حامی اصلی دادستانِ جان‌ستان
«حکمیت» آیت‌الله خامنه‌ای در ماجرای یک قتل

زیتون-حسام فریدنی: سعید مرتضوی «در سطحی نیست که بدون پشتوانه دست به چنین اقداماتی بزند». این سخنان محسن آرمین، درنطق پیش از دستور مجلس ششم درباره قتل زهرا کاظمی بود. اینک پس از ۱۴ سال علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت محمد خاتمی، می‌گوید که رهبر جمهوری اسلامی بین این وزارت‌خانه و مرتضوی در ماجرای این قتل «حکمیت» کرده است.

در دولت محمد خاتمی بسیاری از اعضای دولت و نمایندگان مجلس به خبرنگاران می‌گفتند که محمود هاشمی شاهرودی قصد عزل مرتضوی را دارد اما دفتر رهبر جمهوری اسلامی شدیدا از او حمایت می‌کند.

پس از مطرح شدن دوباره موضوع قتل زهرا کاظمی، عبدالله ناصری، مدیرعامل وقت خبرگزاری ایرنا، گفته که محمود هاشمی شاهرودی و هادی مروی معاون اول او قصد برکناری سعید مرتضوی را داشته‌اند اما «با مسائل دیگری مواجه شد و بعد از این ماجرا ارتقا مقام پیدا کرد».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46869

‌‌ گفت‌وگوی ملی اصلاح‌طلبان؛ تاکتیک یا راهبرد
شهرام خادم

جامعه ایران به اعتبار نگاه جامعه‌شناسان و عالمان علوم اجتماعی دچار شکاف‌های عمیق و چند پاره شده است. از آنچه آمار طلاق، اعتیاد، سرقت، نزاع، اختلاس، چک برگشتی، معوقات بانکی و… بیرون می‌دهد، می‌توان به راحتی و البته با افسوس دست به تحلیل داده‌ها زد. می‌توان گفت جامعه ایران برای بازگشت به تعادل و حالت نرمال نیازمند ارتقاء و اصلاح اساسی در نظام فرهنگی (در ساحت‌های نظری و عملی) خود موازی نظام سیاسی است. هر اندازه سیاست‌های بهبودگرایانه و اصلاحات بالادستی در کوتاه‌مدت در عرصه‌های سیاسی/ اقتصادی ضرورت دارد و پیش‌شرط قطعی اصلاح امور است؛ زیست اجتماعی و مناسبات اخلاقی حاکم بر جامعه در کوتاه مدت با سیاست‌های دستوری اصلاح‌پذیر نیست. فرهنگ گفت‌و‌گو و اخلاق مدنی، تحمل نظر و باورهای دیگری، احترام به حدود قانونی و عرفی شهروندی (البته با فرض آگاهی‌ به معنای شهروند) از آن جمله است که، در درازمدت از درون جامعه ایرانی رخت بر بسته و طی زمان طولانی نیز قابلیت احیاء دارد.

اصلاح‌طلبان پس از تجربه انتخابات ۸۸ دچار انزوای ناخواسته‌ای شدند؛ از این‌رو برای ورود مجدد به عرصه سیاسی/ اجتماعی نیازمند پوست‌اندازی در گفتمان خود بوده‌اند. پوست‌اندازی که هم حریف اصولگرا را در تشخیص چهره به اشتباه اندازد و هم مردم هواخواه این گفتمان را دلخوش کند. در ظاهر و در سطح تاکتیکی، پوست‌اندازی در جرگه اصلاحات در مجموعه انتخابات ۹۲، ۹۴و۹۶ امکان وقوع یافت. حال ‌آن‌که منادیان اصلاح فراتر از عمل‌گرایی نرفتند. علم سیاست را به تاکتیکی در ساحت عملی تقلیل‌دادن، نتیجه‌ای جز بحران مفاهمه کنونی نخواهد داد. عدم تدبیر سیاست اصیل و فقدان حکمت نظری برای شناخت جامعه و ویژگی‌های سیال آن در گذر عصر تکنولوژیک حاضر، تصلب و انسداد سیاسی را به همراه خواهد آورد. با این‌همه اصلاح‌طلبی نیازمند دریافت ضرورت‌هاست؛ بلکه از رهگذر معرفت صحیح رویداد‌ها و تحولات، پوست‌اندازی روزآمدی داشته باشد. بدین‌سان عرصه سیاسی را می‌توان متحول ساخت و راهی برای خروج از بن‌بست‌ها یافت.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46992

چند اعدام و ۱۰۵ سال زندان
قربانیان پرونده سید و حذف آیت‌الله

زیتون-سحرنصیری: سید مهدی هاشمی اگرچه مشهورترین ولی تنها قربانی حذف آیت‌الله منتظری از صحنه رهبری نظام نبود. دراین پرونده چندین نفر دیگر اعدام و ۲۶ نفر به بیش از ۱۰۵ سال زندان محکوم شدند.

