نظری اجمالی به فقه و روند گسترش آن
نریمان آزادی

گسترش عظیم ارتباطات جهانی، استعمار کشورهای اسلامی توسط غربیان، باز شدن نسبی فضای اندیشیدن، و بالاخره برخورد عقائد، موجب آن شده است که اسلام بمثابه یکی از عوامل تعیین کنننده در حوادث جاری جهان امروز مطلرح شود و از جهات مختلف مورد نقد و بررسی قرار گیرد.

مسلمانان که قرن ها از برتری سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی در جهان بهره مند بودند بدلیل عدم ارتباط تعیین کننده با رقبای خود در مذاهب دیگر و نادیده گرفتن ایراد ها و انتقادات آنان توجّه کمتری به مشکلات خود داشتند. بعلاوه برخوردها و اصطکاکات درونی جامعه اسلامی، تقابل فرقه ها، و کشاکش های نظامی میان آنان از یکطرف، و حاکمیّت استبداد و استعمار از طرف دیگر فرصت کمتری برای بررسی و ارزیابی آداب و رسوم خویش به آنان میداد. دو قطبی شدن جهان، تسلّط نظامی و فرهنگی استعمارگران، و کوتاه شدن خطوط ارتباطی، مسلمانان و اعتقاداتشان رادر موقعیّت تدافعی قرار داده است.
در گذشته ای نه چندان دور رهبران مذهبی کشورهای اسلامی که به حقّانیّت خود و اعتقاداتشان باور داشتند شکست در میدان رقابت را مولود خباثت، چیره دستی و مکر و فریب رقیبان دانستند و کمتر به مطالعه اوضاع درونی جامعه اسلامی از نظر اعتقادات و ارتباط آداب و رسوم جاری با منابع اصلی اسلام و انحرافات پدیدآمده در طول قرنها پرداختند.
با آنکه شعار شناخته شده اسلام ، توحید و معاد بوده و هست، این دو عامل کمتر مورد حملات رقبای اسلام قرار گرفت بلکه در مورد مسأله توحید حتّی داعیان تثلیث کوشیدند با توجیهات فلسفی سه گانگی را به یگانگی نزدیک کنند.
پیروزی عظیم فرهنگی انقلاب فرهنگی اروپا، گسترش افکار آزادیخواهانه، و طرح شعارهائی همچون ؛ آزادی، برابری، برادری، آداب و رسوم مسلمانان را که بر پایه قوانین فقهی استوار بود هدف حملات فراوانی قرار داد. ناتوانی و یا عدم توجّه مسلمانان به این جبهه موجب آن شده که جامعه اسلامی احساس شکست کند به حدّی که حتّی بسیاری از مسلمانان در انتقاد و قبول ناتوان بودن اسلام با مخالفان هم آهنگ شده و با هم صدائی با آنان آداب و رسوم نیاکان خود را زیر سؤال می برند.
بدیگر سخن، فقه و قوانین فقهی بصورت جبهه شکست پذیر اسلام درآمده است.از یکطرف هماهنگی دشمنان و هم صدائی دوستان، واز طرف دیگر تحجر و سرسختی ومدافعان شریعت و فقه گرایان و برخوردهای خشن آنان، جهان اسلام را دچار بحران عظیمی نموده است.
نگاشتن این سطور با هدف بررسی فقه و گسترش آن بمنظور برخورد با این بحران و بررسی این مشکل آغاز میشود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31617

ترامپ چگونه به قدرت رسید؟
محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۱)

مسیحیان دست راستی در پیروزی آقای ترامپ نقش بسیار مهمی داشتند حتی می‌توان گفت موثرتر از زمان ریگان و جرج بوش. به همین سبب شاهدیم که بسیاری از برنامه‌های ترامپ مستقیماً خواسته‌های آنان است اما با این وجود در بررسی دلایل پیروزی ترامپ بیشتر به نکات دیگر مثل اقتصاد، بیکاری، نژادپرستی و غیره اشاره می‌شود این مجموعه نوشتارها به ترتیب به این نکات می‌پردازد.

شواهد ادعای نقش وسیع مسیحیان دست راستی، بازتاب آن در برنامه‌ها ترامپ و افراد کابینه او و مقامات کاخ سفید. چگونه است که ترامپ که بر مبنای سوابقش نه تنها یک مسیحی دست راستی نیست، بلکه حتی چندان هم مؤمن و اخلاقی نیست، مورد حمایت آنان قرار گرفت. در این روند به تاریخ اوانجلیکن‌ها، که بدنه اصلی مسیحیان دست راستی هستند اشاره شده، فعالیت‌های آنان، و نقش غیرمستقیمشان در نزدیک به یک قرن در سیاست آمریکا، و و ورود فعالانه آنان در سیاست از دهه هشتاد، ورودی که زمینه‌ساز فعالیت آنان در انتخابات سال ۲۰۱۶ شد. در حد لازم بررسی می‌شود.

این بررسی به ویژه چند دست آورد مهم دارد که از یک تحلیل سیاسی روز یا بیان یک تاریخ فایده بیشتری دارد. از جمله: بسیاری از ویژگی‌های جامعه آمریکا را نشان می‌دهد، اینکه چگونه است که در عموم جهان، به ویژه در ایران و جهان اسلام دین خود را مدافع محرومان نشان می‌دهد، و از این روی مدافع مدافع خدمات دولتی است که بیشترین سودش به اقشار ضعیف جامعه می‌رسد. اما برعکس بیشتر مسیحیان دست راستی آمریکا مخالف کمک‌های دولتی هستند، و خدمات دولتی را زیانبار می‌دانند. و و یا در حالی که پیروان آنان بیشتر مردم طبقه متوسط به پائین هستند و عیسی و بیشتر مقدسین نادار بودند، قهرمانان آنان ثروتمندان هستند، از جمله ترامپ و تقریباً تمام اعضای کابینه‌اش. حتی بسیاری از رهبران مذهبی نیز به موفقیت خود می‌بالند، و خود را زاهد و قانع و بی‌پول نمی‌خوانند. ویا در حالی که به طور سنتی در جوامع مختلف مسیحی جهان، کلیساها مامن و پناهگاه مهاجرین بوده و هستند، چرا این مسیحیان مخالف سرسخت مهاجران هستند. هم‌چنین چگونه است درحالی‌که مسلمانان کینه و نفرتی از مسیحیان ندارند، اما برای اینان همان نفرت جنگ‌های صلیبی ادامه دارد، و وقایع تروریستی چند سال اخیر تنها نفتی بوده که بر آتش ریخته شده است والا این دشمنی یک سویه سوابق دیرینه دارد.

همچنین با وجود تفاوت بنیانی نقش دین در ایران و امریکا، خواهیم دید که چگونه در مورد بسیاری همگونی دارند: از جمله برخورد مدرنیته و سنت، عکس‌العمل دین‌داران به علم سکولار، یا نقش مهم آنان در اخلاق جامعه و از همه جالب‌تر برای ما عکس العمل جامعه به نیروهای دینی است در دو برهه، در زمانی که دین به‌عنوان یک نهاد مدنی عمل می‌کند، و دورانی که دین در قدرت حکومتی سهیم می‌شود. از این روی هرچه که لازم به نظر می‌رسیده با اشاره به اتفاقات مشابه در ایران به مقایسه این دو پرداخته شده به امید آنکه هم فهم مطالب را آسان ترکند، و هم درس‌آموزی از تجربه دیگران بیشتر کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31578

سوال‌های کلیدی درباره مرزهای آزادی بیان و برخورد‌های دوگانه‌ی قوه‌ی قضاییه
حاشیه‌های مهم‌تر از متـــــــــن

زیتون ـ مهسا محمدی: عصر ششم تیرماه، برای اولین بار در میان توییتری‌های جبهه اصولگرا٬ هشتگ‌زنی گسترده برای درخواست آزادی یک خبرنگار بازداشتی اتفاق افتاد. مطلب از این قرار بود که حامد طالبی یکی از دبیران خبرگزاری فارس، به گفته معاون این خبرگزاری «به دلایل نامعلومی» توسط وزارت اطلاعات احضار، بازداشت و بعد از چند ساعت آزاد شد.

این اولین بازداشت طالبی نبود، او پیش از این هم در اردیبهشت ماه سال ۹۵ به اتهام انتشار عکس‌های خصوصی مینو خالقی، کاندیدای کنارگذاشته شده اصفهان در مجلس شورای اسلامی، در یک کانال تلگرامی با عنوان «قیچی» بازداشت شده بود. این بار اما بازداشت چند ساعته وی و دلیل احتمالی آن یعنی «سازماندهی شعارهای توهین‌آمیز علیه رییس جمهور در روز قدس» آن را به محل بحث و جدل بزرگان و بدنه نیروهای اصولگرا و اصلاح‌طلب و جامعه مدنی بدل کرد.

‌‌آتش‌به اختیارهای سازماندهی شده
در روز قدس و هم‌زمان با حضور حسن روحانی، معاون اول وی، اسحاق جهانگیری و همچنین علی‌مطهری، نایب رییس مجلس، در راهپیمایی این روز، شعارهایی علیه آنان داده شد. روحانی، «دروغگو»، «آخوند آمریکایی» و«فتنه گر» خوانده شد و پیوندش با بنی صدر را به او تبریک گفتند. موارد مشابهی نیز برای جهانگیری و علی مطهری اتفاق افتاد.
به گفته شاهدان عینی در مواردی نیز برخوردها از شعار فراتر رفته و تبدیل به فحاشی شد. چنانچه از فیلم‌ها برمی‌آید، رییس جمهور بعد از این اتفاق محل راهپیمایی را ترک کرد. همان شب توفان توییتری با هشتگ «من حامی روحانی‌ام» در محکومیت این حرکت و اعلام حمایت از حسن روحانی به راه افتاد و طی چند ساعت به ترند اول جهان در توییتر بدل شد. در پیامد این اتفاق٬ برخی از چهره‌های حامی دولت و حتی منتقدان خواهان برخورد با توهین کنندگان به رییس‎جمهور شدند.

