ابراهیم یزدی و مساله ارتباط با روحانیت
حسن فرشتیان

یکی از ویژگی های مطروحه در کنش سیاسی شادروان دکتر ابراهیم یزدی (۱۳۹۶-۱۳۱۰)، چگونگی رابطه وی با روحانیون، به ویژه با روحانیون مبارز در رژیم گذشته و بالاخص با شخص آیت الله خمینی است.

رابطه انقلابیون و مبارزین سیاسی با روحانیت، از عصر مشروطه تا کنون، در یک پارادایم دایمی بین شیفتگی و نفرت و شیدایی در نوسان و در جابجایی بوده است. این رابطه، همچنان ادامه دارد و همچنان آموزنده برای عصر ماست و ما چه بخواهیم و چه نخواهیم میوه چینان ثمره های تلخ و شیرین آن بوده و هستیم و خواهیم بود.

در بین کنشگران، مبارزین و روشنفکران، چهار گرایش عمده در زمینه چگونگی رابطه آنان با روحانیون وجود داشته و دارد. هر کدام از این چهار گرایش، در درون خود خرده گرایش هایی با شدت و ضعف هایی متغیر داشته و دارند. بازیگران این گرایش ها نیز دائما فقط در گستره یک گرایش فعال نبوده اند و حسب المورد گاهی بنابر اقتضائاتی بین این گرایش های متغیر و گاه متناقض، در رفت و آمد بوده اند.

۱- گرایش نفی جویانه

در این گرایش، روحانیت و نقش سیاسی آنان به شکل کلی و مطلق، نادیده انگاشته می شود و یا تلاش می شود نادیده انگاشته شود. گاهی، نقش آنان، آنچنان منفی و زیانبار پنداشته می شود که حتا با حضور سیاسی آنان مخالفت ورزیده می شود. در این گرایش، دو گروه ناهمگون، بیشتر از دیگران جلوه می کنند. گروه اول، در بین چپ های عقیدتی و جریانات غیرمذهبی و یا ضد مذهبی بودند که شعار «دین افیون توده هاست» را سرلوحه رابطه خویش با دین و با روحانیت قرار داده و در نتیجه برای روحانیون و پرچمداران حرکت های دینی هیچ نقش مثبتی قائل نبودند. چپ های عقیدتی و خداناباوران و دین ناباوران از مشهورترین پرچمداران این گروه تلقی می شدند.

گروه دوم، در بین دیندارانی بودند که داعیه دینداری داشته و برای خویش رسالت روشنگری دینی قائل بودند، اما برای روحانیت، نه تنها هیچ جایگاه ویژه ای در رسالت دینی و مبارزه سیاسی قائل نبودند، بلکه به گونه ای در تلاش برای کاهش نقش آنان و بدیل سازی برای آنان بودند. این گروه دوم که خود غالبا به عنوان بدیل روحانیت بودند به «منهاییون» مشهور شدند که شعار «اسلام منهای روحانیت» سرلوحه مرام ارتباطی آنان با روحانیت بود.

دکتر علی شریعتی (۱۳۵۶-۱۳۱۲) در برهه ای اززندگی خویش به عنوان پرچمدار این جریان شناخته می شد. در آن برهه، وی مدعی شده بود که شرایط در حال تغییر است و اسلام فردا، اسلام روحانیت و حوزه های علمیه نخواهد بود: «اسلام فردا، دیگر اسلام ملا نخواهد بود؛ اسلام قم و مشهد نیز تغییر خواهد کرد… نیروی مذهب از هم‌اکنون دیگر در اختیار این متولیان رسمی و ارثی نیست».[۱] سپس گامی فراتر گذاشته بود و با قاطعیت کامل مدعی شده بود که «این تز “اسلام منهای آخوند” در جامعه تحقق یافته است[۲]». البته شریعتی در برهه های دیگر، تمایلات تعامل گرایانه ای بروز می دهد و ضمن نقد راس هرم در مخروط سازمان روحانیت، نسبت به قاعده هرم، یعنی طلاب جوان، نگاهی حمایت گرایانه و همدلانه بروز داده و زهد و قناعت طلاب را ستوده و عمر روشنگری آنان را در قیاس با دوران کوتاه روشنفکری دانشجویان، طولانی می دانست.[۳] از آزاد اندیشی و استقلال فکری روحانیت تمجید نموده و طلاب حوزوی را «مجاهدان پاکباز راه علم و ایمان» خطاب می کرد که با قناعت و زهد، جوانی خویش را فدای آموزش علم دین می کنند.[۴] وی همدلانه، هرگونه صدای رفورمیستی که از بدنه روحانیت بگوش می رسید را تجلیل می کرد و روحانیون مبارز را پرچمداران نهضت های مترقی و ملی و ضداستعماری می خواند.[۵]

