نقش عوامل خارجی در سوریزه شدن ( چرا ایران سوریه نمی‌شود؟)
مهدی نوربخش

یادآوری: بخش نخست این نوشته به رد دلایل مصطفی تاج‌زاده در خصوص خطر سوریه‌ای شدن ایران پرداخت. بخش دوم به مجموعه‌ای از عوامل داخلی اختصاص یافت که سوریه‌را به وضعیت فعلی رسانده‌اند. اینک در بخش سوم و نهایی این نوشته‌ به نقش عوامل خارجی در سوریزاسیون کشور سوریه می‌پردازیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45209

همه‌ی درخواست‌های ناکام برای مراجعه به افکار عمومی
رفراندوم به روایت پوزیسیون و اپوزیسیون

زیتون-سینا پاکزاد: یک روز پس از سخنان حسن روحانی درباره رفراندوم، ۱۵ شخصیت سیاسی و مدنی از منظری دیگر خواستار رفراندوم شده‌اند. درخواست حسن روحانی برای رفراندوم درچارچوب درگیری و اختلاف نظر جناح‌های سیاسی یابه تعبیری اختلاف رهبر و رئیس‌جمهور بود. این ۱۵ فعال سیاسی و مدنی اما بر «اصلاح‌ناپذیری» نظام جمهوری اسلامی تاکید کرده‌اند.

از میان ۱۵ فعال سیاسی و مدنی امضا کننده این نامه هشت نفر ساکن ایران هستند. حضور ابوالفضل قدیانی و محسن کدیور در میان امضاءکنندگان از جمله تفاوت‌های این بیانیه با بیانیه‌های پیشین است.

ابوالفضل قدیانی، عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی است که چهره‌های شاخص آن پس از انتخابات سال ۸۸ هم‌چنان براصلاحات تاکید دارند؛ حتی چهره هایی چون بهزاد نبوی و مصطفی تاج زاده که از سال ۸۸ به بعد پنج سال زندانی بوده اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45321

پشت این هول‌آور تاریک آفتابی آشیان دارد*
پرستو فروهر

تازه چند روزی بود از ایران برگشته بودم -اشباع از مشاهده‌ها و تجربه‌ها و معلق میان برداشت‌ها و فکرهای نیمه‌تمام- که وکیلم از تهران تماس گرفت و خبر داد که دادگاه انقلاب رأی به محکومیت من صادر کرده است: شش سال حبس تعلیقی؛ پنج سال به جرم توهین به مقدسات و سیدالشهدا و یک سال به جرم تبلیغ علیه نظام. حکم را زودتر از آنچه فکر می‌کردم صادر کرده بودند و سنگین‌تر از آن بود که انتظارش را داشتم. واژه‌ی تعلیقی در انتهای رأی البته عجالتاً به معنای نفس راحت بود.

در گیرودار تنظیم تقاضای تجدید نظر بودم که خبر اولین تجمع‌های اعتراضی در ایران پخش شد. اعتراضی که در پهنه‌ی وسیع ایران با شتاب و شدتی بی‌مانند از اینجا و آنجا بیرون زد و حضور سرکش و جسور خود را به دوران ما اعلام کرد. چنین رخدادهایی نه تنها آینده‌ی زمانه‌ی خود را تغییر می‌دهند بلکه خوانش ما از گذشته‌شان را نیز متحول می‌کنند. در بستر یک تاریخ، مسیری را عیان می‌کنند که تا پیش از آن محو می‌نموده یا نفی می‌شده است. از زاویه‌ی فردی چنین موقعیتی، بزنگاهی‌ست برای محکِ برداشت‌های خویش، برای طرح این پرسش اساسی از خود که کجا ایستاده‌ام، با چه چشم‌انداز و امیدی؟ و چه تلاشی برای تحقق این امید کرده و می‌کنم؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45429

با اسرائیل چه باید کرد؟
پیمان عارف

۱-چند روز گذشته بار دیگر رسانه‌های جهان تحت‌الشعاع اخبار سوریه قرار داشت. دو روز پیش در خبر اول رسانه‌های اسرائیلی خبر دادند که سیستم دفاع ضدهوایی این کشور یک پهباد ایرانی را ساقط کرده و توانسته لاشه آن را نیز به دست آورد. در ادامه خبر اول اما خبر دوم حاکی از حملات هوایی جنگنده‌های اسرائیلی به اهداف ایرانی در سوریه بود؛ حملاتی که منجر به ساقط شدن یک فانتوم اسراییلی نیز شده و نیروهای امریکایی را در منطقه خاورمیانه به حال آماده باش درآورد.

خبر سوم نیز حکایت از سقوط یک هلی‌کوپتر ارتش ترکیه توسط نیروهای مدافع خلق در عفرین داشت. خبری که اگر چه واکنش خشمگینانه رجب طیب اردوغان را به دنبال داشت و او تهدید کرد که عاملان این سرنگونی بهایی سنگین برای اقدام شان خواهند پرداخت اما ساعتی بعد ستاد مشترک ارتش ترکیه که حاضر نبود بپذیرد برتری‌اش در هوا نسبت به شبه نظامیان مدافع خلق زیر سوال رفته اعلام کرد سرنگونی هلی‌کوپتر تهاجمی نتیجه نقص فنی بوده و ارتباطی با هیچ علت بیرونی نداشته است.