وزیر کشور به معاونت انتظامی خود دستور پیگیری داد و دادستان تهران هم بعد از نامه اعتراضی علی مطهری قول داد این ماجرا را پیگیری کند. البته جعفری دولت آبادی تاکید کرد که باید این حساسیت درباره توهین به همه مقام‌ها وجود داشته باشد.

حال بعد از چند روز معاون امنیتی نظامی استاندار تهران اعلام کرد که توهین کنندگان ۲۵ نفر بودند و «تمام دستگاه‌ها» خواستار برخورد با آنان هستند، اما خبری از اینکه حامد طالبی نیز در جمع این افراد بوده و یا با آنان ارتباطی داشته داده نشده است.
داستان «توهین» به روحانی از نگاه هوادارن وی و «نقد» و «آتش به اختیار» فرهنگی از نگاه مخالفان، در روز قدس به پایان نرسید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31637

قصه‌ی پر غصه‌ی «اوقات شرعی»
سیدهادی طباطبایی

رمضان امسال هم روزه‌های مسلمین یکسان نبود. برخی ۳۰ روز را در ماه صیام بودند و برخی ۲۹ روز. هنگامی که در ایران، اولِ رمضان اعلام رسمی شد، از نجف خبر رسید که رؤیت هلال رمضان برای آیت‌الله سیستانی مسجل نشده است. آیت‌الله وحید خراسانی در قم هم با سید سیستانی هم نظر بود. آنها یک روز پس از تقویم رسمی ایران، حکم به اولِ رمضان دادند.

در هنگامه‌ی عید فطر نیز رأی‌ها یکسان نبود. در حالی که غالب مراجع تشیع، دوشنبه را برابر با روز عید اعلام کرده بودند، حضرات سید کاظم حائری و سید کمال الحیدری و شیخ محمد سند، یک روز پیش از این را عید گرفتند. در این میان، آیات عظام سیستانی و وحید خراسانی که یک روز دیرتر از سایر مراجع حکم به حلول رمضان داده بودند اما عید فطر را با سایرین برگزار کردند.

این رویّه‌ی غالب جهان اسلام شده است. گویی برخی می‌باید ایام بیشتری را در بر سفره کریمانه‌ی خداوند بنشینند و اجر بیشتری را نصیب ببرند. شروع ماه رمضان را می‌توان به «یوم الشک» برگزار کرد. ماجرا اما وقتی پیچیده‌تر می‌شود که روزه گرفتن در عید فطر حرام اعلام شده است. برخی متدینان به دلیل احتیاط بیشتر و برای فرار از فعل حرام، مسافتی را از شهر خارج می‌شوند. بر اساس احکام اسلامی، مسافر روزه ندارد. و مسافر کسی است که ۸ فرسخ به صورت رفت و برگشت از شهر محل سکونت فاصله بگیرد. حدود ۴۰ کیلومتر. به این معنا که اگر ۲۰ کیلومتر از شهر خارج شوی، فردی مسافر قلمداد شده و روزه بر شما واجب نخواهد بود. همین حکم کافی است تا برخی از متدینان، مسافتی کوتاه از شهر دور شده و تا اذان ظهر در آنجا توقف کنند و دوباره به شهر بازگردند. به مانند فردی که خود را به مریضی می‌زند تا روزه بر او واجب نشود، اینگونه رفتارها نیز چونان فردی است که خود را به مسافرت زده است.

اخیراً اما نسخه‌ای جدید از رساله‌ی آیت الله شبیری زنجانی منتشر شده که در آن حکم مسافتِ سفر، به بیش از ۵۰۰ کیلومتر افزایش یافته است. یعنی فرد می‌باید به مسافت ۵۰۰ کیلومتر از شهر خود دور شده تا بر وی اطلاق مسافر شود. در این صورت است که می‌تواند روزه‌ی خود را افطار کند و نماز را شکسته بخواند. پیش از این آیت الله صادقی طهرانی نیز قریب به همین رأی را برگزیده بود.

رهایی از روزه به واسطه‌ی خروج از شهر، اما مرسوم و مقبول غالب متدینان افتاده است. گویی متنِ مکتوبِ شریعت می‌باید عملی شود؛ حتی اگر شده به نحو نمادین و سمبلیک و خارج از حقیقت. از این شگفت‌تر، احکامی است که در خصوص کشورهایی وضع شده که روز و شب یکسانی ندارند. در برخی از مناطق جغرافیایی، خورشید طلوع و غروب یکسانی ندارد. بعضاً تا ۲۲ ساعت را در روزِ روشن به سر می‌برند. افرادی که در چنین کشورهایی زندگی می‌کنند اگر بخواهند که بر اساس معیار طلوع و غروب خورشید روزه بدارند، با نهایتِ مشقّت مواجه می‌شوند. تصور کنید فردی که روزانه ۲۲ ساعت لب بر طعام نبرد و آبی ننوشد. او پس از یک ماه، اگر جان به سلامت به در ببرد هم کمتر حالت سلامتی خواهد داشت.

برخی از فقها همین معیار طلوع و غروب خورشید را در اینگونه مناطق نیز روا می‌دانند و پای از متنِ مکتوبِ شریعت فراتر نمی‌نهند.حضرات سید محمد رضا گلپایگانیو محمد فاضل لنکرانی از این قبیلند. آنها بر این باورند که مسلمانان در این مناطق باید ۲۲ ساعت روزه بگیرند و نمازهای روزانه را به جای آورند و نمازهای شبانه را در طی ۲ ساعت شب انجام دهند. به باور این مراجع، امکان ندارد که حکم روز را در شب و یا حکم شب را در روز به انجام رساند.

برخی دیگر اما به چاره جویی پرداخته‌اند. آیت‌الله سیستانی گفته‌اند که نماز در این مناطق بر اساس همان طلوع و غروب خورشید انجام شود؛ اما اگر در روزه گرفتن مشکلی دارند، ادای روزه از شانه‌ی مسلمانان ساقط می‌شود و باید قضای آن را در موعدی دیگر از سال به جای آورند. ایشان که بر آنند تا مراعات حال روزه داران کنند، اساساً وجوب روزه در این ماه را در این مناطق جایز نمی‌دانند. و چه بی نصیب می‌شود آنکه از برکت رمضان و لیالی قدر –آنگونه که در رویات آمده است- محروم می‌گردد. و شاید این جفای در حق مسلمانانی است که در اینگونه مناطق گذران زندگی می‌کنند.

ماجرا اما در قطب پیچیده‌تر هم می‌شود. در آن مناطق، طول روز بیش از ۲۴ ساعت است و بعضاً شش ماه از سال روز است و شش ماه شب. حضرات خویی و وحید خراسانی معتقدند که می‌باید از این مکانها هجرت کرد. در صورتی که مهاجرت از مناطق قطبی برای مکلّف امکان داشته باشد، هجرت از این مناطق واجب شرعی است و سهل انگاری در این خصوص حرام است. گویی بذر مسلمانی در اینگونه مناطق ثمری نمی‌دهد و حتماً می‌باید این محیطها را ترک گفته و به آغوش اسلام بازگشت.

این رویکرد به اوقات شرعی، حتی در میان فقهای روشن اندیش نیز دیده می‌شود. محسن کدیور هم بر این باور است که در مناطقی که روزهای طولانی دارن

د، روزه گرفتن از گردن متدینان ساقط است. آیت الله صانعی گفته است که در چنین مناطقی، روزه بر این افراد واجب نیست. در خصوص نماز هم، فقط در مدت شش ماهی که شب است، یک نماز مغرب و عشا و صبح واجب است و در شش ماهی که روز است، یک نماز ظهر و عصر واجب می‌شود. این حکمی است به غایت غریب. گویی آن فرموده‌ی پیامبر(ص) که بواسطه‌ی نماز، روزانه پنج نوبت خود را شستشو می‌دهید، در این مناطق صدق نمی‌کند. و یا اینکه در این مناطق، زنگاری بر دل نمی‌نشیند تا به واسطه‌ی نماز زدوده گردد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31674

نقش ترامپ در گسترش نفوذ مسیحیان تندرو در ارتش آمریکا

اطلاعاتی که نهادی به نام «سازمان آزادی مذهبی و اقلیت‌های دینی ارتش» به صورت انحصاری در اختیار روزنامه «نیوزویک» قرار داده، نشان می‌دهد پس از انتخاب دونالد ترامپ به سمت ریاست جمهوری تبلیغ مسیحیت و تعصب دینی در ارتش امریکا چنان شدت یافته که بیم آن می‌رود این معضل تبدیل به یک تهدید ملی شود.

وکیل مایکل وینستین، عضو سابق نیروی هوایی ارتش امریکا و بنیانگذار سازمان آزادی مذهب ارتش (MRFF) مدعی است تعداد شکایات نظامیان به این سازمان اعم از زن و مرد در مقایسه با نوامبر سال گذشته بیش از دو برابر شده است.

بخش عمده این اعتراض‌ها از جانب اقلیت‌های دینی از جمله مسیحیان کاتولیک، یهودیان، مسلمان‌ها، و لاییک‌ها صورت گرفته است.

شکایت‌ها حاکی از این است که اخیراً برنامه‌های روان‌درمانی و مشاوره خانواده و ازدواج در ارتش به شدت با آموزه‌های مذهب پروتستان آمیخته شده‌اند. این امر نقض قانون اساسی امریکا است؛ شعارهای ضدیهودی و ضد هم‌جنس‌گرایی، پوسترها، نشانه‌ها و قلدرمآبی‌های بی‌پرده، معلمانی که تلاشی در پنهان کردن گرایش‌های ضد اسلامی و اسلام‌هراسی خود ندارند، افزایش چشمگیر تبلیغ مسیحیت در پایگاه‌های نظامی و فشار بر تازه‌سربازها و نیروهای رده‌پایین‌تر برای گرویدن به مسیحیت فاندامنتالیست.