در فاصله دستگیری سید مهدی هاشمی، نفرات بسیاری در لیست وزارت اطلاعات مرتبط با سازمان نهضت‌های آزادی‌بخش و هم‌چنین افشای ماجرای مک فارلین حضور داشتند.

آیت‌الله منتظری در کتاب خاطراتش از تلاش وزارت اطلاعات برای دستگیری حدود ۳۰۰ نفر سخن گفته بود.

محمد محمدی ری‌شهری نیز در خاطرات سیاسی‌اش در مورد افراد نزدیک به مهدی هاشمی نوشته است: «یکی از افراد شاخص این گروه آقای امید نجف آبادی است که بر اساس اعترافات متهمین دستگیر شده، یکی دیگر از افرادی که دستگیر شده آقای میرزائی است که نماینده مجلس بوده و یک فرد دیگر حسن نارنجی معروف به حسن ساطع نام دارد».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46940

جنبش زنان در ایران، صد سال خفقان و سرکوب
بار دیگر تجمع اعتراضی زنان پس از ۱۱ سال

زیتون-هرساله در روز هشتم مارس فعالان حقوق زنان در سراسر جهان به خیابان ها می‌آیند تا لزوم پیگیری مطالبات زنان را گوشزد کنند. به تبعیت از این سنت صد ساله، در چند روز گذشته نیز فراخوانی جهت شرکت در تجمعی مسالمت‌آمیز در مقابل وزارت کار در فضای مجازی منتشر شده بود.

مطالبات امسال زنان ایران تحت تاثیر جنبش موسوم به «دختران خیابان انقلاب» و دستگیری بیش از ۳۰ نفر از معترضان به حجاب اجباری، پیرامون لزوم آزادی پوشش و هم‌چنین اعتراض به تبعیض جنسیتی و شرایط نابرابر اقتصادی بود.

این تجمع اما بار دیگر با سرکوب ماموران انتظامی و امنیتی به خشونت کشیده شد و حکومت که بار دیگر نشان داد که تحمل پذیرش هیچ‌گونه فعالیت مسالمت‌آمیز مدنی را ندارد از همان ابتدای صبح اقدام به دستگیری بیش از ۸۰ نفر از تجمع‌کنندگان و انتقال آن‌ها به کلانتری گیشا کرد.

در ساعات پایانی روز پنج‌شنبه اما خبرها حکایت از آزادی تعدادی از بازداشت‌شدگان داشت...
متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/46997

مواجهه‌ی متفاوت دو همسایه‌ی مسلمان با صوفیان و دراویش
دو میلیون توریست در ترکیه، بحران در ایران

زیتون- پریامنظرزاده:عرفان و صوفی‌گری در حالی در ایران تبدیل به یک بحران شده که کشور همسایه، ترکیه، از طریق شهر قونیه و آئین‌های صوفیان سالانه میلیون‌ها گردش‌گر جذب می‌کند.

بر اساس آماری که اکتبر ۲۰۱۶ منتشر شده، قونیه، شهری که مقبره مولانا در آن واقع است، سالانه میزبان دو میلیون گردش‌گر است. این شهر به دلیل ویژگی‌های معماری و مهم‌تر از همه، سنت صوفیانه و رقص سمای دراویش شهرت دارد.

مقام‌های ترکیه، در جذب گردش‌گر به قونیه، محل درگذشت مولانا، بر اسلام صوفیانه‌ای که مولوی معرفی کرده تاکید می‌کنند و امکان تجربه مدیتیشن را برای گردش‌گران فراهم می‌آورند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47019

«سلطنت»، نقض غرضی برای «دموکراسی»
محسن زال

دیباچه:پس از خواست رفراندوم از سوی تعدادی از کنشگران بحثی جانبی مطرح شده است در خصوص این که شاهزاده رضا شاه دوم در این میانه چه نقش و وزنی دارد و آیا او نیز می‌تواند بالاخره پس از نزدیک به نیم قرن دوباره میدان‌دار قدرت سیاسی شود. برخی اهالی رفراندوم بر این هستند که در فضای رفراندومی سلطنت نیز می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد و این را موافق با روح دموکراسی و جمهوریت می‌گیرند. این یادداشت بر این است تا این نکته را واکاوی کند. بدیهی است این بحث فارغ از امکان رفراندوم مطرح می‌شود و از این رو ورودش به مساله بر فرضی ناممکن و خیالی (در شرایط مسلط) استوار است.

