دیدار پیروزمندانه پوتین از سوریه؛ تحقیر مترسکی به نام اسد
حسین علیزاده

اسد در قدرت باقی مانده است. او گرفتار سرنوشت معمر قذافی نشده ، اما کشورش دست کمی از وضعیت پاره‌پاره لیبی ندارد. اسد چند صباحی دیگر در قدرت خواهد بود، اما هم‌چون مترسکی برای پوتین و هرگاه پوتین اراده کند او باید برود؛ بدون اما و اگر. این مترسک بودن را آشکارا از دیدار پوتین از سوریه در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷ می توان در گوشه‌گوشه فیلم‌ها و تصاویر ارسالی دید، دیداری عجیب و شگفت‌انگیز. دیدار پیروزمندانه پوتین از سوریه و دعوت از مترسکی به نام اسد.

در طول تاریخ روابط روسیه و سوریه، این نخستین سفر یک رهبر مسکو ( چه شوروی و چه روسیه) به سوریه بوده است. اما، این نخستین سفر، در واقع قدرت‌نمایی تمام عیار پوتین بود. نمونه‌هایی از قدرت‌نمایی پوتین را در این دیدار به شرح آنچه از تصاویر ارسالی می توان یافت چنین می توان خلاصه کرد.

-هواپیمای اختصاصی او وقتی وارد فضای سوریه شد، توسط جنگنده‌های روسی (نه آنچنان که متعارف است جنگنده های دولت میزبان) اسکورت شد.

-این سفر نه در دمشق (مقر بشار اسد) بلکه در شهر لاذقیه و مشخصا پایگاه هوایی حمیمیم صورت گرفت. در ژانویه ۲۰۱۷، سوریه طی قراردادی به مدت ۴۹ سال حق استفاده از این پایگاه را به روسیه داد.

-دیدار پوتین از پایگاه هوایی حمیمیم سرزده بود. چنین نبود که اسد از این سفر خبر داشته باشد. پس ناگزیر چنین نبود که این سفر به دعوت اسد انجام شده باشد بلکه پوتین به میل خود به خاک سوریه پا گذاشت تا از نیروهای خود سرکشی کند. او از بشار اسد خواست تا از دمشق به دیدارش در لاذقیه بیاید آنهم تنها.

-در تمامی تصاویری ارسالی از حضور پوتین در لاذقیه در سوریه حتی یک نفر از همراهان بشار اسد در تصویر دیده نمی شود. بشار اسد در خاک کشور خود در جمع تمام مردان نظامی پوتین تنهای تنها بود. او حتی یک نفر را همراه خود نداشت. در عوض، پوتین پس از پیاده شدن از هواپیمای خود در پایگاه حمیمیم نخست توسط یک افسر روس مورد استقبال قرار گرفت و سپس بشار اسد به جلو آمد تا به او خوش‌آمد بگوید. بشار اسد در سوریه بود، اما تنهای تنها

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/40947

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق(۲)
سروش دباغ

چندی پس از انتشار مقالۀ «ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق»، دو مقالۀ انتقادی در سایت «زیتون»منتشر شده و [۱] نوشته ها و ملاحظات بسیاری به دست نگارنده رسید.[۲]

در این جستار، می کوشم به انتقادات طرح شده پاسخ دهم، همچنین به ایضاح بیشترِ مدعیّاتِ مقالۀ نخست همّت خواهم گمارد. اکثرانتقادات، صبغۀ آسیب شناسانه دارد. به نزد منتقدان، به سبب مختصات فرهنگیِ جامعۀ کنونیِ ایران، به رسمیت شناختنِ «ازدواج عرفی» و «هم باشی»، آثار و نتایج سوئی دارد و دست پسران و مردان را برای سوء استفاده از دختران و زنان بازتر می کند، زیرا به لحاظ عرفی و فرهنگی، مردان دست بالا را دارند و دختران و زنان وضعیت شکننده ای دارند.[۳] برخی از منتقدان بر نابرابری رابطۀ میان زنان و مردان در این رابطه انگشت تأکید نهاده اند؛ برخی دیگر، مسئلۀ «صیغه» را پیش کشیده و «ازدواج عرفی» را صورتبندیِ دیگری از آن انگاشته اند؛ برخی گفته اند که «ازدواج عرفی» جای را بر «ازدواج دائم» تنگ می کند، برخی نیز گفته اند جهت اقامۀ راهکار رهگشا و مؤثر برای رفع معضلات پیرامونی، بهتر است از همان ایدۀ «ازدواج موقت» استفاده شود و نیازی به طرح و مدد گرفتن از «نکاح معاطاتی» نیست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41150