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/36079

ناسپاسی ما در حق سیاستمداران‌مان
محمد برقعی

با مرگ دکتر یزدی موج حملات به ایشان بالا گرفت. از تلویزیون های لس‌انجلسی و صدا و سیما جز این انتظاری نمی‌رفت، اما حتی بی‌بی‌سی هم سم‌پاشی‌ها کرد. هم چنین بسیاری از رسانه‌های خارج از کشور با نشریات دولتی هم‌صداشدند. این نوشته بر آن نیست که به این اتهامات عموما بی‌اساس و مغرضانه پاسخ بدهد، بلکه بیشتر بر آن است که به بررسی یک مشکل فرهنگی و روان‌پریشی جامعه ما در برخورد با سیاستمداران بپردازد. این‌که جامعه ما دربرخورد با سیاستمداران‌مان، از هر دسته و گروه، بی‌انصاف و قدر ناشناس است و به قول علی رضاقلی در کتاب «جامعه شناسی نخبه کشی»، از «ویژگی‌های فرهنگی» ما است.

سا‌ل‌هست شاهدم که عموم سیاسیون ما در پیری بسیار سرخورده و تلخ هستند و پس از عمری مبارزه و تحمل سختی‌های بسیار، زمانی که باید با آرامش خاطر شاهد قدردانی و احترام مردم باشند، زهر ناسپاسی ها جان‌شان را مسموم می‌کند. دوندگانی را می‌مانند که پس از دویدنی سخت و توان‌فرسا، به‌جای آن‌که برلب چشمه‌ساری با صفا بیارمند، خود را یا در کنارجاده‌ای خاکی، در معرض بادهای سهمگین حملات بی‌انصافانه می یابند و یا تنها در یک خرابه متروک. نمونه ای چند از صدها تجربه را باز گوکنم.

چند سال پیش نیمه‌شبی در خلوت کتاب‌خانه‌ام کتاب «امیدها و ناامیدی ها» از دکتر کریم سنجابی را می‌خواندم ، ناگهان همسرم را دیدم که بر در ایستاده و نگران می‌پرسد چه شده که بلند‌بلند گریه می‌کنی؟ گفتم این سخن دکتر سنجابی را می‌خواندم. او در زمانی که پس از انقلاب مخفی شده بود، تعدادی از یارانش و خانواده اش اصرار داشتند که قاچاقی از ایران بیرون برود، ولی او نمی‌پذیرفت. می‌گفتند اگر بمانی دیر یا زود پیدایت می‌کنند و دستگیرت می‌کنند و چه بسا بکشندت. او در پاسخ می‌گفت: برای چه جان به سلامت بدر برم و چند سال دیگر این عمر بی‌حاصل را ادامه دهم. به همسرم گفتم آیا از این تلخ‌تر هم می‌شود، که مبارزی پس از بیش از شصت سال تلاش و محنت، عمرش را بی‌حاصل بداند. این‌جا مسئله ترس از حکومت نیست، بلکه خسته از ناسپاسی مردم است،‌ وگرنه او که عمری خطر کرده بود، مسلما در پیری از مرگ نمی‌هراسید. اگر مردم مبارزات او را پاس می‌داشتند، در این سن چه آسان محنت یا مرگ را می پذیرفت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/36239

محمد خاتمی؛ محبوبیت ‌و محدودیت

زیتون– انتشار اخبار ضد و نقیض از اعمال محدودیت‌های جدید برای محمد خاتمی٬ رییس جمهوری اصلاحات٬ موج اعتراض کاربران فضای مجازی را برانگیخت.

روز چهارشنبه محمدرضا تابش، نماینده مجلس به خبرگزاری ایسنا از «اعمال محدودیت‌های جدید در مورد رییس دولت اصلاحات» گفت و از این محدودیت‌های ادعایی ابراز تاسف کرد.

کاربران فارسی زبان فضای مجازی در اعتراض به این موضوع٬ شب گذشته هشتگ #خاتمی_ماندگار را تبدیل به ترند اول ایران در توییتر کردند.

