دربارۀ یک استدلال استعلایی
محمدرضا واعظ شهرستانی

چکیده:

این مقاله گزارش مختصری است دربارۀ ماهیت یک استدلال استعلایی، مهم ترین هدف به کارگیری آن و کاربردهای گوناگون آن. در این راستا ابتدا سعی شده است مفهوم و ماهیت استدلال استعلایی برای خواننده روشن شود. به این منظور در بخش اول صورت منطقی یک استدلال استعلایی ارائه شده و بر شرطی ضروری که در این استدلال نهفته است، تأکید شده است. سپس، مهم‌ترین هدف از طرح یک استدلال استعلایی توضیح داده شده است. سرانجام، انواع کاربرد این نوع از استدلال واکاوی شده است. در این زمینه چهار نوع از کاربردهای متداول استدلال استعلایی که عبارتند از استدلال استعلایی معطوف به صدق، استدلال استعلایی معطوف به باور، استدلال استعلایی معطوف به تجربه و استدلال استعلایی معطوف به مفهوم مورد بررسی قرار گرفته و از یک‌دیگر متمایز شده اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44209

پرده دوم براندازی
محمدرضا سرداری

تنها در یک روز سی‌هزار توییت ( به نقل از بی بی سی فارسی) با هشتگی با نام «#براندازم» به اظهارات اخیر محمد خاتمی رهبر اصلاح طلبان که کوشیده بود تا هم‌سویی بیشتری به اعتراضات اخیر داشته باشد، انتشار یافت. این اقدام البته بازتاب خبری نیز یافت و می‌توان گفت گفتمان براندازی امروز به بحث روز خبری تبدیل شده. اما چرا امروز صدای براندازی زیاد به گوش می‌رسد؟

نزدیک به هشت ماه پیش تنور انتخابات بسیار گرم شده بود. روحانی و متحدان اصلاح‌طلبش بر دهل مشارکت چنان می‌کوبیدند که آوازش برای خارج نشینان در تبعید و محصورین نیز خوشایند آمده بود. روحانی در سخنرانی‌های انتخاباتی‌اش مردم به‌ویژه جوانان را با وعده‌هایی که بعضا خارج از توانش بود، برای آمدن به صندوق های رای تهییج می‌کرد. وعده‌هایی چون محدود کردن دست نهادهای نظامی در سیاست واقتصاد، شکوفایی اقتصادی، مبارزه با فساد، مشارکت دادن زنان در بدنه مدیریتی کشور، اصلاح صدا و سیما و البته رفع حصر. بخش زیادی از آرای روحانی هم البته از سر ترس طبقه متوسط از روی کار آمدن دوباره اصول‌گرایان در دولت با چهره‌هایی چون قالیباف و رئیسی بود.

اما تنور انتخابات در کوتاه زمانی به ناگاه سرد شد. برآیند عمومی نشان می داد برخلاف شعارها، دولت دوم روحانی ضعیف‌تر از دولت نخست شکل گرفت. در فضای عمومی حسن روحانی متهم به معامله با سپاه و لاریجانی‌ها در هسته مرکزی قدرت شد اما او خودش اذعان کرد که تعامل کرده، اما این تعامل در عرصه عمومی پشت‌کردن آنی روحانی به وعده‌هایش تعبیر شد. به دلایل محتمل این عقب‌نشینی و انفعال آنی پیشتر در یادداشت مستقلی پرداخته‌ام. در این یادداشت به تبعات آن می پردازم.

شاید از خویش پرسیده باشیم چرا این روزها گفتمان براندازی رساتر شنیده می شود، در حالی‌که نه گفتمان براندازی مال امروز است نه براندازان به تازگی پا به عرصه گذاشته‌اند. اما پس از اعتراضات سراسری اخیر بود که براندازی به گفتمانی در خور توجه و اعتنا به لحاظ بسامد خبری تبدیل و واکنش برانگیز شد.

برای یافتن پاسخی برای این سئوال باید گامی به عقب باز گردیم

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44192

ایران هرگز سوریه‌ای نخواهد شد
مهدی نوربخش

بعد ازاعتراضات خیابانی دی‌ماه گذشته در کشور، تحلیل‌گرانی خصوصا از اصلاح‌طلبان، هشدار دادند که در صورت تداوم و به‌خشونت کشیده‌شدن اعتراضات، ایران به سوریه دیگری تبدیل خواهد شد. آنان به‌خشونت کشیده‌شدن اعتراضات را بیشتر به‌عنوان هشداری برای اعتراض‌کنندگان به‌کار گرفتند و نه «نظامی» که از همه‌ی ابزارهای خشونت برخوردار بوده و در گذشته برای سرکوب اعتراضات مسالمت‌امیز از ان استفاده کرده است.

