چرا امام علی کوفه را مرکز خلافت اسلامی قرار داد؟
حسن یوسفی‌اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و سوم

درآمد
یکی از پرسش های مهم در تاریخ اسلام آغازین، انتقال مرکز خلافت اسلامی از مدینه به عراق و شهر کوفه و علل و عوامل آن است. این جابجایی در اوایل خلافت علی و به طور خاص در جریان رخداد جمل روی داد. می دانیم که پس از احراز مقام خلافت مسلمانان به وسیله علی بن ابی طالب در سال ۳۶ هجری، نخستین حادثه مهم رخداد جمل است که در حوالی بصره در عراق روی داد و منتهی به پیکاری خونین شد و در فرجام کار با شکست قاطع اصحاب جمل و پیروزی خلیفه مسلمانان خاتمه یافت. از پیامدهای مهم این جنگ، این بود که علی شهر کوفه را مرکز خلافت اسلامی قرار داد و دیگر به مدینه، که تا آن زمان قلب جهان اسلام بود و از قداست معنوی و نفوذ دینی یگانه ای برخوردار بود، بازنگشت. هرچند کوفه هرگز تنها پایتخت خلافت اسلامی نبود ولی تا پایان خلافت امام حسن بن علی در سال ۴۱، مهم ترین مرکز خلافت شمرده می شد و پس از انعقاد قرار صلح امام حسن با معاویه، دمشق مرکز انحصاری خلافت شد که تا پایان اقتدار امویان در سال ۱۳۲، چنین بود و از آن پس مرکز خلافت در آغاز به واسط و بعد برای چند قرن به بغداد منتقل شد.

در این نوشتار کوتاه، در آغاز گزارشی از چرایی این انتقال و آرای مختلف در این باب، خواهد آمد و بعد اشارتی کوتاه خواهد شد در باب پیامدهای این انتقال برای علی و خلافتش و در نهایت تحلیلی کوتاه در باره اهمیت این جابجایی در تاریخ ایران پس از اسلام و لاجرم برای ما ایرانیان ارائه خواهد شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32081

روند بازداشت صلاح‌الدین خدیو غیرقانونی است
نامه سرگشاده جمعی از نویسندگان و فعالان مدنی کردستان؛

زیتون- دهها تن از فعالان سیاسی و مدنی کردستان در نامه‌ای به مسولان قضایی روند بازداشت صلاح‌الدین خدیو، نویسنده و فعال مدنی، را غیرقانونی خوانده و خواهان پایان دادن به آن شدند.

به گزارش «زیتون» در این نامه که به امضای ۹۵ نفر از نویسندگان، روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی کردستان رسیده، از استاندار و رئیس کل دادگستری آذربایجان‌غربی خواسته شده «در اسرع وقت دلایل بازداشت و اتهامات انتسابی را به خانواده و اطرافیان آقای دکتر خدیو» را اعلام نموده و «ترتیبی اتخاذ نمایند که از حقوق اولیه و قانونی خود از جمله تماس با خانواده، داشتنِ وکیل و تفهیم اتهام‌های وارده برخوردار شوند».

صلاح‌الدین خدیو، فعال مدنی و نویسنده کرد و مدیر کانال تلگرامی شارنامه، روز سه‌شنبه ۱۳ تیر، در شهر مهاباد بازداشت شد. یک منبع آگاه، ضمن تایید این خبر به زیتون گفت که نزدیکان خدیو نتوانسته‌اند از نهاد بازداشت‌کننده و محل نگهداری او اطلاعی به‌دست بیاورند.

نسخه‌ای از نامه‌ی سرکشاده فعالان مدنی کردستان به زیتون ارسال شده که در ادامه متن متن کامل و اسامی امضاکنندکان آن می آید:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32087

روحانی، بنی صدر، کفایت سیاسی
ابراهیم نبوی

آیا بنی صدر سازی پروژه رهبری است؟ / قسمت سوم

مرور زندگی و احوال بنی صدر در همین حدی که گفته آمد، نشان می‌دهد که هیچ شباهت خاصی میان شخصیت و احوال او و روحانی موجود نیست. بنی صدر مسلمانی ایدئولوژیک بود، اما روحانی یک سیاستمدار مسلمان پراگماتیست است، بنی صدر از نظر اقتصادی قائل به کنترل اقتصادی بود، ولی روحانی لیبرال است، بنی صدر در سیاست خارجی تضادگرا بود، ولی روحانی سازشگر و مصالحه جوست، بنی صدر در رفتار سیاسی کاملا حزبی رفتار می‎‌کرد و فقط وفاداران خود را به کار می‌گماشت، ولی روحانی حزبی نیست و مدیریت فونکسیونل را در نظر دارد. بنی صدر هیچ تجربه مدیریت نداشت و در دوران ریاست‌جمهوری‌اش در واقع نقش رئیس جمهور انقلابی را بازی می‌کرد، در حالی که روحانی کاملا مدیر است و دولتش تکنوکرات است و در پایان اینکه بنی صدر بیش از هر چیز سخنران بود و در همه حال مشغول سخنوری و برشمردن خصایص دوازده گانه یا هجده‌گانه یا هشتگانه بود، در حالی که روحانی اصولا آدم سخنرانی نیست و به همین دلیل هم فقط سخنان کاربردی یا در حد انجام وظیفه می‌گوید. از همین روست که وقتی روحانی در انتخابات ۹۶ سخنوری کرد، حتی حامیانش هم متعجب شدند. وی مانند روسای جمهور آمریکایی یا اروپایی از سخنرانی برای معرفی دولتش استفاده می‌کرد و نه اهداف عالیه و ایدئولوژیک. به گمان من هیچ تشابهی به لحاظ شخصیت سیاسی و نظری و اداری و فردی این دو وجود ندارد.

اما دو موضوع شباهت‌های ناگریز این دو می‌توانند باشند. نه اینکه الزاما هستند. نخست موضوع طرفداران روحانی که در جریان انتخابات ۱۳۹۶ شکل گرفت و یک جریان وسیع و گسترده از نیروهای اجتماعی و فرهنگی به عنوان حامیان روحانی شکل گرفتند. و دیگر موضوع «عدم کفایت سیاسی» که به گمان من کلید اصلی پروژه « بنی صدر سازی» است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31995

«ماجرای نیمروز» یا تحریف تاریخ برای امروز!
علی کلائی

نام فیلم ماجرای نیمروز است. فیلم از همان ابتدا مدعای روایت تاریخ را دارد و البته میگوید که برخی نام‌ها را تغییر داده است. اما واقعیت اینجاست که این فیلم در سه محور تاریخ، تحلیل و تصویر تحریف‌های آشکاری دارد و هدف فیلم، سوژه‌ای برای امروز است و در واقع فیلمی است به بهانه دیروز اما برای امروز.