امروز نایب رییس مجلس٬ علی مطهری٬ نیز در یادداشتی اینستاگرامی با عنوان «چرا ایجاد محدودیت»؛ تاکید کرد که «با محدودیت‌ها بر محبوبیت آن سید می‌افزایند.»

به نوشته نایب رییس مجلس «محدودیت‌های جدید برای جناب آقای سیدمحمد خاتمی که گفته می‌شود از سوی دادگاه ویژه روحانیت به ایشان اعلام شده و این خبر توسط نزدیکان وی تایید شده است، گذشته از غیرقانونی بودن آن که یک دادگاه بدون حضور متهم و شنیدن دفاعیات او و احیانا وکیلش و استفاده او از حق اعتراض و تجدید نظر چگونه چنین حکمی را صادر کرده است، انسان را به فکر وا می دارد که در شرایط امروز جامعه که احتمالا آمریکا تا ۱۰ روز دیگر از برجام خارج می‌شود و منتظر یک بهانه حقوق بشری است، آیا کسانی که چنین تصمیماتی می‌گیرند از روی نادانی چنین می‌کنند یا نقشه‌ای دارند که مثلا زودتر به پایان برجام برسند. هر دو حالت مایه تاسف است. در حالی که افکار عمومی جامعه پی در پی علامت می‌دهد که مخالف ادامه حصر خانگی است، آن‌ها یک حصر دیگر اضافه می‌کنند و شخصیتی را بدون مستند قانونی از حقوق اجتماعی و شهروندی‌اش محروم می‌نمایند.»

او همچنین تاکید کرد که اگر ایشان و دو نفری که در حصر خانگی به سر می‌برند خطایی کرده‌اند باید روال قانونی خود را طی کند و تکلیف آن همراه خطاهایی که بخشی از نظام در آن وقایع مرتکب شد در دادگاه علنی صالح روشن شود. اگر این ها در طولانی کردن اعتراضات و در نتیجه بهره برداری دشمن خطا کرده‌اند، در مقابل مثلا برخی اعضای شورای نگهبان و رییس‌جمهور سابق خطاهای فاحش مرتکب شدند. این نمی‌شود که مردم را برده خود بدانیم و برای آن‌ها دستور حصر و محدودیت صادر کنیم. مجلس در این جا وظیفه سنگینی دارد و باید از حقوق ملت دفاع کند و اساسا فلسفه وجود مجلس جلوگیری از خودکامگی‌ها و دفاع از حقوق ملت است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/36245

آقای لاریجانی، تریبون مجلس هم دروغ بود؟
سالار کرمانی

یک معادله خیلی‌خیلی ساده است. فرض می‌گیریم آمدنیوز شایعه کرده که دختر «آملی لاریجانی» جاسوس است و اطلاعات حیاتی نظام را در اختیار سرویس‌های جاسوسی بریتانیا و ایتالیا قرار می‌داده. قبول! این شایعه و ساخته ذهن خیالباف «روح‌الله زم» پسر حجت‌السلام زم است. چرا به جرم انتشار خبر کذب به قصد تشویش اذهان عمومی و تبلیغ علیه نظام، بازخواست و مورد تعقیب و تنبیه قرار نمی‌گیرد؟ چون در محدوده انتظامی و امنیتی و در دسترس ما نیست. دقیق و درست و منطقی. به آن هم اضافه کنیم که چون ایشان در کشور بیگانه زندگی می‌کند، بیگانگان هم با همین قصد یعنی تشویش اذهان و تبلیغ علیه نظام به او کمک‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری هم می‌کنند.

با این وصف اما، آیا «سعید مرتضوی» که از برادر آقای رئیس قوه قضا، به قصد تشویش اذهان عمومی، اخاذی و سوءاستفاده، هنگام پیشنهاد رشوه، فیلم تهیه کرده و در اختیار ریس‌جمهور سابق قرار داد، او هم در دسترس نیست تا تحت تعقیب و بازخواست و تنبیه قرار بگیرد؟

و علاوه بر آن، آیا آقای احمدی‌نژاد، که آن فیلم را ــ‌ نه در یک کانال تلگرامی ــ بلکه از تربیون مجلس شورای اسلامی منتشر و مطرح کرد، ایشان هم مثل روح‌الله زم در دسترس نیست و تعقیب آن با دشواری‌های تعقیب روح‌الله زم همراه است؛ که ایشان هم نه تحت تعقیب قرار می‌گیرد، نه بازجویی می‌شود و نه مجارات؟

