تا روزه بر او واجب نشود، اینگونه رفتارها نیز چونان فردی است که خود را به مسافرت زده است.

اخیراً اما نسخه‌ای جدید از رساله‌ی آیت الله شبیری زنجانی منتشر شده که در آن حکم مسافتِ سفر، به بیش از ۵۰۰ کیلومتر افزایش یافته است. یعنی فرد می‌باید به مسافت ۵۰۰ کیلومتر از شهر خود دور شده تا بر وی اطلاق مسافر شود. در این صورت است که می‌تواند روزه‌ی خود را افطار کند و نماز را شکسته بخواند. پیش از این آیت الله صادقی طهرانی نیز قریب به همین رأی را برگزیده بود.

رهایی از روزه به واسطه‌ی خروج از شهر، اما مرسوم و مقبول غالب متدینان افتاده است. گویی متنِ مکتوبِ شریعت می‌باید عملی شود؛ حتی اگر شده به نحو نمادین و سمبلیک و خارج از حقیقت. از این شگفت‌تر، احکامی است که در خصوص کشورهایی وضع شده که روز و شب یکسانی ندارند. در برخی از مناطق جغرافیایی، خورشید طلوع و غروب یکسانی ندارد. بعضاً تا ۲۲ ساعت را در روزِ روشن به سر می‌برند. افرادی که در چنین کشورهایی زندگی می‌کنند اگر بخواهند که بر اساس معیار طلوع و غروب خورشید روزه بدارند، با نهایتِ مشقّت مواجه می‌شوند. تصور کنید فردی که روزانه ۲۲ ساعت لب بر طعام نبرد و آبی ننوشد. او پس از یک ماه، اگر جان به سلامت به در ببرد هم کمتر حالت سلامتی خواهد داشت.

برخی از فقها همین معیار طلوع و غروب خورشید را در اینگونه مناطق نیز روا می‌دانند و پای از متنِ مکتوبِ شریعت فراتر نمی‌نهند.حضرات سید محمد رضا گلپایگانیو محمد فاضل لنکرانی از این قبیلند. آنها بر این باورند که مسلمانان در این مناطق باید ۲۲ ساعت روزه بگیرند و نمازهای روزانه را به جای آورند و نمازهای شبانه را در طی ۲ ساعت شب انجام دهند. به باور این مراجع، امکان ندارد که حکم روز را در شب و یا حکم شب را در روز به انجام رساند.

برخی دیگر اما به چاره جویی پرداخته‌اند. آیت‌الله سیستانی گفته‌اند که نماز در این مناطق بر اساس همان طلوع و غروب خورشید انجام شود؛ اما اگر در روزه گرفتن مشکلی دارند، ادای روزه از شانه‌ی مسلمانان ساقط می‌شود و باید قضای آن را در موعدی دیگر از سال به جای آورند. ایشان که بر آنند تا مراعات حال روزه داران کنند، اساساً وجوب روزه در این ماه را در این مناطق جایز نمی‌دانند. و چه بی نصیب می‌شود آنکه از برکت رمضان و لیالی قدر –آنگونه که در رویات آمده است- محروم می‌گردد. و شاید این جفای در حق مسلمانانی است که در اینگونه مناطق گذران زندگی می‌کنند.

ماجرا اما در قطب پیچیده‌تر هم می‌شود. در آن مناطق، طول روز بیش از ۲۴ ساعت است و بعضاً شش ماه از سال روز است و شش ماه شب. حضرات خویی و وحید خراسانی معتقدند که می‌باید از این مکانها هجرت کرد. در صورتی که مهاجرت از مناطق قطبی برای مکلّف امکان داشته باشد، هجرت از این مناطق واجب شرعی است و سهل انگاری در این خصوص حرام است. گویی بذر مسلمانی در اینگونه مناطق ثمری نمی‌دهد و حتماً می‌باید این محیطها را ترک گفته و به آغوش اسلام بازگشت.

