مرور زندگی سیاسی ابراهیم یزدی؛
از قلندری خمینی تا حبس در اوین

زیتون- احسان مهرابی: نقل است که آیت الله خمینی قرآنی به او هدیه کرده و در دست نوشته‌ای بر روی آن آرزو کرده بود در «قلندری‌» موفق باشد. عده‌ای به شوخی همین قرآن را دلیلی می‌دانستند که بازداشت نمی‌شود. گروهی نیز به شوخی می‌گفتند، اگر او به جای مهندس مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت و دبیرکل نهضت آزادی بود، این گروه از حکومت استعفا نمی‌داد و همچنان در قدرت حضور داشت.

این سخنان البته نه یک تحلیل سیاسی بلکه تمثیلی برای سیاستمدار و زیرک خواندن ابراهیم یزدی است. حتی سربازجوی نهضت آزادی با نام فامیلی مستعار مهدوی نیز در بازجویی از اعضای این نهضت و دیگر زندانیان٬ او را خیلی زیرک می‌خواند.
نقل است که از گزینه‌های آیت الله خمینی برای نخست وزیری دولت موقت بود، اما این سمت را به احترام مهندس بازرگان قبول نکرد. آیت الله خمینی همچنین او را به عنوان نماینده خود در روزنامه کیهان منصوب کرد. سمتی که بعدا به محمد خاتمی واگذار شد.
یزدی از نزدیکان آیت الله خمینی در پاریس بود و مخالفان، او و صادق قطب‌زاده را متهم می‌کنند که سخنان رهبر انقلاب را به گونه‌ای ترجمه می‌کرده که برای خبرنگاران و سیاستمداران غربی پسندیده‌تر باشد٬ او اما این اتهام‌ها را رد می‌کرد.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/33304

علی‌رضا علوی‌تبار در گفت‌وگو با زیتون:
ابراهیم یزدی مردم‌سالاری را همان حکومت ملی می‌دانست

زیتون– درگذشت دکتر ابراهیم یزدی در هشتاد و شش سالگی برای آنها که صحنه سیاست ایران را در طی این دهه‌ها دنبال کرده‌اند یک مرگ نمادین است.او در فراز و فرودهای سیاسی ایران طی دهه منتهی به انقلاب نقشی موثر داشت و پس از استقرار جمهوری اسلامی هم خود را در مقام دولت‌مردی دید که باید سکان یکی از سخت‌ترین مناصب یعنی وزارت امورخارجه دولتی پسا انقلابی را به دست بگیرد.در دریای مواج و طوفانی سالهای تثبیت جمهوری اسلامی برای او و همراهانش که شیوه‌های انقلابی در دولت‌داری را نمی‌پسندیدند راهی نماند جز آن که پس از دولتی ۸ ماهه به حاشیه سیاست بروند.حاشینه‌نشینی اجباری که به حذف و سرکوب و زندان برای یزدی و محرومیت هم‌حزبی‌هایش از مناصب سیاسی برای دهه‌ها منتهی شد.

زیتون به مناسب درگذشت این چهره کهنه‌کار سیاست ایران با علی‌رضا علوی‌تبار فعال سیاسی اصلاح‌طلب درباره سرنوشت نهضت آزادی پس از درگذشت ابراهیم یزدی گفتگو کرده است. به باور علوی‌تبار درگذشت یزدی را نمی‌توان به معنای پایان یک جریان فکری – سیاسی تلقی کرد و گرایش‌های فکری این جریان کماکان و البته با توجه به مقتضیات زمان به حیات خود ادامه خواهد داد.