از این‌ها گذشته، اگر فیلمی که از برادر ریس قوه قضاییه توسط سعید مرتضوی تهیه شده و در آن برادر ریس قوه قضا که همزمان برادر ریس قوه قانون‌گذاری کشور هم هست، به تلاش برای پرداخت رشوه یعنی ارتشا، متهم شد، و آن فیلم در مجلس شورای اسلامی هم منتشر شد، کذب نیست و درست است، چرا آقای «فاضل لاریجانی» که متهم به ارتشا شد، تحت تعقیب و مجازات قرار نگرفت؟

با این استاندارهای دوگانه چگونه توقع دارید مردم حرف شما را باور کنند و حرف روح‌الله زم را باور نکنند؟ و با وجود این تناقض‌های متعدد چگونه توقع دارید بالاخره یک ریسمان اعتماد برای چنگ‌زدن و یک ستون مطمئن برای تکیه‌گاه اعتماد مردم وجود داشته باشد، و مردم ایران از یک‌طرف و مردم دنیا و مسؤولین دنیا از طرف دیگر به شما و حرف شما اعتماد کنند؟

بگذریم از این‌که برادر دیگر آقایان لاریجانی سال‌هاست در اخبار شفاهی قریب به یقین به زمین‌خواری و حق مردم‌خواری و تحصیل مال نامشروع متهم است و سوگ‌وارانه سمت دفاع از حق مردم ایران را به نمایندگی در سازمان‌های بین‌المللی بر عهده دارند.
http://zeitoons.com/36259

حصول توافقات اولیه برای آغاز گفت‌وگو میان بغداد و اربیل

زیتون– رییس دیوان ریاست اقلیم کردستان٬ خبر از توافق بارزانی و دوتن از معاونان رییس جمهوری عراق برای حل اختلافات میان اربیل و بغداد داد.
وب‌سایت کرد پرس به مقل از «روداو» خبر داد که در پی دیدار و گفت‌وگو میان رییس اقلیم کردستان و علاوی و نجیفی بر سر چهار بند در راستای حل اختلافات میان اربیل و بغداد توافق کرده‌اند.

این نشست امروز (شنبه) در حاشیە مراسم بزرگداشت جلال طالبانی در شهر سلیمانیه عراق برگزار شد.

بر اساس اطلاعیه ریاست اقلیم کردستان، در نشست سه جانبە میان مسعود بارزانی رییس اقلیم کردستان و ایاد علاوی و اسامع نجیفی معاونان رییس جمهور عراق وضعیت کنونی عراق و چگونگی حل مسائل و مشکلات بررسی شدند.

فواد حسین رییس دیوان ریاست اقلیم کردستان اعلام کرد کە بارزانی، علاوی و نجیفی بر سر چهار بند توافق کردند.

همچنین شنیده شده که کردها حاضرند اگر پیش‌شرط‌هایشان مورد قبول بغداد قرارگیرد، ایجاد «کنفدراسیون» در عراق را بپذیرد.

ایادعلاوی نیز از گفتگو و نتایج این دیدار ابراز رضایت کرده است.

همه‌پرسی استقلال اقلیم خودمختار کردستان عراق٬ سوم مهرماه٬ در سه استان اقلیم کردستان به علاوه برخی مناطق مورد منازعه میان اقلیم و دولت عراق و همچنین در برخی از مراکز رای‌گیری خارج از عراق برگزار شد.
بر اساس اعلام کمیسیون عالی همه‌پرسی و انتخابات اقلیم کردستان عراق٬ ۹۲.۷۳ درصد از رای‌دهندگان به این همه‌پرسی رای مثبت داده‌اند. این همه پرسی از سوی دولت مرکزی عراق و همسایگان اقلیم کردستان رد شد.