دو موضوع
یکی از موضوعات هدف در این فیلم، مسئله اعدام‌های ۶۷ است. اینکه بگویند اینها جماعتی بی‌منطق بوده اند که باید حذف می‌شدند. کما اینکه احمد خمینی در توجیه خط برخورد با مجاهدین خلق، اعدام‌های ۶۷ و برخورد با مرحوم ایت الله منتظری در رنج‌نامه خود خطاب به مرحوم آیت الله منتظری همین مسئله «منطق» را عمده می‌کند و با استناد به سخن مرحوم آقای منتظری مبنی بر اینکه مجاهدین خلق یک نحو منطق است (البته غلط)، به شدت به ایشان می تازد. (۱) این فیلم بالاخص در شرایط پس از انتشار نوار صوتی مربوط به مرحوم آقای منتظری در خصوص بحث کشتار ۶۷ می تواند تلاشی برای توجیه کردن آن کشتارها از سوی دستگاه امنیتی جمهوری باشد. کشتارهایی که به حق «هولوکاست ایرانی» نام گرفت و خون‌هایی که هیچ گاه دست از سر نظام جمهوری اسلامی برنخواهد داشت.

یک سوژه و موضوع دیگر مسئله «نفوذ» است. به نظر می آید که فیلم را می توان در سپهر مسئله نفوذ هم دید. نفوذی که چند سالی است ورد زبان رهبر نظام شده است. فیلم می گوید که در تمام سیستم، ضد انقلاب آن روز، به تعبیرشان منافقین یا همان سازمان مجاهدین خلق نفوذ دارند. از عباس در شنود نیروهای عملیاتی (که بعد مشخص شد اشاره به عباس زریباف دارد. بنا بر روایت ها او نفوذی سازمان مجاهدین خلق در اطلاعات سپاه بود که در سال ۶۰ مخفی و در سال ۶۱ از کشور خارج شد و به سازمان پیوست. سرانجام وی در آستانه عملیات فروغ جاویدان/مرصاد در سال ۶۷ به عراق آمد و در این عملیات و در درگیری کشته شد. (۲)) تا کشمیری و تا نفوذی هایی که به روایت فیلم زمینه خروج ابوالحسن بنی صدر و مسعود رجوی را فراهم می کنند. در جایی (بحث خروج رجوی و بنی صدر) رحیم می گوید که اینها در همه جا «آدم» دارند. این همان تبیین نفوذ است.

اما نفوذی از دیدگاه فیلم مختصات مشخصی دارد. از همه حزب‌اللهی تر خود را نشان می دهد. در اولین تصویر، عباس تنها کسی که یقه آخوندی یا همان یقه بسته پوشیده اوست. کشمیری هم به روایت فیلم و هم به روایت تاریخ ریش بسیار پرپشتی دارد و وقت نماز، ترک جلسه می کند و الله اکبر می گوید. این نفوذی ها اتفاقا خود را از همه تند تر و حزب اللهی تر و دلسوزتر نشان می دهند. عباس همان ۴ تیر ۶۰ (به روایت فیلم) می گوید بزنیم و ببندیم و بگیریم. کشمیری می گوید به او خیلی سخت می گذرد. بغض می کند و نگران حفاظت محمدعلی رجایی است. در واقع نفوذی به روایت فیلم هم تند است. هم خیلی اهل ظواهر است. هم سعی می‌کند خود را از همه دلسوزتر نشان بدهد. انصافا در داخل نظام کدام جریان بیشتر این خصوصیت ها را دارند؟

مسئله نفوذ هم در اینجا مصرف این زمانی دارد. چند سالی است که بحث نفوذ توسط رهبر نظام برای درگیری های داخلی حاکمیت و زدن جریان‌های اصلاح طلب و اعتدال گرا مطرح می شود. می‌توان این را در آن راستا هم تحلیل و تبیین کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32123

گفتگو با مهرانگیز کار؛
تعریف قوه قضاییه از استقلال، پاسخگو نبودن این قوه است

زیتون- ریبوار کوهستانی: درگیری کلامی و کشمکش بین دولت و قوه قضاییه در ماه‌ها و هفته‌های اخیر در ایران بالا گرفته است. حسن روحانی، رییس جمهور، بارها و از جمله در همایش گرامی‌داشت هفته قوه قضاییه بر اهمیت استقلال قوه قضاییه تاکید کرد و گفت که نباید بدون ادله و مدرک کسی را احضار یا بازداشت کرد.
در مقابل، صادق لاریجانی رییس قوه قضاییه می‌گوید انتقادها از این قوه «نشان فتنه» و به معنی زیر سوال بردن استقلال دستگاه قضایی است. او به صورت تلویحی گفت که دولت آقای روحانی با فرستادن پیغام‌ از کانال‌های مختلف در کار قوه قضاییه دخالت می‌کند. در تازه‌ترین اظهار نظر نیز آقای لاریجانی تشکیل «نهاد حقوق شهروندی» را خلاف شرع و قانون خواند.
در گفتگو با خانم مهرانگیز کار٬ حقوق‌دان و فعال حقوق بشر از او پرسیدیم که هشدارهای دولت درباره حقوق شهروندی آیا می‌تواند فشاری روی قوه قضاییه بگذارد و در صورتی که این فشارها موثر نباشد دولت روحانی در مقابل آن‌چه منتقدان «دست‌اندازی‌های سیاسی قوه قضاییه» می‌نامند چه ابزاری برای دفاع از حقوق شهروندان در اختیار دارد؟

متن کامل گفتگو را بخوانید

خانم کار٬ آیا هشدارهای دولت درباره حقوق شهروندی می‌تواند باعث وارد کردن فشار واقعی به قوه قضاییه و تغییر مثبت رویه و رفتار این قوه شود؟
ابتدا بگویم که دادن این هشدارها صرفنظر از نتیجه‌ای که برای آن متصوریم، لازم است. مقام ریاست جمهوری بر پایه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات محدودی است و در عمل اختیارات‌اش محدودتر هم شده است.
علت هم در تضادی است که مدیریت آقای خامنه‌ای در سطوح سیاسی کشور ایجاد کرده است. ایشان در تمام سخنرانی‌ها، بیانیه‎‌ها و انتصابات خود، به گونه‌ای عمل کرده و می‌کند که پرچمدار جریان تندرو به نظر می‌آید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/31950