***

پرسش بنیادی این است که در فضای آزاد چه گزینه‌هایی می‌توانند به عنوان نامزد نوع حکومت مطرح باشند و آیا اگر گزینه ای حذف شود به معنای مقابله با آزادی انتخاب است. پایه این بحث در فلسفه سیاسی‌ای است که مبانی دموکراسی را می‌کاود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47040

رقص در قفس
ابوالفضل مظلوم‌زاده

آن‌چنان هم چیز عجیب و غریبی نبود. در ۱۵ اسفندماه، همایش بانوان شاغل شهرداری تهران با حضور محمدعلی نجفی و برخی دیگر از مسئولین و مشاورین در برج میلاد برگزار و ویدئو رقص چند کودک مدرسه‌ای که هنوز بلوغ شرعی را رد نکرده بودند، در همه‌جا پخش شد.

جای تعجب ندارد اگر چنین موضوع ساده‌ای به سرعت به یک بحران درآید و خود نجفی که در آخر این برنامه برای کودکان کف می‌زند، مجبور شود از عدم رعایت شئونات اسلامی انتقاد کند. برخی او را مورد هجو و شکوه قرار دادند که چرا در این «جشن مبتذل» به صورت «ظریفی سالن همایش را ترک» نکرد. «خار» این برنامه آنقدر درد داشت که قوه قضائیه هم از پیگرد قانونی برگزارکنندگان برنامه و «پای‌کوبان» و هر آن‌کس دستی در این قضیه داشت خبر داد. افراطیون اسلامگرا هم این عمل را چون مصداق حی و زنده «تهاجم فرهنگی» و «اوباشی‌گری» می‌دانستند، قیل و قال راه انداختند و هوار کشیدند.

اما چرا چنین مسئله ساده و پیش‌پا افتاده‌ای به سرعت با برخوردهای سیاسی و قهری مواجهه می‌شود و در برابر جوشش‌های ساده تفریحی، احساس بی‌قدرتی می‌کنند؟ آن‌چنان که به نظر می‌رسد ساده‌باوری‌ست اگر آن را به پای مخالفت با شهردار اصلاح‌طلب حساب کنیم. تاریخ چهل ساله جمهوری اسلامی سرشار از برخوردهای امنیتی با شادی و سرورهای عرفی، پارتی‌های خصوصی و بدیهی‌ترین لذایذ و دل‌مشغولی‌های مردم در این کشور است؛ چون سر در نگرانی‌های عمیق ایدئولوژیک دارد، حتی با جمع‌شدن در گوشه و کنار خیابان یا قهوهخانه‌ها مخالفت می‌کند. آن‌جا که مردم می‌خواهند از محدودیت‌های سخت انضباطی و تعهدات هنجاری دولت اسلامی لحظه‌ای آسوده باشند و سبکی(منظور رهایی و آسودگی) را تجربه کنند با نظام خودکامه‌ای مواجه‌اند که خصوصی‌ترین جنبه‌های زندگیشان را زیر نظر دارد؛ چه زمانی‌که با نوارهای کاست، ویدئو و شطرنج مشکل داشتند و چه الان که با کنسرت‌های خوانندگان. چراکه تفریحات عادی هم، ارزش‌های اخلاقی اسلام‌گرا را سست می‌کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47112

هوای عفنِ بحران‌زی بودن
داریوش محمدپور

سخن آخر را اول بگویم. حدس و تحلیل من این است که جریانی قوی – که عِده و عُده‌ی رسانه‌ای، سیاسی، مالی و نظامی دارد – به جدیت تمام مشغول جویدن پایه‌های نظام سیاسی مستقر ایران است. این جریان بر اساس مشاهدات و تحلیل‌های من – تا جایی که شواهد اجازه می‌دهد – ظاهراً از خارج کشور هدایت نمی‌شود. تصور این‌که قاضی قوه‌ی قضاییه و دادستان تهران یا دادستان کل کشور اندک شائبه‌ای در هم‌سویی با منافع اسراییل یا آمریکا یا عربستان سعودی داشته باشند و نظام هم‌چنان آن‌ها را تحمل کند تصور هول‌آور و البته طنزآمیزی است. لذا به سرعت باید این تصور را – هر چند ممکن است صبغه‌ای ضعیف از واقعیت داشته باشد – منتفی دانست. نظام، نیازی به برانداز و اپوزیسیون ندارد به یک دلیل ساده که از زمان آن لحظه‌ی کانونی انقلاب ۵۷ تا امروز به درجات مختلفی کوشیده است خودش نقش مخالف خودش را بازی کند:‌ آن‌چه دشمن نکرد با خود کرد! در توضیح و تبیین این مدعا و در حاشیه‌ی قضایای اخیر، چند نکته را می‌توان ذکر کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47107