وینستین به روزنامه نیوزویک گفت:«با افتادن مقام فرماندهی ارشد نیروهای مسلح به دست ترامپ، سازمان ارتش سکولار با سیل بی‌سابقه‌ای از اعتراضات اعضاء اعم از نظامی و غیرنظامی در خصوص افزایش تعصبات مذهبی در پایگاه‌های نظامی روبرو شده، و بیشتر این اعتراضات از سوی مسیحیان غیرفاندامنتالیستی است که از سوی مافوق‌های خود به “مسیحی واقعی نبودن” متهم می‌شوند.»

وی در ادامه افزود برخی اعضای غیررسمی یکی از پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش مدعی شده‌اند پرزیدنت ترامپ قصد دارد بندی به سیاست‌های سازمان نیروی هوایی ارتش امریکا اضافه کند که بر آن اساس «یهودیان بی‌خدا» برای پیوستن به این نیروها و یا ترفیع گرفتن، باید با رفتار عینی خود ثابت کنند که دست کم به «انجیل عیسی مسیح»م اعتقاد دارند.

در یکی دیگر از پایگاه‌ها، همسر یکی از افسران نیروی دریایی که برای خدمات خود در ارتش مدال افتخار به دست آورده می‌گوید همسرش به خاطر بر سر داشتن نوعی کلاه مردانه مخصوص مسلمان‌ها توسط همکارانش دوره شده و در حالی که آب‌دهان به سمتش پرت می‌کرده‌اند، او را متهم کرده‌اند که یک امریکایی واقعی نیست بلکه تروریست و جاسوس است.

در هر دو مورد قربانی‌ها به واسطه ترس از انتقام و عمل متقابل، از شکایت به مافوقشان صرف‌نظر کرده و به سازمان آزادی مذهبی ارتش شکایت کرده‌اند. سازمان هم شکایات رسمی را به پایگاه‌ها اعلام کرده و به موضوع رسیدگی کرده است.

در اقدام اخیر دیگری ارتش هزاران زوج شرکت‌کننده در یک برنامه تحکیم بنیان خانواده‌ به نام «پیوندهای استوار» را واداشته تا در جلسات نیایش مذهب پروتستان شرکت کنند. از سال ۲۰۱۴ بیش از ۳۷۰۰۰ زوج در این برنامه شرکت کرده‌اند. به تاریخ ۱۹ مه امسال، فرمانده تیپ گارد هوایی ملی، کریستین روفرانو، در ایمیلی به سازمان آزادی مذهبی ارتش گزارش کرد که شکایت‌هایی در این خصوص دریافت کرده و افزود که فرماندهی گارد در صدد بازنگری و فسخ این قانون است.

شکایات بسیار دیگری هم دریافت شده که متأسفانه به آنها رسیدگی نشده است. به عنوان مثال سی و شش نفر از اعضای AFGSC –سازمانی با بیش از ۳۱۰۰۰ نفر پرسنل واقع در پایگاه هوایی بارکس دیل در لوییزیانا، که مسئولیت موشک‌های بالستیک هسته‌ای قاره‌پیما، بمب‌افکن‌های نیروی هوایی و سازماندهی و نگهداری تجهیزات هسته‌ای ارتش را بر عهده دارد- به گنجاندن اجباری دعا و نیایش در برنامه‌های «سال خانواده» معترض شدند.

در ماه مارس هم بیش از صد نفر از نظامیان به نطق ارتشبد جولی بنتز، قائم مقام سازمان مشترک تهدید-دفاع نظامی، در گردهم‌آیی پنجاه و ششمین سالانه نیایش تگزاس اعتراض کردند. وی در بخشی از نطق خود گفته بود: «اما مهم‌ترین امتیاز من این است که امروز اینجا در مقابل خدا و سرور خود ایستاده‌ام، و تمام اعضای سازمانم را هم با خود به پای تخت سلطنتش می‌آورم تا برایشان طلب رحمت، محافظت، عشق برای خود و خانواده‌هاشان، و تمام مشکلات و نگرانی‌های روزمره‌شان داشته باشم.»

از جمله افرادی که به این نطق اعتراض کردند یکی از فرماندهان ارشد ارتش است که در نامه خود به سازمان آزادی مذهبی ارتش نوشته است:«به عنوان کسی که بیش از بیست و پنج سال در لباس رسمی در بخش‌های مختلف ارتش –ازجمله سازمانی که این خانم در حال حاضر قائم مقام آن است- خدمت کرده، نمی‌توانم پیامی نامناسب‌تر و مبهوت‌کننده‌تر از این متصور شوم.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31701

قاب‌نوشته‌ها؛
از شعار با مشت غیرمسلح تا استهلال با چشم مسلح

زیتون-سینا پاکزاد: پشت هر تصویری حرف‌ها نهفته است و گاهی عکس‌هایی ثبت شده در یک ثانیه٬ راه را بر ساعت‌ها تحلیل باز می‌کند. از این پس هر هفته در زیتون مروری بر تصاویر مهم‌ترین رخدادهای ایران در حوزه‌های مختلف خواهیم داشت و در چند خط توضیح می‌دهیم که چرا آن خاص خاص و حائز اهمیت بوده است.

راهپیمایی‌اش کوتاه بود اما حاشیه‌هایی طولانی به همراه داشت. جمعی که حالا گفته شده حدود ۲۵ نفر بودند رییس‌جمهور را مجبور کردند سوار اتومبیل‌ شده و محل را ترک کند. شعارهای مرگ بر آخوند آمریکایی٬ روحانی- بی صدر پیوندتان مبارک آن شعارهایی نبود که انتظار شنیده شدن‌اش در مراسم روز قدس برود. مراسمی که جمهوری اسلامی ان را برای دهه‌ها تبدیل به نمادی از اسراییل ستیزی کرده است امسال به مراسمی برای نمایش تنش‌ها و شکاف‌های داخلی بدل شد. روحانی با چشم‌های خود دید که فشارها علیه‌اش چه اندازه بیشتر شده است. آیت‌الله خامنه‌ای با فرمان «‌آتش به اختیار» مسبب این فشارها بود و علیرغم این که وی از دوقطبی شدن فضای جامعه اعلام نگرانی می‌کند اما با این فرمان عملا به تشدید تنش روی خوش نشان داد. حالا گرچه قوه قضاییه قول داده که با «‌توهین‌کنندگان» به رییس‌جمهور برخورد صورت بگیرد ولی تجربه‌های قبلی گواه آن است که نباید این قول‌ها را جدی گرفت. آتش‌به اختیارها آن‌قدر مصونیت دارند که از تعقیب قضایی نترسند. کافی است نگاهی به فرجام پرونده حمله به سفارت عربستان و انگلستان کنند و شب‌ها با آسودگی بخوابند.

فقط رجزخوانی مداح پیش از نماز عید فطر نبود که به بحث شبکه‌های اجتماعی بدل شد٬ تفنگ کنار دست آیت‌الله خامنه‌ای هم هنگام خطبه‌ها بسیار توجه‌برانگیز شد. او از یک قبضه قناسه استفاده کرده بود که کاربرد نظامی‌اش برای تک‌تیز‌اندازی و هدف زنی دقیق و مستقیم است. با توجه به اختلاف‌های علنی میان او و حسن روحانی که به ویژه پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست ‌جمهوری شدت یافته است٬ استفاده از این سلاح باعث طنز‌نوشته‌های فراوانی شد. بسیاری‌ از کاربران به کنایه نوشته بودند که رهبری از قناسه استفاده کرده و منظورش این است که یک نفر را در صف اول هدف‌‌گیری می‌کند. البته اولین بار نبود که آیت‌الله خامنه‌ای از قناسه در خطبه‌های استفاده می‌کرد و نماز عید فطر دو سال پیش هم همین نوع سلاح کنار دست‌اش قرار داشت. استفاده از سلاح هنگام سخنرانی‌ نوعی نماد برای نمایش قدرت و اقتدار است. در بین علمای شیعه این حدیث از امام صادق به عنوان دلیلی بر استفاده از سلاح هنگام خطبه‌ها است که «هرگاه در روز جمعه هفت نفر بودند پس نماز جمعه را با جماعت بخوانید و امام جمعه برد بپوشد و عمامه بر سر بگذارد و بر کمان یا عصایی (اسلحه) تکیه کند». با این حال مشخص نیست که تغییر مدل سلاح‌ها در سخنرانی‌های مختلف با چه معیارهایی صورت می‌گیرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31650

شریعتی در فضای حوزه علمیه مشهد
حسن فرشتیان

دکترعلی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) زاده «کویرِ مزینانِ خراسان» بود، بزرگ شده «مشهد» و برآمده از «شهر شهادت». در نتیجه، حوزه علمیه مشهد نمی توانست نسبت به آرای وی در مورد حوزه های علمیه و روحانیت بی تفاوت باشد. نخستین درس های اسلامشناسی وی نیز در دانشگاه مشهد برگزار شده بود. شریعتی نیز، نه تنها به حوزه های اسلامشناسی که تقریبا در انحصار روحانیت بود وارد شده بود، بلکه نقدهای تند و شدیدی به ساختار حوزه ها و به مرجعیت روحانیت داشت. این پارامترها، دست به دست هم داده بود تا حوزه مشهد نگاه ویژه ای به شریعتی داشته باشد و در برهه ای، نگاه یک طلبه و یک روحانی به شریعتی، می توانست ملاک و معیاری در داوری اجمالی نسبت به مواضع اعتقادی و سیاسی آن روحانی قرار بگیرد. از سویی دیگر، داوری حوزه مشهد نسبت به شریعتی که برآمده از آن شهر بود، می توانست در داوری علمای سایر بلاد نقش مهمی را ایفا کند.

اول- فضای حوزه مشهد در واپسین سال های پیش از انقلاب
حوزه علمیه مشهد، در سال های پیش از انقلاب، در قیاس با حوزه علمیه قم، دو تفاوت اساسی داشت، نخست اینکه فضای غالب حوزه مشهد، فضایی «ضدِ فلسفه» بود و دیگر آن که حوزه مشهد، حوزه ای «غیرسیاسی» تلقی می شد.