🍃فرزاد پورمرادی از اتهامات امنیتی و کیفری تبرئه شد

زیتون– فرزاد پورمرادی٬ روزنامه نگار کرمانشاهی٬ از اتهامات امنیتی و کیفری تبرئه شد.
به گزارش «زیتون»فرزاد پورمرادی روزنامه نگار و فعال سیاسی کرمانشاه٬ از اتهام‌های اجتماع و تبانی برای انجام اعمالی بر ضد امنیت داخلی و خارجی کشور٬ فعالیت تبلیغی بر ضد نظام جمهوری اسلامی ایران و توهین به مسئولین نظام در حال انجام وظیفه تبرئـــه شده است.
او همچنین در خصوص اتهام نشر اکاذیب به قصد تشویش ادهان عمومی با استفاده از سامانه های رایانه‌ای٬ با رأی شعبه ۱ دادگاه تجدیدنظر استان بشماره دادنامه ۹۶۰۹۹۷۸۳۲۴۱۰۰۰۴۴ ؛ یک و نیم میلیون جریمه شده که با احتساب دوران بازداشت عملا پرداخت نشده است.
این روزنامه نگار و فعال سیاسی در ۱۳ دیماه ۱۳۹۴ توسط اطلاعات سپاه کرمانشاه بازداشت و پس از ۴۸ روز انفرادی با وثیقه ۹۰ میلیون تومانی آزاد شد.
در زمان بازداشت خبرهای زیادی در خصوص فشارهای فراوان به این متهم و عدم توجه به وضعیت درمانی اش منتشر شد. همچنین پس از آزادی در بیمارستان بستری و مورد عمل جراحی کیسه صفرا قرار گرفت. در جریان بازداشت حکم استخدامی وی نیز با نظر وزارت اطلاعات لغو شد.

http://zeitoons.com/32178

گفتگو با رضا معینی؛
روزنامه‌نگاران همچنان قربانی جنگ قدرت هستند
زیتون-ریبوار کوهستانی: سازمان گزارش‌گران بدون مرز در آخرین بیانیه خود٬ آن‌چه را «تشدید سانسور بر روی اینترنت و سرکوب شهروند-خبرنگاران» در ایران می‌خواند محکوم کرده است. به گفته این سازمان از آغاز سال میلادی ۲۰۱۷ ، بیش از ۹۴ مورد بازداشت وب‌نگاران در ایران رخ داده است و روزنامه نگاران همچنان قربانی جنگ قدرت جناح‌های مختلف نظام هستند. گزارش این سازمان در شرایطی منتشر شده است که رضا صالحی امیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به تازگی گفته است «مطبوعات در بهترین وضعیت بعد از انقلاب قرار دارند. هم آزادی بیان و هم امنیت شغلی مطبوعات تامین است.»

رضا معینی مسوول بخش ایران سازمان گزارش‌گران بدون مرز در گفتگو با زیتون اما بر صحت اطلاعات ارایه شده توسط این سازمان انگشت تاکید می‌گذارد و می‌گوید که گزارش آنها در نهایت تاکیدی است بر تداوم و چگونگی کارکرد انواع سانسور جریان آزاد اطلاعات و نشان دادن شکل‌های مختلف و متفاوت آن در ایران.

متن کامل گفتگو را بخوانید:

http://zeitoons.com/31903

وقتی ریزش‌ها از رویش‌ها بیشتر می‌شوند؛
بحران جانشینی در نهادهای انتصابی

زیتون-احسان مهرابی: تمدید سه ساله حکم فرمانده سپاه پاسداران و معرفی نشدن رییس و اعضای جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام٬ نشان از یک بحران جانشینی در نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی دارد که پیش از این سابقه نداشته است.

تمدید حکم محمد علی جعفری برای سه سال، برخلاف روال معمول رهبر جمهوری اسلامی است که به منصوبانش دو حکم پنج ساله می‌دهد.
آیت الله خامنه‌ای درباره تمدید حکم اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده سابق نیروی انتظامی، نیز برخلاف روال معمول خود عمل کرد و حکم او یک بار سه سال و یک بار یک سال تمدید شد. حوادث سال ۸۸ و همچنین شایعات درباره فساد اقتصادی احمدی مقدم می‌توانست از جمله دلایل این اقدام غیر متعارف باشد.
اینک پس از انتخاب دوباره حسن روحانی به ریاست جمهوری و درگیری‌های سپاه پاسداران و دولت، شاید آیت الله خامنه‌ای نخواسته آرایش فضای سیاسی کشور را تغییر دهد.

شرایط منطقه نیز می‌تواند تا حدودی در این تمدید حکم نقش داشته باشد اما معمولا در این‌گونه موارد شرایط داخلی تاثیر بیشتری دارد. از سوی دیگر نیروی قدس سپاه پاسداران عملا به یک واحد مستقل تبدیل شده که تغییرات سپاه چندان در آن تاثیری ندارد.
سپاه پاسداران اینک با بحران جانشینی نیز مواجه است. برخی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، در دوره جنگ با عراق یا سال‌های پس از آن کشته شده‌اند، برخی از آن‌ها از جمله مرتضی قربانی و علی فضلی نیز با انتصاب به سمت‌های رده دوم تحقیر شده‌اند.

مرتضی قربانی پس از حمایت از محمد خاتمی درسال ۷۶ دیگر سمت درخور اعتنایی در سپاه پاسداران نگرفت. علی فضلی نیز با وجود حمایت تمام قد از آیت الله خامنه‌ای جانشین فرمانده بسیج است. نهادی که سوابق محمدرضا نقدی و غلامحسین غیب پرور فرماندهان سابق و فعلی آن، بسیار کمتر از فضلی است.
از سوی دیگر بعید است که آیت الله خامنه‌ای بخواهد فرمانده بعدی سپاه پاسداران را از میان سرلشگرهای باقی مانده در این نهاد یعنی غلامعلی رشید، قاسم سلیمانی و مصطفی ایزدی انتخاب کند.

ممکن است، فرمانده بعدی سپاه پاسداران سرلشگر نباشد، مگر اینکه آیت الله خامنه‌ای بخواهد در سه سال آینده از میان فرماندهان موجود فردی را ارتقا داده و به فرماندهی این نهاد منصوب کند.