این اعتراضات خیابانی بسیاری را در بین طیف‌های سیاسی کشور غافل‌گیر کرده و گروهی در شروع این حوادث نمی‌دانستند که چگونه با این پدیده سیاسی برخورد کنند. گروهی هم که بلافاصله ترجیح دادند به ارزیابی این اعتراضات بنشینند و آن را اغتشاش و معترضین را اغتشاش‌گر بنماند، در قضاوت‌های خود به‌خطا رفتنه و بعدا مجبور شدند از قضاوت‌های عجولانه خود عقب‌نشینی کنند. «جنبش کور» خواندن این اعتراضات و معترض بودن به «خیابانی‌کردن سیاست»، بخشی از تحلیل‌های بعضی از این کنشگ‌ران سیاسی را شکل می‌داد تا از این اعتراضات و مردمی‌ که در آن حضور داشتند، دوری جویند.

یکی از فعالین جنبش اصلاح‌طلبی در تهران و کسی‌که بسیاری او را یکی از تئورسین‌های یک حزب اصلاح‌طلب می‌دانند، ادعا کرد که برای شناسایی تظاهرکنندگان چندین بار طول خیابانی‌ که یکی از این اعتراضات در ان به‌وقوع پیوسته را پیموده است تا ببیند این مردمی که دست به اعتراض زده‌اند چه کسانی هستند. در حقیقت او اعتراف می‌کرد که این مردم معترض را نمی‌شناخته و نسبت به این بخش از جامعه کاملا بیگانه بوده است. به‌ همین دلیل بسیاری در این طیف ،خصوصا آن‌هایی که بیشتر به کنش‌های اصلاح‌طلبی حکومت‌محور دلبسته‌ بودند، کوشش کردند تا این نوع اعتراضات را برای کشور خطرناک تلقی نمایند.

در میان تمام تحلیل‌های سوریه‌ای شدن ایران، تحلیل آقای مصطفی تاج‌زاده از خرد و منطق جدایی برخوردار بود. شخصا تاجزاده را از بسیاری از این‌گونه اصلاح‌طلبان حکومت‌محور جدا می‌دانم، اما تحلیل او در مورد سوریه‌ای شدن کشور توجیهی شد تا بسیاری در این طیف از ان استفاده بهینه کنند تا اولا بر بی‌عملی خود و ثانیا بر بیگانه‌بودنشان با این بخش از مردم سرپوش گذارند.

در جواب تحلیل آقای تاج‌زاده، پاسخ‌های متعددی نوشته شد که در این میان پاسخ مخملباف، سعیدزاده، قاضیان و علیجانی به بحث سوریه‌ای شدن، ایران از نکات مهمی برخوردار بودند. اما کمتر جوابی به ‌این فرضیه، به‌جز پاسخ سعیدزاده، بر شرایط سیاسی داخلی سوریه، مقایسه آن با ایران و نیروهایی داخلی و خارجی که سوریه را به سوریه امروز تبدیل نموده اند، پرداخته بود. در این نوشته کوشش می‌شود که به شرایط سیاسی داخلی و خارجی سوریه و همچنین مقایسه‌ای بین جغرافیای سیاسی دو کشور پرداخته شود تا پرده از خطاهای فاحش فرضیه سوریه ای شدن ایران بردارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44194

پرونده‌هایی که «جمع» و «معدوم» شد
اعمال نفوذ دو رهبر در پروند‌ه‌های فساد‌ اخلاقی

زیتون- مهسا محمدی: دستور«جمع کنید» درباره پرونده های فساد اخلاقی در جمهوری اسلامی ریشه‌دار است و هر دو رهبر جمهوری اسلامی حداقل درباره یک پرونده این دستور را صادر کرده‌اند.

