از مشهد تا مشهد
۲۵ سال شورش‌های اقتصادی

زیتون ـ مهسا محمدی: پس از ۲۵ سال شورشی در مشهد مقامات جمهوری اسلامی را غافلگیر کرد.۲۵ سال پیش نیز مقامات جمهوری اسلامی از شورش در مشهد غافلگیر شدند و پس از آنکه احساس کردند اوضاع از دستشان در رفته رهبر جمهوری اسلامی دستور«سخت گیری» یا به تعبیری سرکوب شدید معترضان را داد.

ناآرامی
۱۰ خرداد ۱۳۷۱ اکبر هاشمی رفسنجانی،رئیس جمهور وقت در خاطراتش نوشت:«به دفترم آمدم . اوضاع مشهد را پرسیدم . گفتند دیشب شرارت تا ساعت یک ونیم بعد از نیمه شب ادامه داشته و با دخالت سپاه تمام شده و جمعی را بازداشت کرده اند. خرابی‌های زیادی بار آورده اند. در جلسه هیأت دولت، وقت زیادی صرف مسأله مشهد و کیفیت برخورد با آن به منظور جلوگیری از تکرار این گونه حوادث مذاکره شد. رهبری هم امروز با احضار وزرای مربوط ، دستور سخت گیری داده اند.»

در روز نهم خرداد ١٣٧١، ماموران شهرداری مشهد، خانه‌های مسکونی حاشیه‌نشینان در بلوار طبرسی، کوی طلاب، مشهد را تخریب کردند. به دنبال ممانعت ساکنین منازل، ماموران با آنان درگیر شدند و این درگیری به تیراندازی و زخمی و در نهایت کشته شدن یک دانش آموز انجامید.

ناآرامی بالا گرفت و تا شب ادامه پیدا کرد و در نهایت با دخالت سپاه به طور کامل سرکوب شد. فرمانده نیروی انتظامی مشهد به این دلیل که دستور تیر نداده بود به دادگاه نظامی برده شده و بازنشسته شد. علی جنتی استاندار وقت هم برکنار شد. علیرغم «وقت زیادی» که به گفته اکبر رفسنجانی به «منظور جلوگیری از تکرار این گونه حوادث » صرف شد، آن اعتراضات و برخوردهایی که از پی آن رخ داد، باز هم تکرار شد.

بازگشت مطالبات اقتصادی به محور اعتراض‌های مردمی

شورش‌های شهری ، مانند شورش قزوین در مرداد ۱۳۷۳ بر سر استان شدن این شهر و شورش‌های مردمی بر علیه سیاست‌های اقتصادی دولت هاشمی رفسنجانی در اسلام‌شهر در فروردین ۱۳۷۴ ویژگی‌هایی کمابیش مشابه با آن اعتراضاتی داشت که هاشمی تلاش در عدم «تکرار» آن داشت اما در هر دو دوره ریاست جمهوری خود با آن درگیر بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42041

«آخوندا» در سه اپیزود
حسن یوسفی اشکوری

اپیزود اول
فکر می‌کنم بهار ۱۳۴۲ بود. کشور در تب و تاب «انقلاب شاه و ملت» (که به زودی به «انقلاب سفید» شهرت یافت) بود. تب‌و‌تابی که از زمستان گذشته آغاز شده بود و با رفراندوم در اسفند ماه ۴۱ و بعدتر با پانزده خرداد ۴۲ به مرحله خطرناک خود رسیده بود.

چند هفته ای بود که روزانه عده‌ای کشاورز را از روستاهای اطراف رودسر در میدان شهرداری این شهر گردآورده و اینان ساعت‌ها به‌صورت میتینگ‌های خیابانی در میدان بوده و مرتب سخنرانی‌های پر شور ایراد می‌شد و مردم به سود شاه و حکومت و بر ضد خوانین و مالکان شعار می‌دادند. در آن زمان من در حوزه رودسر طلبه بودم. چند بار نیز به حاشیه جمعیت رفته و جمعیت را تماشا کرده و برخی سخنرانی‌ها را شنیده بودم. حدود چهارده سالم بود و نوجوانی بدون هیچ نشانه طلبگی و بدون این که کسی مرا بشناسد.

روزی در حجره‌ام بودم. دیدم درب باز شد و دوستی روحانی، که در قم طلبه بود و رخت روحانی بر تن داشت، سراسیمه وارد حجره من شد. رنگ پریده و آشفته و به شدت ترس‌خورده. پرسیدم چه شده؟ در حالی که صدایش می‌لرزید و بریده‌بریده حرف می‌زد گفت: الان از پیاده‌روی میدان شهرداری عبور می‌کردم که دیدم چند نفر «دهاتی»، که با هم صحبت می‌کردند، متوجه من شده و شروع کردند با هم حرف زدن. کلی بدو‌بیراه به «آخوندا» گفتند. یکی می‌گفت: اعلی‌حضرت می‌خواهد ما را از دست این مالکا (مالکان) نجات بدهد و ما را مالک زمین‌های‌مان کند ولی این «آخوندا» نمی‌گذارند. دیگری گفت: این «آخوندا» از مالکین پول گرفته‌اند و به این دلیل با اصلاحات ارضی مخالفت می‌کنند. یکی دیگر گفت: باید تمام این «آخوندا» را کشت. دیگری روی دست همه بلند شد و گفت: اصلا چرا اعلی‌حضرت خودش را بدنام می‌کند، بهتر است ایشان دستور بدهد مردم هر محل آخوند محلش را بکشند و با این کار کلک تمام «آخوندا» کنده می‌شود و همه خلاص می شوند. این روحانی می گفت: دیدم اگر دیر بجنبم، ممکن است به من حمله کنند؛ ناگزیر پا به فرار گذاشتم و خودم را به این‌جا رساندم. با این‌که مقصد آن فرد جایی دیگر بود ولی تا زمانی که تجمع وجود داشت، او جرأت نکرد خارج شود.

بیفزایم مدتی پس از پانزده خرداد، یکی از بستگانم که در مدرسه مروی تهران طلبه بود، شبانه و با لباس شخصی از تهران به رودسر آمد. وقتی دلیل تغییر لباس را پرسیدم، گفت فضا بر ضد «آخوندا» چنان تند است که جرأت نکردم با لباس آخوندی خارج شوم. البته مراد بیشتر ناامنی از سوی مردم عادی بود و نه از مأموران حکومتی.