نماد جمهوری اسلامی بر سر چوب
حجاب چگونه اجباری شد؟

زیتون ـ مهسا محمدی: در خرداد ماه سال ۹۴ ، در یکی از مقاطعی که بحث بر سر حجاب اجباری بالا گرفته بود، آیت‌الله سبحانی یک از مراجع قم در ملاقات با فرمانده نیروی انتظامی گفته بود:« حجاب نماد جمهوری اسلامی است؛ بدحجابان به نظام دهن‌کجی می‌کنند در حالی که رباخواران کاری به نظام ندارند و برای کسب سود بیشتر در پستوها ربا می‌خورند. این بدحجابان هستند که به نظام دهن‌کجی می‌کنند و اعمال بدحجابان از رباخواران بدتر است.»

تک‌تک جملات این مرجع تقلید را می‌توان چکیده‌ای از سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی در برابر مطالبه آزادی‌های اجتماعی و از جمله حجاب اختیاری در ایران دانست.

هفته گذشته عباس جعفری‌ دولت‌آبادی، ‌دادستان عمومی و انقلاب تهران اعلام کرد که یکی از دختران خیابان انقلاب به اتهام «تشویق مردم به فساد از طریق کشف حجاب در مرئی و منظر عام» و «تظاهر به عمل حرام» و «ظاهر شدن در اماکن عمومی بدون حجاب شرعی» به ۲۴ ماه حبس تعزیری محکوم شده است.

دولت‌آبادی همچنین از تعلیق ۲۱ ماه از این مجازات برای مدت پنج سال، شاکی بود و گفت: «تعلیق حکم دادگاه در امور منافی عفت برخلاف بند پ ماده ۴۷ قانون مجازات اسلامی است.»

http://zeitoons.com/47096

یاد ایام؛ خاطراتی از معین‌فر
مهدی ممکن

هنگامی‌که پروردگار ابراهیم را به کلمات بیازمود و او آنها را به اتمام رسانید پروردگار گفت: تو را برای مردم پیشوا قرار دادم. ابراهیم گفت: و ذریه‌ی من؟ پروردگار گفت: ستمگران را چنین عهدی نرسد.
در نهم آذرماه گذشته، زنده‌یاد طاهر احمدزاده، و سپس در دی‌ماه گذشته، حسین شاه‌حسینی و علی‌اکبر معین‌فر «پرواز» کردند. تبار و هدفشان مشترک، و پیشوایشان دکتر محمد مصدق بود؛ آن‌که به او عشق می‌ورزیدند؛ عشق ورزیدن به مصدق نه به مفهوم بت ساختن از او، بلکه به مفهوم عشق به ارزش‌ها و پرنسیپ‌هایی که مصدق نماد و تجسم آنها بوده و هست.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47254

عوام‌فریبان و دکتر مصدق

محتسب شیخ شد و فسق خود از یاد ببرد/ قصه‌ی ماست که در هر سر بازار بماند

۱۴ اسپندماه سال‌روز درگذشت بزرگ‌مرد تاریخ ایران، دکتر محمد مصدق افزون بر نیم قرن است که فرصتی برای گرامی‌داشت یاد و نام و تلاش‌ها و آرمان‌های اوست. کسی که در زمانش ۳۷۳ نشریه منتشر می‌شد که از آن میان ۷۰ نشریه مخالف کامل او بودند. زبان نقد منتقدان آزادانه گشوده بود و اقتصاد ایران با افزایش تولید و اصلاحات اساسی با وجود مشکل صادرات نفت مواجه بود. اصلاح قانون مطبوعات و امور فرهنگی در نه ماده و اکتساب وجهه‌ای جهانی در بین ملل مترقی و اندیشمندان آزادی‌خواه جهان از دیگر دستاوردهای او بود.