در چنین حالی است که همه چیز از انبار باروتی به نام خاورمیانه حکایت دارد؛ انبار باروتی که روی دو شکاف دینی اسلام-یهود و مذهبی شیعه-سنی استوار شده و خطر جنگ در این منطقه را از آنچ‌جه در آیینه دیده می‌شود نزدیک‌تر ساخته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45435

«سید» و «آیت‌الله»
پرونده ویژه زیتون

زیتون– ۳۰ سال پیش پرونده‌ای امنیتی و قضایی با اعدام شخصیت ردیف اول آن پایان یافت. پرونده‌ای که به لحاظ تبعات سیاسی می‌توان آن را مهم ترین پرونده قضایی در تاریخ جمهوری اسلامی دانست و هنوز پس از سالها تاثیرات آن بر سیاست ایران ادامه دارد.

پرونده‌ای که علاوه بر اعدام دو چهره شاخص و ۱۰۵ سال زندان برای ۲۶ نفر دیگر، وضعیت بالاترین مقام در جمهوری اسلامی را نیز تغییر داد.


پرونده سید مهدی هاشمی منجر به حذف آیت‌الله منتظری از قائم‌مقامی رهبر جمهوری اسلامی و هم‌چنین حذف بسیاری از هواداران او از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی شد. پس از ۳۰ سال هنوز زوایای زیادی از این پرونده مبهم مانده و تنها روایت بازجویان و دست اندرکاران این پرونده و نزدیکان آیت‌الله خمینی فرصت طرح در ایران را یافته است.

پرونده ویژه «سید و آیت‌الله» تلاشی است برای بیان نشنیده‌هایی از این پرونده و تلاش‌های طولانی مدت و ریشه‌دار برای حذف آیت‌الله منتظری از قدرت که از امروز به مرور در «زیتون» منتشر خواهد شد.

گفت‌وگو:
مهدی هاشمی و حذف آیت‌الله منتظری| گفت‌وگو با احمد منتظری
ماجرای ایران کنترا| مصاحبه با ابوالحسن بنی‌صدر
انتخاب آیت‌الله منتظری به قائم‌مقامی رهبری | مصاحبه با حسن فرشتیان

گزارش و یادداشت
از بازجویی مهدی هاشمی تا سوت بلبلی
دست اندرکاران حذف آیت‌الله
نقد مستند قائم مقام
پیدا و پنهان مهدی هاشمی
قتل آیت‌الله محافظه کار؛ ماجرای ترور آیت‌الله شمس‌آبادی
یک قتل و چند متهم؛ روایت ترور امیر عباس بحرینیان، فرمانده کمیته اصفهان
قربانیان حذف «آیت‌الله»
از نهضت‌های آزادی بخش تا سپاه قدس
اعدام مهدی هاشمی و پرونده ایران‌کنترا
دو «مهدی» و دو «آیت‌الله»
کتابخانه سیاسی و مدارس آیت‌الله منتظری
واقعیت‌ها و قضاوت‌ها؛ معرفی کتاب
نامه‌هایی که به آیت‌الله نرسید
http://zeitoons.com/45427

پرونده ویژه زیتون | پیدا و پنهان مهدی هاشمی
‌
زیتون-سحرنصیری: داستان زندگی سیدمهدی هاشمی نمادی از عرش و فرش‌ها در تاریخ سیاست ایران است. در کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری نقل شده میزان علاقه و اعتماد آقای خامنه‌ای به سیدمهدی تا حدی بود که روزی در جمع هاشمی رفسنجانی و قائم‌مقام وقت معرفی او به سپاه را از جمله خدمات خود نام برده بود.

آیت‌الله مشکینی نیز در سال ۶۰ در جمع فرماندهان سپاه آذربایجان شرقی خود را «شیفته درایت، ذهن و فکر» سیدمهدی دانسته و خطاب به فرماندهان سپاه گفته بود «قدر این مرد بزرگ را بدانید».

اما آن‌چه پرونده سیدمهدی هاشمی را در این میان متمایز می‌کند گره خوردنش با مساله حدف آیت‌الله منتظری از رهبری‌ست. اتفاقی که تاریخ سی سال گذشته ایران را دست‌خوش تغییرات بزرگی کرد.
متن کامل در زیتون:

http://zeitoons.com/45367

پرونده ویژه زیتون | احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
گفت‌وگو با احمد منتظری

زیتون-احسان مهرابی: فرزند آیت‌الله می‌گوید که منتقد حمایت پدرش از برادر دامادشان بوده و اعتقاد داشته که این بحث‌های مطرح درباره سید مهدی هاشمی برای حذف قائم‌مقام رهبر جمهوری اسلامی به کار گرفته خواهد شد.

این گمانه‌زنی احمد منتظری پس از مدتی به وقوع پیوست و با آغاز رسیدگی به پرونده‌های «در آب نمک خوابانده» شده مهدی هاشمی، حذف آیت‌الله منتظری از قائم‌مقامی رهبری کلید خورد. هرچند به گفته احمد منتظری تلاش‌ها برای حذف پدرش از جانشینی رهبر، ریشه در اولین سال‌های پس از پیروزی انقلاب داشته است.