http://zeitoons.com/36322

گزارش زیتون از آخرین وضعیت جسمی علیرضا رجایی

زیتون– پنج هفته پس از جراحی سنگین برای تخلیه بخش‌هایی از فک فوقانی و عضلات صورت و همچنین چشم راست علیرضا رجایی، این روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی همچنان درگیر عوارض این عمل سنگین است.
یکی از نزدیکان این فعال سیاسی به «زیتون» گفت این زندانی سیاسی سابق در چالش جدی با پیامدها و آسیب‌های جراحی و همچنین دشواری در تغذیه بسر می‌برد.
برمبنای این گزارش، صحبت کردن و غذا خوردن به‌علت آسیب به لب‌ها و فقدان عضلات سمت راست صورت، برای علیرضا رجایی سخت و رنج‌آور است.
علی‌رضا رجایی، دوازدهم شهریورماه در پی عمل جراحی برای کنترل بیماری سرطان، چشم و استخوان گونه راستش را از دست داد.
او که از سال ۱۳۹۰ به اتهام عضویت در ائتلاف نیروهای ملی مذهبی و اقدام علیه امنیت ملی، چهار سال را در زندان گذراند و در همان زندان بود که به بیماری سرطان سینوس مبتلا شد. خانواده و نزدیکان رجایی «ممانعت از درمان» وی در زندان را عامل پیشروی بیماری و شرایط امروز او می‌دانند.
به گفته نزدیکان علیرضا رجایی در طول سالهای زندان با درمان علی‌رضا رجایی که در زندان مبتلا به سرطان شده بود، مخالفت شد. پس از آزادی از زندان در آبان ۱۳۹۴ «چهار دوره شیمی درمانی سنگین و ۳۵ جلسه رادیو تراپی» داشته اما بیماری او عود کرد که در پی آن «شش دوره شیمی درمانی مجدد انجام شد» و بالاخره نیز تحت عمل جراحی قرار گرفت.
رجایی دانش‌آموخته دکترای علوم سیاسی و عضو شورای فعالان ملی ـ مذهبی ایران، در نیمه دوم دهه ۱۳۷۰ دبیر گروه سیاسی روزنامه‌های پرآوازه جامعه، توس، خرداد، عصر آزادگان و نشاط بود؛ روزنامه‌های اصلاح‌طلبی که جملگی توقیف شدند. او همچنین عضو شورای سردبیری نشریاتی چون ایران فردا، نامه و پیام هاجر بوده است؛ نشریاتی که آنها هم هدف توقیف واقع شدند.
رجایی در انتخابات مجلس ششم نامزد شهر تهران و جزو ۳۰ نماینده منتخب شهروندان پایتخت شد؛ شورای نگهبان اما با ابطال بیش از ۷۰۰ هزار رای مانع ورود وی به مجلس شد و بجایش غلامعلی حداد عادل از فعالان سیاسی محافظه‌کار و بستگان رهبر جمهوری اسلامی را روانه مجلس کرد.

http://zeitoons.com/36385

پایان اصلاح‌طلبی حکومتی
محمد رهبر

بیست سال پیش در دوم خردادِ دل‌انگیز سال ۷۶ ، صبح اول وقت به سیدمحمد خاتمی رای دادم و سرشار از امید، کنار مسجد جامع میدان هفت حوض ایستاده بودم و نگاهم به صف بلندی بود که تا آن سوی میدان می‌رفت و مرد و زن، رای‌شان خاتمی بود. اشتباه نکنید، خسته‌ترم از اینکه در مدح خاتمی بنویسم و شرح صفت چسب‌ناک مظلومیت او، هر چند این مظلومیت هم وقتی مثل نام خانوادگی بر کسی الصاق ابدی شد، نشانه بی‌عملی هم هست و آن‌چنان که امام علی گفت، ظلم دو سو دارد ظالمی که ظلم می‌کند و مظلومی که به ستم اعتراض نمی‌کند.
از آن‌روز دور که هزار آرزو در دل داشتم بیست سال گذشته است و دیگر نه دل مانده و نه آرزو و فقط هزار عدد تهی برجاست که روایت حسرت و پوچی و بی‌ثمری است.

اصلاحات را رها کن
اصلاحات از ابتدا با نفاق و دو رویی رویید. ژنرال‌های اصلاحات می‌دانستند در نظام مبتنی بر ولایت فقیه برای اصلاحات در وهله اول باید ساختار را تغییر دهند. می‌دانستند با رهبری مستبد و تند خو که بنابر قانون اساسی جمهوری اسلامی، چنان اختیارات گسترده‌ای دارد که می‌تواند قوه مجریه و مقننه را چون جزیره‌ای محاصره کند و عاقبت غرقه سازد، هر گونه اصلاحی خشت بر آب زدن است و قابل بازگشت. این نفاق ترس‌آلود تا شخص سید محمد خاتمی هم ریشه داشت.

جناب خاتمی در همه هشت سال اصلاحات به سنگ خارای رهبری و سپاه و قوه قضاییه و شورای نگهبان خورد و لبخند زد. اگر اصلاحات نمودی جدی می‌داشت، از همان ابتدا و به هنگامی که هنوز مستبدین از بیست میلیون رای خاتمی گیج و منگ بودند، فشاری بر رهبری می‌آورد و راه را بر اصلاح شورای نگهبان و قوه قضاییه باز می‌کرد.