این رویکرد به اوقات شرعی، حتی در میان فقهای روشن اندیش نیز دیده می‌شود. محسن کدیور هم بر این باور است که در مناطقی که روزهای طولانی دارن

د، روزه گرفتن از گردن متدینان ساقط است. آیت الله صانعی گفته است که در چنین مناطقی، روزه بر این افراد واجب نیست. در خصوص نماز هم، فقط در مدت شش ماهی که شب است، یک نماز مغرب و عشا و صبح واجب است و در شش ماهی که روز است، یک نماز ظهر و عصر واجب می‌شود. این حکمی است به غایت غریب. گویی آن فرموده‌ی پیامبر(ص) که بواسطه‌ی نماز، روزانه پنج نوبت خود را شستشو می‌دهید، در این مناطق صدق نمی‌کند. و یا اینکه در این مناطق، زنگاری بر دل نمی‌نشیند تا به واسطه‌ی نماز زدوده گردد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31674

نقش ترامپ در گسترش نفوذ مسیحیان تندرو در ارتش آمریکا

اطلاعاتی که نهادی به نام «سازمان آزادی مذهبی و اقلیت‌های دینی ارتش» به صورت انحصاری در اختیار روزنامه «نیوزویک» قرار داده، نشان می‌دهد پس از انتخاب دونالد ترامپ به سمت ریاست جمهوری تبلیغ مسیحیت و تعصب دینی در ارتش امریکا چنان شدت یافته که بیم آن می‌رود این معضل تبدیل به یک تهدید ملی شود.

وکیل مایکل وینستین، عضو سابق نیروی هوایی ارتش امریکا و بنیانگذار سازمان آزادی مذهب ارتش (MRFF) مدعی است تعداد شکایات نظامیان به این سازمان اعم از زن و مرد در مقایسه با نوامبر سال گذشته بیش از دو برابر شده است.

بخش عمده این اعتراض‌ها از جانب اقلیت‌های دینی از جمله مسیحیان کاتولیک، یهودیان، مسلمان‌ها، و لاییک‌ها صورت گرفته است.

شکایت‌ها حاکی از این است که اخیراً برنامه‌های روان‌درمانی و مشاوره خانواده و ازدواج در ارتش به شدت با آموزه‌های مذهب پروتستان آمیخته شده‌اند. این امر نقض قانون اساسی امریکا است؛ شعارهای ضدیهودی و ضد هم‌جنس‌گرایی، پوسترها، نشانه‌ها و قلدرمآبی‌های بی‌پرده، معلمانی که تلاشی در پنهان کردن گرایش‌های ضد اسلامی و اسلام‌هراسی خود ندارند، افزایش چشمگیر تبلیغ مسیحیت در پایگاه‌های نظامی و فشار بر تازه‌سربازها و نیروهای رده‌پایین‌تر برای گرویدن به مسیحیت فاندامنتالیست.

وینستین به روزنامه نیوزویک گفت:«با افتادن مقام فرماندهی ارشد نیروهای مسلح به دست ترامپ، سازمان ارتش سکولار با سیل بی‌سابقه‌ای از اعتراضات اعضاء اعم از نظامی و غیرنظامی در خصوص افزایش تعصبات مذهبی در پایگاه‌های نظامی روبرو شده، و بیشتر این اعتراضات از سوی مسیحیان غیرفاندامنتالیستی است که از سوی مافوق‌های خود به “مسیحی واقعی نبودن” متهم می‌شوند.»

وی در ادامه افزود برخی اعضای غیررسمی یکی از پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش مدعی شده‌اند پرزیدنت ترامپ قصد دارد بندی به سیاست‌های سازمان نیروی هوایی ارتش امریکا اضافه کند که بر آن اساس «یهودیان بی‌خدا» برای پیوستن به این نیروها و یا ترفیع گرفتن، باید با رفتار عینی خود ثابت کنند که دست کم به «انجیل عیسی مسیح»م اعتقاد دارند.

در یکی دیگر از پایگاه‌ها، همسر یکی از افسران نیروی دریایی که برای خدمات خود در ارتش مدال افتخار به دست آورده می‌گوید همسرش به خاطر بر سر داشتن نوعی کلاه مردانه مخصوص مسلمان‌ها توسط همکارانش دوره شده و در حالی که آب‌دهان به سمتش پرت می‌کرده‌اند، او را متهم کرده‌اند که یک امریکایی واقعی نیست بلکه تروریست و جاسوس است.

در هر دو مورد قربانی‌ها به واسطه ترس از انتقام و عمل متقابل، از شکایت به مافوقشان صرف‌نظر کرده و به سازمان آزادی مذهبی ارتش شکایت کرده‌اند. سازمان هم شکایات رسمی را به پایگاه‌ها اعلام کرده و به موضوع رسیدگی کرده است.