قبایی تنها در قامت هاشمی رفسنجانی
به تقلید از جمله مشهور مهندس مهدی بازرگان مبنی بر اینکه ولایت فقیه تنها «قبایی است که فقط به قامت آیت الله خمینی دوخته شده است»، گویا قبای ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز تنها به قامت اکبر هاشمی رفسنجانی دوخته شده بود.
با گذشت بیش از چهار ماه از پایان دوره مسئولیت رییس و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام٬ هنوز اعضای جدید تعیین نشده‌اند.
شاید رهبر جمهوری اسلامی انتصاب اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام را به بعد از استقرار کامل دولت دوم حسن روحانی موکول کرده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32161

مسیحیان دست‌ راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۲)
محمد برقعی

برای درک برنامه ها و سیاست دولت ترامپ لازم است شناختی از مسیحیان دست راستی داشت و برای شناخت آنان باید اوانجلیکن‌ها، که بخش اصلی آنان هستند، شناخته شوند. از این رو، در این بخش به اختصار تاریخچه اوانجلیکن‌ها را در آمریکا مرور می‌کنیم و چون هدف فقط شناخت اثرات آنان بر این دولت است، از بسیاری از موارد غیرلازم در می‌گذریم و علاقمندان را به منابع وسیع‌تر ارجاع می‌دهیم. (۱)

تاریخچه

این فرقه، نخست در انگلستان در اواخر قرن شانزدهم با الهام از سه گروه پراسپتارین‌ها پرسبیترین، پیورتنیست‌ها یا پاک‌دینان پوریتنیسم، و پیتیست‌ها شکل گرفت .گروه اول شعبه اصلی پروتستان‌ها در انگلیس را شکل می‌دادند. گروه دوم مومنان بسیار معتقدی بودند که به فهم فرد از کتاب مقدس تا روایت کلیسا ازآن تکیه می‌کردند. دسته سوم ایمان را امری قلبی، حاصل از اشراق و اتصال مستقیم به منبع قدسی می‌دانستند که بیشتر همانند عرفای ما بودند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32235

قرارداد توتال، قراردادهای سپاه
مرتضی کاظمیان

قرارداد اخیر وزارت نفت دولت روحانی با شرکت فرانسوی “توتال”، همچنان هدف حمله مخالفان دولت و به‌ویژه راست افراطی است. به‌عنوان نمونه، تنها در دو هفته اخیر، بیش از نیمی از تیترهای نخست روزنامه «کیهان»، به قرارداد مزبور اختصاص داشته و آن‌را هدف انتقادهای تند قرار داده است. مضمون یکی از انتقادها، «پنهان» بودن متن قرارداد با توتال است.

یکشنبه‌ی پیش، «کیهان» در تیتر نخست خود نوشت: «چرا متن قرارداد را پنهان می‌کنید؟!» در گزارش این روزنامه خطاب به مسئولان وزارت نفت و دولت روحانی تاکید شده بود: «اجازه بدهید مردم از متن قرار‌داد مطلع شوند تا خودشان قضاوت کنند که چه کسی راست می‌گوید. از چه می‌ترسید؟! این همه واهمه از چیست؟! آیا نشنیدید که گفتند: «آن را که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟» چرا با عدم انتشار متن قرار‌داد و پنهان شدن پشت واژه «محرمانه» اجازه می‌دهید هر ادعایی در جامعه شکل بگیرد؟! یک‌بار جرات کنید و سند مورد ادعایتان را در منظر و مرآی مردم قرار دهید … تا سیه‌روی شود هرکه در او غش باشد…»

مشابه این انتقاد و ادعا، کم مطرح نشده است؛ تریبون‌های مختلف مخالف دولت، هریک از منظری و با نقطه‌عزیمتی نسبت به عدم‌انتشار متن قرارداد انتقاد کرده‌اند.

زنگنه، وزیر نفت هفته گذشته در مجلس در این خصوص توضیحاتی ارائه داد*؛ اما مستقل از آنچه به استدلال وزیر مربوط است، نکته قابل طرح، سکوت بازوهای رسانه‌ای مخالفان دولت نسبت به قراردادهای عجیب و غریب سپاه پاسداران (به‌ویژه و به‌طور مشخص قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء) در سال‌های گذشته است.

درحالی‌که اگر بر انتشار متن قرارداد توتال اصرار هست، چرا درباره قراردادهای سپاه این حساسیت وجود ندارد؟ چرا «کیهان» و خبرگزاری‌های امنیتی همسو با سپاه (ازجمله و به‌خصوص «فارس» و «تسنیم») به ضرورت انتشار علنی قراردادهای قرارگاه خاتم با وزارت نفت ـ در دولت احمدی‌نژاد ـ اشاره‌ای ندارند؟

چرا قرارگاه خاتم‌الانبیاء متن قراردادهای چند میلیارد دلاری خود با وزارت نفت دولت احمدی‌نژاد را برای داوری افکار عمومی منتشر نمی‌کند؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32231

واکنش‌های عمومی درباره مجازات عامل تجاوز؛
معمای حکم اعدام

زیتون ـ مهسا محمدی: از ۲۹ خرداد تا ۱۹ تیر، یعنی دقیقا یک ماه طول کشید تا ماجرای مفقود شدن آتنا اصلانی دختر ۷ ساله اردبیلی تبدیل به یکی از تاثیرگذارترین قتل‌های سال‌های اخیر در ایران شود. این کودک هفت ساله اهل پارس‌آباد مغان توسط مرد میان‌سال و آشنا در همسایگی محل کسب و کار پدرش ربوده شده و بعد از آزار و اذیت جنسی و جسمی کشته شد.

قاتل ۴۵ ساله به واسطه بررسی دوربین‌های مدار بسته مورد ظن و بازجویی قرار گرفت و در نهایت به قتل این کودک و یک قتل دیگر اعتراف کرده و برای اعتراف به قتل سوم هنوز تحت بازجویی است .

قتل، آن هم قتل کودکان به همراه تجاوز و آزار جنسی یکی از مواردی است که همیشه افکار عمومی حساسیت بالایی نسبت به آن داشته است و از این رهگذر اخبار مربوط به آن به شدت دیده شده و مورد توجه قرار می‌گیرد. یکی دیگر از موارد این‌چنینی که زمان زیادی هم از آن نمی‌گذرد قتل ستایش قریشی کودک ۶ ساله اهل افغانستان در فروردین ماه سال ۱۳۹۵، در خیرآباد ورامین است که از سوی پسر ۱۷سالهٔ همسایه ربوده شد و به قتل رسید و پیکرش با اسید سوزانده شد. این قتل نیز بازتاب بسیار گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت و حساسیت عمومی درباره آن بالا رفت٬ با این تفاوت که در پرونده ستایش، قاتل نیز کودک و زیر سن قانونی به حساب می‌آید.
اعدام، بازدارنده یا پاسخ به افکار عمومی؟
در جریان قتل آتنا خبرها حاکی از خشم عمومی بالا نسبت به قاتل این کودک است. مردم پارس‌آباد به مغازه قاتل آتنا در حمله کردند و بعد از ورود به مغازه رنگرزی جعفرزاده( قاتل) واقع در خیابان پزشکان پارس آباد آنجا را آتش زده و وسایل داخل مغازه را به خیابان ریختند طوری که تمامی خیابان‌های منتهی به محل بسته شد و نهایتا بعد از ورود نیروی انتظامی، دادستان و فرماندار٬ مردم به مصلی شهر فرا خوانده شدند و با سخنرانی فرماندار و دادستان پارس آباد و وعده رسیدگی سریع و اشد مجازات از سوی دادستان اردبیل٬ نا‌آرامی‌ها متوقف شد .