انصافا نامه‌ای که به خانه خاتمی رفته و امضای رییسی و دادگاه روحانیت دارد، حکایت آن است که خود کرده را تدبیر نیست. اصلا دادگاه روحانیت و دادگاه انقلاب، بنا بر همین قانون اساسی، غیر قانونی و خلاف اصل مساوات در محاکمه‌اند. پس در آن هشت سال طلایی اصلاحات که مجلس ششم هم اصلاح‌طلب شد چه می‌کردیم ، چه چیزی را اصلاح می‌کردیم ؟

نفاق در نظر و عمل و تنظیم اصلاحات بنا بر هراس و منافع ، کاری کرد که اصلاحات هم اصلاح‌ناپذیر شد. تن دادن به بازی رد صلاحیت شورای نگهبان تا به جایی پیش رفت که همگی با ریسمان هاشمی رفسنجانی به چاه مجلس خبرگان افتادیم و به مشتی قاتل و مفسد و مرتجع رای دادیم تا بلکه رفسنجانی در شرط‌بندی مرگ از خامنه‌ای دیرتر بمیرد و آن‌گاه شاید رهبر بعدی از این جنس خامنه‌ای نباشد. کسی هم دم نزد که اصولا با این اختیارات ولی فقیه هر کس که بر این کرسی جلوس کند، خودکامه خواهد شد.

واقعیت غم‌انگیزی است که اصلاح‌طلبان هم چوب و پیاز را خوردند و هم جریمه دادند. در این بیست سال در بزنگاه حوادث، اصلاحات کشته و زخمی و زندانی داد و همین امروز زندانی داریم و زیر تیغ و چهار بزرگوار در حصرند اما همین بازی نفاق و هراس نگذاشت تا آن معبر گشایان و خط‌شکنان فتحی کنند و یا از رنجی که برده‌اند، امتیازی برای اصلاح گرفته شود.

کار به جایی رسیده که نام سیدمحمد خاتمی از محرمات به حساب می آید و باید گریه کرد و خندید به این سرنوشت که روحانی رییس‌جمهور می گوید آن کسی که تکرار می‌کند و تنور انتخابات را گرم می‌کند را آزار ندهید. نگاه کنید که کار به چه مسخرگی کشیده شده که شان رهبر اصلاحات به جایی رسیده که نامش نمی‌برند و کارکردش را گرمی تنور انتخابات در نظام می‌دانند و بس.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/36485

گفتگو با حبیب حسینی‌فرد؛
موفقیت اصلاحات در عربستان بستگی به استقبال زنان دارد

زیتون-‌میلاد پورعیسی: تحولات اخیر در حوزه زنان در کشور عربستان سعودی این روزها با واکنش‌های گسترده رو به رو شده است.
کمپانی‌های بزرگ خودروسازی به دنبال دستور ملک سلمان، پادشاه این کشور برای اعطای حق رانندگی زنان، فورا با طراحی پوسترهای تبلیغاتی که زنان این کشور را پشت فرمان مدل بالاترین این خودروها نشان می‌داد به این دستور واکنش مثبت نشان دادند.

این تغییر بی سابقه در عربستان٬ با واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران نیز رو به رو شد.
زنانی که بعد از سالها مبارزه هنوز موفق به کسب حقوق ساده‌ای مانند ورود به استادیوم‌ها نشده‌اند با شگفتی پرسیدند «چرا عربستان توانست و ما هنوز نتوانستیم؟!»
اوضاع وقتی جالب‌توجه‌تر شد که زنان عربستانی اجازه صدور فتوای مذهبی همسنگ مردان را یافتند.
اینجا بود که پای تاریخ به میان آمد و برخی ناظران ایرانی، این تغییرات سریع را با آزادی‌های سیاسی و مدنی اعطا شده به زنان از سوی محمد رضا پهلوی در دهه چهل شمسی مقایسه کردند. از بالا به پایین بودن این تحولات مثبت و کمرنگ بودن نقش جامعه در تحقق آنها از پیش‌زمینه‌های مشابهی حکایت می‌کرد.
با شنیده شدن صدای ام کلثوم خواننده قدیمی زن مصری از تلویزیون ملی عربستان و آزاد شدن دائمی پخش ترانه زنان در عربستان، تحلیل ها کم کم به سمت شوخی و جوک رفت؛ شاید از شدت ناباوری