در اقدام اخیر دیگری ارتش هزاران زوج شرکت‌کننده در یک برنامه تحکیم بنیان خانواده‌ به نام «پیوندهای استوار» را واداشته تا در جلسات نیایش مذهب پروتستان شرکت کنند. از سال ۲۰۱۴ بیش از ۳۷۰۰۰ زوج در این برنامه شرکت کرده‌اند. به تاریخ ۱۹ مه امسال، فرمانده تیپ گارد هوایی ملی، کریستین روفرانو، در ایمیلی به سازمان آزادی مذهبی ارتش گزارش کرد که شکایت‌هایی در این خصوص دریافت کرده و افزود که فرماندهی گارد در صدد بازنگری و فسخ این قانون است.

شکایات بسیار دیگری هم دریافت شده که متأسفانه به آنها رسیدگی نشده است. به عنوان مثال سی و شش نفر از اعضای AFGSC –سازمانی با بیش از ۳۱۰۰۰ نفر پرسنل واقع در پایگاه هوایی بارکس دیل در لوییزیانا، که مسئولیت موشک‌های بالستیک هسته‌ای قاره‌پیما، بمب‌افکن‌های نیروی هوایی و سازماندهی و نگهداری تجهیزات هسته‌ای ارتش را بر عهده دارد- به گنجاندن اجباری دعا و نیایش در برنامه‌های «سال خانواده» معترض شدند.

در ماه مارس هم بیش از صد نفر از نظامیان به نطق ارتشبد جولی بنتز، قائم مقام سازمان مشترک تهدید-دفاع نظامی، در گردهم‌آیی پنجاه و ششمین سالانه نیایش تگزاس اعتراض کردند. وی در بخشی از نطق خود گفته بود: «اما مهم‌ترین امتیاز من این است که امروز اینجا در مقابل خدا و سرور خود ایستاده‌ام، و تمام اعضای سازمانم را هم با خود به پای تخت سلطنتش می‌آورم تا برایشان طلب رحمت، محافظت، عشق برای خود و خانواده‌هاشان، و تمام مشکلات و نگرانی‌های روزمره‌شان داشته باشم.»

از جمله افرادی که به این نطق اعتراض کردند یکی از فرماندهان ارشد ارتش است که در نامه خود به سازمان آزادی مذهبی ارتش نوشته است:«به عنوان کسی که بیش از بیست و پنج سال در لباس رسمی در بخش‌های مختلف ارتش –ازجمله سازمانی که این خانم در حال حاضر قائم مقام آن است- خدمت کرده، نمی‌توانم پیامی نامناسب‌تر و مبهوت‌کننده‌تر از این متصور شوم.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31701

قاب‌نوشته‌ها؛
از شعار با مشت غیرمسلح تا استهلال با چشم مسلح

زیتون-سینا پاکزاد: پشت هر تصویری حرف‌ها نهفته است و گاهی عکس‌هایی ثبت شده در یک ثانیه٬ راه را بر ساعت‌ها تحلیل باز می‌کند. از این پس هر هفته در زیتون مروری بر تصاویر مهم‌ترین رخدادهای ایران در حوزه‌های مختلف خواهیم داشت و در چند خط توضیح می‌دهیم که چرا آن خاص خاص و حائز اهمیت بوده است.

راهپیمایی‌اش کوتاه بود اما حاشیه‌هایی طولانی به همراه داشت. جمعی که حالا گفته شده حدود ۲۵ نفر بودند رییس‌جمهور را مجبور کردند سوار اتومبیل‌ شده و محل را ترک کند. شعارهای مرگ بر آخوند آمریکایی٬ روحانی- بی صدر پیوندتان مبارک آن شعارهایی نبود که انتظار شنیده شدن‌اش در مراسم روز قدس برود. مراسمی که جمهوری اسلامی ان را برای دهه‌ها تبدیل به نمادی از اسراییل ستیزی کرده است امسال به مراسمی برای نمایش تنش‌ها و شکاف‌های داخلی بدل شد. روحانی با چشم‌های خود دید که فشارها علیه‌اش چه اندازه بیشتر شده است. آیت‌الله خامنه‌ای با فرمان «‌آتش به اختیار» مسبب این فشارها بود و علیرغم این که وی از دوقطبی شدن فضای جامعه اعلام نگرانی می‌کند اما با این فرمان عملا به تشدید تنش روی خوش نشان داد. حالا گرچه قوه قضاییه قول داده که با «‌توهین‌کنندگان» به رییس‌جمهور برخورد صورت بگیرد ولی تجربه‌های قبلی گواه آن است که نباید این قول‌ها را جدی گرفت. آتش‌به اختیارها آن‌قدر مصونیت دارند که از تعقیب قضایی نترسند. کافی است نگاهی به فرجام پرونده حمله به سفارت عربستان و انگلستان کنند و شب‌ها با آسودگی بخوابند.

