چرا مریم میرزاخانی؟
عبدالعلی بازرگان

وقتی آرتور اش (Arthor Robert Ashe) تنیس‌باز برجسته آمریکایی و قهرمان سه دوره مسابقات بزرگ جهانی، بر اثر تزریق خون آلوده به ایدز مبتلا شد و روزهای پایانی عمر خود را می‌گذراند، در میان سیل نامه‌های مهرآمیزی که از سوی طرفدارانش برای او می‌رسید، یکی در شکایت از دهر و روزگار نوشته بود: آخر چرا تو؟! که آرتور جواب داده بود: وقتی از میان حدود ۵ میلیون تنیس‌باز حرفه‌ای جهان پله‌پله نردبان صعود به ۵ نفر نخست و مسابقه نهایی گراند اسلم و ویمبلدون را تا قهرمانی جهان طی کردم، هرگز از خدا نپرسیدم چرا من؟! و امروز هم طلب کاری نمی‌کنم.

امروز نیز هم‌وطنان‌مان٬ بلکه اندیشمندانی از سراسر جهان، اندوهگین از چنین مصیبت غیر منتظره‌ای احتمالا همین سوال را می کنند؛ چرا او، آن هم در این سن و با این سرعت٬ در آن اوج و با این افول؟!

و چه بسا اگر مریم زنده بود، پاسخی همانند آرتور می‌داد و سیر صعودی را که همراه هزاران استعداد درخشان طی کرده بود یادآوری می‌کرد؛ از زنده ماندنش در میان اتوبوس حامل دانشجویان برجسته دانشگاه شریف، مدال‌‌های المپیادهای علمی گرفته تا افتخارات علمی و استادی در معتبرترین دانشگاه‌های جهان و نایل شدن به عالی‌ترین جایگاه و جوایز عملی ریاضی که هیچ زنی در تاریخ به چنان مقامی و موقعیتی نرسیده بود.

درخشش آدمیان گاه به آتشفشان می‌ماند که کوتاه است و خاموش می‌شود یا به خورشیدی که در اواخر عمر به سوپر نوا تبدیل می‌شود و درخشش آن سالیانی ستاره‌های مجاور را نورانی می‌کند.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/32388

رهبری و سپاه؛ چالشی برای منافع و امنیت ملی
مهدی نوربخش

در هفته‌های اخیر، دو رویداد سیاسی و اقتصادی مهم در کشور، لزوم توجه به‌منافع و امنیت ملی کشور را بیشتر کرده است. این دو رویداد نشان داده‌اند که منافع و امنیت ملی کشور که در طول سال‌های گذشته ضربه‌پذیر شده‌اند، چگونه می‌توانند ضربه پذیرتر شوند. در این میان، رهبری و سپاه در ضربه‌پذیر کردن منافع ملی و امنیت کشور نقش تعیین کننده‌ای داشته و روز به‌روز با سیاست‌های خود به این دو مهم را عملا تضعیف می‌کننپ. این دو رویداد سیاسی و اقتصادی، یکی «حمله موشکی ایران به سوریه» و دیگری «مخالفت گسترده محافظه کاران راست‌گرای کشور با قرار داد ایران با شرکت نفتی توتال» است.

در این سلسله یادداشت‌ها خواهم کوشید، با اتکا به مبانی تئوریک منافع و امنیت ملی، نشان دهم که از دریچه‌ی نگاه رهبری و سپاه نباید به این دو مهم نگریست و این‌دو را باید از نظام حاکم و حاکمان آن جدا کرد. هم‌چنین عطف به این دو رویداد سیاسی و اقتصادی اخیر، به اشتباهات استراتژیک رهبری و سپاه و تضاد آن با منافع و امنیت ملی ایرانیان خواهم پرداخت.

بخش نخست که بیش از هر چیز به بازخوانی نظری این مفاهیم نظر دارد، پیش روی شماست.

***

حفظ امنیت و منافع ملی دو رکن اساسی سیاست خارجی هر کشوری‌اند. به‌جز عوامل خارجی که بدون شک در تدوین دکترین امنیت ملی‌ (National Security Doctrine) هر کشوری تاثیر گذارند، عوامل مختلف داخلی‌ نیز به‌ اشکال مختلف به آن شکل و هویت می‌دهند.

طراحی دکترین امنیت ملی‌ یک کشور بدون شک بدون ارزیابی دقیق توان نظامی(Military Capabilities)، جغرافیای سیاسی(Geopolitics)، نوع حکومت یک کشور (Type of Government) و موقعیت اقتصادی (Economic Conditions) ان امکان‌پذیر نخواهد بود. قدرت نظامی می‌تواند تاثیر مثبت و منفی‌ در طراحی دکترین امنیت ملی‌ داشته باشد. رئالیست‌ها(realism) بیشتر بر توان نظامی در طراحی دکترین امنیت ملی تکیه کرده و اعتقاد دارند که صلح فقط در سایه امادگی برای جنگ بدست می‌آید. رئالیست‌ها اصولا به امنیت جمعی (Collective Security) اعتقادی ندارند و آنچه بعدها منجر به تشکیل سازمان ملل متحد برای ایجاد همکاری‌های بین‌المللی و خصوصا صلح جهانی گردید، پیدایش افکار لیبرالیسم (Liberalism) سیاسی بود که خصوصا در اروپا پایه‌های آن به‌لحاظ فلسفی در قرن نوزدهم بنیان‌گذاری شده و از ابتدای قرن بیستم در عرصه روابط بین‌الملل به‌لحاظ عملی جایی برای خود باز نمود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32419

آیا غیر اروپایی هم می‌تواند فکر کند؟
حمید دباشی | مترجم: بهزاد باغی‌دوست

از متن:
دنیا به طور کلی‌، و دنیای عرب و اسلام بالاخص در حال تجربه تغییراتی تاریخی‌‌ هستند -این تغییرات شاعران، متفکران، هنرمندان، و روشنفکران عرصه عمومی‌ تولید کرده است درست در مرکز آمال و تخیلات اخلاقی‌ و سیاسی خودشان - همه در حال اندیشیدن و تولید کردن در مسیر و مربوط به جغرافیای بومی‌شان، و در عین حال جهانی‌ از جهت عواقب و آثار آن. در مقایسه با سونامی‌های رهایی‌بخش که در حال در حال زیر و زبر کردن دنیاست، مفروضات کلیشه وار در مورد اروپا و به طور فزاینده‌ای ناحیه‌‌‌ای شدن تبار فلسفی‌ آن‌ مانند طوفانی در فنجان قهوه است. همانند همهٔ مناطق دیگر جهان، اروپای قانع به سهم انسانی‌ منصفانه خودش بسیار چیزها در چنته دارد که به به دنیا بیاموزد اما، اکنون، بسیار برابرتر [با همه] و در یک زمین دموکراتیک‌تر، جایی که فلسفه‌‌اش فلسفهٔ اروپایی‌ست و نه «فلسفه»، موسیقی‌اش موسیقی‌ اروپایی‌ست نه موسیقی‌، و هیچ تبلیغاتی نیز نخواهد بود که روشنفکران عرصه عمومی‌اش را به نام «روشنفکر عرصهٔ عمومی‌» بفروشد

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32393

جای خالی پرونده‌ی حسینیه ارشاد در «مهرنامه»
حسین میرزانیا

محمد قوچانی روزنامه‌نگار و سردبیر مهرنامه، پرونده‌ی شریعتی را با اوراقی سنگین و قطور در دستور کار خویش قرار داده و بازجویی از شریعتی را چند سالی‌ست با جد و جهد تمام دنبال می‌کند. شبیه‌سازی و قرینه‌سازی‌های عجیب و غریب قوچانی در «شریعتی‌سازی» الگوی جدیدی از روزنامه‌نگاری پساانقلاب و به ویژه پساجنگ است که باید مورد تامل و توجه قرار گیرد .

این که نقدهای شریعتی به مشاهیر سنت و تجدد همچون ملامحمدباقرمجلسی یا سیدحسن تقی‌زاده ، در نزد قوچانی ، حمل به «دشنام و فحاشی» می‌شود(شماره ۵۲ مهرنامه) اما نقدهای دیگران بر شریعتی، عین دانایی، حقیقت‌جویی، عدالت و انصاف محسوب شود ،خود حکایت غریبی‌ست که مجال آن در این یادداشت نیست .

قوچانی نکته‌بین و محقق، بارها و بارها پرونده‌ی شریعتی را گشوده و در پیشخوان روزنامه‌فروشی‌های کشور به تماشا و داوری خوانندگانش گذاشته است، ولی هرگز تمایلی و رغبتی به ورود به اوراق پرونده اتهامی شریعتی در حسینیه ارشاد و علل و عوامل منازعات و اختلافات آیت‌الله مطهری با علی شریعتی نداشته است!