احمد منتظری فرزند آیت‌الله خمینی را که از قضا هم نام اوست، موثرترین فرد برای حذف پدرش می‌داند و می‌گوید که او سودای رهبری آینده را داشته اما آیت‌الله خمینی زودتر فوت شده و برنامه‌اش اجرا نشده است.

در بخشی از پرونده ویژه «زیتون» پیرامون ماجرای مهدی هاشمی و حذف آیت‌الله منتظری، به سراغ احمد منتظری رفتیم تا ناگفته‌های او را در این‌ ماجرا بشنویم:

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45347

قضاوت با چه معیاری؟ تأملی دربارۀ مناظرۀ علی کریمی و محمدرضا ساکت
محمدرضا واعظ شهرستانی

مناظرۀ تلوزیونی علی کریمی و محمدرضا ساکت، دبیرکل کنونی فدراسیون فوتبال، در برنامۀ پیشین نود دربرگیرندۀ نکات بسیاری از منظر منطق و اخلاق بود. با توجه به انعکاس این مناظرۀ تلوزیونی در فضای مجازی و واکنش و موضع‌گیری افراد و شخصیت‌های بسیار نسبت به آن، در این یادداشت به نکته‌ای در این زمینه اشاره می‌کنم.

نویسنده بر این باور است که همدلی مردم با علی کریمی و پذیرش بیشتر حرف‌ها و ادعاهای او نسبت به طرف مقابل، بیشتر ریشه در پیشینۀ ذهنی مردم از شخصیت علی کریمی به عنوان یک بازیکن بسیار محبوب، شجاع و مردمی در مقایسه با جناب ساکت به عنوان نمایندۀ یک نهاد صاحب قدرت و دولتی دارد. به عبارت دیگر دو مؤلفۀ زیر در نوع قضاوت بینندگان تلویزیونی این برنامه بسیار تأثیرگذار بودند:

الف. محبوبیت علی کریمی
اگر بخواهیم به طور کلی و به اختصار به ارزیابی ویژگی‌های شخصیتی علی کریمی در زندگی ورزشی و اجتماعی‌اش بپردازیم، بر کسی پوشیده نخواهد بود که علی کریمی چه در دوران بازی و چه در دوران بعد از آن، همواره دارای شخصیتی آزاده، مستقل، رُک‌گو و شجاع بوده است و معمولا در مصاحبه‌ها و رفتارهای اجتماعی تلاش کرده است در جهت احقاق حق، واکنش‌های صریح و شجاعانه‌ای داشته باشد. این رویکرد علی کریمی در زندگی اجتماعی‌اش، افزون بر ویژگی‌های منحصر به فرد فوتبالی او در گذشته، بر محبوبیت او در اذهان عمومی بیش‌تر از پیش افزوده است.

ب. منفور بودن مدیران دولتی در شرایط فعلی
به طور کلی ادبیات گفتاری محمدرضا ساکت، ادبیات ویژۀ برخی از مدیران دولتی با توسل به شعارهای ارزشی است که معمولا هر یک از ما یا در رسانۀ ملی و یا به طور مستقیم با آن مواجه بوده‌ایم. در این نوع از ادبیات گفتاری، فرد مورد نظر چه در مقام ادعا و چه در مقام دفاع، با استفاده از مهارت خود در فن خطابه، و توسل به مغالطاتی همچون توسل به احساسات، بستن راه استدلال، عوام‌فریبی، تکذیب، توسل به نکتۀ انحرافی و … مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نهایت سعی دارد ادعای خود را به کرسی بنشاند.

این در حالی است که مطابق با اصول اخلاقی و علم منطق، ملاک قضاوت میان دو فرد در یک مناظره باید نحوۀ استدلال کردن هر طرف و میزان پشتیبانی شواهد و مدارک ارائه شده از هر ادعا باشد؛ یعنی درست همان چیزی که نه در رویکرد علی کریمی در ایراد ادعاها و انتقاداتش از فدراسیون فوتبال مستتر بود و نه در پاسخ‌های محمدرضا ساکت.

در حقیقت، در این مناظره، از یک‌سو، علی کریمی صرفا انتقادات خود را فارغ از ارائۀ مستندات و شواهد کافی ارائه می‌کرد ( و این درحالی بود که ادبیات و لحنِ گفتاریِ خاص علی کریمی نیز برآشفتگی و غیراستدلالی بودن ادعاهایش افزوده بود) و از سوی دیگر محمدرضا ساکت، که برخلاف علی کریمی هم از قوۀ سخنوری بهتری برخوردار بود و هم به دانش مغالطه مسلط‌تر، با مهارت و چیره‌دستی تمام( و با آرامش قابل ستایش در یک مناظرۀ جنجالی!) سعی می‌کرد از تیررس موج حملات انتقادی علی کریمی بگریزد.

نکته‌ای که در این یادداشت قصد دارم بر آن تأکید کنم آن است که معیاری که باید ملاک قضاوت میان دو طرف در یک مناظره باشد، یعنی همان رویکرد منطقی و مبتنی بر شواهد و مدارک کافی، غایب بزرگ این مناظره بود. در عوض، پیشینۀ ذهنی بینندگان این مناظره از هریک از دو طرف و بازخوردهای سیاسی و اقتصادی ناشی از عملکرد مدیران و مسئولین در چنین شرایطی، مؤلفۀ اصلی و تعیین‌کننده برای قضاوت بود.