روز جمعه افشای تبرئه‌شدن سعید طوسی از اتهام «ترویج فحشا» بازتاب گسترده ای داشت. پیش از تبرئه شدن از این اتهام نیز دیگر پرونده این معلم قرآن کودکان و نوجوانان و قاری برگزیده و نزدیک به دفتر رهبر جمهوری اسلامی مبنی آزار جنسی و «اعمال منافی عفت» مختومه شده بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44253

پاسداری از انحراف
ابوالفضل مظلوم‌زاده

انسانِ امروز ایرانی ناگزیر است فاصله میان آنچه هست تا آنچه را که می‌خواهد پل بزند. جادوی طلسمی ۴۰ ساله را بشکند و خود را از پیله اسطوره‌های زبانی نظام موجود برهاند؛ چون که می‌خواهد خود را از تعریف‌های عهد بوقی نجات دهد و سنت و فرهنگ کنونی را بشکند. او می‌تواند به رابطه‌ای دیالوگی میان حال و آینده دست بزند. در این گفت‌وگو، اول از همه، هر چه که می‌خواهد را مشخص و آن را در قالب گفتاری مناسب سامان‌مند کند. تغییر در الگوهای زبانی اولین گام در ساختِ نظم جدید است. گفت‌وگو با آینده هر چند تجربه‌ای خوشایند و دلهره‌آور است اما اگر فهم درستی از آن نداشته باشیم و ندانیم که در مورد چه چیزی صحبت می‌کنیم، بدون تردید در هزارتویی پیچ در‌پیچ گرفتار می‌شویم که بر خلاف آن‌چه که می‌خواهیم همان سوریه‌ای شدن نتیجه تلخ ماست و در جنگل انبوه کج راهه‌ها، مسیر خود را گم خواهیم کرد.

انسانِ امروز ایرانی با اعتراضی که پشت سر گذاشت نشان داد که دیگر یک گوشه‌نشین ساکت و ساکن نیست. نقش جدیدی برای خود ترسیم کرده است که نمی‌خواهد در حاشیه جامعه بنشیند. او می‌خواهد در بطن و نقطه ثقل سپهر سیاسی نقش‌آفرینی کند؛ اگر در دهه‌های گذشته اعتراضات مردمی «در» نظام برای بهبود نسبی فضا بود، حالا «بر» نظام می‌شورد. بر خلاف تعبیر و تحلیل‌های گاهاً معوجانه‌ای که برخی ناظران از وقایع اخیر دارند، حقیقت این است که این موقعیت را برای انسانِ ایرانی تعارف نکرده‌اند، بلکه تحمیل شده است. در این آشفته‌بازار و بده بستان‌های حکومتی، کنش‌های خشونت‌آمیز را خود به مردم داده‌اند؛ به مانند غولی است که از قوری بی‌کفایتی بیرون آمده و صغیر و کبیر هم نمی‌شناسد. یعنی که وقایع اخیر جز بر لولای ۴۰ ساله حکومتی‌ها نمی‌گردد. انتساب آن به خارج‌نشینان و برخی سلطنت‌طلبان که از صدقه‌سری چندی رسانه‌شان روی آنتن می‌رود جز همان اصطلاح ردگم‌کنی و پاک‌کردن جای پا نیست. اینان در مصیبت‌بارترین شکل ممکن همه «شد»ها را در دامن دیگری می‌اندازند و با این آمیزش جنون‌زده نطفه «توهم توطئه» را می‌بندند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44271

تحقیقی در آمار سپاهیان و تلفات جنگی(جمل، صفین، نهروان و کربلا)
حسن یوسفی‌اشکوری

درآمد

یکی از فرازهای مهم و قابل تحقیق و تأمل در قرن نخست اسلام، آمار سپاهیان حاضر در جنگ‌ها و به ویژه ارقام تلفات جنگی از دو سوی این پیکارهاست. با یک مراجعه سردستی به متون و منابع موجود، از یک سو با اعدادی بسیار متناقض در این باب مواجه هستیم و از سوی دیگر، گاه آمار و اعداد چنان درشت و شگفت‌انگیز است که در همان بادی نظر، موجب تردید و شاید هم تکذیب می‌شود. این مشکل در رابطه با جنگ‌های زمان نبی اسلام کمتر مشاهده می‌شود، اما در باره جنگ‌های داخلی دوران علی و نیز در رخداد کربلا، این ارقام غالبا به طور شگفت‌انگیزی تغییر می‌کند و در مواردی به صورت غیرقابل قبولی گزارش می‌شود. البته همین اغراق در دوران فتوحات باز هم تشدید می‌شود و گاه به ارقام نجومی می‌رسد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44318

قاری را تبرئه کردید، تکلیف شاکیان چه می‌شود؟
سالار کرمانی

به همان‌ اندازه که عمل لواط شنیع و کریه است، زدن چنین اتهام شنیع به کسی هم شنیع و کریه و زشت است و مستوجب تعقیب و تنبیه و مجازات. و اگر در متون فقهی برای ایراد چنین اتهامی مجازاتی سنگین‌تر از اصل جرم در نظر گرفته نشده‌باشد، ولی قطعا افکار عمومی از اتهام‌زننده به ناحق تنفر بیشتری دارند.