انتقاد از روحانی برای اصلاح‌طلبان هم تهدید است و هم فرصت
سعید برزین

چهار ماه پس از آغاز کار دولت جدید حسن روحانی، بحث‌هایی جدی در جبهه طرفداران دولت شنیده می‌شود. در این جدله‌های انتقادی که از طرف برخی اصلاح‌طلبان مطرح است گسل‌های عمیق سیاسی، از جمله گسل‌های تشکیلاتی و سنی، فعال شده‌اند.

در بررسی این موضوع و مسائل حاشیه‌ای آن می‌توان به این جمع‌بندی‌ رسید که:
یک – اگر این مباحث به درستی مدیریت نشوند میتوانند تهدیدی برای جبهه طرفداران دولت باشند و آنرا تضعیف کنند.
دو – این مباحث در عین حال فرصتی است برای رهبران اصلاح‌طلب که تعامل خود را با حامیانشان افزایش دهند و انضباط و موقعیت جبهه‌ای خود را تقویت کنند.
سه – برای اصلاح‌طلبان حائز اهمیت است که در این روند، روحانی را در برابر اصولگرایان تضعیف نکنند و در عین حال «بدنه تشکیلاتی» اصلاح‌طلبان را دلسرد نسازند.
چهار – در آینده قابل پیش‌بینی، مباحث مطرح شده نه متوقف می‌شوند و نه به بحران غیرقابل کنترل تبدیل خواهند شد.
پنج – این مباحث‌ میتوانند پیش درآمدی برای آرایش نیروهای اصلاح‌طلب برای انتخابات آینده مجلس شوند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41157

نفوذ عربستان در سازمان همکاری اسلامی رو به ضعف خواهد بود
حسین علیزاده

استانبول روز ۱۳ دسامبر ۲۰۱۷ میزبان اجلاس اضطراری سران سازمان کنفرانس اسلامی بود. این اجلاس اضطراری به دعوت ترکیه، رییس دوره ای سازمان، و به منظور واکنش به اقدام ترامپ برای شناسایی اورشلیم به عنوان پایتخت اسرائیل و انتقال سفارت امریکا به این شهربرگزار گردید.

سران کشورهای اسلامی در این اجلاس خواهان به رسمیت شناخته شدن «کشور فلسطین» به پایتختی قدس شرقی از طرف جامعه بین المللی شده‌اند.

همچنین محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفت این تشکیلات از شورای امنیت خواهد خواست تا تصمیم دونالد ترامپ را باطل اعلام کند. او گفت فلسطینیان از مجمع عمومی سازمان ملل می‌خواهند که دولت فلسطینی به عضویت کامل این سازمان در بیاید. فلسطین در حال حاضر «عضو ناظر» در سازمان ملل به شمار می رود و بنا بر این فاقد عضویت کامل است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41220

بنشینم و صبر پیش‌ گیرم
هومان دوراندیش

این روزها که سلبریتی‌ها در حال توبه سیاسی هستند و بابت حمایت از حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری اظهار پشیمانی می‌کنند، ممکن است ذهنمان درگیر این سؤال شود که فضل تقدم با مرغ است یا تخم مرغ! یعنی این سلبریتی‌ها بودند که برای روحانی رأی جمع کردند یا که حمایت آن‌ها از روحانی موجب افزایش اعتبار اجتماعی‌شان شد؟