در حال حاضر جامعۀ ایرانی ما در شرایطی به سر می‌برد که اخبار شنیده شده دربارۀ اختلاس‌های نجومی و وجود رانت‌های بسیار، ذهنیت عمومی جامعه را نگران، شگفت‌زده و بسیار بدبین کرده است، اما چنین واقعیتی نباید این نتیجه را به همراه داشته باشد که ما نیز با شنیدن هر ادعایی با مضمون نسبت دادن اختلاس و رانت‌خواری به فرد، افراد و یا نهادها، به سرعت قانع شده و هم‌دلانه و بدون استناد به شواهد و مدارک کافی بر طبل رسوایی آن‌ها بکوبیم

http://zeitoons.com/45583

برای ابهام‌زدایی از مرگ کاووس سیدامامی اقدام کنید

نامه‌ی سرگشاده‌ی ۲۰۴۸ نفر از دانشگاهیان و فعالان مدنی و ‌محیط‌ زیستی به رییس‌جمهوری

زیتون– ۲۰۴۸ نفر از دانشگاهیان، فعالان مدنی و محیط‌زیست در نامه‌ای سرگشاده به رییس‌جمهوری در خصوص درگذشت کاووس سیدامامی در زندان اظهار نگرانی کرده‌اند.

به گزارش «زیتون» در این نامه از کاووس سیدامامی به عنوان استاد خوشنام دانشگاه و فعال ‌محیط‌ زیستی نام برده و این سوال مطرح شده است که «چرا و چگونه کسی که در سن ۶۴ سالگی «زنده» روانه زندان می‌شود، بعد از حدود دو هفته در زندان جان سپرده و جسد او از زندان خارج می‌شود؟ خانواده، دوستان، دانشجویان و همکاران او چگونه با این خبر هولناک و مبهم باید روبرو شوند؟ مسئولیت محافظت از جان یک زندانی در زندان برعهده کیست؟»

امضا کنندگان این نامه «به‌عنوان جمعی از دانشگاهیان و پژوهشگران» از رییس‌جمهوری به‌ حکم «سوگندی که یاد کرده‌ است»٬ «وظایفی که برعهده دارد»، «عهدی که با منشور حقوق شهروندی با ملت مستحکم کرده‌ است» و نیز با «یادآوری انسانیت و مسؤولیت‌ش»، قویاً خواستند با استفاده از همه‌ «اختیارات قانونی خود و روابطی که با قوای مقننه و قضائیه‌ی کشور دارد»، با تشکیل یک گروه تحقیق مسئول و متعهد برای ابهام‌زدایی از واقعه «هولناک فوت دکتر سیدامامی در زندان» به فوریت هر اقدام لازم را به انجام رساند و در اسرع وقت گزارش کامل بررسی‌ها را به اطلاع مردم برساند.

متن کامل این نامه و اسامی امضاءکنندگان که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬‌ به شرح زیر است:

http://zeitoons.com/45586

پرونده ویژه زیتون | ابهام در ماجرای ایران‌کنترا پس از ۳۰ سال
قربانیان افشای معامله پنهانی

زیتون- مهسا محمدی: «یک باره حس کردم گلوله ای از گونه راستم وارد شد از دهانم گذشت و از گونه چانه چپم خارج شد… گلوله دوم به پشت گردنم خورد، حس کردم دارم می‌میرم و شروع کردم به خواندن سوره فاتحه، حس کردم درد خیلی شدیدی دارم و به خودم گفتم اینکه درد را حس می‌کنم یعنی هنوز زنده‌ام…»

این جملات شرح ترور نافرجام حسن صبرا سردبیر هفته‌نامه عربی «الشراع» در لبنان است که به دلیل افشای آن‌چه که در ایران به ماجرای «مک فارلین» مشهور شد و در خارج از ایران آن را «ایران‌کنترا» یا «ایران‌گیت» می‌نامند، اتفاق افتاد.

مهدی هاشمی و آیت‌الله امید نجف‌آبادی اما به اندازه حسن صبرا خوش‌شانس نبود و در نهایت اعدام شدند. برخی، یکی از دلایل اعدام این دو را افشای ماجرای مک فارلین می‌دانند، هر چند دراین‌باره شواهد قطعی وجود ندارد.

در دور دوم ریاست‌جمهوری رونالد ریگان در ایالات متحده، این کشور در قراردادی مخفیانه با سپاه پاسداران جمهوری اسلامی و با اطلاع هاشمی رفسنجانی به فروش تسلیحات به جمهوری اسلامی ایران پرداخت. بعدها گفته شد که آیت‌الله خمینی هم از طریق احمد خمینی در جریان این معامله بود و احمد خمینی از طرف وی در جریان مذاکرات حضور داشت.

http://zeitoons.com/45565

شریعتی، فاطمه و مسئله زنان
محسن زال

دیباچه: پرسشی امروزه طرح شده که اصولا الگوها ی زنانه مذهبی به چه کار زن امروز می‌آید و آیا این الگوها برای زن امروز پیام یا فایده ای دارند؟ کسانی بر این هستند که این الگو ها دیگر کارکردی ندارند و از این رو به فراموشی سپرده شده اند و نیازی نیز بدانها نیست و اگر حتی ارجاعی نیز بدانها انجام بگیرد بیشتر باعث تقید بیشتر زن امروز می‌گردد تا راهی برای رهایی او. بنا براین این کهن الگوهای فرهنگی-دینی بیشتر کژ کارکرد دارند تا تاثیری مثبت.