وظیفه مدعی‌العموم خصوصا و حاکمیت رسمی عموما این است که برای صیانت از آبروی فردی شهروندان از یک‌طرف و ایجاد امنیت روانی و اخلاقی در جامعه، نسبت به شناسایی اتهام‌‌‌زنندگان و مجازات آن‌ها بلافاصه اقدام، و برای تاثیر این اقدامات بر افکار عمومی، اقدامات صورت‌گرفته را اطلاع‌رسانی عمومی هم بکنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44312

خلا معرفتی فاجعه‌آمیز در زمینه عدالت اجتماعی
فرشاد مومنی

از متن: ما در بررسی‌هایی که راجع به ریشه‌های تداوم توسعه نیافتگی در ایران کرده ایم ارزیابی‌مان به لحاظ تاریخی و با شواهد کافی حکایت‌گر این است که در صورت بندی درک خودمان از اینکه چه چیزهایی را نمی‌خواهیم در مجموع به طور نسبی موفق‌تریم اما زد و خوردها زمانی آغاز می شود که بحث جایگزینی وضع نامطلوب موجود با یک وضع مطلوب مطرح می شود به لحاظ تاریخی ایرانی‌ها به طرز فاجعه آمیزی ضعیف هستند و دقیق‌تراین است بگوییم ضعیفیم و احتمالا شما کار ارزشمند جان فوران ( مقاومت شکنده) را دیدید. در آن کتاب از سلسله صفویه تا دولت دوم مرحوم هاشمی رفسنجانی را بررسی کرده است. کلید بحث او که آن را «مقاومت شکننده» نامیده است همین است می گوید ایرانی‌ها درباره نامطلوب بودن وضع موجود خیلی زود به جمع بندی می‌رسند و همه اختلاف نظرها، اختلاف منافع و سلیقه‌ها را کنار می‌گذارند و دست به دست هم می‌دهند و مناسبات نامطلوب موجود را واژگون می‌کنند اما زمانی که وقت جایگزینی نظم مطلوب می‌رسد نمی‌توانند تفاهم کنند و هر کسی به یک سمتی می‌کشد و نتیجه این شقاق این می‌شود که دوباره همان مناسبات قبلی به یک وضعیت بدتری برمی‌گردد. اگر از ما بپرسند که برای تغییر این وضعیت و رسیدن به نقطه ای که ما بتونیم سنگی را روی سنگی بگذاریم و یک ارتقا اعتلابخش در این جامعه پدید بیاوریم مناسب ترین نقطه عزیمت چیست پاسخ این است:
«خلا معرفتی فاجعه‌آمیز در زمینه عدالت اجتماعی»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44275

«سوریه ای شدن ایران» در نامه‌‌نگاری محسن و مصطفی

زیتون-سینا پاکزاد: هر دو روزگاری می‌خواستند حکومت را با اسلحه سرنگون کنند. پس از حکومت مطلوب‌شان هم تا سال‌ها در کار ترویج فرهنگ مطلوب حکومت اسلامی بودند. یکی در حوزه هنری و دیگری در وزارت ارشاد؛ با این حال همیشه سیاست دغدغه اصلی هر دوشان بود.

یکی‌شان سال‌هاست که ایران کنونی را جایی حتی برای ساخت آزادانه فیلم نمی‌داند، دیگری اما هم‌چنان به مبارزه سیاسی در ایران امیدوار است. سال ۸۸ اما با یکدیگر برای پیروزی یک نامزد متحد شدند و محسن خطاب به مصطفی نوشت که «من اگر جای خدا بودم از آن‌چه جنتی به نام من انجام داده ست، خدایی‌ام را پس می‌دادم».

پس از هشت سال محسن بار دیگر نامه‌نگاری به مصطفی را کلید زده است. یکی از مهم‌ترین موضوعات جدل طرفین هم سوریه‌ای شدن یا به تعبیر مصطفی تاج‌زاده«سوریزاسیون» ایران است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44325

دو سعید؛ یک قوه قضاییه
احسان ابراهیمی

به تعبیر عبدالکریم سروش قوه قضاییه با «مدیریت معکوس» اش و به‌جای ایجاد رضایت در میان مردم، همه را ناراضی کرده است و همین نارضایتی عمومی را نشانه بی‌طرفی و درستی اقدامات و احکام و اعمالش گرفته و این‌که فریاد همه از دستش به آسمان بلند است، مدال افتخار خود می‌داند.