در سده پیشین، حوزه مشهد در ادبیات و فلسفه سرآمدِ حوزه های علمیه محسوب می شد. ولی پس از آن، به ویژه در زمان میرزا مهدی اصفهانی (۱۲۶۴-۱۳۲۴) فضای غالب، فضایی ضد فلسفه شد. آشیخ مجتبی قزوینی (۱۲۷۹-۱۳۴۶) و آمیرزا هاشم قزوینی (۱۲۷۰-۱۳۳۹) همین مسیر ضدفلسفه را مروج شدند. نسل شاگردان ایشان که از اساتید نسل ما بودند، مروج مکتبی شدند که بعدها به نام «مکتب تفکیک» مشهور شد که از پیشقراولان آن آقای محمدرضا حکیمی (۱۳۱۴)، وصی فرهنگی دکتر شریعتی، بود. اکنون از میراث داران برجسته آن مکتب در حوزه علمیه مشهد، آیت الله سیدجعفر سیدان (۱۳۱۳) می باشد. مروجان و هواداران فلسفه، مثل سیدجلال‌الدین آشتیانی (۱۳۰۴-۱۳۸۴) در حوزه مشهد، معدود و اندک بودند.

فضای غیرسیاسی حوزه مشهد، به ویژه در سال های واپسین زعامت آیت الله سیدمحمدهادی میلانی (۱۲۷۳-۱۳۵۴) شدت گرفت. ایشان هرچند در برهه هایی سیاسی بود و در جریان حوادث سال ۱۳۴۲ به حمایت از آیت الله سیدروح الله خمینی (۱۲۸۱-۱۳۶۸) برخاسته بود ولی در سال های اخیر عمرشان، گرایش کمتر سیاسی داشتند.

در سال های نزدیک به پیروزی انقلاب، سیاسیون حوزه مشهد، نه در میان مراجع نامدار حوزه مشهد، بلکه در میان اساتید درجه بعدی بودند که اساتید دروس سطح محسوب می شدند نه اساتید دروس خارج. در میان این اساتید دروس سطح، چهار نام برجسته تر بود: آقایان عباس واعظ طبسی (۱۳۱۴-۱۳۹۴)، محمدرضا محامی (۱۳۱۰-۱۳۷۷)، سیدعبدالکریم هاشمی نژاد (۱۳۱۱-۱۳۶۰) و سیدعلی خامنه ای (۱۳۱۸).

هر کدام از این چهار تن، رهبری شیوه و منشی خاص از فعالیت سیاسی را عهده دار بوده و یا نمایندگی می کردند. آقای طبسی، واعظ و سخنران نزدیک به بیوت مراجع بود. آقای محامی، نماینده آیت الله خمینی و فعال در وجوهات و کمک به مبارزین بود. آقای هاشمی نژاد، سخنران و خطیبی مباحثه گر در زمینه امور اعتقادی بود. آقای خامنه ای سخنران و مفسّر قرآنی بود که بیش از آنکه در میان حوزویان مطرح باشد تفاسیر سیاسی و انقلابی وی در بین دانشجویان مطرح بود.

بیوت مراجع به شکل کاملا یکدستی با شریعتی مشکل داشتند. در میان مراجع، آیت الله میلانی به عنوان مرجعی روشن اندیش مطرح بود و حتی از پدر دکتر شریعتی، استاد محمد تقی شریعتی (۱۲۸۶-۱۳۶۶) برای سخنرانی در مراسم مذهبی خویش دعوت می کرد.[۱] دعوت از یک فرد مکلا برای سخنرانی در بیت مرجعیت، بی سابقه و یا کم سابقه بود. ولی اندک اندک فاصله با شریعتی پدر و پسر آن چنان شد، که از آیت الله میلانی بر علیه شریعتی فتوا گرفتند و شریعتی نیز بی مهابا و با گفتمانی گزنده به وی تاخت. نقدهای تند و تیز و گفتمان گزنده شریعتی نسبت به برخی مراجع و رفرانس های حوزوی، تاثیر بسیار منفی گذاشته بود. به ویژه در مشهد با توجه به جو ضد فلسفی و گرایش به اخباری گری، نقد شریعتی به علامه مجلسی، می توانست موجبات تکفیر وی را فراهم آورد. نقد وی به آیت الله میلانی که در مشهد از نفوذ بالایی برخوردار بود، تاثیرات خویش را گذاشته بود. منتقدین به این سنخ از نوشته های شریعتی استناد می کردند که وی اظهار داشته بود که «من گاندی آتش‌پرست را بیشتر لایق شیعه بودن می‌دانم… از مرجع عالی‌قدر تقلید شیعه حضرت آیت الله‌العظمی میلانی که تا کنون هرچه فتوا داده است در راه تفرقه مسلمین بوده …. و ولایت برایش مقام نام و دکان نان و چماق دست بوده است، به تشیع نزدیک ‌تر است[۲]». این گفتمان وی، نه تنها موقعیتش را در نزد روحانیت تضعیف کرد بلکه با توجه به جایگاه آیت الله میلانی در حوزه مشهد، روحانیت مشهد از گفتمان وی احساس خطر کرد و سبب شد که روحانیون غیرسیاسی درجه بعد از بیوت م

راجع، نیز به شیوه مراجع، کاملا و صراحتا برعلیه شریعتی موضع بگیرند.

در میان روحانیون سیاسی و مبارز، آقای خامنه ای از معدود روحانیونی بود که به صراحت از شریعتی حمایت می کرد و بر همدلی خویش با شریعتی مباهات می کرد.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31738

«بنی‌صدر» کیست؟
ابراهیم نبوی

آیا بنی صدر سازی پروژه رهبری است؟ / قسمت دوم

در قسمت قبل نوشتم که به گمان من بنی‌صدر سازی پروژه آیت‌الله خامنه‌ای نیست. اما آنچه این روزها با آن مواجه هستیم، نام ابوالحسن بنی‌صدر است که به تواتر در اخبار می‌آید و با تجربه‌های گوناگونی که من در این مدت در چند رسانه اجتماعی فیس‌بوک، اینستاگرام و توییتر داشتم، به این نتیجه رسیدم که تقریبا بخش اعظم و شاید بیش از هفتاد درصد کامنت‌گذاران براساس ارزیابی من اصولا هیچ اطلاع و فهم روشنی درباره ابوالحسن بنی صدر، نخستین رئیس جمهور ایران ندارند. برخی از آنان شنیده‌اند که بنی صدر خائن، همکار عراق و مجاهدین خلق و تروریست‌هاست و برخی دیگر که موضع آنتی دارند، با این تحلیل که هر کس جمهوری اسلامی در موردش نظر مخالفی بدهد، لابد آدم خوبی است، بطور کلی بنی‌صدر را خوب، شریف، روشنفکر و مردمی می‌دانند. اما نه آنها که او را شریف می‌دانند دلیلی برای خودشان دارند، نه آنها که وی را خائن می‌دانند دلایلی جز تبلیغات حکومتی دارند. لازم است من در این بخش پیش از آنکه به تحلیل شرایط کنونی کشور بپردازم قصد دارم به دو موضوع اشاره کنم. نخست اینکه بنی‌صدر کیست که رهبری روحانی را از شبیه شدن به او برحذر داشته است. و دیگر اینکه چرا بنی‌صدر یک چراغ خطر برای روسای جمهور است. و اینکه اصولگرایان بطور جدی دوست دارند سرنوشت بنی‌صدر، یعنی تصویب طرح عدم کفایت سیاسی و برکناری رئیس جمهوری توسط مجلس و رهبری را به عنوان استراتژی خود در این دوره انجام دهند.

ابوالحسن بنی صدر که بود؟

پیش از هر چیز خاطرنشان کنم که من از سال ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ با آثار بنی‌صدر آشنا شدم و بطور جدی همه کتاب‌هایی که توسط او منتشر می‌شد، می‌خواندم و تا مدت‌ها پس از انتخاب او من مثل دیگر همفکرانم در دانشگاه شیراز بنی‌صدری به معنای مشخص کلمه در آن روزها بودیم. کلمه به کلمه و به دقت او را می‌شناختم. و به‌طور جدی زمانی با او فاصله گرفتم که بنی‌صدر به سوی مجاهدین خلق رفت و بحران آغاز شد. پس از خروج از ایران نیز در یک گفتگوی مفصل دو سه ساعته با بنی‌صدر گفتگویی کردم که در حال حاضر روی یوتیوب است و گمان می‌کنم گفتگوی خوبی بود. لذا روایتی که از بنی‌صدر خواهم گفت از نظر خودم روایتی دقیق است، اما این را هم می‌دانم که از نظر دیگران ممکن است این روایت دقیق نباشد و طبق تجربیاتی که دارم می‌دانم که بنی صدر و طرفدارانش ممکن است به این نوشته نقدی وارد بیاورند، که پیشاپیش از آن استقبال می‌کنم و پاسخ خواهم داد.

ابوالحسن بنی‌صدر دانشجوی فعال سیاسی عضو جبهه ملی که پس از رفتن از ایران در پاریس اقامت کرده و به تحصیل در رشته جامعه‌شناسی پرداخته بود، یکی از دانشجویان فعال در تشکیلات دانشجویان مسلمان بیرون کشور بود. وی نزدیکی بسیاری با آیت‌الله خمینی داشت و تحقیقات و تالیفات بسیاری را تا پیش از انقلاب ایران انجام داده بود. وی از نظر ایدئولوژیک بیشترین نزدیکی را به انقلاب ایران و آیت‌الله خمینی داشت. تالیفات وی که مانند اغلب فعالان مسلمان طرفدار آیت الله خمینی بر اساس مخالفت‌شان با کمونیست‌ها و مجاهدین خلق صورت گرفته بود، در واقع پاسخ‌هایی بود به آثار ایدئولوژیک مجاهدین خلق که اکثرا تقلیدی از اندیشه مارکسیستی به شمار می‌آمد. وی بنیان اندیشه‌هایی مانند حکومت اسلامی، اقتصاد توحیدی، موضوع منافق بودن و التقاطی بودن مجاهدین، نظریه موازنه منفی که سال‌ها اساس سیاست خارجی ایران قرار گرفت وانکار ضرورت آزادی و توصیف آن در محدوده استقلال و دشمنی کلاسیک با غرب و حکومت دینی بود، را بنی‌صدر بنیان نخاد. بعدها بخش مهمی از نظریات وی تا سال‌ها پس از رفتن وی از حکومت و ایران، به عنوان بخش‌های زیان‌آور سیاست‌های جمهوری اسلامی ماند و منشاء جریانات بسیاری در زندگی سیاسی و اجتماعی ایران شد.