واکنش‌ها اما در این سطح باقی نماند و به شبکه‌های مجازی و واکنش هنرمندان و سیاسیون و مقامات نیز کشیده شد. علی لاریجانی ضمن تسلیت به خانواده این کودک از قوه قضاییه خواست که «در اسرع وقت و با دقت به پرونده این جنایت رسیدگی کند» هنرمندان زیادی نیز به بیان تاسف و اعجاب خود از این اتفاق تلخ پرداختند.
در شبکه‌های اجتماعی اما از منظر دیگری نیز به این واقعه پرداخته شد. در توئیتر با هشتگ قربانیان خاموش با تمرکز بر کودک‌آزاری و خلاهای قانونی برای دفاع از کودکان دربرابر آزارهای جنسی آشکار و پنهان و آموزش به کودکان به مساله ورود کردند و کاربران از مشاهدات و تجربیات کمابیش مشابه خود به لحاظ مورد آزار و اذیت جنسی بودن، نوشتند. همچنین به بازخوانی پرونده‍‌‌‌های تجاوز در ایران از قاتل زنجیره‌ای پاکدشتی مشهور به «بیجه» که به پسران نوجوان تجاوز می‌کرد و بعد آنان را به قتل می‌رساند گرفته تا پرونده سعید طوسی قاری نزدیک به حاکمیت پرداختند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32217

«رفتار عفیفانه» هم شامل مردان می‌شود هم شامل زنان
گزارشی از یک نشست

زیتون-: شهروز رضوی: نشست نقد و بررسی کتاب «حجاب در ترازو»، با حضور ویکتوریا طهماسبی، استاد مطالعات زنانِ دانشگاه تورنتو، فروغ جهانبخش، استاد مطالعات ادیانِ دانشگاه کویینز و سروش دباغ، صاحب اثر و محقق و پژوهشگر دپارتمان «مطالعات ادیانِ» دانشگاه تورنتو، به همت «بنیاد سهروردی» در شهر تورنتو برگزار شد.

ویکتوریا طهماسبی سخنران اول این نشست بود. وی با تمجید از ورود سروش دباغ به این مسئله مهم و بحث انگیز در ایران معاصر، تفکیک میان «حجاب» و « عفت» و نگاه به مسئلۀ حجاب از منظر اخلاقی را از نکات رهگشای کتاب انگاشت؛ اینکه باید حجاب را ذیل عفت قرار دهیم و نه عفت را ذیل حجاب و آنچه اهمیت و محوریت دارد، رفتار عفیفانه است، نه لزوما بی حجاب بودن. افزون بر این، طهماسبی تمایز میان «نگاه جنسی» و «نگاه انسانی» به زنان و بررسیدن نسبت میان فمینیسم و نواندیشی دینی و دفاع از برابریِ حقوقی میان زنان و مردان را از فقرات مهم « حجاب در ترازو» قلمداد کرد.

طهماسبی سخنان خود را با طرح چند سؤال خاتمه بخشید. وی از سروش دباغ پرسید: مخاطب اصلی این کتاب چه کسانی اند؟ فقط دختران و زنان مسلمان؟ و یا دیگر بخش های جامعه ایرانی نیز می توانند مخاطب این کتاب باشند؟ افزون بر این، پرسید چرا به آثار فمینیست هایی چون امینه ودود و لیلا احمد در مقالات متعدد «حجاب در ترازو» ارجاع داده نشده است؟ ربط و نسبت میان فقه و حقوق و اخلاق و عرف از دیگر سؤالات طهماسبی بود. نهایتا، طهماسبی از رابطۀ میان قدرت و جنسیت سخن گفت، رابطه ای که در آثار فیلسوفان فمینیست کاویده شده؛ اما در این کتاب به بحث گذاشته نشده است.

فروغ جهانبخش، سخنرانی بعدیِ این نشست بود. وی با طرح این مسئله که پیش از انتشار مقالات سروش دباغ دربارۀ حجاب، مرحوم احمد قابل در فتوای فقهیِ شجاعانۀ خود، تصریح کرده بودکه پوشاندن موی سر و گردنِ دختران و زنان وجوب فقهی ندارد، افزود: دباغ از منظر اخلاقی، و نه فقهی به این مسئله پرداخته و با تفکیک میانِ عفت و حجاب، استدلال کرده که نپوشاندنِ موی سر و گردن در روزگار کنونی، کاری غیر عفیفانه و غیر اخلاقی نیست. جهانبخش افزود که در ادبیات بحث از حجاب در زبان فارسی، جای بررسی این موضوع از منظر اخلاقی خالی بود و «حجاب در ترازو» از این حیث، نوآوری داشته و به غنای این مبحث در ادبیات نواندیشی دینیِ معاصر افزوده است. وی، طرح مسئله از منظر قرآنی و ارجاع به تمامی آیات مربوطه در یکی از مقالات کتاب را از دیگر نقاط قوت کتاب معرفی کرد، چرا که با خواندن مقالۀ «حجاب در ترازوی قرآن»، می توان چند و چون مسئله حجاب در قرآن، متن مقدس مسلمانان را دریافت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32242

ریاضیات گذرنامه نمی‌خواهد؛ برای مریم میرزاخانی
طاها پارسا

در میان علوم و مخلوقات بشر، هیچ پدیده‌ای جز «ریاضیات» کاملا بی‌طرف نیست. تنها ریاضیات است که «زبان» فراگیر و مستقل خودش را دارد و مرز نمی‌شناسد از آن هیچ فرهنگ و جغرافیایی نیست و «ز هر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است». ( زبان هنر و حتی موسیقی هم چنین خاصیتی را ندارند).

از این بی‌طرفی و جهان‌گستری می‌توان تعبیری دیگر هم داشت. ریاضی‌دانانی چون «مریم میرزاخانی»، به هیچ جغرافیا و زمان و آیینی تعلق ندارند و در مکان و زمان محصور نمی‌شوند.