در این فضا، افشای قصه‌ی پر غصه‌‌ی اعمال و کردار سعید طوسی، قاری درباری با جوانان و نوجوانان و تعلل عمدی دستگاه قضا در پی‌گیری و به سرانجام رساندن این پرونده و رسانه‌ای شدن ماجرا در فضای افکار عمومی و رسانه‌های خارجی، تشت رسوایی منسوبان و منصوبان به فقیه حاکم را بار دیگر از آسمان به زمین انداخت و داغ دل‌های مردم بی‌پناه را تازه کرد.

تبرئه وی در همین دستگاه مخروبه قضایی که به احتمال قوی به دلیل انتساب وی و لابی و فشار دفتر فقیه حاکم بوده، هرچند دور از انتظار نبود اما در افکار عمومی تعجب و عصبانیت مضاعف به‌ بار آورد.

از بد روزگار همین قوه قضاییه فاسد و ویرانه (به اعتراف رییس پیشین‌اش) وقتی پای افراد نخبه و غیروابسته به حاکمیت و سرکوب و ایجاد جو رعب و‌ وحشت پیش می‌آید، گشاده‌دستانه و بی‌حد و اندازه به اسم دفاع از ناموس و شرف و عفت عمومی و ‌مقدسات، احکام شدید و غلیظ و حتی اعدام صادر می‌کند. نمونه غم‌انگیزش سعید ملک‌پور جوان طراح نرم‌افزارست که سال‌ها زیر تیغ حکم اعدام بود و حال به اسم حبس ابد در زندان اسیر شده. جرم وی این است که سایتی غیراخلاقی، نرم‌افزار طراحی شده وی را به‌نحو آنلاین خریده و استفاده کرده است.

داستان این دو «سعید» در تاریخ بیدادگاه‌های نظام جمهوری اسلامی ماندگار خواهد ماند و مثالی دیگر خواهد بود از دورانی که مردم ایران جز گرفتاری و اسارت در همه عرصه‌ها و سطوح زندگی فردی و اجتماعی، با چه نظام قضایی و دادرسی‌ای سروکار داشته‌اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44387

تاریخ چه مبارزات علیه حجاب اجباری
از «یا روسری یا توسری» تا #دختران_خیابان_انقلاب

زیتون-سحر نصیری: روز ۹ بهمن را می‌توان روز «دوشنبه‌ای برای نه به حجاب اجباری» نام‌گذاری کرد. سه روز مانده به آغاز جشن‌های رسمی پیروزی انقلاب اسلامی و نزدیک به چهل سال پس از حجاب اجباری و شعارهایی چون «یا روسری یا توسری» چندین زن به صورت علنی به حجاب اجباری اعتراض کردند.

حجاب اجباری در نظام جمهوری اسلامی یک روز قبل از تظاهرات روز زن در ۱۷ اسفند سال ۵۷ که مصادف باروز جهانی زن، ۸ مارس، آغاز شد.

سخنرانی آیت‌الله خمینی در مدرسه رفاه که در آن از حضور بی‌حجاب زنان در وزارت‌خانه‌های اسلامی شکایت داشت و خواهان حضور کارمندان زن با رعایت حجاب شرعی می‌شد.

پس از انتشار این سخنان، تظاهرات زنان در روز زن تبدیل به بزرگ‌ترین تظاهرات علیه حجاب اجباری شد؛ حدود ۱۵ هزار زن در دانشگاه فنی دانشگاه تهران به همراهی برخی از مردان به طرف دفتر نخست‌وزیری حرکت کردند و علیه استبداد و حجاب اجباری شعار سردادند.

این تظاهرات که البته از سوی موافقین حجاب اجباری نیز بی‌پاسخ نماند، در روزهای بعد با پیوستن زنانی از طیف‌های مختلف اجتماعی هم‌چون معلم‌ها، کارمندان بیمارستان‌ها و سازمان هواپیمایی، بازیگران و با همراهی برخی از شهرهای بزرگ ادامه یافت و باعث شد پروژه حجاب اجباری تا مدتی مسکوت بماند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44389

#دختران_خیابان_انقلاب را دریابیم
سروش دباغ

در دی ماه سال جاری، ویدا موحد، زن جوانی که به «دختر خیابان انقلاب» معروف شد، در تقاطع خیابان وصال و خیابان انقلاب، به نشانۀ اعتراض به «حجاب اجباری»، روسری سفیدرنگی را بر سر چوب کرد و آن‌را پیش چشم عابران تکان داد و به گردش در آورد. در بهمن ماه، چند دختر و پسر جوان دیگر، از پی ویدا موحد روان گشتند و با برداشتن روسری خود، به حجاب اجباری اعتراض کردند. طنز روزگار است که تمام این معترضان، پس از انقلاب بهمن ۵۷ متولد شده و در زمرۀ فرزندان نسل انقلاب به حساب می‌آیند.