از طرفی در خصوص تصویری که شریعتی از فاطمه ارایه می‌دهد نظری این است که اصولا شریعتی از دالی سخن می‌گوید که هیچ مدلولی ندارد. او از فاطمه ای سخن می‌گوید که حضور و بروز تاریخی نداشته و از این رو او فاطمه را ساخته است وسپس در خصوص آفریده خود سخن گفته و او را ستایش کرده است و چون کل این ماجرا حاصل تصورات وتخیل فعال شریعتی است به طور خاص فاطمه هیچ گونه استعدادی برای الگو شدن ندارد و فقط می‌تواند ابزاری گردد در دست بنیادگرایان تا زنان را سرکوب کنند و حقوق آنها را ضایع گردانند.این نوشته بر این است که این وجوه را در حد بضاعت بررسد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45514

فیلم‌سازی که منتقدانش را با سپاه طرف کرد
صعود به ارتفاع پست

زیتون- پریا منظر زاده: جشنواره فیلم فجر و کنایه‌ها به فیلم جدید ابراهیم حاتمی‌کیا باعث شد که او و حامیانش بی رودربایستی از «فیلم‌ساز نظام» بودن بگویند و این‌که پول فیلم‌هایشان را سپاه پاسداران تامین می‌کند.

احسان محمد حسنی، رئیس موسسه هنری رسانه‌ای «اوج»، در ادامه سخنان ابراهیم حاتمی‌کیا گفته است که «افتخار می‌کنم پول تولیدات‌مان را از سپاه می‌گیریم و از از سفارت‌خانه‌های حامی داعش نمی‌گیریم».

وی تاکید کرد:« یک بار یک نفر به من گفت، من مستاجر هستم و خانه‌ام بیت رهبری است، اما من می‌گویم، همه ما خانه‌هایمان بیت رهبری است».

ظاهرا طعنه و حمله لفظی محمد حسنی به اصغر فرهادی و فیلم «فروشنده» است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45671

عملیات ترکیه در عفرین و سکوت بره‌ها (بررسی توجیهات حقوقی ترکیه)
آنّه پیترز | مترجم: عدنان فلاحی

زیتون: آنّه پیترز مدیر انستیتو ماکس پلانک در زمینه حقوق عمومی تطبیقی و حقوق بین‌الملل در هایدلبرگ آلمان، استاد تمام حقوق دانشگاه بازل سوییس و مدیر سابق جامعه‌ی اروپایی حقوق بین الملل است. این یادداشت توسط عدنان فلّاحی برای «زیتون» ترجمه شده است.

اشاره ی مترجم: نوشتار ذیل، نه متوجه عواقب حقوق بشری و اخلاقی و سیاسی عملیات موسوم به «شاخه ی زیتون» است و نه در پی یافتن انگیزه‌های سیاسی و اجتماعی و ایدیولوژیک پشت پرده. نویسنده‌ی این نوشتار که یکی از استادان صاحب‌نظر و کارشناسان اجرایی حقوق بین الملل اروپاست، صرفا وجاهت حقوقی این عملیات را از منظر اَسناد و میثاق‌های بین‌المللی بررسی می کند.

ـ عملیات شاخه ی زیتون
ارتش ترکیه در بیستم ژانویه ی ۲۰۱۸، حمله به ناحیه ی مسکونی عفرین در سوریه را آغاز کرد (عملیات شاخه ی زیتون). ترکیه ضمن بیانش خطاب به نشست شورای امنیت مورخ ۲۲ ژانویه ی ۲۰۱۸، این اقدام را ذیل مفاد ماده ی ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، به مثابه دفاع مشروع، توجیه کرده است. عبارت مرتبط با این موضوع در بیان مذکور چنین است:
«تهدید تروریسمِ موجود در سوریه که مرزهای ما را تهدید می کند، خاتمه نیافته است. تازه ترین افزایش حملات راکتی و گلوله بارانِ ایذایی از جانب ناحیه ی عفرین در سوریه ـ تحت کنترل سازمان های تروریستی پ.ک.ک/ک.س.ک/پ.ی.د/ی.پ.گ ـ که استان های هاتای و کیلیس ترکیه را هدف گرفته است، منجر به مرگ تعداد زیادی از افراد غیرنظامی و سربازان شده و تعداد بیشتری زخمی برجا گذاشته است» (UN Doc. S/2018/53). دو بخش از این توجیه رسمیِ ترکیه، مشکل ساز است.
متن کامل‌ در زیتون:
http://zeitoons.com/45714