برای نگارنده این پرسش همیشه بوده است که چرا محمد قوچانی وارد این بخش از پرونده زندگی و فکری علی شریعتی نمی شود! چرا این اوراق در نزد قوچانی مسکوت و سر به مهر باقی مانده است! آیا او از جریان این اختلافات بی‌اطلاع است و یا اینکه عامدانه قصد ورود بدان ندارد.

نگارنده بعید بلکه غیرممکن می‌داند که قوچانی از این اختلافات بسیار مشهور که صدای آن در کوی و برزن نیز شنیده شد و به محافل سیاسی و امنیتی نیز کشید و منجر به تعطیلی حسینیه ارشاد شد، بی‌خبر باشد اما به دلیل آن‌که با پرداختن به‌آن بسیاری از گزاره‌های قوچانی و برساخته ها‌ی ذهنی قوچانی از شریعتی فرو می‌ریزد، لابد با زیرکی تمام از آن عبور کرده و نخواسته است درنگی در آنجا داشته باشد .

داستان دعوت مرحوم مطهری از شریعتی برای سخنرانی در آیین بزرگداشت آغاز پانزدهمین قرن بعثت در حسینیه ارشاد شهره‌ی عام و خاص است و مطهری با تجلیل و تعریف فراوان از شریعتی، از سخنرانی او در حسینیه ارشاد به نیکی یاد می کند. اما هنوز از این دعوت دوسالی نگذشته است که اختلافات بروز می‌کند. پیش از آن‌که اختلاف میان مطهری و شریعتی بروز کند، مرحوم مطهری با دکتر میناچی دچار تنش و اختلافاتی شده بود و حتی در دی‌ماه سال ۴۷ نامه‌ای در استعفا از هیئت مدیریه‌ی ارشاد نوشته بود . اما شریعتی در اندک زمان کوتاهی، جای‌گاه ویژه‌ای در میان مستمعین و مراجعین به حسینیه ارشاد می‌یابد و استقبال دانشجویان و اساتید از کنفرانس‌های شریعتی دامنه‌ی اختلافات را تشدید می‌کند به نحوی که مطهری از نحوه‌ی مدیریت ارشاد، لب به شکایت می‌گشاید و در نهایت تصمیم به استعفا از هیئت مدیره‌ی حسینیه ارشاد می‌گیرد .

دوستان و نزدیکان مشترک هر دو طرف واسطه‌ی رفع کدورت‌ها و اختلافات می‌شوند و مطهری ضمن استنکاف از مصالحه، شروطی متعدد برای بازگشت به حسینیه تعیین می‌کند. این شروط از سوی شخصیتی چون مطهری بسیار قابل تامل است، چرا که اولا: آیت‌الله مطهری به عنوان یک روحانی سرشناس و دانا و دانشمند و آگاه به زمان و دنیای جدید شناخته شده بود، دوما: بعدها همین طرز تفکر مطهری را تا انقلاب و تا سال ۵۸ مشاهده می‌کنیم که حضور عینی و بروز عملی دارد. سوما: بسیار دیگری از نزدیکان، پیروان و در حقیقت مقلدان فکری او در جامه‌ی اسلام‌خواهی راه و روش و سلوک او را در همه‌ی عرصه ها گسترانیدند و به راه او رفتند .

مخالفت اولیه مطهری با میناچی بیشتر مبنای روشی داشت، به این نحو که مطهری از سیره و روش مدیریتی میناچی شکایت داشت و به مخالفت برخاست. اما سبک و سیاق مخالفت مطهری با شریعتی، ریشه در باور، بینش، سبک تفکر و گفتمان متفاوت آن دو داشت. اسناد و مکاتباتی که از این دوره‌ی چالش‌زا باقی مانده است، حکایت از عدم مقابله به مثل یا اصولا عدم اهمیت اختلاف یا تضاد از سوی شریعتی با مطهری بوده است و شریعتی جانب سکوت و بی‌اعتنایی را گرفته است و این در حالی‌ست که مطهری ضمن انتقاد و اعتراض و مخالفت‌ها با میناچی و به طریق اولی با شریعتی و نامه‌نگاری با محمد همایون و محمدتقی شریعتی و احیانا دیگران سعی در مجاب کردن دیگران در پذیرش نظرات خود و قبولاندن شروط خود جهت ادامه همکاری با حسینیه ارشاد بوده است .

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32444

اعضای شورای شهر کاندیداهای نهایی شهرداری تهران را معرفی کردند؛
هفت نامزد بهشت

زیتون-احسان مهرابی: گویا کرسی شهرداری تهران در خیابان بهشت همچنان سهم حزب کارگزاران سازندگی از کیک قدرت در ایران است. دو عضو ارشد این حزب از بین هفت نامزد شهرداری تهران بالا‌ترین رای را کسب کرده‌اند و اگر اتفاق غیر منتظره‌ای از جمله سفارش دفتر رهبر جمهوری اسلامی رخ ندهد، محمد علی نجفی و یا حسین مرعشی شهردار تهران خواهند بود.

رییس جمهور در حسرت اصلاح طلبان
وزارت آموزش و پرورش در دولت هاشمی رفسنجانی ماندگار‌ترین دوره مدیریتش است هر چند وزیر علوم نیز بوده است. در دولت محمد خاتمی به دلیل سهم دهی‌های پس از انتخابات٬ حسین مظفر، وزیر آموزش و پرورش شد و محمدعلی نجفی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی. نجفی پس از مدتی جای خود را به محمدرضا عارف داد و برکناری او دلخوری حزب کارگزاران سازندگی را به دنبال داشت.
پس از انتخابات سال ۸۴ برخی از اصلاح طلبان با حسرت از او به عنوان نامزدی نام می‌بردند که در صورت نامزدی می‌توانست نظر مساعد همه گروه‌های اصلاح طلب را جلب کند و رییس جمهور شود.
با تجربه شکست خورده قالیباف اما نجفی نمی‌تواند در صورت شهردار شدن سودای ریاست جمهوری در سر داشته باشد و تنها می‌تواند مانند غلامحسین کرباسچی بر انتخابات تاثیر بگذارد.
نجفی یکی از سه اصلاح طلب شورای شهر سوم نیز بود اما فعالیت‌اش در شورا چندان نمودی نداشت. او پس از ۱۳ سال بنای بازگشت به کابینه را داشت اما نمایندگان اصولگرای مجلس نهم به دیدار او با خانواده معترضان کشته شده انتخابات ۸۸ و مخالفت با نامگذاری میدانی به نام ۹ دی استناد کردند و او با اختلاف یک رای وزیر آموزش و پرورش نشد.
نجفی رییس سازمان میراث فرهنگی شد اما ریاست‌اش بر این سازمان دوام نداشت. در محافل سیاسی درگیری با اطرافیان روحانی از جمله دلایل استعفای نجفی اعلام شد. او سپس سرپرست وزارت علوم شد و گزارش مربوط به بورسیه‌های غیر قانونی را منتشر کرد. گزارشی که اگر نجفی منتشر نمی‌کرد، بعید بود محمد فرهادی، وزیر علوم منتشر کند.
نجفی به جز کارگزاران سازندگی در بین دیگر گروه‌های اصلاح طلب نیز مقبولیت دارد و اگر خودش تمایل داشته باشد، بالا‌ترین شانس را برای شهرداری تهران دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32454

اصلاح‌طلبان نگران سهم خود در کابینه

زیتون-مهدی تاجیک: ۱۴ مرداد ماه روزی است که حسن روحانی رییس جمهوری ایران پا به صحن مجلس شورای اسلامی خواهد گذاشت تا مراسم تحلیف‌اش برای تصدی دولت دوازدهم با حضور ۲۹۰ نماینده و دیپلمات‌های کشورهای مختلف برگزار شود. خبرهای تایید نشده حاکی است که روحانی قصد دارد مانند سال ۱۳۹۲ اعضای کابینه‌اش را در روز مراسم تحلیف معرفی کند. طبق قانون٬ نمایندگان مجلس شورای اسلامی باید به هر کدام از وزیران پیشنهادی رای اعتماد بدهند تا آنها امکان ورود به کابینه را پیدا کنند. در روزهای اخیر خبرهای جسته‌ گریخته‌ای هم از نحوه چینش کابینه منتشر شده ولی نمی‌توان مطمئن بود که این خبرها تا چه حد قرین صحت باشد.