اپیزود دوم
روز چهاردهم آبان ۱۳۵۷ در تهران بودم. تمام شهر در بحران و تظاهرات و شعار مردم غرق بود. همراه جمعیت بی‌انتها خود را در میدان ارک یافتم. همراه جمعیتی نه چندان زیاد از ساختمان وزارت دارایی گذشتیم و به طرف میدان رفتیم. عده زیادی (که ظاهرا کارمند و اداری بودند) در حیات ساختمان دارایی گرد آمده بودند. آن‌ها در داخل شعار می‌دادند و ما در بیرون. ناگهان دیدیم

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42145

آن تجمع از شهرستان آمد

زیتون-سینا پاکزاد:«شهرستانی» بودن شاید مهم‌ترین ویژگی تجمع های اخیر در ایران باشد. برخلاف همه تجمع‌ها و اعتراضات مشهور از جمله تجمع‌های سال ۷۸ و ۸۸ که از تهران آغاز شده بود،این تجمع نه تنها از تهران آغاز نشده بلکه تجمع در تهران به نسبت جمعیت و شرایط کم رونق‌تر از تجمع‌ها در شهرهای دیگر ایران بوده است.
پیش از این سابقه نداشته که تجمعی در شهری به جز تهران آغاز و در کل کشور فراگیر شود. تجمع‌های گسترده دانشجویان در سال ۷۸ و پس ازحمله به کوی دانشگاه تهران تنها به تهران و تبریز محدود شد و در بقیه شهرهای تجمع‌های گسترده‌ای رخ نداد. هر چند که تعطیلی دانشگاه‌ها دراکثر شهرها می‌توانست دلیل این اتفاق باشد. یک سال بعد نیز تجمع‌ها پس ازحمله به اردوی دفتر تحکیم وحدت در خرم آباد تنها به این شهر محدود شد و حتی به دیگر شهرهای استان لرستان هم نکشید.

در سال ۸۸ نیز هر چند تجمع‌هایی در شهرهای بزرگ ایران رخ داد اما این تجمع‌ها به اندازه تجمع‌های روزهای اخیر فراگیر نبود؛ به گونه‌ای که دخالت‌نکردن گسترده برخی از شهرها از جمله تبریز برای تحلیل‌گران سئوال برانگیز شده بود. برخی تحلیل‌گران دلیل این موضوع را سرکوب گسترده معترضان در تجمع اعتراض به کاریکاتور روزنامه ایران در سال ۸۵ می‌دانستند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42206

آیا اعتراض‌ها ادامه خواهد داشت؟

بسیاری از مردمی که در ایران حضور دارند یا نسبت به تحولات داخلی آن علاقه‌مند هستند، در روزهای اخیر این پرسش اذهان‌شان را به خود مشغول داشته است: در شرایط کنونی که نارضایتی از وضعیت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی منجر به پیدایش جنبش اعتراضی و بسیج سیاسی مخالفان حاکمیت شده است، آیا این جنبش به‌طور عام، و سازمان‌دهی و حضور مخالفان در کف خیابان به طور خاص، ماندگار خواهد بود؟

بشیریه در کتاب «از بحران تا فروپاشی» دلایل ماندگاری و آسیب‌پذیری جنبش‌های اعتراضی را در ساختار قدرت دولتی جست‌وجو می‌کند و آن را با توجه به عواملی مانند پیشینه و مبانی مشروعیت، کارآمدی و توان مدیریت، یک‌پارچگی طبقه سیاسی حاکم و توان مقابله و برخورد با جنبش‌های اعتراضی تحلیل می‌کند.
اگر با استناد به این نظریه و عواملی که بشیریه مطرح کرده، اعتراضات چهار روز گذشته که شهرهای متعددی را دربرگرفته است، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد، شاید بتوان به درک درست‌تری از اوضاع و احوال کنونی کشور و سرنوشت اعتراض‌های اخیر دست یافت.

دلایل فراوانی در دست است که مبانی مشروعیت نظام با بحران اساسی مواجه است. میزان و گستردگی انتقاداتی که روشن‌فکران و نواندیشان دینی و منتقدان سکولار از مبانی مشروعیت نظام داشته و حضور گسترده مردم در جنبش‌های اعتراضی (گاهی بدون توجه به ماهیت آن جنبش‌ها) از تزلزل مبانی مشروعیت نظام سیاسی حکایت دارد. فسادهای مالی گسترده، بیکاری و رکود اقتصادی، افزایش مسائل اجتماعی و … نشان می‌دهد توان مدیریتی و کارآمدی نظام دچار بحران و مشکل اساسی است و برنامه‌های حاکمیت نیز، تاکنون، از دامنه و وسعت این مسائل نکاسته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42278

این یک جنبش است
سعید رضوی‌فقیه

به نظر می‌رسد سلسله رخدادهای بی‌سابقۀ اخیر در ایران زلزله‌ای سیاسی است که از دو جهت به زمین لرزه‌های اخیر شباهت دارد. نخست گسترۀ قابل توجه این حوادث است که مناطق متعدد و مختلفی را در بر گرفته و دوم این‌که زنجیره ای‌ست.

مهم‌ترین وجه چنین رخدادهایی شکسته شدن تابوی تجمعات گستردۀ بدون مجوز و درک کنش‌گران از میزان قدرت و تاثیرگذاری خود از یک‌سو و ارزیابی میزان توان بازدارندگی نهادهای رسمی از سوی دیگرست. تداوم این رخدادها اگر به سرکوب نیانجامد موجب تشجیع روزافزون بازیگران جدیدی خواهد شد که تا کنون برای ما ناشناخته بوده‌اند.

از یک‌سو علی‌الظاهر و با توجه به رو به گسترش بودن ناآرامی‌ها، احتمالا تازه با شروع یک سلسله تحولات روبروییم. و از سوی دیگر، چنان‌که از شواهد و قراین پیداست، حاکمیت در حالت نوعی بهت و حیرت به سر می‌برد و هنوز نه تحلیلی از مساله دارد و نه به جمع‌بندی واحد در مورد نحوه مواجهه با اعتراضات رسیده. همین تعلل البته به معترضان فرصت کافی برای ادامه و گسترش تظاهرات می‌دهد.

متاسفانه صدای انقلاب مثل صدای رعد است، وقتی شنیده می‌شود که مدتی پیش از آن ابرها به هم خورده‌اند و آذرخش مزرعه را سوزانده. در واقع اگر این صدایی که می‌شنویم صدای انقلاب مردم باشد، شنیدنش دیگر دردی از حاکمان دوا نمی‌کند. نکتۀ قابل ذکر در این‌جا این‌ است که انقلاب به معنای متعارفش در سیاست‌شناسی، چه خوب باشد و چه بد، امری‌ست که در بزنگاه تاریخی خاصیۀ چنانچه اسباب و علل عینی و ذهنی‌اش فراهم باشد، در یک جامعه رخ می‌دهد و ارادۀ فردی یا گروهی، نه بدون وجود اسباب می‌تواند انقلاب ایجاد کند و نه به هنگام فراهم بودن زمینه‌ها و شرایط می‌تواند از آن پیش گیرد.