حال برخی کسان که هشت سال سکان قوه‌ی مجریه را برعهده داشتند و برای به قدرت رسیدن و در قدرت ماندن به اعمالی خلاف اخلاق انسانی و قانون مدنی دست یازیدند امروزه فریب‌کارانه و مزورانه برای تطهیر گذشته‌ی سرشار از تخریب فرهنگ و اقتصاد و حیات سیاسی ـ اجتماعی ایران دم از مصدق می‌زنند و در حرکتی نمایشی اعلام می‌کنند که برای بزرگداشت او به احمد‌آباد می‌روند.

اگر حافظه‌ی آنان و درکشان از قوت فهم مردمان ایران‌زمین کاستی و نقصان دارد اما ملت بیدار ایران هرگز از یاد نمی‌برد که در آن ۸ سال مدعیان هاله‌ی نور و مدیریت جهانی چه فجایعی را در این مرز و بوم به‌بار آوردند؛ نه تنها یک‌بار حتی در کلام از او یاد نکردند بلکه منع رفتن به آرامگاه او و ادای احترام به وی در زمان آنان آغاز شد و با شدت و حدت از رفتن به احمدآباد دوستداران مصدق جلوگیری شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47246

دختران شین‌آباد در «انقلاب اسلامی» سوختند
حسین علیزاده

از حادثه آتش سوزی در دبستان روستای شین‌آباد مورخ ۱۵ آذر ۱۳۹۱ پنج سال می گذرد. آن کودکان اینک نوجوانانی شده‌اند که دنیا را با همه زشتی‌هایش بهتر درک می‌کنند. می‌فهمند که برای نبود یک بخاری استاندارد در کشوری خفته بر دریای نفت و گاز، ۲۸ نونهال ایران‌زمین در کام آتش گرفتار آمدند و سه نفر دیگر جان باختند و ۲۶ نفرشان برخی تا ۶۰ درصد دچار سوختگی شده‌اند. به گفته خبرگزاری «ایلنا» ۱۲ نفر از این کودکان تاکنون ۳۶۰ عمل جراحی را تجربه کرده‌اند.

صدمه جسمی دانش‌آموزان یک سو، ولی صدمه روحی این حادثه یک سوی دیگر است. نادیه یکی از دختران گفته: «موضوعی نیست که قادر به فراموش کردنش باشیم. سال‌هاست کابوس تمام روزهای من و دوستانم آتش‌سوزی است.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47251

شیرازی‌ها؛ منتقد هم‌زمان حکومت و روشنفکران دینی
پروژه برخورد با «تشیعی که از لندن و آمریکا تبلیغ شود»

زیتون-مریم تاوار: عصر روز جمعه گروهی از هواداران آیت‌الله صادق شیرازی، از روحانیون شیعه، در مقابل سفارت ایران در لندن تجمع کردند و سپس چهارتن از آنان وارد بالکن سفارت شده و با در دست داشتن پرچمی آبی‌رنگ، به بازداشت آیت‌الله حسین شیرازی در روز سه‌شنبه اعتراض کردند و علیه مقام‌های جمهوری اسلامی شعار دادند.

به گفته حمید بعیدی‌نژاد، سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن این افراد به ایستگاه پلیس برده شدند. تلویزیون عربی‌زبان فدک، نزدیک به این گروه، این اتفاق را به طور مستقیم پخش می‌کرد. در پی این دستگیری، جمعی از طلاب شیعه و مقلدان آیت‌الله صادق شیرازی در مقابل کنسول‌گری جمهوری اسلامی در کربلا تجمع کردند.

به‌گزارش سایت شیعی «شفقنا» در آذرماه گذشته، گزارش‌هایی مبنی بر احضار آیت‌الله حسین شیرازی، پسر آیت‌الله صادق شیرازی، به دادگاه ویژه روحانیت منتشر شده بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47224

مسئله دراویش؛ تجسمی از سال‌های ۵۷ تا ۶۰
رضا علیجانی

بهترین روش تحلیل پدیده‌های سیاسی و اجتماعی «تحلیل تجسمی»(۱) است.

اتفاقی که در هفته‌های اخیر برای دراویش افتاد «شباهت»هایی (نه انطباق کامل) با بخشی از وقایع سال‌های ۵۷ تا ۶۰ دارد. برای نسل جوانتری که به طور مستقیم شاهد آن وقایع نبوده اما ماجرای دراویش را در هفته‌های اخیر تجربه کرده؛ این وقایع می‌تواند کمکی برای بازسازی و تجسم رخدادهای آن سال ها که منجر به سرکوب مخالفان سیاسی شد، باشد.