تشویش اصلاح‌طلبان
برخی چهره‌های اصلاح‌طلب از نمایندگان مجلس گرفته تا چهره‌های حزبی و مطبوعاتی نسبت به چینش کابینه اظهار نگرانی کرده‌اند. آنان می‌گویند که خبرهای خوشی از انتخاب وزیران پیشنهادی به گوش نمی‌رسد و سهم اصلاح‌طلبان در کابینه رعایت نشده است. حالا علی مطهری نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی از حسن روحانی گلایه کرده است که چرا لیست کابینه را قبل از درمیان گذاشتن با نمایندگان به اطلاع آیت‌الله خامنه‌ای رسانده‌ است. او گفته:«روش ایشان که قبل از ارائه اسامی کابینه پیشنهادی به مجلس، اعلام می کنند که این اسامی خدمت مقام رهبری ارائه شده، کار درستی نیست و باعث می شود امکان اظهار نظر درباره این گزینه ها محدود شود و نباید ربیس جمهور چنین فضایی را قبل از معرفی کابینه ایجاد کند. قانونا هم چنین الزامی وجود ندارد. شاید آقای روحانی می خواهد خودش را از سیل پیشنهادها راحت کند.»

غلام‌رضا حیدری نماینده اصلاح‌طلب تهران در مجلس شورای اسلامی هم در صفحه توییتر خود با اشاره به اظهارنظر اخیر روحانی که گفته بود کابینه‌ دوازدهم فراجناحی خواهد بود نوشته است:«امیدوارم تفسیرکابینه فراجناحی،کابینه چندنبش نباشدچون تصور می‌کنم چندنبش یاچندچهره بودن افراد، نوعی اختلال شخصیتی است.»

الیاس حضرتی نماینده لیست امید در تهران نیز نگرانی مشابهی را طرح کرده و گفته «اخبار خوب و خوشایندى از بستن لیست کابینه بگوش نمى‌رسد مخصوصا در تیم اقتصادی. امیدوارم این اخبار درست نباشد.» طیبه سیاوشی دیگر نماینده تهران نیز در گفت‌وگو با «ایلنا» اعلام کرده که تاکنون خواست اصلاح‌طلبان در چینش کابینه در نظر گرفته نشده است.
حسین نورانی‌نژاد عضو حزب اتحاد ملت ایران اسلامی هم در توصیه‌ای به حسن روحانی گفته:«موقع بستن کابینه به روزهای انتخابات فکر کنید. به تجمعات و شعارهای هوادارانی که با هزار امید رای دادند. خبرها حاکی از فراموشی آن جمعیت است»
مجموعه‌ این نگرانی‌ها باعث شده که اصلاح‌طلبان به سهم‌خواهی از کابینه روحانی متهم شوند و این موضوعی است که محمدرضا عارف رییس فراکسیون امید در مجلس شورای اسلامی نسبت به آن واکنش نشان داده است. او در صفحه توییتر خود نوشته بود:« همراهی، هماهنگی و همدلی با جریان اصلاحات رمز موفقیت دولت دوازدهم است و گفتمان اصلاحات در این مسیر بدنبال سهم خواهی نیست.»

موضع‌گیری او با این پاسخ حسام‌الدین آشنا مشاور فرهنگی رییس جمهوری ایران روبرو شد که «درست است گفتمان اصلاح طلبان سهمی نمی‌خواهد اما امان از سهم خواهی های افراد به اسم جریان.» چنین موضع‌گیرهایی بازتابی روشن از اختلاف‌های جدی بر سر نحوه چینش کابینه دوازدهم و سهم هر گروه و جریان سیاسی در تصدی پست‌های وزارت و معاونت رییس جمهور است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32493

بهاءالدین خرمشاهی در گفت‌وگو با زیتون:
فکر می‌کنم اما روشنفکر نیستم

زیتون-هومان دوراندیش: بهاءالدین خرمشاهی، حافظ‌شناس و قرآن‌پژوه برجسته‌ای است که کارهای بزرگش را انجام داده و در این پیرانه‌سر آسوده بر کنار چو پرگار می‌رود. پس از یک عمر حافظ‌پژوهی، هم‌چنان درگیر حافظ‌شناسی است و هر از گاهی، مقاله‌ای هم دربارۀ خواجۀ شیراز منتشر می‌کند. با این حال، حافظ تنها دل‌مشغولی او در این ایام نیست. آثار دیگری هم از خامۀ قلمش بر لوح کاغذ نقش می‌بندد که در این گفت‌وگو، کم‌وبیش دربارۀ آن‌ها توضیح داده است. این مصاحبه با مترجم برجستۀ قرآن، معطوف به موضوع واحدی نبود. هم از این رو در آن از هر دری سخنی رفت. از حافظ و شاملو و آزاداندیشی گرفته تا روشنفکری دینی و مجلۀ کیان و شایعۀ درگذشت استاد و گربه‌های شهرک غرب! دربارۀ اختلاف خرمشاهی و شاملو، نکات نکاویده‌ای باقی مانده بود که در این مصاحبه مطرح شدند و خرمشاهی، فروتنانه پذیرفت که با یکی دو جملۀ نامطمئن، در حق شاملو جفا کرده است. مهربانی و تواضع و سلامت نفس، شاید بارزترین ویژگی‌های شخصیتی بهاءالدین خرمشاهی باشند؛ و همین ویژگی‌ها، مصاحبت با او را برای هر مخاطب بی‌طرفی، خوشایند و به‌یادماندنی می‌کند.
***
جناب خرمشاهی، چنان‌که می‌دانید، اوایل امسال خبر درگذشت شما منتشر شد. وقتی خبر فوت خودتان را از زبان دیگران شنیدید، چه حسی داشتید؟
من در دفترچۀ تلفنم، که بعضی از شعرهای جدیدم را نیز در گوشه و کنارش می‌نویسم، این را هم نوشته‌ام: «در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶، چندین خبرگزاری و روزنامه خبر درگذشت مرا منتشر کردند که گویا نادرست بوده است (!) و خویشان و دوستان و آشنایانم را نگران کرد. حتی بعضی از آشنایان برای خانواده‌ام پیام تسلیت فرستادند؛ تا یکی دو ساعت بعد، دوست مهربانم آقای رضا یعقوبی در وب‌گاه یا سایت بنده، این خبر نادرست را تکذیب کرد. همان روز شاید حدود صد تلفن به منزل ما زده شد. باری به همین مناسبت، قطعه شعری را سرودم با عنوان «منم مرغ مرگ‌اندیش». متن شعرم چنین بود:

در شایعه و خبر بدون تحقیق
گفتند که مرده است خرمشاهی
شرط است که پیشتر ز نقل اخبار
یابند ز صدق و کذب آن آگاهی
من موتوا قبل ان تموتوا هستم
ز اخبار نمی‌هراسم آن هم واهی
حق است برای همۀ ما مردن
چه بر سر بوریا چه تخت شاهی
۲۵ فروردین ۹۶

باید بیفزایم کسی که درگذشته بود، یکی از خویشاوندان نه دور و نه نزدیک بنده بود. یعنی مرحوم محمد خرمشاهی. که طنزپرداز قدیمی بود و خداوند صدوچند سال هم به او عمر داده بود. آن مرد نازنین فوت کرده بود و روحش قرین رحمت الهی. چون من با رسانه‌ها زیاد حرف می‌زنم، فوت محمد خرمشاهی را به حساب بهاالدین خرمشاهی گذاشته بودند. هنوز هم برخی که مرا می‌بینند، می‌پرسند ماجرای خبر مرگت چه بود!

جدا از آن خبر نادرست، در مجموع کم‌پیدایید و در لابه‌لای اخبار فرهنگی به سختی می‌توان شما را پیدا کرد. این روزها مشغول چه کاری هستید؟
بنده الان یکی از سه همکار دانشنامۀ حافظ و حافظ‌پژوهی هستم که مشتمل بر حدود ۱۵۰۰ مقاله است؛ مقالاتی کوتاه که امضا و کتاب‌شناسی دارند و در قطع وزیری در دو جلد منتشر می‌شوند. این دانشنامه از نظر کیفی، با عرض معذرت بابت اینکه از آثار خودم مثال می‌زنم، مثل دو جلد حافظ‌‌‌نامه است. من در این دانشنامه سرویراستارم و یکی از ادبای معاصر هم مدیر اجرایی این پروژه‌اند. فرزندم، عارف خرمشاهی هم دستیار ایشان است. ما در دو سال گذشته سه‌چهارم این کار را پیش برده‌ایم. موضوع مقالات را به نویسندگان پیشنهاد کرده‌ایم و یا موضوعات پیشنهادی را پذیرفته‌ایم و مقالات این دانشنامه نوشته شده است. اثر دو بار هم ویرایش شده و ویرایش نهایی هم با بنده است. برای این کار حامیان فرهنگی بسیار خوبی داشتیم که حضورشان عمیقاً مؤثر و مغتنم بود. در دو سال گذشته، عمدۀ وقت من صرف این کار شده است اما در کنار این دانشنامه، مقالاتی هم نوشته‌ام.