آزادی‌های جدید اعطا شده به زنان عربستانی از چه آبشخوری ریشه می‌گیرد؟ آیا با عملکرد محمد رضا پهلوی در دهه چهل شمسی قابل مقایسه هست؟ و البته این تحولات برق آسا تا کجا تداوم می‌یابد؟ این پرسش‌ها را با حبیب حسینی فرد، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر مسایل بین‌المللی، در میان گذاشتیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/36462

گفتگو با اردشیر امیر ارجمند درباره محدودیت‌ها علیه خاتمی؛
واکنش روحانی و نمایندگان قابل دفاع نیست

زیتون-میلاد پورعیسی: هفته گذشته با دستور دادستان ویژه روحانیت، شرکت محمد خاتمی رییس جهور اسبق اسلامی ایران در هر گونه «مراسم سیاسی و تبلیغی» به مدت سه ماه ممنوع شد.


این دستور که البته بارها از سوی رسانه های محافظه کار تکذیب شد، بالاخره از سوی محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه مورد تایید قرار گرفت.
حضور رئیس دولت اصلاحات علاوه بر مراسم‌های سیاسی و تبلیغی، در هر جمع «غیر خانوادگی» نیز ممنوع اعلام شده است؛ محدودیت‌های جدیدی که بسیاری آن را شکل جدیدی از «حصر» دانسته‌اند.
از پیش هم، ذکر نام محمد خاتمی و پخش تصاویر او در رسانه‌ها برای مطبوعات، ممنوع اعلام شده بود. هر دو این دستورها به گفته مقام‌های قضایی، از سوی «دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی» به تصویب رسیده است.
در مورد ممنوع التصویری خاتمی٬ هر چند حسن روحانی به عنوان رییس جمهور و رییس شورای عالی امنیت ملی موضع شفافی اتخاذ نکرده ولی وجود چنین مصوبه‌ای در این نهاد، مورد تایید دولت نبوده است.
حسن روحانی چند روز پیش، در مراسم آغاز سال تحصیلی جدید با بیان این که نباید کسانی را که با «تَکرار» مردم را به شرکت در انتخابات دعوت کردند مورد تنبیه قرار دهیم، انتقاد خود را از این تصمیم ابراز کرد. انتقادی که البته به گفته بسیاری از ناظران، کمتر از آن چیزی بود که از رییس جمهور مورد حمایت محمد خاتمی انتظار می رفت.
از سوی دیگر، تذکر تنها ۸۵ نماینده لیست امید به رییس جمهور برای پیگیری این محدودیت‌ها در جلسه‌ای که بیش از ۲۰۰ نماینده مجلس حضور داشتند نیز با انتقادهای فراوانی رو به رو شده است.
اردشیر امیر ارجمند، فعال سیاسی و مشاور میر حسین موسوی از رهبران محصور جنبش سبز با ابراز تاسف نسبت به این واکنش‌های مجلس و رییس جمهور، سکوت نمایندگان مورد حمایت خاتمی و البته سخنان کنایی روحانی در برابر محدودیت های جدید اعمال شده برای آقای خاتمی را ناکافی ارزیابی می‌کند.
به گفته او این تصمیم که به گفته اژه‌ای با اتکا به مصوبه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و با امضای ابراهیم رییسی نامزد اصولگرایان در انتخابات اخیر ریاست جمهوری اتخاذ شده٬ باید حتی با اعتراض علی لاریجانی، رییس مجلس و از رهبران اصولگرایان میانه رو روبرو شود.

گفتگوی زیتون با اردشیر امیر ارجمند را در ادامه می خوانید:
http://zeitoons.com/36540