تلاش برای «نباختن»
ابوالفضل مظلوم‌زاده

مهم‌ترین کارویژه‌های اصلاح‌طلبان از اعتراضات اخیر چه بود؟

«همه خواهیم باخت»؛ جمله‌ای است که به کرات در مکالمات اصلاح‌طلبان و رسانه‌های پیرو عنوان شد؛ نیش این کنایه هم متوجه اصول‌گرایان بود و هم متولیان حکومت اسلامی. یعنی آنچه که اصلاح‌طلبان، اصول‌گرایان و حاکمیت را پیش هم‌نشاند، چیزی نیست جز تعریف و ترجمه‌ای واحد از مفهوم «بحران»؛ از نظر اینان بحران یعنی «باختن» و گذار از بحران، تلاش برای «نباختن». از آن پس مهمترین کار ویژه‌ای که اصلاح‌طلبان در پی برآوردن آن بودند، قبولاندن اصلاحات در «چهار سکوی حاکمیت، دولت، جریان سیاسی اصلاحات، نیروهای مدنی» و مردم است؛ ناگفته نماند که گزینه آخر را نگارنده خود به آن اضافه کرد؛ چون به نظر میرسد «مردم» در تحلیل‌های حمیدرضا جلایی‌پور جامانده است!
اعتراضات دی‌ماه، مهمترین و حساس‌ترین آزمون اعتمادسازی اصلاح‌طلبان برای حاکمیت بود؛ چون‌که بعد از محدودیت‌های سیاسی سال ۸۸ و چشیدن طعم تلخ «نهی حضور در گردونه سیاست» و «رد صلاحیت‌های گسترده» فرصت را مغتنم شمردند تا نشان دهند «همه از یک خانواده هستیم» و باید به دنبال «راه علاج» بگردیم و خدایی ناکرده «کاری نکنیم فضای کشور متشنج شود»؛ همین است که هر دو طیف سیاسی «مواضعی مشترک» و یکسان گرفتند؛ اما در نحوه بیان دو راه بعضاً متفاوت.
در این نوشته سعی خواهم کرد صرفاً به عنوان یک ناظر بیرونی که قبلاً و برای مدتی خود را در جریان اصلاح‌طلبیِ مرسوم سیاسیِ نظام تعریف می‌کرد، کار ویژه‌های مهم اصلاح‌طلبان در بعد از اعتراضات مردمی را شناسایی و به صورت مختصرا تحلیل کنم؛ پروژه‌هایی در قالب: سکوت، محکومیت و عدم همراهی، سوریه‌ای شدن، گفتگوی ملی، تثبیت اصلاح‌طلبی و ترس در پس از روحانی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45733

پرونده ویژه «زیتون» | مهدی هاشمی یا محمد عطریان‌فر و احمد سالک
متهمان و مطلعان یک ترور

زیتون-احسان مهرابی:«پای محمدجوادباهنر،عضو شورای انقلاب هنوز روی پلکان هواپیما بود که امیرعباس بحرینیان، رئیس کمیته انقلاب اصفهان با حکم قضایی فتح الله امید نجف آبادی ترور شد».

این روایت کاظم موسوی بجنوردی، استاندار وقت اصفهان، از ترور امیرعباس بحرینیان، فرمانده کمیته انقلاب اصفهان، است؛ تروری که نه از سوی گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی بلکه توسط نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران انجام شد.

تروری که بر اساس قرائت رسمی حکومت با دستور مهدی هاشمی، برادر داماد آیت‌الله منتظری، انجام شده اما برخی حاضران در آن اتفاقات محمد عطریان‌فر، فرمانده وقت اطلاعات سپاه پاسداران، را آمر این ترور معرفی می‌کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45592

روایت فرزند یک مرجع تقلید از پیشنهاد دو میلیاردی احمدی‌نژاد
بودجه دولتی حوزه‌های علمیه را بی‌حیثیت می‌کند

زیتون- سینا پاکزاد:پس از ماجراهای بودجه حوزه‌های علمیه، محمد جواد فاضل لنکرانی، پسرمحمد فاضل لنکرانی از مراجع تقلید مشهور شیعه می‌گوید که پدرش شدیدا مخالف اختصاص بودجه برای حوزه‌های علمیه از سوی دولت بوده است.

محمد فاضل لنکرانی، از مراجع تقلید مشهور شیعه بود که سال ۸۶ فوت شد. پس از فوت آیت‌الله گلپایگانی و آیت‌الله اراکی، دو مرجع تقلید مشهور شیعه، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هفت نفر را به عنوان مرجع تقلید معرفی کرد.

پسر آیت‌الله فاضل لنکرانی هفته پیش در مصاحبه‌ای تصویری گفته است که براساس اظهارات اعضای جامعه مدرسین، در رای‌گیری این گروه پدرش نفر اول بوده و آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، نفر سوم.

اصل معرفی مرجع از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم از طرف برخی از روحانیون به عنوان یک «بدعت» خوانده شده است؛ به‌خصوص اینکه درباره مرجع تقلید بودن آیت‌الله خامنه‌ای نیز شک و تردیدهای بسیاری وجود دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45860