در چه زمینه‌ای؟
در یکی از این مقالات به این موضوع پرداخته‌ام که سنگسار حکم قرآنی نیست. کسانی که به سنگسار اعتقاد دارند، معتقدند که این حکم از احادیث برآمده است ولی بزرگانی مثل آیت‌الله دکتر سید مصطفی محقق داماد، پیشتر مقاله‌ای نوشته بودند که ما در احادیث هم حکم سنگسار را نداریم و اگر دو نمونه هم داریم، به اهل کتاب و در واقع به دو زوج یهودی مربوط می‌شود. من در مقاله‌ام دلایل قرآنی بی‌سابقه‌ای در نفی سنگسار آورده‌ام.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32453

لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه
نقدی به آرای حمیدرضا جلایی‌پور (و نیز عبدالکریم سروش) بر علی شریعتی
حسن محدّثی گیلوائی

مقدّمه
در دوره‌ای به‌سر می‌بریم که کشورمان از نظر علمی –دست‌کم در برخی حوزه‌ها- پیش‌رفتی نسبی داشته است. دانش‌گاه‌های ما بسط و گسترش یافته‌اند و بر تعداد افراد باسواد و تحصیل‌کرده به‌نحو قابل توجّهی افزوده شده است. تکثّر فرهنگی و اجتماعی بیش از پیش افزایش یافته است و با ورود رسانه‌های ارتباطی جدید، تفکّر انتقادی بستر مناسبی برای رشد پیدا کرده است. در چنین وضعیتی کنترل آگاهی و دانایی مردمان تا حدِّ زیادی از انحصار نظام سیاسی و برخی گروه‌های فرهنگی نظیر روحانیت، خارج شده است. مردم از طُرُق مختلف می‌توانند کسب آگاهی کنند. در چنین شرایطی دوام مقدّس بودن امور مقدّس کوتاه‌تر است و دیگر امور مقدّس برای همه‌ی ملّت مقدّس نیست. بت‌سازی از شخصیت‌ها در ایران –خواه شخصیت‌های دینی و سیاسی و فکری- بُرد و تأثیر کم‌تری دارد و در هر گوشه و کنار کشور، کسی مشغول نقد یکی از این بت‌ها و مقدّسات گوناگون است. دیگر کسی به خاطر داشتن مدرک یا تحصیل در فرنگ به قطب فرهنگی کشور بدل نمی‌شود. دست‌کم تعداد قابل توجهی از محقّقان و دانش‌جویان جوان در کشورمان داریم که سخنان را می‌سنجند و ارزیابی می‌کنند. در چنین شرایطی، شایسته است که اهل علم و دانش‌گاه وقتی از موضوعات مختلف سخن می‌گویند، ‌مستند و مستدل و مبتنی بر تحقیق سخن بگویند. آنان دیگر با مُشتی عوام ناآشنا سر و کار ندارند. جهان ما از این لحاظ دست‌کم به‌نحو معناداری عوض شده است؛ اگرچه شاید معیار دقیقی برای سنجش میزان دقیق این‌گونه تغییرات وجود ندارد. لذا در سخن گفتن از آرا و اندیشه‌ها و کنش‌ها و زنده‌گی شخصیت‌ها نیز نیازمند بررسی عالمانه و محقّقانه هستیم.

طرح مسأله
وقتی از متفکّری مثل شریعتی یا هر شخصیّت دیگری سخن می‌گوییم، می‌بایست مسیری دانش‌پژوهانه را طی کنیم. به‌گمان من بسیاری از اهل نظر در ایران وقتی درباره‌ی شریعتی یا برخی متفکّران دیگر اظهار نظر می‌کنند، سخنی دانش‌پژوهانه عرضه نمی‌کنند. به‌عبارت دیگر، سخن آنان محصول مطالعه و پژوهشی معتبر نیست. هر ساله انبوهی از این‌گونه سخنان در نشریات مختلف کشور تولید و عرضه می‌شود. در این‌جا دو نمونه از این‌گونه مطالب درباره‌ی شریعتی موضوع بحثی مفصّل درباره‌ی بخشی از آرا و افکار دو روشن‌فکر دینی و دو معلّم عمومیِ برجسته‌ی معاصر ما یعنی علی شریعتی و عبدالکریم سروش شده است. از مجرای بحث در باب دو متن کوتاه، انواعی از شریعتی‌شناسی مورد بحث قرار گرفته شده است. روشن است که آن‌چه در این‌جا درباره‌ی شریعتی مطرح شده است، ‌در مورد هر شخصیّت دیگری نیز قابل طرح است.

مدّعای مشخّص‌ام این است که دکتر حمیدرضا جلایی‌پور در سخن گفتن از شریعتی لوازم کار را رعایت نکرده است. من در این‌جا نخست می‌کوشم در فرازهای مختلف، این مدّعا را مستدل و مستند سازم و سپس به برخی دیگر از مطالب ایشان در باب همین موضوع بپردازم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32540

آیا حمله‌ موشکی به سوریه اشتباه بود؟
مهدی نوربخش

در هفته‌های اخیر، دو رویداد سیاسی و اقتصادی مهم در کشور، لزوم توجه به‌منافع و امنیت ملی کشور را بیشتر کرده است. این دو رویداد نشان داده‌اند که منافع و امنیت ملی کشور که در طول سال‌های گذشته ضربه‌پذیر شده‌اند، چگونه می‌توانند ضربه پذیرتر شوند. در این میان، رهبری و سپاه در ضربه‌پذیر کردن منافع ملی و امنیت کشور نقش تعیین کننده‌ای داشته و روز به‌روز با سیاست‌های خود به این دو مهم را عملا تضعیف می‌کننپ. این دو رویداد سیاسی و اقتصادی، یکی «حمله موشکی ایران به سوریه» و دیگری «مخالفت گسترده محافظه کاران راست‌گرای کشور با قرار داد ایران با شرکت نفتی توتال» است.

در این سلسله یادداشت‌ها خواهم کوشید، با اتکا به مبانی تئوریک منافع و امنیت ملی، نشان دهم که از دریچه‌ی نگاه رهبری و سپاه نباید به این دو مهم نگریست و این‌دو را باید از نظام حاکم و حاکمان آن جدا کرد. هم‌چنین عطف به این دو رویداد سیاسی و اقتصادی اخیر، به اشتباهات استراتژیک رهبری و سپاه و تضاد آن با منافع و امنیت ملی ایرانیان خواهم پرداخت.

بخش نخست این یادداشت به بازخوانی نظری این مفاهیم و مبانی تئوریک آن نظر داشت، در این بخش می‌کوشم نشان دهم که برداشت نادرست و استراتژی‌های نادرست رهبری و سپاه در سوریه، چگونه منافع و امنیت ملی را هدف قرار داده است .

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32549

🍃 توضیح سروش دباغ درباره‌ی مصاحبه‌ی بهاءالدین خرمشاهی با زیتون
زیتون-سروش دباغ، پژوهشگر دانشگاه تورنتو، با ارسال یادداشتی، پیرامون گفت‌وگوی اخیر بهاءالدین خرمشاهی با زیتون، نسبت به خاطره‌ای از ایشان واکنش نشان داد.

بهاءالدین خرمشاهی در بخشی از گفت‌وگو با«زیتون» در ذکر خاطره‌ای از سروش دباغ یاد کرده و گفته بود«آقای سروش دباغ، فرزند دانشمند و فاضل دکتر عبدالکریم سروش، که کتب و مقالات ارزشمندی هم نوشته‌اند، یکبار به بنده می‌گفتند آیا شما و آقای ملکیان و آقای مجتهد شبستری و دکتر سروش و دکتر داوری و دکتر مهدی گلشنی، روشنفکر دینی نیستید؟ حرفشان این بود که روشنفکر دینی مصداق دارد؛ پس چرا ما این عنوان را به کار نبریم؟ در جوابشان گفتم این افرادی که شما نام بردید، روشنفکران دیندار هستند نه روشنفکران دینی. یعنی دانش روشنفکری را دارند. شاید حتی بتوان گفت این افراد دینداران روشنفکرند. یعنی ابتدا دیندار بوده‌اند، سپس دانش روشنفکری را تحصیل کرده‌اند.»