پس از تحولات و تلاطم‌های سالیان اول انقلاب و راه‌پیمایی زنان در اعتراض به حجاب اجباری، نهایتا در سال ۶۲ شمسی، حجاب اجباری قانونی گشت و در قانون مجازات اسلامی گنجانده شد. از آن زمان تا روزگار کنونی، شهروندان ایرانی، خصوصا نسل جوان با مقولاتی چون «گشت ارشاد»، «مبارزه با بدحجابی» و «امر به معروف و نهی از منکر» مواجه شده و دست و پنجه نرم کرده‌اند.

تجربۀ زیستۀ جهل سالۀ اخیر بر ناکارآمدی اجرای اجباری احکام شریعت گواهی می‌دهد. امروزه، افزون بر هم وطنان غیر دیندار، بخش قابل توجهی از زنان و مردان دیندار نیز معتقدند اصرار بر تحقق احکام فقهی توسط حکومت، راهی به جایی نمی برد، کما اینکه تا کنون نبرده است و فی‌المثل «بدحجابی» و «بی حجابی»، نه تنها ریشه‌کن نگشته، که بیش‌تر شده است.

از ابتدای انقلاب تا روزگار کنونی، نواندیشان دینی، بر خلاف روحانیون حکومتی، به نقد حجاب اجباری همت گمارده‌اند. مرحوم محمود طالقانی، با ژرف‌بینی و شجاعتی مثال‌زدنی، صراحتا مخالفت خود با قانونی و اجباری شدنِ حجاب را ابراز کرد. در ادامه، اواخر دهۀ هفتاد شمسی، حسن یوسفی اشکوری در کنفرانس برلین، با اشاره به شعار «روسری یا توسری» و نقد آن، زبان به نقد حجاب اجباری گشود و البته تاوان آن‌را هم پرداخت و رنج «ارتداد» و سال‌ها زندان را بر خود هموار نمود.

در دهۀ هشتاد و نیمۀ اول دهۀ نود شمسی، فارغ از مقولۀ «حجاب اجباری»، نواندیشان دینی در آثار خویش، قصۀ «حجاب شرعی» را از مناظر مختلف به بحث گذاشتند. مرحوم احمد قابل، از شاگردان مبرّز آیت‌الله منتظری، از منظر فقهی بدان پرداخت و فتوایی در این باب صادر کرد. مطابق با فتوای ایشان، نپوشاندن موی سر و گردن زنان و دختران در روزگار کنونی مجاز است و حرمت شرعی ندارد. قابل بر سویۀ هویتی حجاب شرعی تاکید کرد و تمایز میان «زنان حرّه» از «زنان غیر حرّه» را قوام بخش اجرای این حکم دانست، امری که قویا تخته‌بندِ زمان و مکان بوده است. برخی از روشنفکران و نواندیشان مسلمان عرب ِ معاصر نظیر محمد عابد الجابری و نصر حامد ابوزید نیز بر سویۀ هویتی حکم حجاب در عصر پیامبر تاکید کرده‌اند. امیر ترکاشوند، با انتشارِ اثر «حجاب شرعی در عصر پیامبر»، به نحوۀ پوشش زنان در دوران پیامبر از منظر تاریخی پرداخت. به نزد ایشان، پوشش زنان در دوران پیامبر و صدر اسلام، از جنس دستار بوده (نه مقنعه و چادر)، دستاری شبیه به عماّمه که ساتر و پوشانندۀ تمام موی سر و گردن نیست. بر این مبنا، ایشان قرائت بدیل و نامتعارفی از مقولۀ حجاب در سنت اسلامی به‌دست داد.
http://zeitoons.com/44481

بازخوانی ۱۵ نامه مهدی کروبی به آیت‌الله خامنه‌ای
نامه‌هایی از «عسرت» و «حصر»

زیتون- احسان مهرابی: در میان مقامات و چهره‌های سیاسی درون حکومت جمهوری اسلامی، می‌توان او را نویسنده بیش‌ترین نامه‌های سرگشاده اعتراضی خواند. اکثر این نامه‌ها البته در دوران خروج از قدرت و یا به تعبیر خودش«دوران عسرت» نوشته شده است.