بیشترین نقش بنی‌صدر در جریان سفر آیت‌الله خمینی به فرانسه دیده شد. وی که به گفته احمد سلامتیان همیشه سودای ریاست جمهوری ایران را داشت و به همین دلیل به شوخی توسط دوستانش «موسیو لو پرزیدان»( آقای رئیس‌جمهور) خوانده می‌شد، زمانی که آیت‌الله خمینی پس از آغاز تظاهرات انقلابی در ایران مجبور به خروج از عراق شد، میزبان آیت‌الله در پاریس شد و به گفته خودش تلاش کرد برای ایجاد چهره‌ای زیبا و دموکرات از آیت‌الله خمینی رابط وی با روزنامه نگاران و مطبوعاتی‌های جهان شود و از این طریق اهمیت ویژه‌ای یافت. بنی‌صدر چنانچه خودش نیز پذیرفته است در پاریس کوشش کرد با کنترل آیت‌الله خمینی در مواجهه با مطبوعات از وی چهره‌ای دموکرات با اسلامی زیبا نشان دهد.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31732

گفتگو با سید علی اکبر موسوی خوئینی؛
آتش به اختیار‌ها امکان تخطی استراتژیک ندارند

زیتون- ریبوار کوهستانی: بالا گرفتن مجادلات کلامی بین رهبری و رئیس جمهور ایران در چند هفته اخیر به این پرسش دامن زده است که بیان این اختلاف نظرها از تریبون‌های عمومی به معنای اعلام جنگ رهبر جمهوری اسلامی به رییس‌جمهور است یا این را باید تنها به عنوان بخشی از بازی قدرت جاری در جمهوری اسلامی ارزیابی کرد؟
آیا در تاریح جمهوری اسلامی سابقه داشته است اختلافات بین مقام‌های ارشد نظام سیاسی در این حد علنی و رسانه‌ای شود؟ آتش این مجادلات و سخنرانی‌های متقابل پس از مدتی فروکش خواهد کرد یا باید انتظار داشت رهبری و جریان نزدیک به او به صورت عملی با حسن روحانی برخورد کنند؟
سید علی‌اکبر موسوی (خوئینی) معتقد است که علنی شدن این اختلاف نظرها را باید مثبت ارزیابی کرد و باید امیدوار بود سپاه با بازگشت به وظایف قانونی خود در عرصه امنیت و مقابله با تهدیدات خارجی کشور٬ اعتبار خود را بازیابد و از این دعواهای سیاسی فاصله بگیرد.

متن کامل گفتگو را در پی بخوانید.

صحبت‌های چند هفته اخیر رییس جمهوری ایران از سویی و رهبری ایران از سوی دیگر٬ حکایت از وجود اختلاف نظر بین دو طرف می‌کند، کشیده شدن اختلاف‌ها به تریبون‌های عمومی و در نهایت حملات لفظی روز عید فطر به اقای روحانی از نظر شما چه معنی دارد و چه برداشتی از آن می‌توان کرد؟
اول اینکه به نظرم این بحث‌های مناظره‌گونه علنی نشان از عدم پیشرفت و توافق بر سر موضوع‌هایی خاص و البته مهم در جلسات هفتگی خصوصی میان رهبری و رییس جمهور است. ریشه آن به تضاد ساختاری قانون اساسی در شفاف نبودن اختیارات رهبری و نهادهای تحت امر وی و رییس جمهور برمی‌گردد.

درکنار آن باید پس‌لرزه‌های بهم خوردن توازن قدرت به نفع اکثریت مردم پس از انتخابات و البته خط و نشان کشی (به اصطلاح ایرانی آن تلاش ناموفق در کشتن گربه دم حجله!) و نتیجه ناموفق تلاش در تحمیل وزرای نامتناسب با خواست ملت در بستن کابینه بعدی را هم مدنظر داشت.

در ثانی مشروط به اینکه سران و عقلای دو طیف به قاعده و قوانین عرفی بحث علنی از قبیل رعایت ادب و احترام به عقاید متفاوت و رواداری و تحمل یکدیگر قائل باشند جای چندان نگرانی نیست و حتی نشان از نوعی بلوغ درفرهنگ سیاسی کشور خواهد بود. (مواضع ترمزبریده‌های دوطیف حاشیه‌ای خواهد بود و فاقد اهمیت)

دلیل اصلی بنده البته آن است که هم اصلاح طلبان از تجربه‌های گذشته درس گرفته‌اند و هم روحانی.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31692

ادامه نبرد قدرت پشت خاکریز‌های انتخابات
زیتون-سینا پاکزاد: فضای سیاسی کشور پر شده از سخنرانی‌های کنایه‌داری که مخاطبانش نه در میان حضار بلکه در در راس نهاد، سازمان و بخشی از کانون قدرت قرار دارند.

حسن روحانی در جمع اساتید دانشگاهها و فعالان اقتصادی سخنرانی می‌کند اما مخاطبانش در سپاه و نهادهای انتصابیِ بی‌ارتباط با رای مردم قرار دارند، آملی لاریجانی در جمع معاونانش سخن می‌گوید اما مخاطب‌اش در میدان پاستور نشسته و…

مخاطبان باید و نبایدها

در این میان شاید بتوان آنجایی که آیت‌الله خامنه‌ای در جریان دیدار رمضانی‌اش با مسوولان و کارگزاران نظام در حین سخنرانی به سمت روحانی سر برمی‌گرداند و او را «مخاطب بایدها» معرفی می‌کند تنها نمونه‌ای برشمرد که گوینده و مخاطب هر دو در یک جلسه و یک مکان حضور داشتند.

این روزها کسی از خیر پاسخگویی و واکنش به طعنه‌ها نمیگذرد، هر مسوولی امروز کنایه‌ای بزند در سریع‌ترین زمان پاسخ‌اش را از مخاطب مسوول در فلان نهاد و ارگان می‌گیرد.

همچنین در اثنای این بگومگوها٬ دو طرف یکدیگر را به برخورد گزینشی متهم می‌کنند. رسانه‌های اصولگرا می‌نویسند که دولت دهان منتقدان را می‌بندد و حامیان دولت معتقدند که رواداری با منتقدان از حد گذشته است. در این راستا آخرین اظهارنظر مقامی بلندپایه متعلق به جعفر منتظری دادستان کل کشور است. هرچند سرعت واکنش‌ها به‌قدری است که شاید در لحظه انتشار این گزارش این آخرین اظهارنظر نباشد. او می‌گوید: «ما نباید گزینشی عمل کنیم؛ جریان‌های طرفدار رییس جمهور در جریان توهین به رییس جمهور همانطور رفتار کنند که اگر به رییس قوه قضاییه توهین می‌شد رفتار می‌کردند.»

محمدباقر قالیباف، شهردار تهران نیز چهارشنبه گذشته در اظهاراتی شبیه دادستان گفته بود «همان‌قدر که اهانت به آقای رییس‌جمهور در روز قدس اسباب تاسف و قطعا محکوم است، تلاش برای ساکت کردن صدای منتقدان هم نادرست است.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31747

رویاروی «رویا» – بخش سوم

سلسله گفت‌و‌گو‌هایی با عبدالکریم سروش درباره نظریه «رویاهای رسولانه»

***

زیتون–افسانه فرامرزی: سال گذشته، در حالی که سه سال از انتشار سلسله مقالات «محمد(ص) راوی رویاهای رسولانه» در سایت «جرس» گذشته بود، گفت‌و‌گوی تلویزیونی عبدالکریم سروش با عبدالعلی بازرگان در برنامه‌ی «پرگار»، فرضیه «رویاهای رسولانه» را به تمامی به عرصه‌ی عمومی کشاند. این فرضیه که در زمان انتشار نیز با واکنش‌های محدودتری روبرو شده بود، این بار معرکه‌ی آرا شد، تا تعدادی از اندیشمندان آن را موجه دانسته و از آن دفاع کنند و در مقابل بسیاری از صاحب‌نظران به نقد و رد آن بپرداختند.

زیتون می کوشد در این سلسه گفت‌و‌گو‌ها با عبدالکریم سروش، ضمن «صورت‌بندی» و «طرح» بعضی از انتقادات، مجالی فراهم شود که صاحب فرضیه بتواند منظور خود را در مواردی با تفضیل و روشنی بیشتری بیان کند و به انتقادات وارده شده به فرضیه‌ی خویش بپردازد.

در «بخش نخست» این گفت‌و‌گو‌ها ضمن بازخوانی نظریه‌های «قبض و بسط» و «تجربه نبوی»، خوانش «حسین واله» از فرضیه «رویاهای رسولانه»، به سنجش صاحب فرضیه گذاشته شد. در بخش دوم، انتقادات «محسن کدیور» به این فرضیه را با عبدالکریم سروش در میان گذاشتیم.