اما پرسش‌ها و ابهامات در باب زمینه‌ها و ماهیت و هویت این جنبش و نیز کنش‌گران و بدنۀ اجتماعی‌اش بسیار است که ذیلا به چند فقره اشاره می‌رود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42294

کدام لحظه؟ کدام جرقه؟
ملیحه محمدی

کدام اتفاق ناگهانی در زمینه قیمت‌ها یا مصارف عمومی در ایران پیش امده یا کدام برخورد ویژه با آزادی‌ها، که خاطر عمومی را چنان جریحه‌دار کرده است که در اشکال کمتر دیده شده به خیابان‌ها رو کنند؟ حتا نمی‌توان گفت که روند تورم به اشکال تجربه شده‌ی گذشته هم‌چنان صعود کرده است که ادامه وضعیت مادی و معیشتی را غیرممکن ساخته است. اما در مورد بروز حوادث اخیر در ایران دو مسئله تأثیر قطعی داشته و این لحظه را آفریده اند.

یک مسئله روایت همیشگی انتقام جریان شکست‌خورده در انتخابات از طرف پیروز است. در دوره اصلاحات این انتقام متوجه حامیان و رأی‌دهندگان به دولت اصلاحات شد. از قتل‌های زنجیره‌ای تا قضیه کوی دانشگاه تا سرکوب روزمره مطبوعات سلسله اقداماتی بودند که هدفش قرار دادن دولت اصلاحات در مقابل جامعه مدنی بود و هر روز مأیوس‌تر و سرخورده‌تر کردن مردم.

نمی‌توان انکار کرد که آن‌ها در این سعی خود ناموفق بودند. اما رسوایی حاصل از چنان مبارزه نانجیبانه‌ای از یک‌سو و رشد و بلوغ جامعه در آموزش از آن شکست، راه بازگشت به ان شیوه را برای همیشه مسدود کرد و نه البته تلاش انتقام‌جویانه جریان ضد آزادی را.

پس یک مسئله همچنان ادامه تلاش‌های جریان مقابل دولت بود؛ و مسئله دوم انتشار لایحه بودجه‌ای بود که بر خلاف همه سال‌های پس از انقلاب با جزئیات و همه ردیف‌های ریز و درشت آن منتشر شد.

نخست از جانب معترضین ناآگاه این دولت روحانی بود که مقصر و مسبب این پرداخت‌های کلان از بودجه مردم در حساب نهادهایی شد که وجود و حضورشان دردی از دردهای جامعه درمان نمی‌کرد. اما به سرعت این ذهنیت اصلاح و مشخص شد که نه روحانی و نه هیچ رئیس‌جمهوری دیگری قادر نیست که جلوی این تخصیص‌ها را بگیرد و آب از سرچشمه گل‌آلود است.

این افشاگری از سویی آستانه تحمل جامعه را درهم شکست و از سوی دیگر آتش انتقام را در سمت حضرات شعله‌ورتر کرد و بسیار آشکار و بی‌تعارف شعله‌ها از خراسان رئیسی و علم‌الهدی زبانه کشید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42369

دو رئیس‌جمهور، دو تجمع
خاتمی ۷۸؛ روحانی ۹۶

زیتون- فائزه مهرابی: سخنان حسن روحانی درباره تجمع‌های اخیر به سخنان او در روز ۲۳ تیر سال ۸۸ شبیه تر بود تا سخنان سال‌های اخیرش. مخاطب اصلی معترضان در تجمع‌های روز اخیر در درجه اول رهبر جمهوری اسلامی است و هم‌او باید در مقابل آنان سخن بگوید، هر چند در نظام جمهوری اسلامی رسم است که آیت‌الله خامنه ای در روزهایی که اطمینان به پایان تجمعات دارد ظاهر می شود. به تعبیری حسن روحانی خود را سیبل رهبر جمهوری اسلامی کرده و در مقابل معترضان سخن گفته است. این سخنان برای بخشی از طرفداران روحانی ناامید کننده بود، مگر این‌که تصور کنند او در پشت صحنه امتیازهایی از رهبر جمهوری اسلامی گرفته است.

حسن روحانی با ادبیاتی تند با معترضان سخن گفته، هر چند در دو سخنرانی خود تاکید کرد که حق اعتراض را به رسمیت می‌شناسد اما با کسانی که به گفته او «به مقدسات و ارزش‌های انقلاب توهین و اموال عمومی را تخریب»می‌کنند، برخورد خواهد شد.

روحانی در سخنان خود به سبک معمول در جمهوری اسلامی هم‌چنین ریشه اعتراض‌ها را به «تحریک» کشورهای خارجی مانند آمریکا، اسرائیل و عربستان سعودی نسبت داد و برخلاف انتظار حامیانش از ریشه های داخلی این تجمع‌ها سخن نگفت. اگر رفتار روحانی مانند رفتار خاتمی در سال ۷۸ باشد، در جدال‌های داخل جمهوری اسلامی بر سر تجمعات اخیر او بازنده خواهد بود.

محمد خاتمی هم در ماجرای کوی دانشگاه تهران در سال ۷۸ رفتاری شبیه این روزهای حسن روحانی داشت اما در نهایت نه تنها امتیازی نگرفت بلکه پس از سرکوب اعتراض‌ها، بارها ازسوی اصول‌گرایان سرزنش شد. در روزهای پس از حمله به کوی دانشگاه تهران برخی از فعالان دانشجویی پیشنهاد کردند که رئیس‌جمهوری در جمع دانشجویان حاضر شود اما او در نهایت به جمع دانشجویان نیامد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42407

اعتراضات دی ۹۶ چه آینده‌ای دارد؟
رضا علیجانی

کلی‌گویی‌های روحانی در هیئت دولت نشان داد که طرح و ابتکاری برای پاسخ به مطالبات اقشار جان به لب رسیده ندارد.
رو به خشونت رفتن تجمعات در بسیاری نقاط نیز نشان می دهد که یاس و خشم در حال فوران مردم معترض شدیدتر از آن است که جایی برای توجه به توصیه ها و تجارب تاریخی بگذارد. بی سر و رهبر بودن اعتراضات هم باعث خودبخودی و لحظه ای بودن برخوردها شده است.
اعتراضات را نمی توان صرفا مطالبات اقتصادی بدون نظرگاه های سیاسی دانست. همانند جنبش سبز که از شعار «رای من کو؟»، بنا به مشاهدات و شهودات معترضین به سرعت به «مرگ بر دیکتاتور» رسید، اعتراضات دی ماه ۹۶ نیز به سرعت به همین شعار به عنوان یکی از فراگیرترین شعارهای هر دو جنبش رسید.
هرچند شعارهای معترضین رادیکال تر شده و اعتراضات به ساختارها (جمهوری ایرانی) و سیاست های خرد و کلان (سوریه را رها کن، فکری به حال ما کن – اسلامُ پله کردن، مردمُ ذله کردن)، معطوف شده است اما باز انگیزه و ماهیت بهبود طلبانه و رفاهی (به جای استفاده از ادبیات آزادی و حقوق بشر) در پشت همین شعارها مشهود است.
جنبش سبز از مرکز به پیرامون رفت ولی اعتراضات دی ماه مسیر برعکسی داشته است. جدا از شعارهای مشابهی که در هر دو جنبش به ریشه های ساختاری اعتراض (سیاسی یا اقتصادی) معطوف بود شعارهای دی ماه ماهیتی متفاوت و رادیکال تر و سکولارتر دارد.
معدل اقشار شرکت کننده در اعتراضات دی ماه به طور نسبی متفاوت از جنبش سبز است. این جنبش عمدتا از خشم بیکاران و اقشار کم درآمدتر و نیز ناامیدان از رهبر نظام و رئیس دولت و جناح های سیاسی و روشنفکران حقوق بشرطلبی که به فقرا بی عنایت بوده اند، نشات گرفته است.
بخش هایی از اقشار متوسط و فقیر که در بعضی انتخابات های گذشته با اهداف بهبود طلبانه معیشتی و یا به طور سلبی رای داده اند نیز حضوری قابل توجه در اعتراضات اخیر دارند.