در ادبیات دینی تعبیری به اسم «ابدال» وجود دارد. آن‌جا می‌گویند ابدال (کسی یا) کسانی هستند که خداوند به وسیله‌ی آنان، زمین را بر پا می‌دارد، بلاها را از زمین دور می‌کند و هرگز زمین از وجودشان خالی نمی‌شود. به این زبان، مریم میرزاخانی از زمره‌ی ابدال بود و از آن‌هایی که هدیه‌ی الهی‌اند برای باقی‌ماندن حیات بر این کره‌ی خاکی و زیباتر ساختن لحظه‌های زندگی برای همه‌ی خاکیان.

«ریاضیات» را با «سیاست» نمی‌توان و نباید تحقیر کرد. مریم میرزاخانی را به داشتن و نداشتن حجاب، به نحوه‌ی انتشار عکس‌هایش در روزنامه‌ها، به داشتن و نداشتن پاسپورت ایرانی فرزندش، به همسر غیر ایرانی‌اش، به بازمانده‌ی اتوبوس مرگ «شریف»، به مهاجری که در غربت جان سپرد،.. تخفیف نباید داد. در این مقام، حتی تاکید بر هویت جنسی او، زن بودن او، او را «نخستین زن» برنده المپیاد و اولین زن برنده‌ی فیلدز خواندن، زمینی کردن مقام آسمانی او و تقلیل جای‌گاه زمین‌گستر اوست. مریم میرزاخانی این‌جا متعلق به همه است، همان‌سان که اعداد.

مریم میرزاخانی را نباید تقسیم کرد. همه باید او را الگوی فرزندان‌شان قرار دهند. بگذاریم حداد عادل هم خودش را با او جمع ببندد و عکسش‌ را با او منتشر کند. مهاجرت علمی او را نباید تحلیل سیاسی کرد. مهاجرت علمی مریم، فرار مغزها نیست، قدرت مغزهاست. برکت مغزهاست. معجزه‌ی مغزهاست. او فقط متعلق به ایران یا آمریکا نیست. ریاضیات گذرنامه نمی‌خواهد، بلکه نمی‌شناسد.

گاوس، ریاضی‌دان بزرگ گفته است: «ریاضی ملکه‌‌ی علوم است و حساب ملکه‌ی ریاضیات». و چه نیکو مریم میرزاخانی را هم «ملکه‌ ریاضی» خوانده‌اند. او نیز از جنس عدد بود و حساب، اعداد هرگز نمی‌میرند.

http://zeitoons.com/32283

رای‌دهندگان از دولت و شورای‌عالی‌اصلاح‌طلبان جواب می‌خواهند؛
در انتظار شفاف‌سازی

زیتون-سینا پاکزاد: این روزها گمانه‌زنی بر سر انتخاب وزرای کابینه دوازدهم، انتخاب شهردار تهران و عملکرد شورای عالی اصلاح‌طلبان جزو پربحث‌ترین موضوع‌های سیاسی است.

به‌نظر می‌رسد پیرامون این سه موضوع شاهد زنجیره‌ای از انتقادات هستیم. بدنه جریان اصلاحات و حامی دولت همچنان درخصوص عملکرد شورای عالی اصلاح‌طلبان ابهام دارند و از آن انتقاد می‌کنند، محمدرضا عارف نیز از این که ممکن است پس از پیروزی حسن روحانی نقش این شورا نادیده گرفته شود گلایه می‌کند و از سوی دیگر عده‌ای از اطرافیان وی و حاضران در ترکیب هیات رییسه شورای عالی٬ جانبداریِ عارف را می‌کنند.
عارف علاوه بر ریاست بر این شورا در راس فراکسیون امید مجلس نیز حضور دارد، فراکسیونی که می‌تواند نقش موثری در رای اعتماد به کابینه پیشنهادی روحانی بازی کند. به‌نظر می‌رسد همین امکان بوده که باعث شد عارف به‌طور علنی بگوید:«بعضی‌ها پیروز می‌شوند یادشان می‌رود چه کسانی برایشان زحمت کشیدند و من این گله را دارم. در شورای عالی دو کار مهم پیش رو داشتیم، پیروزی در انتخابات سال ۹۶ و ادامه گفتمان اصلاحات که به اتفاق آرا آقای روحانی رای آورد، نتیجه انتخابات اتفاقی نبود بلکه نتیجه شعار امید، آرامش و رونق اقتصادی بود. اگر ما را دنبال نخود سیاه نفرستند قصد ما کمک کردن و ادامه راه است.»
عارف در شرایطی که بدنه جریان اصلاحات به عملکرد تیم رسانه‌ای دولت و تصمیمات شورای عالی اصلاح‌طلبان معترض هستند٬ ضمن آنکه پیروزی روحانی در انتخابات را مدیون اصلاح‌طلبان دانسته از وی خواسته تا با شورای عالی مشورت کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32263

بازداشت حسین فریدون؛
برادر رییس‌جمهور در اختیار دولت با تفنگ

زیتون ـ مهسا محمدی: بالاخره حسین فریدون بازداشت شد. برادر پرحاشیه رییس‌جمهوری ایران پس از مدت‌ها‌ کشمکش، خبر و تکذیب خبر، حال در آستانه مراسم تحلیف و تنفیذ برادر بزرگتر، به گفته سخنگوی قوه قضاییه، با اتهام «مالی» بازداشت شده است. محسنی اژه‌ای گفته است حسین فریدون به دلیل آنکه نتوانست قرار وثیقه صادر شده را تامین کند به «زندان» معرفی شد.

«حسین فریدون» برادر کوچکتر حسن روحانی در طی ۴ سال گذشته یکی از خبرسازترین نزدیکان رییس‌جمهوری بوده است که علیرغم همه حمله‌هایی که از سوی اصولگرایان علیه وی شکل گرفت جایگاه «ویژه» خود را نزد برادر حفظ کرده‌است. حامیان دولت حمله‎ها را خبرسازی و تلاش رقبا برای ضربه زدن به رییس جمهوری از طریق نزدیکانش قلمداد می‌کنند و منتقدان و مخالفان دولت٬ وجود حسین فریدون را نشانه وجود رانت و فساد در دولت اعتدال می‌دانند.
حال در زمانی که مناسبات رییس‌جمهور با جناح رقیب و نهادهای قدرت به نقطه بحرانی خود رسیده است و در سطح رسانه‌ای نیز تک و پاتک‌هایی میان رییس دولت و ریاست قوه قضاییه رد و بدل شده، به نظر می‌رسد که این قوه تصمیم بر عملی کردن تهدیدها گرفته است.