در این میان نامه‌های انتقادی به رهبر جمهوری اسلامی به جز نامه جدید و هم‌چنین نامه مشهور او در سال ۸۴ کمتر در زمان ارسال خود علنی شده‌اند.

بر اساس نامه‌های منتشر شده در کتاب«نامه‌ها» نامه‌نگاری اعتراضی مهدی کروبی با آیت‌الله خامنه‌ای از سال ۷۱ آغاز شده و او پیش از حصر ۱۴ نامه و پس از حصر یک نامه به رهبر جمهوری اسلامی نوشته است.

اولین نامه کروبی مربوط به زمانی است که رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکانش با اعمال نظارت استصوابی تعداد زیادی از نامزدهای جریان مشهور به چپ اسلامی را از انتخابات حذف کردند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44469

چرا ایران سوریه نمی‌شود؟ (با نگاهی به عوامل داخلی)
مهدی نوربخش

در میان عوامل مختلف برای «سوریه‌ای شدن» کشور سوریه، می‌توان به دو دلیل عمده پرداخت. اول بافت قدرت در سوریه و تفاوت ان با کشور ما، و دوم نقش عمده ایران و کشورهای همسایه.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44577

سکوت هم‌زمان اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان
پس‌لرزه‌های یک نامه به رهبری

زیتون-سینا پاکزاد: یک روز پس ازنامه مهدی کروبی به رهبر جمهوری اسلامی نزدیکان آیت‌الله خامنه‌ای و حتی رسانه‌های اصلی وابسته به او سکوت کرده‌اند. آیت‌الله خامنه‌ای نیز روز چهارشنبه در حضور خود در آرام‌گاه آیت‌الله خمینی حتی به صورت تلویحی دراین‌باره سخن نگفت. این سکوت البته روش معمول جمهوری اسلامی است و آنان پس از مدتی تلویحا و صریحا به کروبی حمله خواهند کرد.

رسانه‌های ایران نیز البته از انتشار این نامه منع شده‌اند و برخی مدیران رسانه‌ها روز سه‌شنبه پیامک‌هایی دریافت کردند که درباره عواقب انتشار نامه مهدی کروبی به آنان هشدار می‌داد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44554

آیا مهدی کروبی به «اصلاح‌ِ نظام» باور دارد؟
طاها پارسا

مهدی کروبی در فرازی از نامه‌ی اخیر خود به آیت‌الله خامنه‌ای (۹ بهمن ۹۶) می‌نویسد:

«من به اصلاح نظام در چارچوب آرمان‌های انقلاب از طریق صندوق رأی باور دارم منوط بر آنکه تمامی ارکان نظام با اراده و رأی مستقیم و یا غیر مستقیم مردم، بدون نظارت استصوابی و دخالت‌های قیم‌مآبانه اعمال شود و همه از صدر تا ذیل نظام خود را در مقابل مردم، اصحاب رسانه‌ها و نهادهای حقوقی کشور مسئول و پاسخگو بدانند. احدی هم حق نداشته باشد نهادهای قانونی را با اهرم قدرت بی‌خاصیت کند چراکه هیچکس فراتر از قانون نیست و ملاک باید برای همه قانون باشد.»

این عبارات می‌توانند دو‌ پیام متفاوت و چه بسا متضاد را به مخاطب خود القا کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44580

نگاهی دیگر به پرونده سعید طوسی
محمد برقعی

حکم تبرئه آقای سعید طوسی بیش‌تر از اتهاماتی چون، جاسوسی دختر آقای صادق لاریجانی یا رشواره خواری و غضب زمین توسط برادرانش، به اعتبار قوه قضائیه صدمه می‌زند. مردم باور می‌کنند که سیستم قضایی ایران دادگاه بلخ است، که در آن همه چیز هست جز دادرسی. جامعه همیشه با مسایل ساده و ملموس رابطه برقرار می‌کند. معلوم نیست چند نفر دزدی‌ها و فساد دولت احمدی‌نژاد را به یاد می‌آورند، از بستن سازمان برنامه و بودجه، یا گم شدن دکل‌های نفتی که پولش داده شد ولی جنسی تحویل نشد و یا آمارهای سراپا دروغ ایشان در موارد اقتصادی و غیره؛ اما عموما جریان هاله نور ایشان را به یاد دارند، یا جریان دروغ‌گویی کردان در مورد مدرک دکترایش را نشان فساد مسلم آن دولت دیدند.