برخورد اصلاح طلبان
اصلاح طلبان بعد از گیجی اولیه کم کم دارند موضع می گیرند. موضع راست‌ترین بخش آنها مشکوک دانستن و متهم کردن معترضان به بازیچه شدن به دست جریان رقیب است. برخی مطالبات را اقتصادی و برحق می دانند ولی روش معترضان را نقد می کنند. بعضی هر دو طرف را به خویشتن داری و عدم خشونت دعوت می کنند. کمتر عنایتی به شعارهای کلان معترضان و ناامیدی شان از ساختار مشاهده می شود.

متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/42394

پنج ویژگی جنبش خودجوش گذر از نظام
جمشید اسدی

رسید روزی که میلیون های ایرانی در انتظارش بودند. مردم به ستوه آمده از تنگدستی و ستم دل آن پیدا کردند که بپاخیزیند و درد خود را فریاد زنند. جنبش روز پنجشنبه ۷ دی‌ ماه در مشهد به راه افتاد و بسیار تند به سراسر ایران گسترش یافت

سرانجام این بپاخیزی را نمی توانم دانست. چه کسی می تواند سرانجام یک جنبش مردمی را بداند؟ هر چه هست، این جنبش تندپیچی بی بازگشت است در نظام جمهوری اسلامی. از شعارهای چند روزه مردم می توان پنج ویژگی بی سابقه جنبش کنونی را دریافت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42461

خیزشِ نان و لرزشِ ایمان
حسن فرشتیان

پیشگفتار:

آن که فقر و زندگی زاهدانه را به انتخاب خویش بر می گزیند، می تواند شعار «الفقر فخری» سربدهد و به فقر و ناداری خویش مباهات کند. فقر او ناشی از «نداری» نیست بلکه فقر او ترجمان «ثمره زهد» و کم اعتنایی وی به شیوه های زیستی مرفهانه هست. چنین فقری، نه «ناداری» بلکه اوج دارائی «استغنا» و بی نیازی هست. اما آن که فقر و ناداری بر او تحمیل می شود و از برآورده کردن نیازهای معیشتی خویش و عیال خویش ناتوان است، فقرش، نه سبب افتخار و مایه مباهات، بلکه مایه ننگ و عار است.

در زبان عربی، واژه «فقار» به معنای «مُهره‏های پشت بدن» است و فرد تهی دست و نیازمند را از آن جهت، فقیر می نامند که گویا ستون فقرات پشتش زیر بار معیشت خم شده و در پی ذلّت و بیچارگی کسب معیشت، ستون فقراتش شکسته شده است.

در خوانش هایی از دین، فقر تمجید شده است. این تمجید در موضع، تکریم فقیران بوده است تا به سبب فقر، تحقیر نشوند. اما این تمجیدها، گاهی توسط اربابان زر و زور و تزویر، به شکل ابزاری برای تشویق فقیران به پذیرش فقر موجود تفسیر شده است.

در بخش نخست این نوشتار، تلاش می شود تا با بازخوانی متون دینی در مورد فقر، تمجید عمومی از فقر و تشویق به رضایت و تن دادن به فقر، به چالش کشیده شود. در بخش دوم، به ریشه یابی اجمالی فقر و تنگدستی از زبان متون دینی پرداخته می شود. در بخش سوم تلاش می شود تا توصیه های درون دینی به فقرزدایی بازخوانی شود و از لابلای ادعیه ها و مناجات ماثوره، ادعیه وارده در مورد طلب رفاه زندگانی و فرار و گریز از فقر و تنگدستی، بسان چشم اندازی از افق خواسته های مطلوب دینداران، برای رسیدن به رفاه، مورد توجه قرار بگیرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42456

راهکاری برای فضای بازتر
محمدرضا سرداری

اعتراضات اجتماعی فراگیر که می‌توان آن را شورش‌های مردمی نیز نامید، هم‌چون زلزله یا سایر بلایای طبیعی غیر قابل پیش‌بینی‌اند. گرچه بستر این اعتراضات پس از تجمعات کم‌تعداد اما پربازتاب مال‌باختگان موسسات مالی اعتباری، رکود اقتصادی، گرانی اجناس، تحرکات پنهانی مخالفان دولت برای فراهم ساختن زمینه سقوط آن، تحرکات محمود احمدی‌نژاد و همکارانش علیه قوه قضائیه و نهایتا سیاست‌های محتاطانه حسن روحانی در مقابل چینش کابینه و محقق‌نشدن برنامه‌های صد روزه‌اش برخلاف وعده‌های تند انتخاباتی، تا حدودی فراهم شده بود.

در حال حاضر که این یادداشت نگارش می‌شود، اعتراضات به صورت پراکنده در سراسر کشور در جریان است. پس از سخنان حسن روحانی، متاسفانه عزم نیروهای امنیتی برای سرکوب اعتراضات بیشتر شده و گزارش‌هایی از راهپیمایی نیروهای هوادار نظام در برخی شهرها رسیده است. سرکوبی که خطر سوریه‌ای‌شدن ایران را تشدید می‌کند. با این حال هم‌چنان پیش‌بینی آن‌که سرانجام این اعتراض گسترده چه خواهد بود کار دشواری است.

دولتی‌ها و برخی از اصلاح‌طلبان معتقدند که جرقه اولیه این اعتراضات را مخالفان دولت در مشهد زدند. اما این آتش به یک‌باره به سراسر کشور سرایت کرده. برخی از ناظران و نیروهای امنیتی نیز معتقدند عوامل خارجی در دامن‌زدن به این اعتراضات نقش اصلی را ایفاء کرده‌اند. از این‌رو اینترنت در ایران برخلاف وعده های روحانی محدود و شبکه‌های اجتماعی فراگیر در ایران مسدود شده‌اند.