از سال‌‌ها پیش بنا به برخی تحلیل‌ها و حساسیت‌های تنگ‌نظرانه عقیدتی- سیاسی- امنیتی موجودیت و حقوق دراویش به طور سیستماتیک مورد نفی و حذف و حمله قرار می گرفت. حسینیه‌های‌شان تخریب و هواداران‌شان مورد اذیت و آزار قرار می گرفتند. در این فاصله برخی از شخصیت ها و نیروهای فکری و سیاسی از حقوق دراویش دفاع و یا برخوردهای صورت گرفته با آنان را نقد و نفی می کردند. از جمله برخی افراد درون یا نزدیک به ساختار قدرت مانند شیخ مهدی کروبی.

این کشمکش که با مقاومت های مستمر دراویش و پایداری آنان بر عقاید و حقوق خویش همراه بود ادامه داشت تا هفته های اخیر که برخی تحریکات (و احتمالا دام گذاری های امنیتی) مانند دورخیز برای حصر یا بازداشت رهبر دراویش (یا حداقل القاء این امر به هواداران) و یا بازداشت تحریک کننده یکی از آنان به اتهام سرقت ماشین و دیگر اعمال ایذائی و عصبی کننده (مانkد حضور وسیع لباس شخصی ها و بسیجی ها با حرکات و الفاظ و رفتارهای تحریک کننده و تهاجمی)؛ به تدریج باعث خشم آنان شده و کار را به درگیری فیزیکی و نهایتا ماجرای اتوبوس و ماشین هایی که به سمت نیروهای انتظامی و امنیتی و لباس شخصی حمله کردند، کشاند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47335

پرونده ویژه «زیتون» | معامله ناکام برای توقف «صدور انقلاب»
نهضتی که سپاه شد

زیتون ـ مهسا محمدی: این روزها اگر در خبری گفته شود که قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران دستگیر و اعدام شده و اتهامش داشتن سلاح و پاسپورت جعلی در یک خانه تیمی بوده است، قاعدتا بسیاری این خبر را جعلی می‌خوانند و باور نخواهند کرد.

۳۰ سال پیش اما وزارت اطلاعات ایران با پیشتیبانی آیت‌الله خمینی، مهدی هاشمی، فرمانده نهضت‌های آزادی‌بخش، فردی که جای‌گاه فعلی قاسم سلیمانی در مقیاسی کوچکتر را داشت، بازداشت کردند و یکی از اتهامات او را داشتن «خانه تیمی» اعلام کردند؛ خانه‌ای که توسط خود وزارت اطلاعات در اختیار نهضت‌های آزادی‌بخش قرار گرفته و موضوعی مخفی نبوده است.

«صدورانقلاب» یکی از ایده ‌های سرمداران حکومت جمهوری اسلامی بود و از همین رو آیت‌الله خمینی در پیامی اعلام کرد که «ما از تمام نهضت‎های آزادی ‌بخش در سراسر جهان که در راه خدا، حق و حقیقت و آزادی مبارزه می‎کنند، پشتیبانی می‎کنیم.»

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47070

یک دم نگاه کن که چه بر باد می‌دهی!
سیدهادی طباطبایی

تأملی در بیانیه‌ی جمعی از علما در خصوص آراء سید کمال حیدری

جمعی از علمای قم گرد هم آمده‌اند و بیانیه‌ای صادر کرده‌اند و سید کمال حیدری –یکی دیگر از عالمان دینی- را به انحراف منتسب کرده و از مؤمنین «عدم توجه به این شخص» را خواسته‌اند. آن‌ها در تأیید نظر حضرات وحید خراسانی و صافی گلپایگانی چنین بیانیه‌‌ای را صادر کرده‌اند.

سید کمال حیدری از جمله فقهایی است که می‌گوید «اصلاح فهم دینی» را وجهه همّت خود ساخته و در این مسیر گام می‌نهد. وی می‌گوید که خواهان پالایش خرافات و غلو از فکر شیعی است. سخن اما اینک در مَرام و مَسلک این فقیه شیعه نیست. روی سخن با عالِمانی است که عَلَم مخالفت برافراشته‌اند و قلم تخفیف بر یک اندیشه بر می‌کشند. بیانیه را افرادی امضاء کرده‌تند که دور نیست بر جایگاه مرجعیت شیعه تکیه زده و آینده‌ی فقه شیعه به نام ایشان رقم خورَد.