با آن‌که این روزها در مورد این حکم تبرئه غیرقابل تصور بسیار نوشته شده، ولی به‌نظر می‌رسد همه با ملاحظه قدرت قوه قضایی و یا محدودیت‌های داخلی به نوعی از داوری صریح پرهیز می‌کنند.

به نظر من، به دلایلی چند، مسلما اقای طوسی در این مورد مقصراست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/44633

کمک‌هایی برای کانکس یا «دهکده امید»
سونامی «سارینا» علیه سلبریتی‌ها

زیتون- پریا منظرزاده: برودت هوا در روزهای اخیر بار دیگر زلزله‌زدگان کرمانشاه را در صدر اخبار قرار داد. این‌بار، پس از اعلام اخباری مبنی بر فوت چند نفر که هنوز در چادر زندگی می‌کنند، به‌دلایلی از جمله آتش‌گرفتن بخاری و یا سرمازدگی، وضعیت مناطق زلزله‌زده زیر ذره‌بین قرار گرفت. اما بیش از آن‌که دولت در این میان مقصر شناخته شود، سلبریتی‌هایی که به جمع‌آوری کمک‌های مردمی پرداخته بودند مورد پرسش قرار گرفتند.
http://zeitoons.com/44638

کاپیتولاسیون در پرونده سعید طوسی
فرزانه روستایی

هیچ اقدامی همانند تبرئه سعید طوسی در پرونده کودک آزاری عمق فساد نظام قضایی و روابط لایه های حکومتی ایران را برملا نکرد. هیچ طرحی نیز مانند آنچه توکا نیستانی کشید زشتی تاریخی چنین معامله هایی را به تصویر نکشید. طرحی که در آن مقام ولایت حلقه زیپ شلوار قاری خاطی را پایین می کشد و سیل خفاش است که از درون به بیرون پرواز می کند.

http://zeitoons.com/44707

نامه‌ی مهدی کروبی در گفت‌وگو با اردشیر امیرارجمند
کروبی مشکلات دهه ۶۰ را نفی نکرده است

زیتون-مازیار بهرامی: نامه مفصل مهدی کروبی به رهبر جمهوری اسلامی با موجی از واکنش‌ها روبه‌رو شد. برخی اصلاح‌طلبان انتشار این نامه را کاری شجاعانه ارزیابی کردند و طیفی دیگر در همین جناح سیاسی نیز آن را اقدامی «بی‌موقع» تلقی کردند.

از سوی دیگر نیز اقتدارگرایان که چند وقتی بود در مورد موضوع «حصر» سکوت کرده بودند دوباره زبان به سخن گشودند.احمد خاتمی در نماز جمعه دیروز تهران، خواستار اعدام محصوران شد و غلام‌حسین محسنی اژه‌ای،سخن‌گوی قوه قضائیه، با تکیه بر آن‌چه مصوبه شورای عالی امنیت ملی خواند از تداوم حصر تا تصمیم جدید این نهاد خبرداد.

نامه انتقادی مهدی کروبی به خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی از سوی مخالفان نظام جمهوری اسلامی نیز با انتقادهایی همراه شد. این طیف معتقد بودند اگر چه رئیس محصور مجلس ششم به بیشتر عوامل حاکمیت استبداد در دوران رهبر فعلی اشاره کرده امّا از اهمیت و تاثیر رویدادهای دهه ۶۰ یعنی اعدام گسترده مخالفان و حذف آنان از عرصه قدرت در دوره بنیان‌گذار جمهوری اسلامی غافل شده است.

تقی کروبی، فرزند مهدی کروبی وعده داده که در پاسخ به این انتقادها مطلبی خواهد نوشت. او اما این سئوال را مطرح کرده که «آیا از میان رهبران محصور پیش و پس از انقلاب کسى را سراغ دارید که در دوران حصر مکاتبه اى با هرم اصلى قدرت، نه از باب تخفیف یا گله، بلکه از جایگاه نقد و پرسشگرى داشته باشد».

عده‌ای اشاره نکردن صریح کروبی به تحولات حیاتی دهه ۶۰ را ناشی از علاقه او به آیت‌الله خمینی و دسته‌ای دیگر نیز دلیل آن را اصلاح‌طلب بودن و اصلاح‌طلب ماندن رئیس بنیاد شهید دوران آیت الله خمینی می‌دانند.

در این مورد نظر اردشیر امیر ارجمند، فعال سیاسی و مشاور میرحسین موسوی دیگر رهبر محصور جنبش سبز را پرسیدیم.

http://zeitoons.com/44685