سروش دباغ در توضیحی که به زیتون ارسال کرده، این خاطره را «اشتباه» خوانده و نوشته است «روزگاری که ایران بودم، در مجالس و محافلی که به مناسبت های گوناگون تشکیل می شد، خدمت جناب خرمشاهی می رسیدم و از همسخنی با ایشان وقتم خوش می شد و از محضر گرم شان می آموختم و بهره می بردم. به خاطر ندارم در این دیدارها، هیچوقت دربارۀ دکتر داوری و دکتر گلشنی و ربط و نسبت ایشان با نحلۀ روشنفکری دینی و نواندیشی دینی، سخنی گفته و سؤالی طرح کرده باشم»

متن کامل توضیحات سروش دباغ که به زیتون ارسال شده، در ادامه می آید:

اخیرا مصاحبۀ استاد محترم بهاء الدین خرمشاهی با سایت «زیتون» تحت عنوان «فکر میکنم اما روشنفکر نیستم» را خواندم و لذت بردم. در بخشی از مصاحبه، جناب خرمشاهی از سر لطف اشاره ای به من کرده و گفته اند: « آقای سروش دباغ، فرزند دانشمند و فاضل دکتر عبدالکریم سروش، که کتب و مقالات ارزشمندی هم نوشته‌اند، یکبار به بنده می‌گفتند آیا شما و آقای ملکیان و آقای مجتهد شبستری و دکتر سروش و دکتر داوری و دکتر مهدی گلشنی، روشنفکر دینی نیستید؟ حرفشان این بود که روشنفکر دینی مصداق دارد؛ پس چرا ما این عنوان را به کار نبریم؟ در جوابشان گفتم این افرادی که شما نام بردید، روشنفکران دیندار هستند نه روشنفکران دینی. یعنی دانش روشنفکری را دارند. شاید حتی بتوان گفت این افراد دینداران روشنفکرند. یعنی ابتدا دیندار بوده‌اند، سپس دانش روشنفکری را تحصیل کرده‌اند.» روزگاری که ایران بودم، در مجالس و محافلی که به مناسبت های گوناگون تشکیل می شد، خدمت جناب خرمشاهی می رسیدم و از همسخنی با ایشان وقتم خوش می شد و از محضر گرم شان می آموختم و بهره می بردم. به خاطر ندارم در این دیدارها، هیچوقت دربارۀ دکتر داوری و دکتر گلشنی و ربط و نسبت ایشان با نحلۀ روشنفکری دینی و نواندیشی دینی، سخنی گفته و سؤالی طرح کرده باشم. حتما فرد دیگری این سؤال را طرح کرده و جناب خرمشاهی در نقل از حافظه، ایشان را با بنده اشتباه گرفته و خطا کرده اند. آرزو می کنم، استاد خرمشاهی عزیز نازنین سالیان سال بمانند و بپایند و چونان گذشته، آثار ماندگاری در حوزه های حافظ پژوهی، قرآن پژوهی، ترجمۀ متون فلسفی و ادبی… منتشر کنند.
http://zeitoons.com/32571

کابینه روحانی در گفت‌وگو با صادق زیباکلام:
اجازه نمی‌دهند زنان و کردها و اهل سنت به مقام وزارت برسند

زیتون-ماهو منفرد: ترکیب کابینه دولت دوازدهم، مهمترین بحث سیاسی این روزهای جامعه ایران است. صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، جزو اولین افرادی بود که پس از پیروزی روحانی در انتخابات، درباره کابینه دولت دوازدهم اظهار نظر کرد و از روحانی خواست از بین زنان و کردها و اهل سنت، وزرایی را برای دولت بعدی‌اش انتخاب کند. متن زیر گفت‌وگویی است با دکتر زیباکلام درباره کابینه دولت دوازدهم.

شما بعد از پیروزی روحانی در انتخابات، از وی خواستید که از زنان و کردها و اهل سنت هم در کابینه‌اش استفاده کند. ابتدا دلیل‌تان را برای طرح این مطالبه بفرمایید تا بعد برویم سراغ نقدش.
دلیل من این است که این سه قشر، دست کم در قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران حضور ندارند اما نقش چشمگیری در پیروزی آقای روحانی در انتخابات داشتند. کردها و اهل سنت بیشترین رای را به روحانی دادند. اگر کسی بگوید رای زنان در سبد آرای روحانی بسیار بیشتر از رای مردان بوده، به نظر من حرف بی‌ربطی نزده است.
من نمی‌گویم چون درصد بالایی از زنان و اهل سنت و کردها به روحانی رای داده‌اند، پس باید در کابینه سهم داشته باشند بلکه فقدان حضور این اقشار در بین وزرای دولت روحانی، نشانه یک ضعف مدنی و پایین بودن سطح توسعۀ سیاسی است.

چرا به لرها و بلوچ‌ها و عرب‌ها اشاره‌ای نکردید؟ چون عرب‌ها هم مثل کردها از محرومیت‌های ساختاری رنج می‌برند.
من قبول دارم که اعراب ایران هم، به عنوان یک اقلیت قومی و زبانی، از حقوق اجتماعی مطلوبی برخوردار نیستند ولی به نظرم ظلم ساختاری‌ای که به زنان و اهل سنت و کردها می‌شود، بسیار بیشتر است.

وقتی می‌فرمایید اهل سنت، در واقع بلوچ‌ها را هم زیر چتر اهل سنت قرار می‌دهید.
بله، منطقا این طور است. بسیاری از عرب‌ها و ترکمن‌ها و حتی بسیاری از ساکنین تهران هم اهل سنت‌اند.

نقدی که به این مطالبه وارد می‌شود، نقد از موضع «دفاع از شایسته‌سالاری» است ولی این مطالبه در واقع مبتنی بر این مفروض اساسی است که باید تبعیض مثبت به سود اقشار و نیروهای اجتماعی محروم‌تر وجود داشته باشد.
بله، کاملا درست است. من هم طبیعتا شایسته‌سالاری را قبول دارم ولی کسانی که به من می‌گفتند به جای تاکید بر زنان و اهل سنت و کردها، باید بر شایسته‌سالاری تاکید می‌کردی، خودشان متوجه نبودند که این عذر بدتر از گناه است.یعنی وقتی ما در چهل سال گذشته یک وزیر سنی یا یک وزیر کرد نداشته‌ایم، معنایش این است که ما هیچ کرد یا سنی یا زنی که شایسته وزارت باشد، نداشته‌ایم (منهای مورد استثنایی حضور یک وزیر زن در دولت احمدی‌نژاد). چنین ادعایی عین فاجعه است. اما واقعیت خلاف این ادعاست؛ چراکه در این چهل سال، ده‌ها هزار تن از زنان و کردهای این مملکت، تحصیلات عالیه و تجارب گرانقدر داشته‌اند ولی نتوانسته‌اند به مقام وزارت برسند. متاسفانه شایسته‌سالاری در انتخاب وزرا، ملاک نبوده است و وقتی که بحث به انتخاب زنان و کردها و اهل سنت می‌رسد، شایسته‌سالاری اصلا ملاک و معیار نیست. به دلایل سیاسی و غیر سیاسی، نیروهایی وجود دارند که اجازه نمی‌دهند زنان و کردها و اهل سنت به مقام وزارت برسند.

با توجه به ناکارآمدی کلی حاکم بر بخش‌های مدیریتی گوناگون در کشور ما، این طور هم می‌توان گفت که بسیاری از مردانی که در کشور ما به مناصب مدیریتی رسیده‌اند، آن قدرها هم شایسته نبوده‌اند که حالا ما بخواهیم با تمسک جستن به اصل شایسته‌سالاری، مانع از ظهور «زنان وزیر» بشویم.

حقیقتش، به نظر من، کسانی که می‌گویند ملاک باید شایسته‌سالاری باشد نه زن بودن یا کرد بودن، دروغ می‌گویند. یعنی دردشان این است که مبادا زنان یا اهل سنت وارد کابینه شوند؛ وگرنه ما کم نداشته‌ایم مردانی را که به هیچ وجه شایسته وزارت نبوده‌اند اما وزیر شده‌اند و در دولت بعدی معاون وزیر شده‌اند و در یک دولت دیگر هم استاندار یا سفیر یا مدیر کل شده‌اند و به همین صورت، سه چهار دهه در ساختار قدرت حضور داشته‌اند. چنین مردان ناشایسته‌ای، صرفا چون مرد و شیعه بوده‌اند، به قدرت رسیده‌اند و حضورشان در ساختار قدرت، حساسیت‌برانگیز و مشکل‌آفرین نبوده. کسی با شایستگی این افراد کاری نداشته، اما وقتی شما می‌خواهی یک زن یا یک کرد را به مقام وزارت بگماری، بلافاصله فریاد واشایسته‌سالاری به هوا می‌رود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32559

🍃 از برگزاری مراسم سالمرگ احمد شاملو جلوگیری شد
زیتون– مراسم هفدمین سالمرگ احمد شاملو امروز با حکم استانداری لغو شد.
به گزارش «زیتون» امروز درهای امام‌زاده طاهر کرج توسط مامورین انتظامی و امنیتی بسته شده بود و در مقابل اصرار افرادی که برای شرکت در مراسم در محل حاضر شده بودند، از آنها خواسته شده که روز دیگری به امام‌زاده مراجه کنند.
در مقابل اصرار اعضای کانون نویسندگان برای حضور در محل دفن احمد شاملو در روز فوت او، مصوبه شورای تامین استان و استانداری مبنی بر ممنوعیت هرگونه تجمعی در محل امام‌زاده طاهر کرج در روز دوم مردادماه، به ایشان ابلاغ شد.
در طی تجمع امروز فریبرز رییس‌دانا، بکتاش آبتین و بهنام ابراهیم‌زاده نیز بازداشت شدند.
احمد شاملو، شاعر بلند آوازه ایرانی دوم مردادماه سال ۱۳۷۹ درگذشت و به خواست خودش در کنار دو تن از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای در امام‌زاده طاهر کرج دفن شده است.

http://zeitoons.com/32599

ارائه طرح توزیع تریاک دولتی و حذف مجازات اعدام؛
نقطه پایانی بر «راه‌حل نهایی» خلخالی

زیتون ـ مهسا محمدی: از زمانی که صادق خلخالی، حاکم شرع دادگاه‌های پس از انقلاب ایران در قالب «راه حل نهایی»٬ معتادان و قاچاقچیان را از قهوه‌خانه ها و سرگذرها دستگیر کرده و به زندان‌های طویل‌المدت و پای چوبه دار می‌برد تا به امروز هر سال کمابیش ۳۰۰ نفر با این اتهام به کام مرگ رفتند.