با بررسی بیش از یک‌صد ویدئوی منتشر شده در فضای مجازی و تحلیل شعارها و مطالبات مطرح شده، یک واقعیت به روشنی قابل فهم است. اکثریت شعارها شخص آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ۷۸ ساله جمهوری اسلامی را هدف قرار داده. ویدئوهای بسیاری از شهرهای عمدتا کوچک و محروم نشان می‌دهد که مردم بنرهای خامنه‌ای را پاره و زیر پای خود له می‌کنند. دقیقا همان کاری که در سال ۵۷ با تصاویر محمدرضا پهلوی کردند. شرایط اکنون در کشور به گونه‌ای شده که دیگر این خواص مخالف نیستند که مخالفت خویش را با رهبری آیت‌الله خامنه‌ای ابراز می‌کنند، بلکه عوام نیز حضور وی در قدرت را عامل همه مشکلات کشور می‌دانند. این اعتراضات هم‌چون رفراندمی نشان داد که مردم عادی کوچه و بازار نیز یک نه بزرگ به آقای خامنه ای دادند؛ همان‌ها‌ که روزی با رای خویش و در سایه حمایت‌های پشت پرده بیت رهبری احمدی‌نژاد را در سال ۸۴ به قدرت رساندند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42473

جنبش اعتراضی و برهوت حکم‌رانی
فاطمه صادقی

جمهوری اسلامی دیگر یک «نظام» نیست. بلکه به یک حکم‌رانی، یعنی یک سلطۀ تمام عیار فاقد توجیه، بدل شده است که در آن میل بی‌حد و حصر به فرمان‌دادن و تمکین‌کردن به مثابه اروتیک‌ترین جنبۀ قدرت، مقدس است.

وقتی میل به حکم‌رانی مقدس شود، دیگر نمی‌توان حکومت را «نظام» نامید، بلکه عین بی‌نظمی، آشوب، بی‌قاعدگی، اغتشاش، تخریب، فساد، ناامنی، و خشونت است. جمهوری اسلامی طی روندی تدریجی به وضعیت فعلی رسیده است. این حکومت زمانی حکم‌رانی را به نام خدا و اسلام و مستضعفین و محرومین توجیه می‌کرد. بعد از مدتی، لفاظی را کنار گذاشت و برای مشروعیت خود دست به دامن «سازندگی» و «توسعه» شد، اما نتیجه‌ جز ویرانی و گرسنگی و تباهی نبود. در نتیجه از هر سو، ندای اصلاحات بلند شد. حکومت مدتی از سر اجبار حرف ناصحان را برای «اصلاح» به گوش گرفت، اما بعد در اولین فرصت تلافی‌اش را سر همان مصلحان و ناصحان در آورد و نشان داد که حکم‌رانی ذاتاً اصلاح‌ناپذیر است. نهایتاً با فرسوده‌شدن همۀ منابع مشروعیت و توجیه حکم‌رانی، چند سالی است که نقاب‌های پیشین را به کل کنار گذاشته و با مصلحت‌اندیشی، دست به دامن امنیت شده است. حرف مقامات این است که اگر ما نباشیم، امنیتی در کار نخواهد بود. اما این دعوی نیز پوچ است. برای بطلان آن کافی است آنچه را که در سوریه می‌گذرد، به یادآوریم.

اعتراضات مردمیِ این روزها به خوبی نشان‌گر شکست همۀ تلاش‌های فوق برای توجیه حکم‌رانی و زوال تقدس آن دارد. معترضان امروز جز زنجیرهای‌شان چیزی برای از دست دادن ندارند. این اعتراضات یادآور آن است که حکم‌رانی از برای امنیت نیست؛ عین ناامنی است. حکم‌رانی ذاتاً خشن، هرج و مرج‌طلب، نامقید، نامشروع و نامشروط است. اگر نگرانی برای امنیت مردم جدی است، بهترین و عاقلانه‌ترین کار این است که مقامات دسته‌جمعی استعفا بدهند تا منشأ ناامنی عمومیِ دائمی از بین برود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42531

«درس جغرافی» در تجمع‌های ایران
از قهدریجان و کهریزسنگ تا تویسرکان و ایذه

زیتون-احسان مهرابی:«درس جغرافی»عبارتی است که برخی از کاربران شبکه‌های مجازی درباره تجمع‌های اخیر به کار برده‌اند، چرا که برخی از شهروندان ایرانی نام برخی از شهرهایی که در تجمع‌های اخیر تعدادی از شهروندان کشته شده‌اند را تاکنون نشنیده بودند.

پناه فرهادبهمن، خبرنگار، در توئیتر خود نوشته که «اعتراض‌های سال ۸۸، درس تاریخ‌مان را تقویت کرد، اعتراض‌های این روزها جغرافی‌مان را، با نقاطی از نقشه ایران آشنا می‌شویم که از توجه‌مان دور بود».

دراین روزها نام دورود در استان لرستان، ایذه در استان خوزستان، تویسرکان در استان همدان و شاهین‌شهر، قهدریجان و کهریزسنگ در استان اصفهان به دلیل تعداد کشته‌های آن‌ها بیش‌تر شنیده شده است.

هر چند این شهرها شباهت‌هایی دارند اما یک ویژگی واحد ندارند. از یک طرف شهر قهدریجان پس از انقلاب ۵۷ همواره صحنه درگیری گروه‌های سیاسی در ایران بوده و ایذه به وضعیت بیکاری و درگیری‌های قومی مشهور بوده است.

از مهدی هاشمی قهدریجانی تا حمله به پاسگاه
نام قهدریجان این روزها به دلیل پخش مستند «قائم‌مقام» درباره عزل آیت‌الله منتظری مطرح شده است. آن‌جا که از مهدی هاشمی قهدریجانی داماد آیت‌الله منتظری نام برده می‌شود.

این شهر پس از انقلاب ۵۷ همواره صحنه درگیری‌های گروه‌های سیاسی داخل حکومت ایران بوده است. از جمله در سال‌های ابتدایی انقلاب در این شهر درگیری‌هایی بین کمیته‌های انقلاب و سپاه پاسداران رخ داد و در این درگیری‌ها امیر عباس بحرینیان، فرمانده منصوب محمدرضا مهدوی کنی برای کمیته انقلاب اصفهان به قتل رسید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42550

حلقه مفقوده «جنبش بی‌نام‌ها» و چند دست‌آورد جانبی
طاها پارسا

یکم

سخن گفتن از هویت جنبشی یا شورشی، اعتراضی‌هایی که تنها پنج‌وشش روز از عمر آن گذشته است و شرمگینانه نام هیچ‌کدام از فعالان و لیدرهای آن را نمی‌دانیم و معلوم نیست که چند روز دیگر عمر می‌کند و به کجا می‌رسد، ناممکن اگر نباشد، ریسک بالایی دارد. با این‌همه «شعار»های یک تجمع در ساخت، شناخت و بازسازی هویت یک جنبش نقش به‌سزایی دارند.