اینک در بخش سوم به انتقادات حسن انصاری می پردازیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31759

شریعتی اسم مستعار خمینی شد
گزارش از میزگرد «بازخوانی شریعتی، عدالت اجتماعی و ضرورت احیای چپ اسلامی»

زیتون-طاها پارسا: «هر جا که بروی شریعتی دست از سرت بر نمی دارد». این را همسر یوسفی اشکوری به او گفته است. کسی که برای دهه‌های متمادی نامش با شریعتی پیوند خورده و امسال هم «کمیته یادمان چهلمین سالگرد دکتر علی شریعتی» را در خارج کشور تاسیس کرده تا به بهانه‌ی چهلمین سالگرد درگذشت شریعتی، با انتشار کتاب و مقاله و برگزاری مراسم‌ها و ساخت نماهنگ، یاد و آثار او را زنده نگه دارد. رضا علیجانی، حسن فرشتیان، مرتضی کاظمیان و جواد اکبرین دیگر اعضا این کمیته‌اند و اولین نشست‌شان را در اروپا در آلمان برگزار می‌کنند.

علاقمندان شریعتی یکی یکی از راه می‌رسند. میانگین سنی نسبتا بالاست. نشستی چند ساعته در شهر کلن کافی است که در جمع کسانی بنشینی که هنوز مرگ شریعتی را باور نکرده‌اند. می‌گویند نشان به آن نشان که چهل سال پس از درگذشت او هنوز هم خانواده‌اش امکان برگزاری مراسم یادمانش در حسینیه‌ی ارشاد را ندارند. در دهه‌های اخیر، کمتر روشنفکری توانسته است مانند «دکتر شریعتی» معرکه‌ی آراء بشود و کمتر اندیشمندی را می‌توان سراغ گرفت که مانند علی شریعتی مورد استفاده جریان‌ها و محافل مختلف و گاه متضاد قرار گرفته باشد. رضا علیجانی اسمش را می‌گذارد «برخورد سلف سرویسی» با شریعتی، محمدرضا نیکفر هم از «شهادت» شریعتی به دست دو گروه سخن می‌گوید و محمد باقر تلغری‌زاده هم از «صد نوع برداشت» از شریعتی یاد می‌کند.

همه چیز مطابق معمول پیش می‌رود، مشکل صدا و تصویر، نشست را کمی به تاخیر می‌اندازد. بالاخره مرتضی کاظمیان، مجری مراسم و از اعضا کمیته یادمان، پشت تریبون می‌رود. در یک مقدمه نسبتا طولانی موضوع نشست و میزگرد را معرفی می کند: «بازخوانی شریعتی و نسبت دیدگاه‌های او با عدالت اجتماعی و نیز ضرورت احیای چپ اسلامی». یک‌ جا هم کتاب «شریعتی، امروز و آینده ما» را بالا می‌گیرد و نشان می‌دهد؛ حاوی ۱۷ مقاله است و به همت کمیته‌ی یادمان منتشر شده است. شرکت‌کنندگان در میزگرد را معرفی می‌کند؛ بناست هر کدام نیم‌ساعتی سخن بگویند و آن‌گاه مورد پرسش و پاسخ قرار گیرند. محمدباقر تلغری زاده، دکترای فلسفه؛ محمدرضا نیکفر، دکترای فلسفه و سردبیر رادیو زمانه و رضا علیجانی، عضو شورای ملی مذهبی.

مجری برنامه، حسن یوسفی اشکوری را دعوت می‌کند که به رسم میزبانی خیر مقدمی بگوید. پشت تریبون که قرار می‌گیرد، سخنش را با سه‌گانه‌ی مشهور شریعتی آغاز می کند «عرفان، برابری، آزادی». می گوید انگیزه ی آنان در کمیته‌ی یادما، هم نوعی تکریم و تجلیل و ادای دین شخصی به شریعتی بوده است و هم ضرورتی که در شرایط امروز و جهان برای «رسیدن به عدالت و برابری و نفی هر گونه تبعیض» وجود دارد. بر این مبنا، از تعبیر «بازگشت به شریعتی» سخن می‌گوید و سخنانش را با «عرفان، برابری، آزادی» تمام می‌کند. یادم باشد همسرش را که دیدم بگویم «هر جا که برود، دست از سر شریعتی بر نمی‌دارد».

مشروح سخنان ارائه شده در این نشست را در ادامه بخوانید:

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31798

🍃 بازداشت صلاح‌الدین خدیو، روزنامه‌نگار و فعال مدنی، در مهاباد

زیتون– صلاح‌الدین خدیو، روزنامه‌نگار، فعال مدنی و نویسنده کرد، روز سه‌شنبه ۱۳ تیر، در شهر مهاباد بازداشت شد.

یک منبع آگاه، ضمن تایید این خبر به زیتون گفت که نزدیکان خدیو نتوانسته‌اند از نهاد بازداشت‌کننده و محل نگهداری او اطلاعی به‌دست بیاورند.

اداره اطلاعات مهاباد، ضمن اظهار بی‌اطلاعی از دستگیری این فعال مدنی، به خانواده‌ی او گفته است که ممکن است به‌وسیله‌ی اطلاعات سپاه بازداشت و به ارومیه منتقل شده باشد.

سایت محلی «چاو نیوز» به نقل از منابع آگاه نوشته است که ساعاتی پس از بازداشت خدیو، چند مامور امنیتی به منزل او مراجعه کرده، کامپیوتر و تعدادی از اسناد و مدارک شخصی او را با خود برده‌اند.

http://zeitoons.com/31889

برخورد سلف‌سرویسی با روشنفکران و سیاستمداران
طاها پارسا

۱. مولوی می‌گوید«هر کسی از ظن خود شد یار من ». مراد مولوی در اینجا تفسیر و تاویل است یا حداکثر نوعی هرمنوتیک. همان کاری که طبیعی است و البته گریز ناپذیر. همه‌ی ما از پدیده‌ها، موضوع‌ها و شخصیت‌ها ،رفتارها و «متن‌ها» تفسیر و تاویلی داریم، چه بسا انحصاری و اختصاصی. موضوع این یادداشت، ارتباطی با این مفهوم ندارد.

۲. بسیاری از روشنفکران و سیاستمداران نامی، در حیات فکری و سیاسی خود به موضوعات عدیده‌ای ورود کرده‌اند و رفتارها و کنش‌های متعددی داشته اند. در یک یاددداشت، مقاله و حتی یک کتاب بررسی همه‌ی ابعاد و اجزا دستگاه فکری و شبکه‌ی باور و کنش‌ها و تصمیم‌های روشنفکران و سیاستمداران نامی، عملی نیست. لذا طبیعی است که امکان طرح همه‌ی موضوع‌های مرتبط با آن‌ها در یک نوشتار ممکن نباشد. نگارنده‌ی این یادداشت، به این نکته واقف است و در این‌جا سخن دیگری دارد.

۳. کورت گودل، ریاضی‌دان و منطق‌دان آلمانی زبان، در سن ۲۵ سالگی یکی از رویاهای بشریت را به باد داد. در یک تعبیر عمومی و کاربردی می‌توان گفت که گودل ثابت کرد: در «متن»های پیچیده نباید به دنبال «سازگاری» بگردیم، چون چنین متن‌هایی وجود ندارند و حتی اگر وجود هم داشته باشند، نمی‌توانیم این «سازگاری» را ثابت کنیم. روشنفکران و سیاستمدارن نیز به‌سان یک «متن» سازگار نیستند. اغلب مجموعه پیچیده‌ای از رفتارها و گفتارهای آنان وجود دارد که «حتما» ناسازگار است و تلاش برای نشان دادن سازگاری آن‌ها، منجر به رویاپردازی و خلق موجودات موهومی می‌شود که نسبتی با سوژه اصلی ندارند. بر این مبنا کسانی که می‌کوشند همه‌ی رفتارها و گفتارهای یکی از ابنا بشر را توجیه و سازگار با هم نشان دهند، باد می‌پیمایند. این بادپیمایی البته بسیار رایج است تا جایی که بسیاری از تفسیرهای دینی و روایت‌های تاریخی، خود به «ساختارهای استدلالی» تبدیل شده‌اند که وظیفه ی اثبات و تامین مراد ظن و گمان نویسنده را بر عهده دارند و نه نشان دادن بخشی از حقیقت و یا تاریخ.

۴. موضوع اصلی این یادداشت، «برخورد سلف سرویسی*» با روشنفکران و سیاستمداران است. احتمالا همه‌ی ما دست کم یک‌بار در سلف سرویس غذا خورده ایم و با میل و سلیقه‌ی خود از روی میزهای غذا، خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های مورد علاقه‌ی خود را کشیده و چشم‌مان را بر بعضی از خوراکی‌های روی میز بسته‌ایم و آنها را نادیده گرفته‌ایم، چون طعم‌شان به «مذاق» ما خوش نیامده است. اکنون تصور کنید که یک روشنفکر یا سیاستمدار مجموعه‌ای از گفتارها، رفتارها، افکار و مواضع سیاسی خود را روی میزهایی چیده است و از ما می‌خواهد تعارف نکنیم و هر چه دوست داریم برداریم. واضح است فرزندان و نزدیکان و دوستداران آن روشنفکر بخش‌هایی را بر می‌دارند که بتوانند در پناه آن برای خود هویتی بیابند و یا به نام و نان و نوایی برسند و یا بتوانند به کمک آن میراث‌دار پدر و مدافع آثار او باشند. مخالفان هم البته جبران می‌کنند و بخش‌هایی را در ظرف غذای خود می‌کشند که به کمک آن بتوانند میراث کشی کرده و صاحب آن گفتار و رفتار را تخریب کنند. بدیهی است که ظرف غذای هیچ‌کدام از این دو گروه، معرف میز غذای سلف سرویس نیست و طعم و کیفیت معرفی شده به وسیله آن‌ها اعتبار علمی ندارد و محل اعتنا نیست.

۵. در ماه های خرداد و تیر، نام تعدادی از شخصیت‌های فکری و سیاسی ایرانی بیش از همیشه به گوش می‌خورد. در این دو ماه کسانی چون علی شریعتی، روح الله خمینی، محمد بهشتی و ابوالحسن بنی صدر یا درگذشته اند و یا مقطع مهمی از زندگی خود را گذرانده‌اند و به همین خاطر می‌توان شاهد روایت‌های متعددی از زندگی و کارنامه‌ی فکری و عملی آنان بود. و از قضا آنچه در این میان بیش از هر چیز به چشم می‌آید، برخورد سلف سرویسی با آنان است.