جدال «راهبرد»ها را جانشین جدال «آرزوها» کنیم
رضا علیجانی

پنج رویای صبحگاهی
اگر یک روز صبح از خواب بیدار شویم و ببینیم رهبر نظام به هر دلیل و علتی، تصمیم به تغییررویه گرفته است و کل سیستم را به تدریج به سمت اصلاح می برد؛ چه خوب می شود. شما مخالف این حالت هستید؟ شما آن را به نفع مملکت و مردم نمی دانید؟
اگر روزی از خواب… ؛ اصلاح طلبها چنان قدرت و عزمی داشته باشند که با گرفتن مجلس و دولت و شوراها و … بتوانند روند تغییر را پیش ببرند و در مواجهه با هسته سخت قدرت آن را به عقب برانند؛ چه خوب می شود. شما مخالف این حالت هستید؟ شما آن را به نفع مملکت…؟
اگر روزی…؛ به صورت مسالمت آمیز یک رفراندوم در ایران برگزار شود که مردم ایران آزادانه بتوانند در باره حکومت کنونی و احیانا حکومت جایگزین نظر بدهند؛ چه عالی می شود. شما مخالفتی دارید؟ شما آن را به نفع…؟
اصلا بگذارید بالاترین حد را تصور کنیم؛ اگر روزی …ِ؛ بخش عمده ای از مردم ایران چنان قدرتمند باشند که بتوانند قدرت حاکم که به هیچ صراطی مستقیم نیست را به عنوان آخرین راه با اراده خود و بدون میدانداری خارجی ها بزیر بکشند؛ آیا چیز بدی است و شما مخالفید؟ آیا این سرانجام اجتناب ناپدیر را به نفع…؟
آیا موافقید که روزی…؛ ببینید با یک حمله خارجی گسترده و بنیان کن دیگر حکومت سرجایش نیست. آیا این را به نفع مردم و مملکت می دانید؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45850

کشته شدن سه تن از دراویش گنابادی با شلیک گلوله

زیتون– شب گذشته سه تن از دراویش گنابادی٬ به دلیل شدت جراحات وارده در بیمارستان لبافی‌نژاد درگذشتند.

به گزارش «زیتون» شب گذشته نیروی انتظامی به همراهی گارد ضد شورش سه تن از دارویش گنابادی را که در درگیری‌های خیابان گلستان هفتم پاسداران با شلیک گلوله به شدت مصدوم شده بودند٬ به بیمارستان لبافی‌نژاد انتقال دادند.

فرد مطلعی در این بیمارستان به «زیتون» گفت که پیش از انتقال دراویش مصدوم٬ اورژانس بیمارستان لبافی‌نژاد به حالت قرنطینه در آمده و نیروهای امنیتی تنها به گروه بحران بیمارستان اجازه ورود به بخش اورژانس را داده‌اند.

گروه بحران در هر بیمارستان متشکل از سوپروایزر ارشد٬ رییس بیمارستان٬ یک جراح داخلی و یک مختصص بیهوشی است؛ به همراه تنها دو پرستار.

این پرستار در گفت‌وگو با «زیتون» تایید کرد که هر سه درویش مجروح شب گذشته در بیمارستان در گذشته و به سردخانه منتقل شده‌اند.

او در ادامه تایید کرد هر سه درویش انتقال یافته به این بیمارستان از ناحیه نیم تنه بالایی مورد اصابت گلوله قرار گرفته بودند.

شب گذشته و صبح امروز تجمع اعتراضی دراویش گنابادی در اطراف خانه نورعلی تابنده قطب این سلسله با دخالت نیروهای امنیتی و لباس شخصی‌های موتورسوار به خشونت کشیده شد.

تعدادی از دارویش گنابادی از صبح روز گذشته (دوشنبه) در اعتراض به بازداشت نعمت ریاحی مقابل کلانتری پاسداران تجمع کرده بودند.

سعید منتظرالمهدی٬ سخنگوی نیروی انتظامی٬ صبح امروز خبر داد که طی شب گذشته بیش از سیصد تن از دراویش گنابادی را دستگیر کرده‌اند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45923

اصل «عدمِ برائت» و سندرم «محکوم می‌کنم»
طاها پارسا

همه کسانی که له یا علیه طرفین درگیر در «گلستان هفتم» نوشته‌اند، جایی از نوشته‌ی خود فراموش نکرده‌اند که کم و بیش یادآوری کنند «البته» خشونت محکوم است، اعتراض غیر مسالمت‌آمیز محکوم است، نقض حقوق شهروندی دراویش محکوم است، ارتباط با فلانی محکوم است و بهمانی را محکوم می‌کنم و...

گویی اصلا مهم نیست چه می‌خواهید بگویید، مهم این است جایی از نوشته، باید «محکوم کنیم» تا آماج اتهام‌ها و تهمت‌ها قرار نگیریم. حتی خبرنگارها و شهروندان مستقل هم از این قاعده استثنا نیستند! چرا؟

ظاهرا استدلالی (قاعده‌ای) پشت این ماجرا وجود دارد که بر مبنای آن حقِ اظهار نظر فقط برای کسانی موجود است که مثلا خشونت را محکوم کرده باشند، در غیر این صورت مجازیم گوینده‌ی سخن را در میان طرفداران خشونت قرار دهیم. به تعبیر دیگر همه اهل خشونت‌اند مگر این که خلافش ثابت شود، یعنی به لفظ و به صراحت به آن اقرار شود!