این در حالی است که با وجود مجازات‌های سنگینی که بر این جرم بسته شد، به گفته روزبه کردوانی، مدیرکل آسیب‌های اجتماعی وزات تعاون فقط از سال ۱۳۸۵ تابحال روزانه ۷۰ تا ۱۰۰ نفر به جمعیت معتادان کشور افزوده شده است و به گفته وزیر بهداشت روزانه در ایران ۸ نفر بر اثر اعتیاد می‌میرند.

سنت اعدام، برخورد حذفی و به اصطلاح پاکسازی کشور از چهره معتادان که توسط حاکم شرع پایه‌گذاری شده بود، بعد از نزدیک به ۴ دهه و با فراگیر شدن مشکل روزافزون اعتیاد در ایران، حال به نظر می‌رسد که شکست خود را پذیرفته‌است و مسوولان و قانون‎گذاران در صدد یافتن مجازات‌های جایگزین و روش‌های منعطف‌تر برای حل این مشکل هستند.

«طرح توزیع مواد مخدر دولتی» که تلویحا به معنی آزادسازی کنترل شده آن است خبری بود که این روزها به جدی و طنز به یکی از پرواکنش‌ترین اخبار کشور بدل شد. این در حالی است که در طی یک سال اخیر بحث محدودیت و حذف مجازات اعدام با اتهام مواد نیز از بحث‌های پرچالش قانون ‌گذاری در این حوزه بوده است. به دنبال واکنش‌های گسترده به این بحث٬ محمد دهقان، عضو کمیسیون قضایی مجلس، خبر اعلام شده توسط نوروزی، سخنگوی این کمیسیون مبنی بر «توزیع تریاک توسط دولت» را بکلی تکذیب کرد و توزیع موادمخدری چون تریاک توسط دولت را تنها برداشت اشتباهی از یک بند قانونی دانست و گفت که فقط توزیع موادمخدری مانند متادون در اردوگاه‌های ترک اعتیاد کمی گسترده‌تر خواهد شد. این تکذیب اما بحث را متوقف نکرد و کارشناسان همچنان در صدد توضیح ایرادات و فواید اجرای احتمالی طرح توزیع تریاک هستند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32604

به بهانه‌ی انتشار عکس‌های آزاده نامداری در سوییس
طاها پارسا

تنها یکی دو روز پس از انتشار مصاحبه‌ی جنجالی پسر محمدرضا عارف، انتشار عکس‌ها و یک فیلم کوتاه از آزاده نامداری، مجری شناخته شده‌ی تلویزیون، سه موضوع «حریم خصوصی»، «حجاب اختیاری» و «ریاکاری و دورویی» در شبکه‌های اجتماعی را داغ کرده است .

گروهی انتشار عکس‌های آزاده نامداری را «نقض قطعی حریم خصوصی» او می‌دانند و می‌گویند پخش این تصاویر عملی غیراخلاقی و غیرقانونی است. کامبیز نوروزی، حقوق‌دان و دبیر کمیته حقوقی انجمن صنفی روزنامه‌نگاران، بر این باور است و در کانال تلگرامی خود می نویسد:«به تازگی عکس هایی از خانم آزاده نامداری در فضای مجازی منتشر شده است که لباسی عادی ولی بدون شال یا روسری برتن دارد . این عکس ها او را به همراه همسرش نشان می دهند که دور میز غذا نشسته و ایستاده اند . زیرنویس های این تصاویر اشاراتی کنایه آمیز، از جمله به حجاب هم دارند . پخش این تصاویر ، اما عملی غیر اخلاقی و قطعاً نقض حریم خصوصی است . زندگی داخلی افراد در جایی که به طور موقت یا دائم به سر می برند ، اعم از خانه یا هتل یا کمپینگ یا اتومبیل یا هر جای مشابه دیگر ، حریم خصوصی آنها و محترم است . انتشار عکس های مربوط به حریم خصوصی افراد ، نه اطلاع رسانی ، بلکه پرده دری و بی اخلاقی است .»

گروه دوم، با تاکید بر اینکه عکس‌های منتشر شد‌ه، آزاده نامداری را در یک پارک عمومی و محوطه باز نشان می‌دهند، بر این باورند که این‌گونه فضاهای عمومی را نمی‌توان حریم خصوصی نامید و لذا انتشار این عکس‌ها را نقض حریم خصوصی نمی‌دانند. در اینستاگرام «آی‌سینما» که نوشته‌ی کامبیز نوروزی را به اشتراک گذاشته است، بسیاری از کاربران اینستاگرام به این نکته اشاره کرده اند و نوشته‌اند«پارک عمومی بوده» و «فضا خصوصی نبوده است».

گروه سوم، اساسا تاکید بر مفهوم «حریم خصوصی» را نکته‌ای انحرافی می دانند و می‌گویند موضوع اصلی در این کار افشای «دروغ و دورویی و ریاکاری» است و این‌گونه افشاگری‌ها را رسالت اصلی روزنامه‌نگاران می‌دانند. این گروه به اظهارات و مواضع رسمی این مجری تلویزیون در مورد حجاب استناد می‌کنند و مزایا و منافعی که احتمالا در اثر آن‌ها نصیب او شده است.مهدی پرپنچی، روزنامه‌نگار و مجری برنامه‌ی صفحه دوم بی‌بی‌سی فارسی ، در توییتر خود نوشته است:«افشاى کشف حجاب کسى که مبلغ و توجیه گر حجاب اجبارى است، افشاى دروغ و دورویى است، نه نقض حریم خصوصى. در غرب به این کار مى گویند روزنامه نگارى».

اما گروه چهارم، ماجرا را پیچیده‌تر می دانند و به تضادی اشاره می‌کنند که می‌تواند میان «حفظ حریم خصوصی» و «منفعت عمومی» وجود داشته باشد و بر این باورند که «احتمالا نفع عام در افشای عکس‌ها و بحث عمومی درباره آن‌ها بر حریم شخصی خانم نامداری بچربد». سعید کمالی دهقان، روزنامه‌نگار شاغل در گاردین، در فیس بووک خود پس از ذکر نمونه‌هایی در بریتانیا و مرور پرونده‌ی قضایی آنان به این مورد خاص پرداخته و می‌نویسد: «در مورد آزاده نامداری چطور؟ به شخصه اگر او را در عام بی‌حجاب می‌دیدم، از او عکسی نمی‌گرفتم اما به نظرم با توجه به ریاکاری او در زمینه حجاب و با توجه به اینکه مبلغ حجاب اجباری بوده و این ریاکاری صرفا در حوزه زندگی شخصی‌اش نبوده و به حوزه عمومی حرفه‌اش هم کشیده شده، احتمالا نفع عام در افشای عکس‌ها و بحث عمومی درباره آن‌ها بر حریم شخصی خانم نامداری می‌چربد. خانم نامداری اگر صرفا کارمند معمولی صدا و سیما بود و آن سابقه را در سنگ حجاب اجباری را به سینه زدن نداشت، آن وقت به نظرم نمی‌شد به حریم شخصی او وارد شد.تنها موضوعی که ممکن است اخلاق رسانه‌‌ای ماجرا را پیچیده کند، بحث عواقب این افشاگری بر زندگی شخصی خانم نامداری است و با توجه به مجازات‌های غیرقابل پیش‌بینی برای افراد خاطی در ایران، به نظرم شاید گناه ریاکاری ایشان بر عواقب شخصی این افشا بچربد»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32631

تأملی بر یک تنگنای اخلاقی در رسانه‌های اجتماعی؛ مورد آزاده نامداری
محمدرضا واعظ شهرستانی

از متن:
به نظر من چنین رویدادی در زمرۀ تنگناهای اخلاقی قرار می‌گیرد و تحلیل و بررسی آن نیاز به دقت نظر و موشکافی بسیار دارد و به سادگی نمی‌توان دربارۀ مسائلی از این دست حکم کلی صادر کرد.