جواب این سؤال آن قدرها هم سخت نیست اگر به این واقعیت توجه کنیم که این «جنبش دموکراسی‌خواه جامعه ایران» بود که روحانی را در سال ۹۲ به عنوان رئیس‌جمهور کشور انتخاب کرد؛ و سلبریتی‌هایی که صدای این جنبش باشند، ولو ۴۵ دقیقه یا حتی به اندازه نطقی چند دقیقه‌ای در یک میتینگ سیاسی، روزگار آب که نه، سیلاب در آسیاب محبوبیتشان می‌ریزد. ولی آیا قرار است این مشاهیر محترم به ما بیاموزند که کدام سیاست‌مدار در حال پیمودن «راه دشوار آزادی» است؟

در عالم سیاست وقتی که کار به تعیین راه از بی‌راهه می‌کشد، سلبریتی‌ها هم «یکی‌ از بسیار»ند. دریبل‌زن قهار یا بازی‌گر جوانی که در کل عمرش، احتمالاً حتی یک مقاله هم درباره «گذار به دموکراسی» نخوانده است و از فراز و فرود دموکراتیزاسیون در اسپانیا و کره جنوبی و لهستان و آفریقای جنوبی و … اطلاع چندانی ندارد (و یا به کلی بی‌اطلاع است)، پشیمانی‌اش از رأی دادن به این یا آن سیاست‌مداری که مطالبات دموکراتیک یک ملت را – ولو کج‌دار و مریز- نمایندگی می‌کند، به‌راستی چقدر اهمیت دارد؟

مردم ایران آن قدر سیاسی هستند که در بزنگاه «انتخاب دشوار»، ورزشکاران و هنرپیشه‌ها را «مراجع تقلید سیاسی» خودشان ندانند. فریب یک موج زودگذر توئیتری را نباید خورد. موسم انتخابات که فرا رسد و گل سیاست که بشکفد، این اقلیت پشیمان خواهند گفت «در موسم گل ز توبه یارب توبه». در ایران دو دهۀ اخیر، آزادی‌خواهان مشهور و نامشهوری که به فردای بهتر «امیدوار» بوده‌اند (حتی در سال ۸۴)، در انتخابات ریاست‌جمهوری به کاندیدایی رأی داده‌اند که با دموکراسی و «جامعۀ باز» دست کم دشمنی نداشته.

اگر حمایت سلبریتی‌ها از این سیاست‌مدار یا آن جنبش دموکراسی‌خواه، نه ناشی از موج‌سواری سیاسی با هدف افزایش محبوبیت اجتماعی، بلکه برآمده از خرد سیاسی و اعتقاد راستین به جامعه‌ای باز و دموکراتیک بوده، بهتر است این روزها آیۀ یأس نخوانند و آکسیون سیاسی خودشان را به فضیلت صبر و سکوت بیارایند؛ که گاهی صبر دنباله کار و عمل آدمی‌ست.

اینکه سعدی گفته است «بنشینم و صبر پیش گیرم/ دنبالۀ کار خویش گیرم»، شاید یک معنایش هم این باشد که صبر و عمل دوستان قدیم‌اند. برزگر و بلبل هم بی‌صبوری به میوه و گل نمی‌رسند. در فصل انتخابات، حمایت از سیاست‌مداری که مظهر دموکراسی‌خواهی یک ملت شده، فضل و هنر چندانی نمی‌خواهد. در آن بادیه، کم‌وبیش معلوم است بادِ بخت به پرچم کدام نیکبخت می‌وزد. کسی که در چنان ایامی جانب «مردِ محبوب»‌ را می‌گیرد و شش ماه بعد پشیمان می‌شود، یا عقل سیاسی ندارد یا آرمان سیاسی. تجربۀ سال ۸۴ ثابت کرده است که مردم ایران اگر نخواهند رأی بدهند، گوششان به حرف خردمندان هم پنبه است؛ سلبریتی‌ها که دیگر جای خود دارند.