۶. «برخورد سلف سرویسی» را می توان آسیب‌شناسی کرد. به تعبیر تاجزاده یکی از اشتباهات ما این بود که مناسبات عصر عصمت را به مناسبات عصر غیبت تعمیم دادیم. مفهوم عصمت و معصوم‌یابی و معصوم‌سازی یکی از علل برخورد سلف سرویسی با شخصیت‌های فکری و سیاسی است، به همین خاطر برای حسن خمینی تصور اینکه پدر بزرگش فتوای اعدام های ۶۷ را صادر کرده است غیر ممکن می‌نماید و در توجیه ان می کوشد. و یا فرزندان بهشتی نمی توانند چشم بر نقش او در استقرار نهاد ولایت فقیه بگشایند.
کاریزمای بسیاری از این شخصیت‌ها، دیگر علت این برخوردهای سلف سرویسی است. عبدالکریم سروش در مستند بی‌بی‌سی فارسی هنگامی که لحظه‌ی دیدار خود با آیت الله خمینی را روایت می‌کند او را «موجودی فراگیرنده و رعب‌آوری» می‌خواند که «برای مدت کوتاهی او را سر جای خود میخکوب کرده» است، و شاید به همین علت حتی در سال‌هایی که اوج معلمی او در نقد اندیشه و سیاست‌ها بود باز هم خمینی را «آفتاب دیروز و کیمای امروز» می‌خواند.
متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/3191

بازگشت سردار ناکام از سیاست به قرارگاه سرکوب
فراز و فرود اسماعیل کوثری؛

زیتون-احسان مهرابی: ۲۶ بهمن ۸۹ اولین نماینده‌ای بود که پشت جایگاه ناطقان مجلس رفت و شعار«مرگ بر موسوی و خاتمی و کروبی» سر داد. نماینده سابق اما اینک به پادگان بازگشته است. در دوره سرداری هم افتخارش این بوده که محمد ابراهیم همت به او می‌گفته «محمد کوثری،خاک بر سرت با این جنگیدنت».

فرماندهان لشکر ۲۷ محمد رسول الله تهران از جمله مشهورترین فرماندهان سپاه پاسدارانند، به خصوص احمد متوسلیان و محمد ابراهیم همت. محمد کوثری پس از این دو٬ فرمانده لشگر ۲۷ محمد رسول‌الله شد و برخلاف دو فرمانده قبل زنده ماند و دوره فرماندهی‌اش طولانی بود. او حتی در یک عملیات شش تیر خورد اما در نهایت زنده ماند.
از همین رو در بحبوبه درگیری‌های سیاسی سال ۸۸ فاطمه چهل امیرانی، همسرحمید باکری به نقل از خود و همسر محمد ابراهیم همت به شوخی و جدی نوشت که حتما «ریگی به کفش»کوثری بوده که مانند دو فرمانده دیگر کشته یا به تعبیر او شهید نشده است.

بعدها مراد ویسی، روزنامه نگار رادیو فردا، در صفحه فیس بوک خود نوشت که محمد کوثری همه جا با افتخار می‌گفته، همت فرمانده‌اش بوده و آن قدر به او نزدیک که در بی‌سیم داده می‌زده «ممد کوثری خاک تو سرت با این جنگیدنت».
لشگر ۲۷ محمد رسول الله یکی از لشگرهای مهم ایران بود و قاعدتا محمد کوثری به عنوان یکی از فرماندهان رابطه نزدیک با اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان فرمانده جنگ داشت. در کتاب خاطرات هاشمی چندین بار به نام او اشاره شده، از جمله اینکه کوثری «نجیبانه» از عدم هماهنگی لشکرهای سیدالشهدا و ۲۵ کربلا در یک عملیات «شاکی» بوده است.
محمد کوثری اما در دوره نمایندگی مجلس بارها به هاشمی رفسنجانی حمله کرد. به جز موضوع‌های سیاسی، کینه کوثری از بازداشت چند ساعته‌اش در سال ۶۸ به دلیل تخلیه نکردن یکی از املاک وزارت کشاورزی در این حملات بی تاثیر نبود. کوثری٬ هاشمی رفسنجانی را عامل بازداشت خود می‌داند اما هاشمی اعلام کرد که مسبب آزادی او بوده نه بازداشت‌اش.
پس از جنگ ایران و عراق کوثری نیز مانند تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران راه سیاست را در پیش گرفت٬ هر چند برخلاف برخی از فرماندهان از جمله محمد باقر ذوالقدر،یحیی رحیم صفوی و حسین نجات اظهار نظر و سخنرانی سیاسی نمی کرد، اما نامش در خاطرات مشهور حجت الاسلام محمد پروازی به عنوان یکی از حامیان گروه انصار حزب الله مطرح شده است.
پروازی بعدها در مصاحبه با روزنامه شرق گفت که محمد کوثری در دوره جنگ و زمانی که فرمانده لشکر شده بود، نیروهای مشهور به چپ را حذف کرده و به او گفته به قم بازگردد، اما بعد از مدتی به او اجازه داده در لشکر بماند.
کوثری همچنین از جمله ۲۴ فرمانده ارشد سپاه پاسداران بود که پس از حوادث کوی دانشگاه تهران در سال ۷۸ در نامه به محمد خاتمی، رییس‌جمهور وقت، خواستار برخورد با معترضان شدند و تهدید کردند که «کاسه‌ صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را در صورت عدم رسیدگی، بر خود جایز نمی‌دانیم».
محمد کوثری در فضای عمومی با ورود به مجلس هشتم مشهور شد. در مجلس اما به نام اسماعیل کوثری شناخته می‌شد و تنها افرادی که او را از سابق می‌شناختند، با نام محمد کوثری خطابش می کردند.
کوثری عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و مدتی نایب رئیس این کمیسیون بود. هر چند که مواضع سیاسی‌اش نزدیک به اعضای جبهه پایداری بود اما در خصوصیات فردی روحیاتش با آنان تفاوت داشت و مانند برخی از آنان از جمله روح الله حسینیان تندخو نبود.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/31875

اوین ما، اوین آن‌ها!
به بهانه انتشار خبر بازدید 45 سفیر از زندان اوین؛

ناراحت‌ها و شرهای بند را پیچ می‌کنند، تراجنسیتی‌ها را هم. متفاوت‌ها را، آن‌ها که زیادی نشئه‌اند یا زیادی خمار. آنان که از توده یک‌شکل بیرون زده و دیده می‌شوند، در غذا به دنبال گوشت می‌گردند و سر تخت دعوا راه می‌اندازند و نوبتی کف‌خواب نمی‌شوند، در صف دسشویی، حمام و فروشگاه نمی‌ایستند، زبان‌درازها را.

اینکه همه را با هم صدا کنند عجیب است. معمولا برای انفرادی می‌برندشان وقتی که دعوایی راه انداخته باشند، آن هم تک تک. این‌که با هم بروند لابد داستان چیز دیگری است آن هم در یک روز آرام و عادی بند. می‌گویند که بروند بخش فرهنگی زندان. قرنطینه متادون.

افسر نگهبان به وکیل بند می‌گوید: میخوام بندت برق بزنه، کف‌خواب‌ها رو از وسط جمع کن و همه وسایلشون رو بذارن توی تخت، یه عده توی هواخوری بمونن و یه عده توی بند. بازدید داریم. شاید اینجا هم اومدن. چادراتون دم دست باشه، حجاب کامل تا شب یالاست.

تا شب بند آماده باش است. ناهار کمی چرب‌تر است و به جای سویا، گوشت دارد. کسی نمی‌آید. شام عدسی داریم. بچه های بند ۳ می‌گویند که بازدید کننده‌ها رفتند آن‌جا، تمام روز در بند بسته بود و فرهنگی هم نرفتیم.

بند ۳ به بند مشاوره معروف است، زیر نظر مستقیم خانم دکتر مشیر، همسر باقر قالیباف اداره می‌شود. در وضعیتی که بندهای دیگر از تراکم جمعیت در حال انفجار است و در جایی که برای ۳۰۰ نفر پیش‌بینی شده تا ۵۰۰ نفر اسکان داه می‌شوند، بند سه بیشتر از ۱۰۰ نفر «مددجو» ندارد، زندان‌بانان هم «مددکار»اند. زندانی قصاصی، سیاسی، رابطه ای و پردرد سر را راه نمی‌دهند . ویترین زندان است. دست‌چین شده و شسته رفته.

***

«معاون امور بین‌الملل دبیر ستاد حقوق بشر امروز صبح گفت که ۴۵ سفیر از کشورهای مختلف از زندان اوین بازدید می‌کنند. [تا ببینند که] تمامی زندانیان (متهمین و محکومین) از حقوق مختلف خود برخوردار هستند.

زمانی که معاون امور بین‌الملل از «حقوق مختلف» «تمامی زندانیان» حرف می‌زند و به برخورداری آنان از این حقوق گواهی می‌دهد و بازدیدکنندگان را نیز به گواهی می‌گیرد، برای اثبات مدعا آنان را به بهترین و مجهزترین زندان پایتخت و کشور می‌برد. به نظر می‌رسد که لااقل این زندان باید با استانداردهای ادعایی منطبق باشد. اما روایت‌هایی از درون اوین و سایر زندان‌های ایران چه در تهران و چه در شهرستان‌ها سندی به نفع این مدعا به دست نمی‌دهد.