اصولا به هنگام تحلیل تنگناهای اخلاقی که زادۀ کاربرد تکنولوژی هستند باید دو نکته مورد واکاوی قرار بگیرد. اول، تنگنای اخلاقی مورد نظر از نظر منطقی تحلیل و بررسی شود؛ دوم، طرفین دخیل و میزان ارزش هریک از آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد.با در نظر گرفتن چنین نگرشی، اگر بخواهیم با توجه به طرفین دخیل در این ماجرا به تحلیل منطقی آن بپردازیم، با صورت استدلال زیر مواجه خواهیم بود:

۱. آزاده نامداری در مسافرتی به سوئیس در یک پارک همراه با خانواده خود بدون حجاب حضور داشته است.
۲. عکاسی و فیلم‌برداری از افراد سرشناس در فضاهای خصوصی و انتشار آن در شبکه‌های اجتماعی توسط اصحاب رسانه و روزنامه‌نگاران، بدون اجازه و اطلاع آن‌ها، تعرض به حریم خصوصی آنهاست.
۳. تعرض به حریم خصوصی افراد سرشناس، تبعات و عواقب غیر قابل پیش‌بینی و معمولا جبران‌ناپذیری در زندگی شخصی و اجتماعی آن‌ها خواهد داشت.
۴. روزنامه‌نگاران نباید به حریم خصوصی افراد سرشناس تعرض کنند.
۵. خانم آزاده نامداری در رسانه‌های اجتماعی و تلوزیون همواره مبلغ و ترغیب‌کنندۀ افراد به حجاب بوده است.
۶. اگر فرد سرشناسی در زندگی اجتماعی خود همواره مبلغ حجاب باشد اما در زندگی شخصی‌اش بدون حجاب در مکان‌های عمومی دیده شود، این کار مصداق ریاکاری، دروغ و دورویی است.
۷. افشاى کشف حجاب کسى که مبلغ و ترغیب‌کننده به حجاب بوده است، افشاى ریاکاری و دورویى است و منفعت عمومی دارد.
۸. روزنامه‌نگاران باید به افشای ریاکاری، دروغ و دورویی در جامعه بپردازند.
۹. از موارد (۱) تا (۴) می‌توان نتیجه گرفت که افشای عکس‌های آزاده نامداری امری غیراخلاقی است.
۱۰. از موارد (۵) تا (۸) می‌توان نتیجه گرفت که افشای عکس‌های او امری اخلاقی است.
۱۱. موارد (۹) و (۱۰) با هم تناقض دارند.

همانطور که مشاهده می‌کنید به هنگام تحلیل منطقی وضعیت پیش رو، به منظور آن که بفهمیم چه کاری صحیح و اخلاقی است و چه کاری نادرست و غیر اخلاقی، با یک «تناقض منطقی» روبه‌رو هستیم. اکنون که با تحلیل منطقی موضوع مورد نظر به نتیجه‌ای نمی‌رسیم، بهتر است از طریق رویکردهای پیشنهادی برای پرداختن به تنگناهای اخلاقی، به جرح و تعدیل بیشتر اجزای این رویداد بپردازیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32661

سرنوشت متفاوت «ژن خوب» و «ژن بد» در قرارداد ترک‌سل و ایرانسل

زیتون-احسان مهرابی: پس از سخنان حمیدرضا عارف که دلیل توانایی‌هایش را داشتن «ژن خوب» اعلام کرده، برخی از کاربران فضای مجازی به شوخی گفته‌اند، دلیل مشکلات‌شان داشتن «ژن بد» است. با این استدلال احتمالا یکی از صاحبان «ژن بد» معصوم فردیس، معاون وقت وزیر ارتباطات است که به دلیل ایستادگی در برابر واگذاری قرارداد به شرکتی که «صاحب ژن خوب» شریکش بود، به زندان افتاد.

واکنشهای گسترده به سخنان حمید رضا عارف درباره «ژن خوب» باعث شد، سخنان او درباره قرارداد شرکت «ام تی ان» چندان مورد توجه قرار نگیرد. حمیدرضا عارف می‌گوید، زمانی که پدرش معاون اول دولت خاتمی بوده، در سن ۲۴ سالگی پای شرکت «ام تی ان» آفریقای جنوبی را به ایران باز کرده، اما شرکت «ترک‌سل» برنده مناقصه شده است.

بر این اساس محمدرضا عارف، معاون اول دولت اصلاحات، قاعدتا مدافع قرارداد ترک‌سل بوده اما پسرش شریکِ رقیب ترک‌سل. در‌‌ نهایت اما با فشارهای سیاسی اصولگرایان و رای مجلس هفتم، قرارداد ترک‌سل لغو و پس از مدتی شرکت «ام تی ان» عهده دار راه اندازی اپراتور دوم تلفن همراه در ایران شد. حمیدرضا عارف البته می‌گوید، پس از لغو قرارداد ترک‌سل توسط مجلس هفتم، دولت احمدی‌نژاد در یک اقدام «غیر قانونی»، او را کنار گذاشته و بنیاد مستضعفان که شریک ترک‌سل بوده، شریک «ام تی ان» شده است.

پروژه‌ای برای زمین زدن دولت اصلاحات
فرزند معاون اول دولت اصلاحات درباره نقش خود در لغو قرارداد ترک سل سخنی نمی‌گوید اما اتهام نمایندگان مجلس هفتم درباره وابستگی ترک‌سل به اسرائیل یا به تعبیر او «صهیونیست‌ها» و ممنوعیت حضور آن در ایران به «دلایل امنیتی» را تکرار می‌کند.
تکرار این اتهام و دفاع تلویحی فرزند معاون اول دولت خاتمی از اقدام نمایندگان اصولگرای مجلس هفتم، وقتی جالب می‌شود که از نظر بسیاری از اصلاح طلبان٬ لغو قراردادهای ترک سل و «تاو» اولین قدم نمایندگان اصولگرای مجلس هفتم برای زمین زدن دولت بود. آنان حمایت مستقیم سپاه پاسداران و دفتر رهبر جمهوری اسلامی را نیز پشت سر خود داشتند، به گونه‌ای که شرکای قوی ترک سل مانند بنیاد مستضعفان و وزارت دفاع درمقابل اقدام مجلس هفتم راه به جایی نبردند.
در لغو این قرارداد‌ها به جز مجلس هفتم، نهادهای امنیتی وابسته به رهبر جمهوری اسلامی نیز نفش داشتند. در قرارداد تاو٬ سپاه پاسداران در اقدامی کودتاگونه فرودگاه امام خمینی را بست و در واگذاری قرارداد به «ام تی ان» نیز آن‌گونه که خبرگزاری رویترز فاش کرده، فهرست بلندبالایی از معامله‌های امنیتی مطرح بوده، از تحویل ادوات نظامی مانند «پهپاد» گرفته تا پشتیبانی آفریقای جنوبی از برنامه هسته‌ای ایران.

قربانی یک تبانی
در درگیریهای امنیتی نیز همیشه افرادی قربانی می‌شوند. یکی از این قربانیان معصوم فردیس، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بود که به جاسوسی متهم و به شش سال زندان محکوم شد. این معاون وزیر ارتباطات به دلایل فنی، قرارداد با ترک‌سل را به قرارداد با «ام تی ان» ترجیح می‌داد و در برابر فشار‌ها برای تغییر نتیجه مناقصه اپراتور دوم همراه مقاومت کرد. او به زندانیان می‌گفت، واقعا دلیل بازداشت و زندانی شدن خود را نمی‌داند اما در تحلیل‌ها٬ آن را با موضوع این قرارداد مرتبط می‌دید. فردیس در مدت زندان یکی از چهره‌های مقبول در بین زندانیان بود و کمتر کسی اتهام جاسوسی را درباره او باور می‌کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32654

محمد توسلی در گفت‌وگو با زیتون:
«شهرداری شیشه‌ای» باید شهردار سالم داشته باشد

زیتون- میلاد پورعیسی: حدود یک هفته دیگر تا پایان ماراتن انتخاب شهردار تهران در شورای شهر پنجم باقی مانده است. در جلسه اخیر شورا هفت نفر از میان ۲۴ نامزد ابتدایی، به عنوان کاندیداهای اصلی به دست گرفتن این پست انتخاب شدند؛ محمدعلی نجفی با ۲۱ رای، حسین مرعشی با ۲۰ رای، الهه کولایی با ۱۶ رای، محمدعلی افشانی با ۱۴ رای، حبیب‌الله بیطرف با ۱۲ رای، محمد شریعتمداری با ۱۱ رای و محسن مهرعلیزاده با ۹ رای؛ فهرستی که هم اعضای موجود و هم نام‌های غایبش، با انتقادهایی روبه رو شد.