این بیانیه البته نسبت به آنچه که سابقاً در حق مخالفین میرفت از مدارای بیشتری نصیب می‌بَرد. در این بیانیه تنها عدم توجه به آراء این فقیه را خواستار شده‌اند. نکته‌ی نیک دیگری هم در این بیانیه نهفته است و آن اینکه این متن، از سویه‌ی سیاسی تهی است. به یاد آوریم مواجهه‌هایی که با رأی فقهی آیت‌الله بیات زنجانی در خصوص آشامیدن به هنگام اضطرار در ماه رمضان رفت و برخی ایشان را به عدم درک صحیح از دین متهم کردند. حال آن‌که رأی آیت‌الله بیات زنجانی، مسبوق به سابقه بود. به نظر می‌رسد آن‌چه که تیر اتهام‌ها را به جانب آیت‌الله بیات زنجانی نشانه می‌رفت، بینصیب از سویه‌های سیاسی نبود. در بیانیه‌ی اخیر جمعی از مدرسینِ حوزوی اما کمتر صبغه‌ی سیاسی به چشم می‌آید. در این بیانیه در قیاس با پیش از این، با مدارای بیشتری نسبت به رقیب سخن رفته است.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47382

کشاورزان، گروه جدید معترضان
جنگ آب در ایران

زیتون-سحر نصیری: برخورد خشونت‌بار با تجمعات مسالمت‌آمیز تدبیر دیرین مقامات در جمهوری اسلامی است. این سنت چند سالی‌ست که شامل حال مردمانی که تنها راه امرار معاش‌شان کشاورزی بود نیز شده است؛ معاشی بی‌رمق که با شیوع خشکسالی و نبود مدیریت بحران ضربانش به شماره افتاده است.

دور جدید اعتراضات مردم ورزنه در شرق اصفهان از ۲۷ ام بهمن ماه سال جاری آغاز شد. کشاورزانی که دیگر کارد به استخوانشان رسیده، با تشکیل صفی از تراکتورهای خود دست به تجمع اعتراض زدند. این کشاورزان در آخرین حرکت در اقدامی نمادین پشت به خطیب نماز جمعه نشسته و شعارهایی چون «تکلیف ما معلوم شه، نماز جمعه شروع شه»، «صدا و سیمای ما ، ننگ ما ننگ ما» و «پشت به دشمن، رو به میهن» را سردادند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47383

نمایش مشکلات ایران در موزه فرانسه
بهزاد احمدی‌نیا

آقای دکتر سوابق متعددی دارد. استاد در زمینه‌های مختلف صاحب نظر هستند. این عباراتی‌ست که وقتی قرار است یک انتخاب یا انتصاب در ایران انجام شود همه‌جا می‌توان آنها را شنید؛ به‌ویژه در بخش‌های کمتر تحصیلکرده کشور ایران. چندی قبل با دوستی درباره مشکلات آپارتمانشان که در محله دروس تهران است صحبت می‌کردم و او می‌گفت که در ساختمان زن و شوهری به‌تازگی ساکن شده‌اند که در جلسه تصمیم‌گیری ساختمان هم یکدیگر را «آقای دکتر» و «خانم دکتر» صدا می‌کنند. این رویه آن‌قدر ادامه می‌یابد که مدیر ساختمان معترض می‌وشد و می‌گوید اینجا همه یا استاد دانشگاه هستند یا تحصیلات مهندسی و دکتری دارند، مشکل ما داشتن یک دکتر در ساختمان نیست، ما سرایدار می‌خواهیم، باغبان نداریم و دنبال برقکار و لوله‌کش می‌گردیم.

این‌روزها بی‌اختیار دایم یاد آقای شایان‌مهر می‌افتم. هرکجا هست، تنش سلامت و روزگار بر وفق مرادش باشد. در دوران تحصیل لیسانس جامعه‌شناسی، وقتی برای نخستین‌بار سر کلاس آمد و خود را معرفی کرد، گفت: «من دکتر نیستم، استاد هم نیستم، من را شایان‌مهر صداکنید.» افتخار این را داشتم که ۴ سال از او بیاموزم و به‌حق برترین استادی بود که من در تمام دوران‌های تحصیلم تا امروز تجربه کرده‌ام. واقعا دکتر نبود اما به‌خوبی شیوه اندیشیدن و استخراج حقیقت از واقعیت را به دانشجویانی که به‌دنبال آموختن بودند آموزش می‌داد. دایره‌المعارفی برای جامعه‌شناسی در دست تهیه داشت که نمی‌دانم تا جلد چندم چاپ شده، می‌دانم برای آن زحمات زیادی متحمل شد و هزینه‌های مختلفی برای آموختن به ایرانی‌ها پرداخت. گویی ملت ما از آموختن واهمه دارد، حکومت‌هایمان دانستن را دشمن می‌دانند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47433