یک قدم به عقب برگردیم. چهل سال از استقرار «جمهوری اسلامی می‌گذرد؛ حکومتی که اگرچه در دسترسی به اهداف انقلاب ۵۷ ناکام ماند اما توانست «فرهنگِ جمهوری اسلامی» را کم و بیش در میان تمامی ارکان و اعضای جامعه نهادینه کند. یکی از مولفه‌های اصلی این فرهنگ، متهم بودن همیشگی آدم‌ها و اصلِ «عدم برائت» است. بر مبنای این اصل آدم‌ها همواره باید تعیین صلاحیت شوند؛ تعیین صلاحیتی که عالی‌ترین و ناب‌ترین نمود آن «استصوابی» است. این «اصل عدم برائت» تنها شامل آدم ها نمی‌شود. کتاب‌ها هم به تهاجم فرهنگی متهم‌اند، مگر اینکه پیش از نتشار تعیین صلاحیت شوند، فیلم‌ها گمراه کننده‌اند مگر پیش از اکران تعیین صلاحیت شوند و…

رواج سندرم «محکوم می‌کنم » و حجم اظهارنظرهایی چون «چرا محکوم نکرده است» و «ابتدا محکوم کنید» و… جملگی از آثار و برکات نهادینه‌شدن اصل عدم برائت در تک‌تک سلول‌های کسانی است که مرعوب و مخلوق و ادب‌آموخته‌ی «فرهنگِ جمهوری اسلامی» اند.

از دیگر نشانه‌های اصل عدم برائت، مجرم خواندن و جاسوس خواندن متهمان و کشف ارتباطات کذایی پیش از تشکیل دادگاه است. مهم نیست حاکم باشی یا محکوم، پوزیسیون باشی یا اپوزیسیون، تهران باشی یا لندن، مهم این است که آثار این اصل نامبارک بر قدوم نوشته‌ها باید پیدا باشد.

آن‌چه در گلستان هفتم گذشته است، ابعاد پیدا و ناپیدای دارد. واضح است که تنها دولت(حکومت) است که مشروعیت استفاده از قدرت و اعمال خشونت را برای استقرار قانون دارد و مسلم است مسئولیت به خشونت کشانده شدنِ جنبش‌های مسالمت آمیز با قدرت غالب است. اما آنچه واضح نیست «مشروعیت لحظه‌ای» حکومتی است که وجدان ندارد. گفته‌اند دولت‌ها و قانون‌ها وجدان ندارند و چون فاقد آن‌اند باید در هر لحظه مشروعیت داشته باشند. یعنی چه بسا قانونی که تا دیروز مشروعیت داشت امروز مشروعیتش را از دست داده باشد. لذا هرگونه اتکا به خشونتِ مشروع و نامشروع برای اثبات خطاکاری متهمان نشانه‌هایی مبنایی ندارد و تنها نشانه‌هایی از وفاداری اصل عدم برائت است. وجدان جامعه در نهادهای انتخابی و رسانه‌ها امکان نمود و اثرگذاری پیدا می‌کند و در وضعیتی که نهادهای انتخابی و رسانه‌ها نیز مشمول اصل عدم برائت‌اند، هرگونه داوری غیرتاریخی و غیر مستند نه تنها نادرست است که اخلاق هم نمی‌نماید.

«محکوم کردن» ها و «داوری‌کردن» ها پیرامون وقایع اخیر، به استناد اظهار نظر متهمان و عکس‌ها و ویدئوهای منتشر شده عاقلانه نیست چون اعتبارسنجی و اصالت ویدئوها و نیز آزادی گوینده درآن تضمین نشده است. در این وضعیت، تعجیل و تلاش برای محکوم کردن و داوری، صرفا نشانه سندروم «محکوم می‌کنم» و «اصل عدم برائت» است. حتی اگر خود منتقد و قربانی آن باشیم.

چه باید کرد؟

چاره‌ی کار همان پند حکیمانه است. حرف زدن و داوری کردن اگر نمی‌توانیم، حرف نزدن و داوری نکردن را که می‌توانیم. این اصرارِ شوم برای اظهار نظر له یا علیه ماجرایی که ابعاد پیدا و پنهانش گسترده است و رسانه‌های آزاد و نهادهای مستقلی برای استناد به آن‌ها وجود ندارد، می‌تواند گوینده را نیز در عواقب ماجرا سهیم کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45956

اتوبوس خشم دراویش، «داعشی» یا «فلسطینی»؟
گلستانی که آتش شد

زیتون-حسام فریدنی: تا سال ۸۴ بیشتر مردم ایران دراویش را با خرقه و دستار می‌شناختند اما این روزها مشهورترین گروه در درگیری با حکومت ایران شده‌اند. هنوزهم اعتقادات و آئین‌های دراویش برای عده‌ای ناشناخته است و همین موضوع دلیل برخورد جمهوری اسلامی با این گروه را بیشتر مورد سئوال قرار می‌دهد.

نور علی تابنده،قطب دراویش گنابادی البته از سال‌ها پیش برای نیروهای امنیتی شناخته شده بود. او در سال ۶۹ به همراه نیروهای ملی مذهبی و اعضای ملی مذهبی پس از امضای نامه ۹۰ امضایی به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهوری وقت بازداشت شد.

نورعلی تابنده پیش و پس از انقلاب نیز وکالت چهره‌های سیاسی منتقد حکومت را برعهده داشت. فرهاد بهبهانی از نویسندگان آن نامه در خاطرات خود نوشته که بازجویش گفته که درباره مطلبی که نورعلی تابنده در در نشریه «جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت ایران» در رد نظریه ولایت‌فقیه نوشته با او بحث کرده و گفته که شیوه دراویش نیز شبیه ولایت‌فقیه است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/45962