«چشم و گوش » روحانی یا «چشم اسفندیار» اش؟
«دستیار ویژه رییس جمهوری» عنوانی است که حسن روحانی به برادر خود داده بود و با همین عنوان وی را از هیات دولت گرفته تا مجلس، با خود برده و حتی به مذاکرات حساس هسته‌ای در لوزان فرستاده بود.

رسانه‌ها او را «چشم و گوش » رییس جمهور خواندند که این عنوان با شدت گرفتن حملات به وی با اتهام ارتباط با متهمان بزرگ مالی تبدیل به «چشم اسفندیار» شد. گروهی هم روندی که وی در دولت یازدهم طی کرد و نسبت وی بار رییس جمهور را با نقش اسفندیار رحیم مشایی در دولت‌های نهم و دهم قابل قیاس دانستند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32320

انسان کامل یا کمال انسان؟
شیریندخت دقیقیان

فشرده:

در این مجموعه مقالات، استدلال شده که نگاه نحله های فلسفی و عرفانی به چیستی انسان و مناسبت او با خدا، به راه های متفاوت رفته، به رویکردهای تمدنی و فرهنگی گونه گون به فرد و اجتماع انجامیده اند. در این مسیر، علیرغم واژگان و سخنان عرفانی به ظاهر یکسان، با درنظر گرفتن بسیاری تداخل ها، همچنان دو نحلۀ عمده را می توان متمایز نمود: نحلۀ فناجویی با تز مرکزی انسان کامل؛ و نحلۀ انسان خدایی با تز مرکزی کمال انسان.

جستارهای پیشین و حاضر این مجموعه، ضمن بررسی نظری مکتب ها، با رویکردی تاریخی، شکل گیری دو کیهان موازی را دنبال می کنند: نظریۀ کمال پذیری انسان که سپهر روشنگری را نقش می زند؛ و نظریۀ “انسان کامل” که میان خدا و انسان قرارگرفته، صغارت آدمی و اقتدارمحوری را رقم می زند. در این زمینه، مفهوم روشنگری نزد ایمانوئل کانت از جمله ملاک های بررسی خواهد بود.

در این بررسی تطبیقی، دو نحلۀ فناجویی و انسان خدایی نزد ادیان ابراهیمی، عارفان و مکتب های فلسفۀ قرون وسطی، درکنار پیامدهای فرهنگی/اجتماعی دو تز “انسان کامل” و “کمال انسان” واشکافی می گردد. طبیعی است که گذاشتن بار دیدگاه های امروزی بر دوش مکتب های گذشته، کاری منطقی/علمی نیست؛ اما ردیابی تاثیر آن مکتب ها در تاریخ اندیشه و جوامع، کارمایه ای ضروری می باشد. پایۀ دسته ای از استدلال های این جستار پیشتر در مقالۀ “اصل و وصل” [۱] ریخته شده و این نوشته، ادامۀ آن است.

هر چند که در این رهگذر، به نظریه های نبوت نزد ادیان ابراهیمی اشاره هایی خواهدرفت، ولی کار این نوشته ورود به نقد نظریه های نبوت یا نفی و دفاع از یک نظریه یا آیین نیست. این جستار بر آن است که نه خود نظریه های نبوت و نه ویژگی های پیامبر، بلکه بسط آن نظریه ها از قلمرو الهیات به مناسبات قدرت است که به مسیری جز روشنگری می رود. تحمیل انگارۀ تکرارنشدنی انسان کامل به قلمرو پرورش زمینی و اجتماعی، نحله ای از عرفان را پدیدآورد که آموزه های آن نظام گریز، دسترس ناپذیر برای توده های مردم و جذب نشدنی در نظریه های تعلیم و تربیت روشنگرانه بود. در تز “انسان کامل”، ملزوماتی فراهم آمد که بعدها در تحکیم خودکامگی و حکمرانی به نام آسمان، به کارگرفته شد. حاصل کناررفتن تزهای انسان خدایی و کمال انسان و به جای آنها چیرگی تزهای فناجویی و انسان کامل، پیش گرفتن مسیری خلاف روشنگری و درافتادن به قهقرای صغارت انسان، اقتدارگرایی و بنیادگرایی بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32360

سعید مدنی در گفت‌وگو با زیتون؛
باتلاق حاشیه‌نشینی در حال عمیق‌تر شدن است

زیتون-میلاد پورعیسی: عمیق‌تر شدن بحران آب و خشکسالی در سه دهه اخیر و تاثیر شدید آن بر حاد‌تر شدن بحران گرد و غبار استان‌های مرزی که حالا چند سالی است به استان‌های مرکزی مانند اصفهان نیز کشیده شده در کنار تداوم بحران بیکاری در مناطق کمتر توسعه یافته کشور، زمینه‌های گسترش بحران حاشیه نشینی را فراهم ساخته است.

سعید مدنی، پژوهشگر اجتماعی و فعال ملی-مذهبی، درباره سیاست حاکمیت جمهوری اسلامی برای مبارزه با پدیده حاشیه‌نشینی معتقد است «مشکل دولت در معنای عام آن، تسلط رویکرد لیبرال در اقتصاد است و تصور اینکه اگر نرخ رشد افزایش یابد دست نامریی همه مسایل در زمینه فقر و نابرابری و بی‌عدالتی را حل خواهد کرد.»
این جامعه‌شناس که حالا پس از تحمل شش سال حبس با اتهام‌های «اقدام علیه امنیت و نشر اکاذیب»، مدتی است تبعید خود در شهرستان بندرعباس را سپری می‌کند، معتقد است «بدون اصلاح این رویکردهای لیبرالی، دولت حداکثر به برخی اصلاحات موردی و ناپایدار برای حل مشکل اسکان غیررسمی خواهد پرداخت.»

مشروح گفتگوی «زیتون» با سعید مدنی نویسنده کتاب «توسعه انسانی در ایران» را درباره آخرین وضعیت بحران حاشیه نشینی در ایران و آثار مخرب آن بر زیست‌بوم جامه ایران و البته اقدام‌های سیاست گزاران در مبارزه با آن را در ادامه بخوانید:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32344

چرا مریم میرزاخانی؟
عبدالعلی بازرگان

وقتی آرتور اش (Arthor Robert Ashe) تنیس‌باز برجسته آمریکایی و قهرمان سه دوره مسابقات بزرگ جهانی، بر اثر تزریق خون آلوده به ایدز مبتلا شد و روزهای پایانی عمر خود را می‌گذراند، در میان سیل نامه‌های مهرآمیزی که از سوی طرفدارانش برای او می‌رسید، یکی در شکایت از دهر و روزگار نوشته بود: آخر چرا تو؟! که آرتور جواب داده بود: وقتی از میان حدود ۵ میلیون تنیس‌باز حرفه‌ای جهان پله‌پله نردبان صعود به ۵ نفر نخست و مسابقه نهایی گراند اسلم و ویمبلدون را تا قهرمانی جهان طی کردم، هرگز از خدا نپرسیدم چرا من؟! و امروز هم طلب کاری نمی‌کنم.