فعالان این اعتراض‌ها نه تنها بی‌نام‌اند که شعارهایی که این‌روزها در خیابان‌های ایران به گوش می‌رسد بسیار بدیع‌اند. به استثنای یکی چند شعار عمومی و کلی، مانند «مرگ بر دیکتاتور» و «نترسید، نترسید ما همه با هم هستیم»، هیچ‌کدام از این سنخ شعارها در چهار دهه اخیر شنیده نشده‌اند؛ نه از زبان مردم، نه تحلیل‌گران و نه حتی اپوزیسیون نام‌نشان‌دار. اصلا گویی حاملان این شعارها از جهانی دیگر آمده‌اند و عاملان گفتمانی هستند که پاک با فضای غالب فکری، سیاسی، حزبی و حکومتی ما بیگانه‌‌اند. شعارهایی چون: «اصلاح‌طلب، اصول‌گرا، دیگه تمومه ماجرا»، «سیدعلی ببخشید، دیگه باید بلند شید»، «رضا شاه، روحت شاد»، «اسلامو پله کردین، مردمو ذله کردین»، «ولیعهد کجایی، به داد ما بیایی»، «ملت گدایی می‌کند، آقا خدایی می‌کند»، «حکومت آخوندی، نمی‌خوایم نمی‌خوایم»، «حتی اگر بمیریم، دیگه عقب نمی‌ریم» و «کار، نان، آزادی»، «ایمه همه بیکاریم، خداتونو درآریم»، «ما اشتباه کردیم که انقلاب کردیم»و…

این «بیگانگی و بی‌نامی» و نشناختن عاملان و حاملان این شعارها، تنها اسباب ناتوانی سیاست‌مداران و حاکمان در مواجهه با این اعتراض‌هاو خواسته‌های آن نیست، بلکه تحلیل‌گران پیر را نیز از شناخت عاملان جوان و نوجوان آن عاجز کرده است.

کم‌ترین و شاید مهم‌ترین دست‌آورد اعتراض‌های اخیر دیده شدن و رسمیت‌یافتن این معترضان به‌عنوان گروهی از جسورترین، ناامیدترین و جوان‌ترین ایرانیانی است که سهم‌شان از منابع و منافع ملی نادیده گرفته شده است.

دوم

از پتانسیل و آمادگی بستر‌های ارتباطی و اجتماعی و اقتصادی که بگذریم، فارغ از حقانیت و اصالت خواسته‌ها و حتی بسیاری از شعارها، و بدون تائید تعدادی از رفتارها، اعتراض‌های روزهای اخیر دست کم «یک حلقه مفقوده‌ی مهم» دارد. به‌همین دلیل تا به امروز هیچ‌ تحلیل‌گر و سیاست‌مداری، پاسخ قانع‌کننده‌ای به ریشه‌ها و چرایی فراگیر شدن سریع و معنادار اعتراض‌هایی که روز ۷ دی‌ماه در مشهد و نیشابور و کاشمر رخ داد، ارائه نداده‌؛ اعتراض‌هایی که به طرز معناداری تاکنون در آن‌شهرها ادامه نداشته. حتی سخنان جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهوری در متهم‌کردن جناح رقیب با کمترین اعتناها روبرو شد و جز در میان معدود و محدودی از همان جناح اصلاح‌طلب جدی گرفته نشد. شاید این بی‌پاسخی، سبب شده است تا اغلب اصلاح‌طلبان هم روی‌کرد و ادبیات اصول‌گرایان در مواجهه با جنبش ۸۸ را پیش گیرند و دست به دامان دشمن خارجی و تئوری توطئه شوند و مستقیم یا تلویحا از سرکوب آن حمایت کنند و هر از گاهی هم از سر ترحم تحلیلی یا نصیحتی به آن‌ها داشته باشند که مبادا چنین و چنان کنید و غم نان داشته باشید؛ بی‌آن‌که نام مخاطبان خود را بدانند و یا اطمینان یابند که مخاطب‌شان آن‌ها را می‌شناسد یا می‌خواند!

این حلقه‌ی مفقوده، یا به شکل نمادین و یا انتزاعی، می‌تواند همان «ندانستن» و «بی‌خبری» جناح‌های غالب و سیاست‌مداران و تحلیل‌گران از حاملان و عاملان اعتراض‌های اخیر باشد و یا یک عامل عینی سازمان‌دهی پنهان اعم از داخلی یا خارجی؛ که لاجرم در روزهای آتی معلوم خواهد شد.

دست‌آورد دیگر این اعتراض‌ها تا به‌اکنون ناامیدی از اصلاحات ( ناامیدی از اصول‌گرایان زودتر رخ داد) و ناتوانی و فقر گفتمان اصلاحات یا دورویی و بداخلاقی و بی‌اصالتی اصلاح‌طلبان در مواجهه با خواسته‌هایی است که در محافل آنان به رسیمت شناخته نشده است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42584

روزی که می‌ترسیدیم و آرزویش را داشتیم رسید
محمد رهبر

ما کجا ایستاده‌ایم، در آغاز چهلمین سال انقلاب. سی‌ سال از جنگ می‌گذرد و بیست‌ سال از دوم خرداد سال ۷۶، همه چیز تغییر کرده و هیچ چیز عوض نشده است.

تمام چهل سال گذشته را در برهه حساس کنونی بودیم و هر حرکتی به سمت توسعه و آرامش و رها شدن از این برهه حساسِ ابدی در همان گام‌های اول به گل‌نشسته و دوباره بازگشته‌ایم به سر خط. از عجایب این‌که با این همه انتخابات و رفت‌وآمد دولت‌ها باز هم آش و کاسه همان.

پس از هر انتخاباتی به چشم دیده‌ایم یا حالی‌مان کرده‌اند که بخش اعظم قدرت در ایران چنان از تیررس رای مردم دور است که حتی خراشی نمی‌بیند چه رسد به اینکه تغییر کند و اصلاح شود.

سال‌هاست که اقتصاددان و فرهنگی و هنرمند و هر کس که صاحب تخصصی است لازمه بهبود اوضاع را تغییری شگرف در سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی می‌داند و این حقیقت را همواره سربسته و آهسته گفته‌اند که تا روحانیان بر سر کارند و نظامیان پای کار و احکام فقهی زیربنا، کوچک‌ترین روزنه‌ی تحول بسته است.

سرگشتگی ما از همان دوم خرداد شروع شد که به این قانون اساسی دخیل بستیم و رییس‌جمهوری با بیست میلیون رای و امید برگزیدیم و دست آخر تدارکارت‌چی تحویل گرفتیم که هر چه ریسیده بود را دولت امام زمانی مستظهر به رهبری پنبه کرد. در دوران سیاه و تباه هشت‌ساله احمدی‌نژاد، قیمت نفت بالا رفت و در پی‌اش ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد، دود شد و به هوا رفت و نشان داد که در جمهوری اسلامی چه پول باشد و چه نباشد، توسعه‌ای نیست.

در بیست سالی که از شروع اصلاحات می‌گذرد، آنچه اصل و هویتش را از دست داده اصلاح‌طلبی و اصلاحات است و آنچه پروار و پررو شده رهبر و دنباله‌هایش.

معلوم نیست که قرار است چه چیزی اصلاح شود. برای نمونه به همین تنها گزینه اصلاح‌طلبان که صندوق رای است، نیم‌نگاهی کنید.