پس اساساً بحث مرغ و تخم مرغ در میان نیست. واقعیت این است که – به قول مولانا – باده از ما مست شد نی ما از او/ قالب از ما هست شد نی ما از او. آری، سلبریتی‌ها بیش از آنکه برای روحانی رأی جمع کنند، بر اعتبار و محبوبیت خودشان افزودند؛ چراکه با «ما» همراهی کردند. و «ما» یعنی اکثریت آزادی‌خواهان گمنام و پایدار این دیار.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41258

تراژدی فلسطین
حسن یوسفی اشکوری

فرمان نامتعارف، ظالمانه و یک‌سویه‌ی رئیس‌جمهور نامتعادل آمریکا مبنی بر به رسمیت شناختن اورشلیم یا بیت‌المقدس به‌عنوان پایتخت یک‌پارچه دولت ظالم و نژادپرست اسرائیل، بار دیگر تراژدی فلسطین را زنده کرد و بر زخمی کهنه و عمیق در خاورمیانه و بلکه در جهان نمک پاشید.

در این یادداشت کوتاه می‌خواهم در آغاز به تأسیس دولت اسرائیل اشاره کنم و با این بیان کوتاه نشان دهم که چگونه این دولت کودتایی و برآمده از یک توطئه جهانی و شماری از یهودیان قوم‌گرا و فاشیست عمدتا غربی از حدود یک قرن پیش گام‌به‌گام در سرزمین فلسطین، چون دملی چرکین ریشه دوانده و ظاهرا قرار نیست به زودی درمان شود و بعد به چند نکته مهم اشاره خواهم کرد.

بگویم مراد گزارش تاریخی این دوران نیست بلکه قصد آن است که چند سرفصل چگونگی تشکیل دولت غاصب اسرائیل تا سال ۱۹۴۸ را بازگویم تا کسانی که هیچ اطلاعی از رخدادهای فاجعه‌بار این شجره خبیثه ندارند اندکی با خبر شوند. تحقق این نقشه طی چند مرحله و یا در چند گام اجرایی شد. بدین ترتیب:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41305

بودجه‌ی ۹۷، آشفتگی اقتصادی و آشفتگی استدلالی
داریوش محمدپور

بودجه‌ی ۹۷ اشکالات و عیوب زیادی دارد اما بخشی از بودجه – که شاید در قیاس با ابعاد دیگرش حاشیه‌ای باشد – بازتاب وسیعی در فضای مجازی پیدا کرد: عوارض خروج از کشور و افزایش تصاعدی آن تحت عناوین مبهم و متغیر. یادداشتی که می‌نویسم سنجش ستون‌های اصلی مواضع مدافعان این افزایش عوارض است. آن‌چه در زیر می‌آید بعضی از نقدهای اساسی است که تأمل در آن‌ها شاید بتواند در بازنگری در صورت‌بندی بودجه مؤثر واقع شود.

دولت می‌تواند از شهروندان‌اش مالیات بگیرد ولی این مالیات گرفتن چه مستقیم باشد چه غیرمستقیم باید نخست تابع ضابطه باشد و بعد هم شفاف باشد یعنی روشن باشد تحت چه عنوانی مالیات اخذ می‌شود و محل مصرف مالیات کجاست و بر حسب چه موازین و اصولی این مبلغ برای مالیات وضع شده است و مضاف بر آن مالیات باید متناسب و معقول باشد. افزایش عوارض خروج از کشور آن هم به شکل تصاعدی فاقد تمامی عناصر فوق است. لذا فی نفسه در افزایش عوارض خروج از کشور اشکالی نیست ولی این شکل اخذ عوارض و با این همه آشفتگی در توجیه حاکی از اشکالی در جای دیگری از صورت‌بندی بودجه یا در بهترین حالت شلختگی و بی‌تدبیری در معقول کردن آن است. ستون فقرات نقد بودجه‌ی ۹۷ به طور کلی و عوارض خروج از کشور به عنوان یکی از مصادیق آن عدم شفافیت و فقدان ضابطه‌ی روشن است. این شیوه‌ی بودجه‌بندی نه پیش‌بینی‌پذیر است نه قاعده‌مند. بر خلاف مدعای بعضی از مدافعان بودجه‌بندی فعلی هیچ راهی وجود ندارد که بتوان پیش‌بینی کرد یا قاعده‌ای را نشان داد که از طریق آن با بودجه‌بندی فعلی وضع اقتصادی دهک‌های پایین بهبود پیدا می‌کند و شکاف فقیر و غنی کمتر می‌شود.