فقط رجزخوانی مداح پیش از نماز عید فطر نبود که به بحث شبکه‌های اجتماعی بدل شد٬ تفنگ کنار دست آیت‌الله خامنه‌ای هم هنگام خطبه‌ها بسیار توجه‌برانگیز شد. او از یک قبضه قناسه استفاده کرده بود که کاربرد نظامی‌اش برای تک‌تیز‌اندازی و هدف زنی دقیق و مستقیم است. با توجه به اختلاف‌های علنی میان او و حسن روحانی که به ویژه پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست ‌جمهوری شدت یافته است٬ استفاده از این سلاح باعث طنز‌نوشته‌های فراوانی شد. بسیاری‌ از کاربران به کنایه نوشته بودند که رهبری از قناسه استفاده کرده و منظورش این است که یک نفر را در صف اول هدف‌‌گیری می‌کند. البته اولین بار نبود که آیت‌الله خامنه‌ای از قناسه در خطبه‌های استفاده می‌کرد و نماز عید فطر دو سال پیش هم همین نوع سلاح کنار دست‌اش قرار داشت. استفاده از سلاح هنگام سخنرانی‌ نوعی نماد برای نمایش قدرت و اقتدار است. در بین علمای شیعه این حدیث از امام صادق به عنوان دلیلی بر استفاده از سلاح هنگام خطبه‌ها است که «هرگاه در روز جمعه هفت نفر بودند پس نماز جمعه را با جماعت بخوانید و امام جمعه برد بپوشد و عمامه بر سر بگذارد و بر کمان یا عصایی (اسلحه) تکیه کند». با این حال مشخص نیست که تغییر مدل سلاح‌ها در سخنرانی‌های مختلف با چه معیارهایی صورت می‌گیرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31650

شریعتی در فضای حوزه علمیه مشهد
حسن فرشتیان

دکترعلی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) زاده «کویرِ مزینانِ خراسان» بود، بزرگ شده «مشهد» و برآمده از «شهر شهادت». در نتیجه، حوزه علمیه مشهد نمی توانست نسبت به آرای وی در مورد حوزه های علمیه و روحانیت بی تفاوت باشد. نخستین درس های اسلامشناسی وی نیز در دانشگاه مشهد برگزار شده بود. شریعتی نیز، نه تنها به حوزه های اسلامشناسی که تقریبا در انحصار روحانیت بود وارد شده بود، بلکه نقدهای تند و شدیدی به ساختار حوزه ها و به مرجعیت روحانیت داشت. این پارامترها، دست به دست هم داده بود تا حوزه مشهد نگاه ویژه ای به شریعتی داشته باشد و در برهه ای، نگاه یک طلبه و یک روحانی به شریعتی، می توانست ملاک و معیاری در داوری اجمالی نسبت به مواضع اعتقادی و سیاسی آن روحانی قرار بگیرد. از سویی دیگر، داوری حوزه مشهد نسبت به شریعتی که برآمده از آن شهر بود، می توانست در داوری علمای سایر بلاد نقش مهمی را ایفا کند.

اول- فضای حوزه مشهد در واپسین سال های پیش از انقلاب
حوزه علمیه مشهد، در سال های پیش از انقلاب، در قیاس با حوزه علمیه قم، دو تفاوت اساسی داشت، نخست اینکه فضای غالب حوزه مشهد، فضایی «ضدِ فلسفه» بود و دیگر آن که حوزه مشهد، حوزه ای «غیرسیاسی» تلقی می شد.

در سده پیشین، حوزه مشهد در ادبیات و فلسفه سرآمدِ حوزه های علمیه محسوب می شد. ولی پس از آن، به ویژه در زمان میرزا مهدی اصفهانی (۱۲۶۴-۱۳۲۴) فضای غالب، فضایی ضد فلسفه شد. آشیخ مجتبی قزوینی (۱۲۷۹-۱۳۴۶) و آمیرزا هاشم قزوینی (۱۲۷۰-۱۳۳۹) همین مسیر ضدفلسفه را مروج شدند. نسل شاگردان ایشان که از اساتید نسل ما بودند، مروج مکتبی شدند که بعدها به نام «مکتب تفکیک» مشهور شد که از پیشقراولان آن آقای محمدرضا حکیمی (۱۳۱۴)، وصی فرهنگی دکتر شریعتی، بود. اکنون از میراث داران برجسته آن مکتب در حوزه علمیه مشهد، آیت الله سیدجعفر سیدان (۱۳۱۳) می باشد. مروجان و هواداران فلسفه، مثل سیدجلال‌الدین آشتیانی (۱۳۰۴-۱۳۸۴) در حوزه مشهد، معدود و اندک بودند.