ارائه نشدن برنامه کاری کاندیداها پیش از قرار گرفتن در لیست، قرار گرفتن نام برخی مانند محمد ستاری‌فر در لیست ابتدایی، گنجاندن نام برخی که هیچ سابقه کاری برای مدیریت شهری ندارند از انتقادهای مطرح دراین زمینه بود. محمد ستاری‌فر رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی دولت محمد خاتمی پس از اعلام نام این ۷ نامزد و مشخص شدن باخت خود در رقابت، اعضای شورا را برای قرار دادن نامش در لیست ۲۴ نفره به باد انتقاد گرفت.
از آن سو نیز غیر علنی بودن فرایند گزینش کاندیداها، باعث شد تردیدهایی بابت توان شورای پنجم شهر تهران برای عملی‌سازی پروژه «شهرداری شیشه‌ای» به وجود آید. این ابهام‌هازمانی بیشتر می‌شود که با وجود نامه انصراف حبیب الله بیطرف وزیر نیروی دولت اصلاحات و محمد شریعتمداری معاون اجرایی حسن روحانی، اعضای شورا همچنان بر باقی ماندن آنها در رقابت‌ها تاکید می‌کنند.
با این حساب و با توجه به انبوه مشکلات شهرداری تهران در دوره محمد باقر قالیباف، آیا شورای این شهر می‌تواند کسی را جانشین او کند که توان کنار زدن چالش‌های کنونی را داشته باشد و از میان این ابرچالش‌ها، اولویت‌های اصلی کلید‌دار ساختمان خیابان بهشت چه مواردی هستند؟ این پرسش‌هارا با محمد توسلی فعال سیاسی و نخستین شهردار تهران پس از استقرار جمهوری اسلامی مطرح کردیم.
گفتگوی «زیتون» با مبتکر طرح منطقه بندی جدید شهر تهران پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی را در زیر می‌خوانید:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32700

‏
گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی
فکر می‌کنم اما روشنفکر نیستم

‌‏http://zeitoons.com/32453

محمد توسلی در گفت‌وگو با زیتون:
«شهرداری شیشه‌ای» باید شهردار سالم داشته باشد

«http://zeitoons.com/32700

‌‌‎کابینه روحانی در گفت‌وگو با صادق زیباکلام:
‏اجازه نمی‌دهند زنان و کردها و اهل سنت به مقام وزارت برسند

http://zeitoons.com/32559

‌‎سعید مدنی در گفت‌وگو با زیتون؛
باتلاق حاشیه‌نشینی در حال عمیق‌تر شدن است

‌‏http://zeitoons.com/32344

‌‎

آیا فرماندهان سپاه معنای «هزار کیلومتر» را می‌فهمند؟
فرزانه روستایی

سردار عزیز جعفری، فرمانده سپاه پاسداران در همایش فرماندهان نیروی زمینی سپاه در مشهد جمله مشهوری گفته است که کاش نگفته بود. وی مدعی شده اگر آمریکا تحریم‌ موشکی یا تحریم سپاه را دنبال کند، تنشی ایجاد می شود که باید پایگاه‌های خود را تا ‌۱۰۰۰ کیلومتر اطراف ایران جمع کند و اشتباه محاسباتی خود را با باید هزینه بالایی تصحیح کند. در پاسخ به چنین ادعای بزرگی که دیگر فرماندهان سپاه نیز مدل های مختلف آن را مطرح می کنند باید گفت از قضا خطر اشتباهات محاسباتی فرماندهان سپاه برای ایران بسیار خطرناک تر از تهدیدهای دولت ترامپ است.

ترامپ را همه می شناسند و معتقدند این رئیس جمهو غیر قابل پیش‌بینی ترین رئیس کاخ سفید و احتمالا رئیس جمهور یک دوره ای آمریکاست. ولی فرماندهان سپاه به عنوان رئیس یکی از دو بزرگترین نیروی نظامی کشورهم ادعاها و تهدیدهایی را مطرح می کنند که نه تنها بنیانی ندارد بلکه با تاسف٬ جملات آنها تا حدودی شبیه اظهارات و بلوف های محمد سعید الصحاف وزیر اطلاع رسانی صدام است.

پاسخ به این سوال که آیا سپاه توانایی و تجهیزات آن را دارد که همزمان با همه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین و کل ارتش اسراییل به عنوان متحد آمریکا و همه شیوخ خود فروخته و تا دندان مسلح خلیج فارس درگیر شود احتیاج به دانش نظامی چندانی ندارد. زیرا داشتن حداقل دانش نظامی از معادله های منطقه ای و شکل بندی معادلات نظامی کشورهای منطقه همگی حاکی از این است که فرمانده سپاه بیشتر کنترل اعصاب خود را از دست داده است تا هر چیز دیگری.

مقدمه زیادی برای اثبات این موضوع لازم نیست که حتی اگر ایران توان نظامی قابل توجهی داشت در شرایطی که تقریبا هیچ متحد قابل اعتمادی ( شاید روسیه ) ندارد در هر جنگ زمینی دریایی و هوایی آسیب بسیار جدی خواهد دید زیرا نبردهای امروزی بسیار وابسته به تجهیزات و تسلیحات مدرن و به روز است٬‌ اما همه تاسیسات نظامی ایران به غیر از صنایع موشکی، به چهل سال قبل تعلق دارد و تقریبا از رده خارج است. به همین دلیل کارآمد ترین استراتژی در شرایط فعلی اجتناب از وارد نشدن به تنش و درگیری و صبر کردن برای این است که معادله های ضد ایران کمی تعدیل شود.

با این حال٬ فرض ما بر این است که کشور ایران یا حداقل سپا پاسداران چنان قدرت عظیمی را مهیا کرده است که تا شعاع هزار کیلومتر از همه نقاط مرزی ایران قادر به خنثی کردن و حتی به ضد خود تبدیل کردن هر معادله یا تهدیدی از سوی آمریکاست. حال برای ارزیابی توان فرضی سپاه باید دید چند پایگاه آمریکا یا متحد آمریکا در منطقه خاورمیانه وجود دارد.

برای باز کردن ادعای فرمانده سپاه و اینکه ۱۰۰۰ کیلومتر چقدر بزرگ است باید به چند فاکت اساسی توجه داشته باشیم :

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32715

تأثیر اعتقادات بنیادی اوانجلیکن‌ها بر فرهنگ آمریکا
محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ(۳)

در این بخش به ویژگی هایی از فرهنگ آمریکا پرداخته می شود که اوانجلیکن ها در ایجاد و شکل گیری آن نقش اساسی داشته اند. ذکر این نکته لازم است که با آن که اوانجلیکن ها اکثریت نیروهای مذهبی آمریکا را تشکیل می دهند و نقش بسیاری در سیاست و فرهنگ این دیار دارند، اما آنان تمام نیروهای مذهبی این کشور نیستند. علاوه براین جامعه آمریکا نیز یکسره متشکل از نیروهای مذهبی نیست و بخش عرفی آن نقشی بسیار موثرتر از بخش مذهبی در سیاست و فرهنگ آن دارد. اما از آنجا که این نوشته به تحلیل اوانجلیکن ها و نقش آنان در این جامعه می پردازد، لذا تکیه کار بر آنجا گذاشته شده است. و بالاخره درشکل دهی هر یک ازخصوصیت های یک جامعه، ده ها عامل موثرند، که مذهب یکی و در مواردی مهمترین آنها است.

۱.تکیه بر فردیت: این نظراز پروتستانیسم آمده بود که در آمریکا، به دلیل شیوه زندگی و رشد اوانجلیکن ها، بارزتر شد؛ به نحوی که این خصوصیت آمریکایی شاید در جهان کم نظیر باشد. همان گونه که دیدیم اوانجلیکن ها، حتی علیه کلیساهای خودشان، با سازماندهی محدودشان، در رستاخیز اول عصیان کردند. آنان به طور کلی معتقدند رابطه هر فرد با خدا حتی محدودیت شعائر را هم نمی پذیرد. امری است کاملا قلبی و از این بابت بسیار به اعتقادات عرفا شبیه اند . هرچقدر جامعه از پیوندهای سنتی دینی خود جداتر شد و مذهب فردی در آن نیرومندتر شد، مردم بیشتری به اوانجلیکن ها روی آوردند، تا آنجا که کم کم حتی کاتولیک های بسیاری نیز شیوه اوانجلیکن ها را پذیرا شدند و همین گرایش به دین فردی، فردیت را در تمام ابعاد زندگی آنان تقویت کرد. درست است که مدرنیته فردیت را تقویت می کند، اما فردیت آمریکا بسیار قوی تر از سایر جوامع صنعتی است. سیاست یک شاهد بر آن است. حزب در این جا بسیار ضعیفتر از کشورهای اروپایی است. رای دهندگان به هیچ لیست حزبی رای نمی دهند. اگر به پوسترهای تبلیغاتی کاندیداها نگاه کنید، نامی از حزبشان به چشم نمی خورد. در اکثر موارد کاندیداها مدعی می شوند رای مردم را بدون وابستگی حزبیشان می خواهند. از این روی بسیار متداول است که دموکرات ها به کاندیدای جمهوری خواهان رای می دهند و برعکس.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/32749