در توضیحات مختلفی که از مسؤولین و مدافعان این افزایش شنیده‌ایم این ناهماهنگی و آشفتگی به صراحت دیده می‌شود. توضیح محمد باقر نوبخت این بوده که این مبلغ از شهروندانی که تمکن سفر به خارج از کشور دارند اخذ می‌شود تا گردشگری داخلی رونق پیدا کند. استدلال البته استدلال سستی است و پریشان‌گویی‌های آقای نوبخت در جای‌جای سخنان‌اش هویداست. این نوع از استدلا‌ل‌ را حسین معززی‌نیا در یادداشتی فیس‌بوکی نقد کرده که نیازی به تکرارش نیست و علاقه‌مندان به نقد این موضع می‌توانند همان‌جا آن را بخوانند.

استدلال دیگری حاکی از این است که (و این استدلال نزدیک است به توجیه آقای نوبخت): عده‌ای مرفه در جامعه زندگی می‌کنند و نشان مرفه بودن‌شان سفر خارجی رفتن است و جامعه اقشاری کم درآمد و فقیر دارد. عوارض خروج از کشور مالیات گرفتن از این عده از مرفهان (و طبقه‌ی متوسط) است برای بهبود وضع فقرا.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41333

«نقص مدرک» چگونه نقصی است؟
پیمان عارف

۱- وقتی ۱۱ سال پیش محمدمهدی زاهدی وزیر علوم ریاضی‌خوان و البته اصول‌گرای دولت اول احمدی‌نژاد ضمن پذیرش وجود دانشجویان ستاره‌دار آن‌ها را متهم به جرایمی چون زنا و شرب خمر کرد، در پاسخ او یادداشتی نوشتم با عنوان «در نکوهش رذالت» و ضمن بازخوانی وضعیت ۱۷ دانشجوی ستاره‌دار آن روزها -که خود جزو نخستین‌شان بودم- به او یادآور شدم که دروغ نه تنها هیچ‌گاه فضیلت نبوده و نخواهد بود بلکه رذیلتی است واضح و مبرهن که جز بی‌آبرویی برای فاعل آن نتیجه‌ای به بار نیاورده و نخواهد آورد.

چنین نیز شد و نهایتا هم آن وزیر و هم رئیس دولت آن وزیر به یکی از بدنام‌ترین اصحاب سیاست معاصر ایران تبدیل شدند و دولت‌شان نیز جز در صفحات تاریک تاریخ ایران جای نگرفت!

اما راستش را بخواهید آن زمان که «در نکوهش رذیلت» را برای محمد مهدی زاهدی می نوشتم هیچ‌گاه گمان نمی‌کردم که ۱۱ سال بعد نیز در حالی که باز هم ستاره بر دوش دارم مجبور به نوشتن درباره وزیر علوم دولتی باشم که خود برای نجات از آن جهنم پیشین برای سرکار آوردنش کوشیده و از جمله دل به وعده «بساط ستاره‌داری را جمع خواهم کرد» رئیس جمهورش بسته بوده‌ام.

هیچ گمان نمی‌کردم که وزیر علوم دولتی که در راس آن یک حقوق‌دان و نه سرهنگ ایستاده چنین به دوربین بنگرد و مبتلا بدان عارضه که میرحسین موسوی ۸ سال پیش چنان هنرمندانه و معمارانه برای افکار عمومی ایرانیان تصویرش کرد ؛ به راحتی دروغ بگوید و ادعا کند «دانشجوی ستاره‌دار نداریم ؛ تنها یک عده نقص پرونده داریم!»