شورای نگهبان هیچ‌گاه دست از نظارت استصوابی بر نداشت و عاقبت این اصلاح‌طلبان بودند که مجموعه‌ای از بی‌بخارترین و بندبازترین دور و بری‌ها را به انتخابات گسیل کردند تا سهم‌شان را از سفره انقلاب بردارند و رییس شورای اصلاح‌طلبان هم پدرِ ژن برتر جناب عارف است که به همه چیز راضی است و در سکوت غرق است. از همین است که چند نفری که میان اصلاح‌طلبان، فساد اصلی در نهادهای منتسب به بیت رهبری و احیانا شخص رهبری را هدف می‌گیرند، تنها می‌مانند یا مطرود می‌شوند.

در بی حاصلی بیرقِ اصلاح‌طلبی حکومتی همین بس که هزینه‌دادن در این راه و کشته و زندانی شدن در مسیر این اصلاح‌طلبی بی اصول ، هیچ ثمره‌ای ندارد. بنگر که چگونه هشت سال از حصر رهبران جنبش سبز می‌گذرد و آن مقاومت بزرگ را چگونه اصلاح‌طلبان عافیت‌اندیش دفن کردند و گاه‌گاهی با التماس به رهبری از برای گشایشی در حصر، حماسه‌ای را به حقارت تبدیل می کنند.

اینک اما اتفاق بزرگی افتاده و مردمی به میدان آمده‌اند که می‌توان با القاب گرسنه و فرودست ، تحقیرشان کرد اما نمی‌توان خواسته اصیل و منطقی و کارگشایشان را ندید.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42589

«جمشید بسم‌الله» جدید در بازار ارز

زیتون-سینا پاکزاد: سال‌ها است که قیمت دلار نشانی از نبض اقتصاد و سیاست ایران شده است. افزایش قیمت دلار که در ماه‌های اخیر و با مطرح شدن موضوعاتی چون عدم تمدید موضوع پای‌بندی ایران به برجام توسط رئیس‌جمهور آمریکا و سپردن آن به کنگره آغاز شده بود، با تجمع‌های اخیر شدت گرفته است.

در روز چهارشنبه هر دلار آمریکا در تهران بیش از ۴۴۲۰ تومان خرید و فروش شد. بهای دیگر ارزها نیز هم‌چنان به روند صعودی روزهای گذشته ادامه داد و از جمله قیمت هر یورو به حدود ۵۶۰۰ تومان رسید. قیمت دلار به نسبت تجمع‌های روزهای اخیر حداقل ۳۰ تومان افزایش یافته است.

در نیمه شهریور ماه بود که قیمت دلار مرز ۴ هزار تومان را در نوردید. مرزی که به تعبیر رایج یک مرز روانی محسوب می‌شد و عبور از آن نشان از شرایط خاص دارد. افزایش قیمت دلار در ماه‌های گذشته دلایل اقتصادی نیز داشت و دولت روحانی هر چند نمی‌خواست قیمت ارز به بالای چهار هزار تومان افزایش یابد اما برای کاهش آن هم به دلایل متعدد چندان تلاش نمی‌کرد.

افزایش اخیر قیمت دلار اما بیشتر دلایل سیاسی دارد. هر چند بخشی از افزایش قیمت دلار در ماه‌های گذشته ناشی از موضوع اعلام ورشکستگی برخی از موسسات مالی و اعتباری و تبدیل پول مردم به دلار دارد.

احمد وفادار، عضو هیات امنای صنف طلا و جواهر ایران گفته که «مردم اقدام به خروج سپرده‌های خود از بانک‌ها و خرید دلار و سکه کنند. ضمن آن‌که در آمریکا و اروپا نیز نرخ برابری دلار با بقیه ارزها تفاوت زیادی پیدا کرده است و قیمت دلار در برابر سایر ارزها افزایش داشته است».

خبرگزاری‌های ایران از جمله خبرگزاری تسنیم از صف‌های طولانی در مقابل صرافی‌ها خبر داده اند. صرافی‌های مجاز که ارز دولتی از بانک مرکزی دریافت می‌کنند،«این روزها سرشان شلوغ شده و کاسبی‌شان سکه».

به گفته این خبرگزاری‌ها، این صرافان دلار را با نرخ سه هزار و ۳۴۴ تومان دریافت می‌کنند و سه هزار و ۳۵۳ تومان می‌فروشند.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/42689

فرجام اعتراضات چه خواهد بود ؟
علی کشتگر

یک پرسش از فقهای حاکم

چه شد که در رژیم پادشاهی مردم رهبری انقلاب خود را به روحانیون سپردند، آنان را بر تارک خود نشاندند و اینک ۳۹ سال پس از روی کار آمدن حکومت اسلامی مردم علیه روحانیون قیام کرده اند؟ اگر این حوادث آن چنان که خامنه ای سه شنبه ۱۲ دیماه مدعی شد توطئه دشمنان خارجی است، چرا در زمان شاه که آمریکا و اسرائیل درایران بیشترین نفوذ را داشتند، توطئه و«رخنه» خارجی مانع از روی کار آمدن روحانیت نشد؟

در آن زمان مردم ناراضی و خشمگین از دیکتاتوری سلطنتی، روحانیون و مراجع شیعه را پناه و همراه خود می پنداشتند. امروز اما پس از ۳۹ سال سلطه فقهای شیعه بر ایران، مردم آنان را در برابر خواسته ها و آرزوهای خود می بینند. اگر آنان در آن زمان برای بخشهای وسیعی از جامعه ایران مرجع محسوب شدند.اینک اما سالیان درازی است که نقش مرجع بر دوش طبقه متوسط فرهنگی و روشنفکران و فرهیختگان جامعه مدنی ایران است. این لایه های اجتماعی در ایران امروز اندیشه و گفتمان جدایی نهاد دین و دولت را تولید و تبلیغ می کنند و بر ضرورت جدایی این دو نهاد برای مصالح کشور و مذهب تاکید دارند. از این گذشته تجربه ۳۹ سال خودکامگی ولایت مطلقه فقیه ماهیت فساد آلود، تبعیض آمیز، سرکوبگر و متضاد با منافع ملی آن را چنان بر آحاد مردم آشکار ساخته که به جرات می توان گفت که رشته های اعتماد میان مردم و روحانیت که در انقلاب ۵۷ موجب روی کار آمدن آنان شد برای همیشه گسسته شده است. البته جای شگفتی نیست که حکومتگران اعتراضات مردم را به قدرت های خارجی نسبت دهند. شاه نیزقیام مردم را نتیجه تحریکات انگلیس و حتی رادیو بی بی سی وانمود می کرد. در این مورد تقریبا همه خودکامگان گفتار و رفتار مشابهی دارند.

اعتراض چرا شش ماه پس از انتخاب روحانی؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42662

حاکمانی که نمی‌خواهند بشنوند
مرتضی کاظمیان

اعتراض‌های گسترده در ده‌ها شهر کشور همچنان‌که قابل پیش‌بینی بود، با بدترین واکنش توسط هسته اصلی قدرت در جمهوری اسلامی مواجه شده است.