متن کامل گفتگو را بخوانید:

آقای علوی‌تبار٬درگذشت ابراهیم یزدی در دورانی اتفاق افتاد که تاثیرگذاری جریان ملی‌مذهبی در فضای سیاسی کشور، در قیاس با حتی دهه‌های قبل، پایین آمده است. آیا مرگ دکتر یزدی را می‌توان مهر خاتمت و نمادی از مرگ این جریان سیاسی دانست؟
جریان ملی‌مذهبی از سال ۷۶ به بعد در تعاملی عمیق با جریان اصلاحات آغازشده قرار گرفت. در فرایند این تعامل پیش‌داوری‌ها و فاصله‌های شکل‌گرفته از پیش از آن، به تدریج رنگ باخت. همسویی عملی پدیدآمده در آغاز به تدریج به همدلی و همفکری و گفت‌وگو انجامید؛ به‌گونه‌ای که امروز می‌توان جریان ملی‌مذهبی را به عنوان گرایشی در درون جریان ملی اصلاح‌طلبی و بهبودخواهی تعریف کرد.

به ویژه وقوع جنبش سبز بخش‌های رادیکال‌تر جریان ملی‌مذهبی را نیز با پیوستار بسیار گستردۀ اصلاح‌طلبی پیوند داد. دلیل کمتر دیده شدن جریان ملی‌مذهبی در سال‌های اخیر فعالیت آن‌ها در کنار پیوستار بزرگ اصلاح‌طلبی است. پیوستار اصلاح‌طلبی با پذیرش چندگونگی و تنوع در درون خویش همه را به سوی یک محور اصلی سوق داده و متمرکز کرده است:«تلاش متکی بر شهروندان ایرانی برای گذار مسالمت‌آمیز به مردمسالاری.»

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/34013

ابراهیم یزدی؛ شنیدن کی بود مانند دیدن
سولماز ایکدر

از ابراهیم یزدی خوشم نمی‌آمد. صاف و ساده؛ حتی بدون اینکه بدانم چرا. بزرگ شدن در خانواده‌ای با خمیرمایه چپ یادم داده بود که نه فقط از ابراهیم یزدی بدم بیاید که حتی او را مسئول «بد معرفی شدن آیت‌الله خمینی در پاریس» بدانم.

سال‌ها بعد٬‌در کسوت خبرنگاری هم ترجیح می‌دادم به سراغش نروم؛ ممنوعیت‌ها و محدودیت‌ها او هم مزید بر علت بود تا به عنوان خبرنگار مقابلش ننشینم و با او صحبت نکنم. گاهی در مراسمی٬ اگر ناچار می‌شدم٬ از دور سلامی می‌کردم و اغلب هم جوابی نمی‌شنیدم.

اولین برخورد شخصی‌ام با او زمانی که بود همراه دوستی مشترک به منزلش رفتم تا برای همکارم در روزنامه بهار از او وقت مصاحبه بگیرم. آن روز دکتر از منی که نه در مورد سیاست خارجی چیزی می‌دانستم و نه از روابط بین‌الملل، چند سوال پرسید و بعد از شنیدن جواب‌های بی‌ربط من که حتی برای مصاحبه در حوزه‌ی خودم هم آماده نبودم٬ پیشنهاد مصاحبه را رد کرد. بعد هم از طریق همان دوست مشترک پیغام فرستاد که چرا خبرنگاران این‌قدر بی‌سواد شده‌اند.

آنچه آن‌روز گذشت موید حس‌های ناخوش‌آیندم بود در مورد پیرمرد مغروری که از پایه‌گذاران جمهوری اسلامی بود. او بود که از زبان بنیان‌گذار نظامی که منتقدش بودم جمهوری اسلامی را «مانند همین جمهوری فرانسه» معرفی کرده بود.

گردش روزگار و پیروزی حسن روحانی در انتخابات سال ۹۲، حمایت «دبیر کل نهضت آزادی» از حسن روحانی در آن انتخابات و اجبار سردبیر٬ موجب شد تا این بار برای مصاحبه‌ای در مورد سیاست داخلی مقابلش بنشینم. مصاحبه‌ای که تنها دوساعت برای آن وقت گذاشته بود اما تبدیل شد به گفت‌وگویی چند ساعته در مورد همه سوال‌هایی که داشتم و هر آنچه در مورد نقش او در انقلاب «فکر می‌کردم می‌دانم.»