فضای غیرسیاسی حوزه مشهد، به ویژه در سال های واپسین زعامت آیت الله سیدمحمدهادی میلانی (۱۲۷۳-۱۳۵۴) شدت گرفت. ایشان هرچند در برهه هایی سیاسی بود و در جریان حوادث سال ۱۳۴۲ به حمایت از آیت الله سیدروح الله خمینی (۱۲۸۱-۱۳۶۸) برخاسته بود ولی در سال های اخیر عمرشان، گرایش کمتر سیاسی داشتند.

در سال های نزدیک به پیروزی انقلاب، سیاسیون حوزه مشهد، نه در میان مراجع نامدار حوزه مشهد، بلکه در میان اساتید درجه بعدی بودند که اساتید دروس سطح محسوب می شدند نه اساتید دروس خارج. در میان این اساتید دروس سطح، چهار نام برجسته تر بود: آقایان عباس واعظ طبسی (۱۳۱۴-۱۳۹۴)، محمدرضا محامی (۱۳۱۰-۱۳۷۷)، سیدعبدالکریم هاشمی نژاد (۱۳۱۱-۱۳۶۰) و سیدعلی خامنه ای (۱۳۱۸).

هر کدام از این چهار تن، رهبری شیوه و منشی خاص از فعالیت سیاسی را عهده دار بوده و یا نمایندگی می کردند. آقای طبسی، واعظ و سخنران نزدیک به بیوت مراجع بود. آقای محامی، نماینده آیت الله خمینی و فعال در وجوهات و کمک به مبارزین بود. آقای هاشمی نژاد، سخنران و خطیبی مباحثه گر در زمینه امور اعتقادی بود. آقای خامنه ای سخنران و مفسّر قرآنی بود که بیش از آنکه در میان حوزویان مطرح باشد تفاسیر سیاسی و انقلابی وی در بین دانشجویان مطرح بود.

بیوت مراجع به شکل کاملا یکدستی با شریعتی مشکل داشتند. در میان مراجع، آیت الله میلانی به عنوان مرجعی روشن اندیش مطرح بود و حتی از پدر دکتر شریعتی، استاد محمد تقی شریعتی (۱۲۸۶-۱۳۶۶) برای سخنرانی در مراسم مذهبی خویش دعوت می کرد.[۱] دعوت از یک فرد مکلا برای سخنرانی در بیت مرجعیت، بی سابقه و یا کم سابقه بود. ولی اندک اندک فاصله با شریعتی پدر و پسر آن چنان شد، که از آیت الله میلانی بر علیه شریعتی فتوا گرفتند و شریعتی نیز بی مهابا و با گفتمانی گزنده به وی تاخت. نقدهای تند و تیز و گفتمان گزنده شریعتی نسبت به برخی مراجع و رفرانس های حوزوی، تاثیر بسیار منفی گذاشته بود. به ویژه در مشهد با توجه به جو ضد فلسفی و گرایش به اخباری گری، نقد شریعتی به علامه مجلسی، می توانست موجبات تکفیر وی را فراهم آورد. نقد وی به آیت الله میلانی که در مشهد از نفوذ بالایی برخوردار بود، تاثیرات خویش را گذاشته بود. منتقدین به این سنخ از نوشته های شریعتی استناد می کردند که وی اظهار داشته بود که «من گاندی آتش‌پرست را بیشتر لایق شیعه بودن می‌دانم… از مرجع عالی‌قدر تقلید شیعه حضرت آیت الله‌العظمی میلانی که تا کنون هرچه فتوا داده است در راه تفرقه مسلمین بوده …. و ولایت برایش مقام نام و دکان نان و چماق دست بوده است، به تشیع نزدیک ‌تر است[۲]». این گفتمان وی، نه تنها موقعیتش را در نزد روحانیت تضعیف کرد بلکه با توجه به جایگاه آیت الله میلانی در حوزه مشهد، روحانیت مشهد از گفتمان وی احساس خطر کرد و سبب شد که روحانیون غیرسیاسی درجه بعد از بیوت م