«ارزش»های بی‌ارزش
محمد رهبر

دست روحانیان دیر به قدرت رسید. حضرات معتقدند که حکومتِ مباح و شرعی همان پنج سالی است که در کفِ امیرالمومنین بود و پس از آن امامان، ناکام همیشگی خلافت شدند تا سال ۱۳۵۷ که دوباره همای سعادت باز آمد و بر شانه امام خمینی نشست.

این روایت تاریخی هر چند سر تا پا خلاف است و امام و فقیه چنین پیوستگی ندارند و اگر حقی هم برای امامان شیعه مفروض بوده دخلی به فقیه شیعه پس از هزار سال ندارد، اما بهره‌ای از حقیقت هم برده و این‌که علما در کار حکومت ناشی و تازه‌کار و بی‌پیشینه‌اند.

تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، علمای شیعه تنها یک‌بار توانستند کنار تخت سلطنت بایستند و شاه را ملعبه دست خویش کرده و حکمرانی کنند و آن هم دوران شاه سلطان حسین، آخرین شاه صفوی بود که تاج از دست محمد باقر مجلسی گرفت و تا به آنجا ذوب در ولایتِ فقها شد که آرزوی علما را برآورده کرد و احکام فقهی را واجب عمومی.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47425

نقدی بر بیانیه‌ی «پانزده نفر»
محمد برقعی

بیانیه‌ای با امضای پانزده تن از مبارزان به‌نام داخل و خارج کشور، این روزها در فضای مجازی و در سطح سخن روز شده است، انگیزه طرح آن تظاهرات دی‌ماه ۹۶ در ۷۰ شهر با شعارهای تند بود. جان کلام بیانیه آن است که دوران اصلاح‌طلبی به سر آمده، مملکت در حال فروپاشی است و تنها راه نجات این حکومتِ غیرقابل اصلاح، سرنگونی آن است، پیش از آن‌که با جنگی وحشتناک تمام کشور به نابودی کشیده شود. راهکار هم یک رفراندم برای تعیین نظام کشور است و چون حکومت نشان داده که انتخاباتش مهندسی شده است، پس این کار به دست سازمان ملل باید انجام شود. این نوشته بر آن است که به بررسی این خواسته بپردازد و نشان دهد که اولا چه مقداراین خواسته از جنس خیال است و آرمان ، و چه اندازه مبتنی بر واقعیت و امکان. دوم آن‌که طرح آن تا چه اندازه مفید است یا آسیب‌رسان.

زمانی که حکومتی چنان توان سرکوب دارد که اپوزیسیون هیچ میدانی برای فعالیت ندارد و هیچ امیدی برای بسیج مردم، ناگزیر از جهان واقعی به دنیای خیال پناه می‌برد. از سویی هیچ نوری در انتهای این تونل نمی‌بیند، و هر حرکتش، حتی در آرام‌ترین شکل آن، با قدرت سرکوب می‌شود. از سوی دیگر مردم ناامید حاضر به خطرکردن بی‌حاصل نمی‌شوند. از این روی اپوزیسیون دو راه بیشتر در پیش روی خود نمی‌بیند : تسلیم و خانه‌نشینی، یا ایثار و از جان گذشتگی. نه اولی را می‌پسندد و نه در دومی امیدی می‌بیند، لذا تنها راه ادامه حیاتش، پناه بردن به جهان خیالی و دنیای موهوم است.

این تجربه را در دوران شاه و دهه پنجاه شاهد بودیم. جمعی کوچک، جانشان را برکف گذاشتند و راهی سیاهکل شدند. آن‌ها حتی تصور نمی‌کردند که روستائیان نه تنها به آنان نپیوندند، بلکه این جان برکفان آماده شهادت در راه خلق را، دستگیر کرده و به مقامات امنیتی تحویل بدهند. آنان در جهان خیالی‌شان گمان می‌کردند که ماجرای کوبا تکرار می‌شود و خلق‌ها به یاریشان می‌آیند و حکومت را سرنگون می‌کنند. گروهی دیگر، به رهبری احمدزاده‌ها، بر آن بودند با جان‌فشانیشان مردم هراسیده را به حرکت در می‌آورند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/47501