وزیر علوم باغبانی‌دان مان می‌گوید مشکل نقص پرونده است و البته توضیح نمی‌دهد چه چیزی در پرونده دانشجویان محروم از تحصیل ناقص است که اجازه تحصیل را از آنها سلب می‌کند.
متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41375

شناخت نوین از امپریالیسم
حمید آصفی


ما به یک تحلیل امروزی از سرمایه‌داری جهانی نیاز داریم برای اینکه بدون شناخت سرمایه‌داری جهانی امکان شناخت و تحلیل آرایش طبقاتی داخلی وجود ندارد.

‌ما از یک واژه به نام امپریالیسم مدام استفاده می‌کنیم. امپریالیسم به مثابه استعماری، امپریالیسم و امپریالیسم نو. مرحله دوم تا قرن نوزدهم ادامه دارد. این دو نوع امپریالیسم را می‌شود از همدیگر تفکیک کرد که به این گونه آخری می‌گویند امپریالیسم نو این امپریالیسم هم از نیمه اول و دوم قرن بیستم است و تا می‌رسیم به سال ۱۹۹۰ شروع نقطه عطف آن است و تاکنون ادامه دارد که همین مرحله جهانی شدن سرمایه‌داری است و سرمایه‌داری رقابتی حاکم است و این با انقلاب دوم تکنولوژی همراه شده است که بعضی ها به آن انقلاب سوم می‌گویند.

این انتظار می‌رود که به جایی با انقلابات سوم که وارد آن شده‌ایم تحولات روبنایی هم با آن صورت بگیرد. سرمایه‌داری دوران اولیه برای انباشت سرمایه‌اش کاملاً خصلت استعماری دارد و غارتگر است با انقلاب اول تکنولوژیک در واقع سرمایه‌داری سازمان یافته« organized capitalism»را ایجاد می‌کند که به این سرمایه‌داری سازمانی فردی نیز می‌گویند. در دوره اولیه سرمایه‌داری، غارت‌گری در واقع ترکیب اولیه‌اش صدور کالا و خروج ثروت است اندکی هم مواد اولیه در آن هم مطرح است زیرا تولید هنوز به مرحله انبوه نرسیده است. زمانی که تولید انبوه «Mass production»می‌شود این نیاز دارد که مواد اولیه‌اش را از کشورهای پیرامونی جذب کند همانند نفت و مس و …به تمام مواد اولیه کشورهای دیگر نیاز پیدا می‌کند زیرا تولید انبوه به مصرف منابع «Mass consumption»فراوان نیاز دارد. برای همین هم اقتصادهای جزیره‌ای«lsland economies» سرمایه‌داری آغاز می‌شوند از کشوری طلا و از دیگری کائوچو و یا … می‌خواهد و به صورت مداومی دامنه این نیازهایش به مواد اولیه کشورهای دیگر گسترش پیدا می‌کند و به خاطر همین سرمایه‌داری در کشورهای پیرامونی خصلت نیمه مستعمره نیمه فئودالی پیدا می‌کند.

‌وقتی که باز توسعه پیدا می کند این صدور کالای پیشرفته همانند صنایع نساجی در مرحله صدور اولیه است و صنایع نساجی انگلیس در آن زمان چیت صادر می‌کردند ودر این دوره صدور کالاهای پیشرفته همانند کالاهای لوازم خانگی شروع می‌شوند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41475

تغییر گروه‌های مرجع در ایران؛
سلبریتی‌ها به جای سید‌ها

زیتون-مهدی تاجیک: تغییر گروه‌های مرجع و جابجایی‌ نمادها یکی از مولفه‌هایی است که می‌توان دگردیسی جامعه ایران را بر اساس آن ارزیابی کرد.

تحولات تکنولوژیک در واقع مهم‌ترین عامل و موتور محرک در تغییر پارادایم‌های ارزشی بوده است. شبکه‌های اجتماعی که این روزها بدل به اصلی‌ترین فضاهای عمومی در محاوره‌های شهروندان ایرانی شده‌اند راز این تغییر اجتماعی را در خود دارند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/41518