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/34018

🍃 جزئیاتی از نحوه درگذشت و محل دفن ابراهیم یزدی

زیتون– پیکر ابرهیم یزدی٬ دبیر کل نهضت آزادی٬ برای انجام مراسم تشیع و تدفین به ایران بازگردانده خواهد شد.
به گزارش «زیتون» دکتر ابراهیم یزدی در مکانی که در بهشت زهرا٬ در جوار پدرش برای خود آماده کرده بود٬ دفن خواهد شد.

مهدی نوربخش٬ داماد ابراهیم یزدی به «زیتون» گفت که دبیر کل نهضت آزادی روزی که درگذشت٬ برخلاف روزهای پیش از آن٬ بسیار شاداب و سر حال بود. اما به ناگهان دچار تنگی نفس شده و در راه انتقال به بیمارستان٬ در آمبولانس کاملا بیهوش می‌شود. در نهایت در اورژانس بیمارستان ازمیر از احیای او ناامید می‌شوند.

دکتر ابراهیم یزدی از اعضای جبهه ملی ایران بود و در سال ۱۳۴۰ در تاسیس نهضت آزادی ایران نقش داشت.
او در جریان انقلاب از مشاوران آیت‌الله خمینی و همراه او در نوفل‌لوشاتو بود و بعد از پیروزی انقلاب به عضویت شورای آن در آمد.

ابراهیم یزدی پس از پیروزی انقلاب مدتی معاون نخست وزیر، وزیر امور خارجه و همین طور نماینده دوره اول مجلس بود.

پس از استعفای دولت موقت در اعتراض به حمله دانشجویان پیرو خط امام به سفارت آمریکا٬ ابراهیم یزدی در کسوت منتقد رویه جمهوی اسلامی بارها بازداشت شد.
http://zeitoons.com/34046

یادنامه ابراهیم یزدی
پرونده ویژه زیتون

زیتون– چهار دهه از «انقلاب نخواستن‌ها و ندانستن‌ها» گذشته است و حالا همه از «شکوری و صبوری» او می‌گویند؛ شاهدی بر این‌که هنوز هم نمی‌دانیم چه می‌خواهیم. درگذشت ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی ایران، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه دولت موقت، بهانه‌ای است که کارنامه انقلابی‌گری و اصلاح‌طلبی یکی از پیشتازان و بانیان انقلاب ۵۷ را مرور کنیم. مجموعه‌ی گزارش‌ها، گفت‌وگو‌ها و یادداشت‌های اختصاصی زیتون را در این پرونده بخوانید.
http://zeitoons.com/34097

یادنامه ابراهیم یزدی
پرونده ویژه زیتون

زیتون– چهار دهه از «انقلاب نخواستن‌ها و ندانستن‌ها» گذشته است و حالا همه از «شکوری و صبوری» او می‌گویند؛ شاهدی بر این‌که هنوز هم نمی‌دانیم چه می‌خواهیم. درگذشت ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی ایران، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه دولت موقت، بهانه‌ای است که کارنامه انقلابی‌گری و اصلاح‌طلبی یکی از پیشتازان و بانیان انقلاب ۵۷ را مرور کنیم.

مجموعه‌ی گزارش‌ها، گفت‌وگو‌ها و یادداشت‌های اختصاصی زیتون را در این پرونده بخوانید.
با آثار و گفتارهایی از: علیرضا علوی تبار، عبدالعلی بازرگان، صادق زیباکلام، فرخ نگهدار، عباس عبدی، حسن یوسفی اشکوری، مهدی نوربخش، سروش دباغ، احسان محرابی، مهدی تاجیک، سولماز ایکدر و...
http://zeitoons.com/34097