آیت‌الله خامنه‌ای (نفر نخست نظام سیاسی) که بیشترین شعارها علیه وی و جایگاه رهبری مطرح شده، در تنها واکنش‌اش ـ تا لحظه نگارش این یادداشت ـ مثل همیشه از «دشمن» گفته است.

رهبر جمهوری اسلامی در «نمایش»ی که مشاوران رسانه‌ای او برپا کرده بودند (در جلسه‌ای با جمعی از «خانواده شهدا» که چند کودک خردسال و نوزاد نیز در آن حضور داشتند) تنها به بیان این سخن اکتفا کرد که «دشمن منتظر یک فرصت است، منتظر یک رخنه است که از این رخنه وارد بشود. شما همین قضایای این چند روز را مشاهده کنید. همه‌ی کسانی که با جمهوری اسلامی بد هستند، آن‌که پول دارد، آن‌که سیاست دارد، آن‌که سلاح دارد، آن‌که دستگاه امنیتی دارد، همه دست روی دست هم می‌گذارند بلکه بتوانند برای نظام اسلامی و جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی مشکل درست کنند.»

او البته اظهارنظر اصلی‌اش را موکول به بعد و «وقت خودش» کرد: «حالا من ان‌شاءالله‌ حرفهایی دارم راجع به این قضایای این چند روز؛ با مردم عزیزمان حرف دارم؛ که ان‌شاءالله‌ در وقت خودش حرف خواهم زد.»

«وقت»ی که به نظر می‌رسد پس از سرکوب تام و تمام اعتراض‌ها باشد یا درصورت تداوم آن، در اوج سماجت معترضان، که مستمسک و فرمان و تهییجی برای سرکوب شدید و گسترده شود.

رأس هرم نظام سیاسی در ایران آگاهانه از کنار شعارهایی که مخاطب‌اش شخص وی بود، گذشت؛ شعارهایی چون «مرگ بر دیکتاتور»، «سیدعلی ببخشید، دیگر باید بلند شید»، و «سیدعلی حیا کن، مملکتو رها کن».

او به عمد، مجددا نسبت به خاستگاه‌های اجتماعی و ریشه‌های اقتصادی و سیاسی اعتراض‌های گسترده، بی‌اعتنایی نشان داد و همه‌چیز را به کلیدواژه مطلوب‌اش، «دشمن» ارجاع داد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/42685

تحلیل سعید مدنی از «شورش» بودن اعتراضات اخیر در گفتگو با زیتون
می‌شود بر میخ کوبید اما نمی توان روی آن نشست

زیتون- از اعتراض به « گرانی » آغاز شد و در چشم بر هم زدنی درِ خروج از دالان قدرت را به شخص اول حکومت جمهوری اسلامی نشان داد.

هنوز ولی این گسترده ترین خیزش سه دهه اخیر علیه سیاست های حاکم هیچ «نامی» به خود نگرفته است. یک هفته از اوج گیری بزرگترین راهپیمایی‌های اعتراضی در طول عمر جمهوری اسلامی گذشته و ناظران هنوز برای خطاب قرار دادن آن که از میل بازگشت به «گذشته رضا شاهی» تا پرتاب شدن به فردای مدرن دموکراتیک را در خورجین داشت یا دارد، نامی جز «اعتراضات سراسری» در اختیار ندارند؛ کنایه ای از نبود هویت روشن تا اینجای کار.

سعید مدنی پژوهشگر مسائل اجتماعی مانند بسیاری دیگر از تحلیلگران، در«جنبش» خواندن این حرکت اعتراضی تردید دارد. به گفته این پژوهشگر موضوعات اجتماعی که نویسنده کتابها و مقالات متعددی در حوزه آسیبهای اجتماعی است، این اعتراضات را تنها می توان «شورش» دانست.
سعید مدنی در تعریف «شورش اجتماعی» و آثار سیاسی آن می گوید: « شورش فقط اعتراضی است نسبت به وضع موجود بدون آن که کسی در تدارک سازمان یافتگی یا تعیین هدف و مشی و استراتژی آن باشد. شورش در فرآیند تحول خود و در صورت تداوم می‌تواند‌ به جنبش اجتماعی، انقلاب یا کودتا منجر شود.»

متن کامل گفت و گو در زیتون :
http://zeitoons.com/42729

حاشیه ­ای ­بودن انسان ایرانی
ابوالفضل مظلوم زاده

ریشه سریالی جنبش و جوش مردم ایران برای دادخواهی را باید از کجا سراغ گرفت؟

روند پرشتاب تحولات اخیر که از مشهد شروع و به فاصله اندکی جغرافیایِ میدانیِ اعتراضات را به رشت، کرمانشاه، اصفهان، تهران و ده ها شهر مرکزی و بی نام و نشان کشور کشاند، دست و پای ناظر بیرونی را برای تحلیل شسته رفته ای می بندد. موضع معترضان، شعائرعرفی شده، گستره میدانی اعتراض ها، گیجی و آشفتگی قدرت سیاسی، شیفت خواست ها از حوزه اقتصادی به درهم کوبیدن کلیت نظام سیاسی، عدم همراهی اصلاح طلبان ، نخبگان سیاسی، غالب هنرمندان و اصطلاحاً سلبریتی ها این قضیه را گنگ تر می کند. اگر در جنبش ۸۸ موج اعتراضات روندی از بالا به پایین داشت و طبقه فرودست آخرین پیوستگان به این جنبش بودند و پشت آن به برخی حکومتی ها گرم بود، حال وضعیت بکلی متفاوت است. انگار که طبقه فروخفته یکه و تنها در فکر عبور از کلیت نظام افتاده و دیگر منتظر نقش آوانگاردیِ بازیگرانِ رسمی سیاسی برای درد بی درمان خود نیست. اگر در پنج شنبه هفته پیش به پای اخبار می نشستیم، اعتراضات برخی شهروندان در مشهد را همان کاسه وآش هر روزه ای فرض می گرفتیم که سیستم علیل قضایی که فساد ساختاری دست و پای آن را در هم فروبلعیده، نتوانسته جواب صاف وصوفی به آن بدهد. اما در فردای آن روز پای شهر و شهروندان دیگر را به میان آورد.

زیست سیاسی و اجتماعی جامعه ایرانی رنگی تازه بخود گرفته است. اگر در دهه های ۷۰ و ۸۰ و تا دوازدهمین دور انتخابات ریاست جمهوری شهروندان ایرانی آرمان تاریخی خود را از همان دیگی که جریان اصلاحات برای مردم روشن کرده بود، طلب می کردند، حال دیگر دست پخت اصلاحات را نمی پسندند. جامعه ایرانی به نیکی دریافته است که جریان های رسمی درون نظام معتمد نیستند. همین است که اسطوره های ارزشی این دو طیف را به سخره گرفتند و فریاد زدند: اصلاح طلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا.

متن کامل در زیتون :
http://zeitoons.com/42757