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق
سروش دباغ

مرگ تمدن ها زمانی فرا می رسد که به
سؤالات جدید پاسخ های کهنه می دهند.
ویل دورانت

اشاره. نگارش و نهایی کردنِ مقالۀ پیش رو دو ماه و نیم به درازا انجامید. می دانم که خلاف آمد عادت کرده و در حوزۀ خطرخیز و درشتناکی پای نهاده ام. ویراست های اول و دوم و سوم مقاله را برای طیف های مختلف و متنوعی از همکاران، دوستان و آشنایانِ داخل و خارج کشور فرستادم. واکنش های متنوعی دریافت کردم، چند نکته در آنها موج می زد. اول اذعان به اینکه « ازدواج عرفی» و « ازدواج سفید» در شهرهای مختلف ایران، از تهران و مشهد و اصفهان و تبریز و شیراز گرفته تا بابلسر و آمل و اراک و همدان و سنندج، بدل به خرده فرهنگی شده، خرده فرهنگی که به رغم میل والدین و سنت های ستبر بازدارنده، در میان بخشی از جوانان طبقۀ متوسط شهری جا افتاده است. دو دیگر آنکه، در مسئلۀ «هم باشی» به لحاظ حقوقی در ابتدای راهیم و « هزار باده ناخورده در رگ تاک است» و مشکلاتی عدیده بر سر راه است. به علاوه، با طرح این مقوله، با نگرانی و دلشورۀ خانواده ها، خصوصاً خانواده هایی که دختر دارند، چه باید کرد؟

توضیح آنکه، نگارنده که عضوی از خانوادۀ نواندیشی دینی در این دیار است، با انگیزه های اخلاقی و دینی به نگارش این وجیزه همت گمارده است. از قضا، شیوع این پدیده، انگیزۀ اصلی پرداختن به این موضوع بوده است. در عین حال، نیک می دانم که حتی قدم های نخست از حیث مسائل حقوقیِ این امر در داخل کشور برداشته نشده، اما اگر وقوع این پدیده به رسمیت شناخته شود و از زوایای مختلف محلّ بحث قرار گیرد، می توان امیدوار بود که رفته رفته آثار و نتایجِ حقوقی رهگشایی در این باب پدیدار شود. ندیدن و نادیده انگاشتن و انکار آن، راهی به جایی نمی برد. افزون بر این، به عنوان یک پدر، دغدغه های خانواده ها و والدین محترم در این باب را خوب در می یابم. در عین حال، معتقدم هنگامی که به نحو معقول و جامع الاطرافی سویه های مختلف این امر واکاوی و تبیین شود، روابط رهزن و ناسالم به محاق می رود و نگرانی خانواده ها کاهش می یابد و فرزندان از دغدغه ها و نیازها و علائق خود با والدین به نحو شفاف صحبت می کنند، نه اینکه پنهان و دور از چشم ایشان برای مسائل اینچنینی، خود تصمیم بگیرند و عمل کنند.

یکی از مشکلات فرهنگی ما در این میان، رواج فرهنگ «مرد سالاری» است؛ امری که هم در خانواده های مذهبی و متشرّع دیده می شود، هم در خانواده های غیر متشرّع، هم در ایرانیان داخل کشور، هم در ایرانیان خارج کشور. تا سرمه ای بر چشم نکشیم و جور دیگری نبینیم و خود را مشاور و دوست فرزندان خویش به حساب آوریم، نه مالک و صاحب و قیم آنها، و مناسبات را بر این اساس تنظیم نکنیم، راهی به جایی نخواهیم برد.

در جستار پیش رو، در ابتدا زمینه و زمانۀ پیدایی «ازدواج عرفی» تبیین گشته، حدود و ثغور و مؤلفه های آن ذکر شده است. در ادامه، شقوق مختلفِ «هم باشی» از یکدیگر تفکیک و صورتبندی شده، استدلالی له رواییِ اخلاقیِ آن اقامه گشته است. در بخش انتهایی، از امکانات سنّت فقهی مدد گرفته شده، از «نکاح معاطاتی» که قائلان چندی در میان فقیهان دارد، همچنین از قرابت و شباهت میان «هم باشی» و « نکاح معاطاتی» سخن رفته است. اگر استدلال های اقامه شده در این مقاله موجه باشد، می توان چنین انگاشت که افزون بر روایی اخلاقیِ « ازدواج عرفی»، از منظر فقه شناسانه، می توان از جواز فقهی آن نیز سراغ گرفت. علاوه بر این، در آخر مقاله، از منظر نواندیشی دینی ، مبانی انسان شناختیِ ازدواج، اعم از« نکاح دائم» و« نکاح معاطاتی» تبیین شده است. ذکر نکته ای هم دربارۀ شیوۀ خواندن مقاله ضروری است؛ جهت حفظ ساختار مقاله، پاره ای از مطالب به پاورقی برده شده، مطالبی که به اندازۀ متن اهمیت دارند. از اینرو، بهتر است خوانندۀ محترم در آنها نیز به دیدۀ عنایت بنگرد.

متن کامل در وب سایت زیتون:
http://zeitoons.com/36616