حقوق متهم
دختر بیش از ۲۴ یا ۲۵ سال ندارد، چمباتمه زده گوشه هواخوری و سیگاری لای انگشتانش می‌سوزد و بالا می‌رود، بی‌آنکه پکی زده باشد. دندانی به دهانش نمانده و حرف که می‌زند جای خالی دندان‌ها صورت را به درون می‌کشد. اتهامش قتل است. آنقدر در اداره آگاهی کتک خورد که اعتراف کرد. حالا می‌گوید نکشتم. جای ضربه به سرش را نشانم می‌دهد، می‌گوید: نمی‌خواستم دیگه برگردم آگاهی شاپور، دیگه نمی‌تونستم کتک بخورم، گفتم کردم. شاید راست می‌گفت، شاید هم نه. بازجویی اش ۳ سال طول کشید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31925

شتاب‌ بحران‌های زیست‌محیطی؛
خوزستان از خشکیدگی تا ناامنی

زیتون ـ مهسا محمدی: گرمای بی‌سابقه، خشکی شدید، کم‌آبی و بی‌آبی، قطع برق، گرد و غبار و ریزگردها، مهاجرت و کلماتی از این دست در طی سال‌های اخیر پرتعدادترین کلماتی بودند که درباره خوزستان شنیده شدند. این در حالی است که خوزستان پرآب‌ترین استان‌ ایران است.

رودهای کارون، اروند، کرخه و رودهای کوچک‌تر دیگر٬ هر کدام مسیری طولانی را در این استان می‌پیمایند . با این وجود در دهه اخیر ترکیبی از عوامل مختلف از تغییر اقلیم و خشک‌سالی گرفته تا مدیریت غلط و تصمیم‌های غیرکارشناسی٬ در حال مبدل کردن این منطقه نفت‌خیز و آب‌خیز به سرزمینی غیرقابل سکونت است که مردمانش در حال رها کردن آن هستند، گویی که مانند ۳۰ سال پیش جنگی درگرفته و باز خوزستان خط مقدم است.
هفته گذشته در وضعیتی سپری شد که در اهواز و شهرهای دیگر خوزستان دما همواره بالای ۵۰ درجه ماند. در این دما ، مصرف و در نتیجه فشار به زیرساخت‌های انرژی بالا رفت و در نتیجه قطعی برق به یکی دیگر از بحران‌های این استان بدل شد. همزمان، کمبود و گاهی نبود آب٬ بحران را افزایش داد.
«برخی از بخش‌ها، روستاها و شهرهای استان خوزستان، یک یا دوماه است که مردم آب ندارند و آب‌های زیرسطحی این استان به اتمام رسیده است. تامین آب مورد نیاز این مردم محروم با تانکر انجام می‌شود این در حالیست که اکثر این روستاها در چند قدمی سدها و رودخانه‌ها قرار دارند». این توصیف نماینده مردم ایذه و باغملک از وضعیت حوزه انتخابیه خود است.
به این بیافزاییم مشکل ریزگردهای این استان را که نه فقط در تابستان که در تمام سال وضعیت آن را در حالت بحرانی نگاه می‌دارد. به گفته غلامرضا گودرزی عضو هیات علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، بیشترین میزان گرد و غبار ثبت شده در جهان پنج هزار میکروگرم برمترمکعب بوده اما در خوزستان تا ۲۲ هزار میکروگرم بر مترمکعب ثبت شده است٬ به طوری که میزان دید افقی به ۵۰ متر می‌رسید.
مجموعه این عوامل خوزستان را تبدیل به منطقه‌ای بحران زده کرده است که برای اداره امور روزانه٬ اداره کل امور بحران استان وارد عمل شده و زندگی از روال عادی خود خارج شده است. ستاد بحران این استان در اطلاعیه‌ای کاهش ساعات کاری ادارات را اعلام کرد و ساعت پایان کار ادارات تا ساعت ۱۳ کاهش یافت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31963

«ماجرای نیمروز» و نیمه گم‌شده‌اش
محمد رهبر

فیلم «ماجرایِ نیم‌روز» که این روزها بر یوتیوپ اکران عام دارد، برشی از تاریخ خون‌بار پس از انقلاب ماست و نمایش فورانِ خشونت که کارگردان سر و ته‌اش را زده است و نیم‌نگاهی انداخته از خرداد سال شصت تا بهمن ماه همان سال که موسی خیابانی رهبر نظامی مجاهدین در خانه زعفرانیه کشته شد.

زوایه دید فیلم از نگاه ماموران اطلاعات سپاه است، جوانان شیفته خمینی که این سوی کارزار بودند و جوانان شیدای رجوی و سازمان مجاهدین را که عصیان کرده بودند، سرکوب می‌کردند.

فیلم از سی خرداد سال شصت آغاز می‌شود و راهپیمایی سی خرداد را یکسره نظامی جلوه می‌دهد. بنابر آنچه تا به حال از راویان آن روز شنیده‌ام، در سی‌ام خرداد آن سال نحس، بیشترینه‌ی میلیشیای مجاهدین که هزاران دختر و پسر جوان و نوجوانِ تب کرده از انقلاب بودند، بی‌هیچ اسلحه گرم و سردی به خیابان زده بودند.

در توصیه‌های سازمانی به هواداران گفته شده بود که روز ۳۰ خرداد، نمک و فلفل همراه داشته باشند، بلکه به چشم حزب‌اللهی‌ها بپاشند و بگریزنند. دستگیری‌های گسترده و فروپاشی میلیشیا در یک روز، نشان داد که طرف مقابل بسیار آماده‌تر بود و چنان ضربتی زد که فردای آن روز، مجاهدین یا زندان رفتند و یا به خانه‌های تیمی کوچ کردند.

ماجرای نیمروز، همان‌طور که از اسمش بر می‌آید، روایت نیم‌بند و نصفه و نیمه‌ای است از فاجعه‌ای که می‌توانست پیش نیاید و یا آن‌چنان خون‌بار نشود.

در فیلم، اسدالله لاجوردی، خودی نشان می‌دهد و می‌رود و در همین یک دم حضور هم بوی خون می‌دهد و آن‌قدر تند مزاج که مامور اطلاعاتی سپاه اذعان دارد که لاجوردی در اسرع وقت زندانی را تبدیل به اعدامی می‌کند.

در پلانی آیت‌الله بهشتی را می‌بینیم که توصیه به مدارا با زندانیان می‌کند اما کجاست نیمه دیگر روز و اینکه همین جناب بهشتی، لاجوردی را با آن بیماری‌های عفونی روحی که همان موقع هم به چشم می‌آمد، به دادستانی انقلاب گمارده بود. گذشته از اینکه دستگاه قضا که جناب بهشتی از اوان انقلاب صاحبش شد، یک‌باره به شاخه قضایی، حزبی سیاسی تنزل یافت و مگر بهشتی بنیان‌گذار حزب جمهوری نبود و در عین حزبی بودن و سیاست‌ورزی، ریاست شورای عالی قضایی را بر عهده نداشت.

بازداشت شدگان روز سی‌ام خرداد باورشان نمی‌شد، در نظامی که ادعای علوی بودن داشت و بر آمده از انقلابی ضد استبداد و شکنجه، شلاق و اعدام به این زودی رجعت کنند. از همان تیر ماه سال ۶۰ شکنجه‌های هولناک در اوین آغاز شد. حتی قبل از اینکه مجاهدینِ بیرون از زندان دست به ترور بزنند، لاجوردی و همکارانش دار و شلاق را بر پا کردند.

در این وهله‌ی بی‌عاطفگی، حتی دختران و پسران نوجوان بی‌گزند نماندند و به جرم همراه داشتن نمک و فلفل و اعلامیه، چنان شلاق می‌خوردند که تا پای مرگ می‌رفتند.

مجاهدین ایمانی داشتند و اتوپیایی در سر و جوانی در تن و رو در روی ایشان هم جوانانی بودند مومن به خدایی و اسلامی دیگر. آیت‌الله خمینی از پیش از انقلاب، مجاهدین را نمی‌پسندید و آن‌گاه که در نجف بود حاضر نشد که از مجاهدین زندانی شاه که در یک قدمی اعدام بودند، حمایتی کند. شاید که خمینی، مجاهدین را رقیبان روحانیان می‌دانست که از قضا مفسرینِ حجره نرفته و حوزه ندیده قرآن و حدیث بودند.

رجوی و خیابانی را انقلاب آزاد کرد و پس از هفت سال زندان پا به خیابان‌های انقلاب‌زده گذاشتند و از همان روز هم شروع به یارگیری کردند. اختلاف بین حواریون امام و هواداران رجوی از مراسم استقبال از خمینی آغاز شد که یاران خمینی، کسی از مجاهدین را به گعده محافظان امام راه ندادند و حتی نگذاشتند، مادر رضایی‌ها – از شهدای مجاهدین – چند کلمه‌ای حرف بزند.

مجاهدین از ۲۳ بهمن ۵۷ جریانی موازی بودند که هر چه می‌کردند راهی به حکومت پیدا نمی‌کردند، در فضایی که یک کرشمه خمینی می‌توانست بنی‌صدر را رییس‌جمهور کند، رویگردانی امام از مجاهدین کاری کرد که حتی یک نفر از لیست اختصاصی مجاهدین در مجلس شورای ملی رای نیاورد و عملا سازمان نماینده‌ای در مجلس نداشت.

مجاهدین به قانون اساسی رای نداده بودند اما گفته بودند که به قانون ملتزم‌اند با این‌حال بارها میتینگ و جلساتشان برهم خورد و با آن قوه قضاییه که ذکر خیرش رفت، هیچ‌گاه با برهم زنندگان برخوردی نشد. هر چند تمامی این محدودیت‌ها را نمی‌توان دلیلی بر حقانیت ورود مجاهدین به فاز نظامی دانست و نمی‌توان از کیش شخصیت رجوی و غرور و خودخواهی‌اش صرف نظر کرد اما اگر رهبر انقلاب که همه قدرت به دست او بود، کسی مثل خمینی نبود و پروای خشونت و خونریزی می‌داشت، البته کار به آن فاجعه ختم نمی‌شد. در بی‌عدالتی که بر مجاهدین رفت همین بس که بسیاری از بازداشت شدگان روز سی‌ام خرداد که نقشی در ترور و خشونت‌های بعدی نداشتند، تا سال بعد زنده نماندند و اعدام شدند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31997