امروز نیز هم‌وطنان‌مان٬ بلکه اندیشمندانی از سراسر جهان، اندوهگین از چنین مصیبت غیر منتظره‌ای احتمالا همین سوال را می کنند؛ چرا او، آن هم در این سن و با این سرعت٬ در آن اوج و با این افول؟!

و چه بسا اگر مریم زنده بود، پاسخی همانند آرتور می‌داد و سیر صعودی را که همراه هزاران استعداد درخشان طی کرده بود یادآوری می‌کرد؛ از زنده ماندنش در میان اتوبوس حامل دانشجویان برجسته دانشگاه شریف، مدال‌‌های المپیادهای علمی گرفته تا افتخارات علمی و استادی در معتبرترین دانشگاه‌های جهان و نایل شدن به عالی‌ترین جایگاه و جوایز عملی ریاضی که هیچ زنی در تاریخ به چنان مقامی و موقعیتی نرسیده بود.

درخشش آدمیان گاه به آتشفشان می‌ماند که کوتاه است و خاموش می‌شود یا به خورشیدی که در اواخر عمر به سوپر نوا تبدیل می‌شود و درخشش آن سالیانی ستاره‌های مجاور را نورانی می‌کند.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/32388

رهبری و سپاه؛ چالشی برای منافع و امنیت ملی
مهدی نوربخش

در هفته‌های اخیر، دو رویداد سیاسی و اقتصادی مهم در کشور، لزوم توجه به‌منافع و امنیت ملی کشور را بیشتر کرده است. این دو رویداد نشان داده‌اند که منافع و امنیت ملی کشور که در طول سال‌های گذشته ضربه‌پذیر شده‌اند، چگونه می‌توانند ضربه پذیرتر شوند. در این میان، رهبری و سپاه در ضربه‌پذیر کردن منافع ملی و امنیت کشور نقش تعیین کننده‌ای داشته و روز به‌روز با سیاست‌های خود به این دو مهم را عملا تضعیف می‌کننپ. این دو رویداد سیاسی و اقتصادی، یکی «حمله موشکی ایران به سوریه» و دیگری «مخالفت گسترده محافظه کاران راست‌گرای کشور با قرار داد ایران با شرکت نفتی توتال» است.

در این سلسله یادداشت‌ها خواهم کوشید، با اتکا به مبانی تئوریک منافع و امنیت ملی، نشان دهم که از دریچه‌ی نگاه رهبری و سپاه نباید به این دو مهم نگریست و این‌دو را باید از نظام حاکم و حاکمان آن جدا کرد. هم‌چنین عطف به این دو رویداد سیاسی و اقتصادی اخیر، به اشتباهات استراتژیک رهبری و سپاه و تضاد آن با منافع و امنیت ملی ایرانیان خواهم پرداخت.

بخش نخست که بیش از هر چیز به بازخوانی نظری این مفاهیم نظر دارد، پیش روی شماست.

***

حفظ امنیت و منافع ملی دو رکن اساسی سیاست خارجی هر کشوری‌اند. به‌جز عوامل خارجی که بدون شک در تدوین دکترین امنیت ملی‌ (National Security Doctrine) هر کشوری تاثیر گذارند، عوامل مختلف داخلی‌ نیز به‌ اشکال مختلف به آن شکل و هویت می‌دهند.

طراحی دکترین امنیت ملی‌ یک کشور بدون شک بدون ارزیابی دقیق توان نظامی(Military Capabilities)، جغرافیای سیاسی(Geopolitics)، نوع حکومت یک کشور (Type of Government) و موقعیت اقتصادی (Economic Conditions) ان امکان‌پذیر نخواهد بود. قدرت نظامی می‌تواند تاثیر مثبت و منفی‌ در طراحی دکترین امنیت ملی‌ داشته باشد. رئالیست‌ها(realism) بیشتر بر توان نظامی در طراحی دکترین امنیت ملی تکیه کرده و اعتقاد دارند که صلح فقط در سایه امادگی برای جنگ بدست می‌آید. رئالیست‌ها اصولا به امنیت جمعی (Collective Security) اعتقادی ندارند و آنچه بعدها منجر به تشکیل سازمان ملل متحد برای ایجاد همکاری‌های بین‌المللی و خصوصا صلح جهانی گردید، پیدایش افکار لیبرالیسم (Liberalism) سیاسی بود که خصوصا در اروپا پایه‌های آن به‌لحاظ فلسفی در قرن نوزدهم بنیان‌گذاری شده و از ابتدای قرن بیستم در عرصه روابط بین‌الملل به‌لحاظ عملی جایی برای خود باز نمود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32419

آیا غیر اروپایی هم می‌تواند فکر کند؟
حمید دباشی | مترجم: بهزاد باغی‌دوست

از متن:
دنیا به طور کلی‌، و دنیای عرب و اسلام بالاخص در حال تجربه تغییراتی تاریخی‌‌ هستند -این تغییرات شاعران، متفکران، هنرمندان، و روشنفکران عرصه عمومی‌ تولید کرده است درست در مرکز آمال و تخیلات اخلاقی‌ و سیاسی خودشان - همه در حال اندیشیدن و تولید کردن در مسیر و مربوط به جغرافیای بومی‌شان، و در عین حال جهانی‌ از جهت عواقب و آثار آن. در مقایسه با سونامی‌های رهایی‌بخش که در حال در حال زیر و زبر کردن دنیاست، مفروضات کلیشه وار در مورد اروپا و به طور فزاینده‌ای ناحیه‌‌‌ای شدن تبار فلسفی‌ آن‌ مانند طوفانی در فنجان قهوه است. همانند همهٔ مناطق دیگر جهان، اروپای قانع به سهم انسانی‌ منصفانه خودش بسیار چیزها در چنته دارد که به به دنیا بیاموزد اما، اکنون، بسیار برابرتر [با همه] و در یک زمین دموکراتیک‌تر، جایی که فلسفه‌‌اش فلسفهٔ اروپایی‌ست و نه «فلسفه»، موسیقی‌اش موسیقی‌ اروپایی‌ست نه موسیقی‌، و هیچ تبلیغاتی نیز نخواهد بود که روشنفکران عرصه عمومی‌اش را به نام «روشنفکر عرصهٔ عمومی‌» بفروشد

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32393