عباس؛ عکاسی که با نور می‌نوشت

زیتون- عکاس سرشناس عکس‌های آشنا از روزهای انقلاب ۵۷ ایران و یکی از اعضای مهم آژانس عکاسی مگنوم که چهره شخصیت‌های سیاسی مهمی از فیلتر دوربین او گذشته‌اند، صبح روز چهارشنبه، پنجم اردیبهشت، در پی مبارزه با بیماری سرطان در سن ۷۴ سالگی در پاریس درگذشت.

عباس عطار در «خاش» از توابع استان سیستان و بلوچستان به دنیا آمد. در ده‌سالگی به همراه خانواده‌اش از ایران مهاجرت و از سال ۱۳۴۹ پس از پایان تحصیلات‌اش در رشته ارتباطات در بریتانیا، حرفه عکاسی را آغاز کرد.

چهارده ساله بود که در انقلاب ضد استعماری الجزایر اولین عکس‌هایش را گرفت و ۲۶ ساله بود که عکس‌هایش در مجلات جهان به چاپ رسید.

از سال ۱۹۸۱ به عضویت آژانس عکس مگنوم درآمد و چهار سال بعد عضو تمام وقت این آژانس شد.

تاریخ تأسیس «مگنوم» به سال۱۹۴۷ بازمی‌گردد؛ آژانسی که توسط عکاس مشهور فرانسوی «هنری کارتیه برسون» به همراه «رابرت کاپا» و تعدادی از عکاسان جنگ جهت ثبت وقایع مختلف سیاسی و اجتماعی دنیا تشکیل شده بود.

این آژانس عکاسی، که عباس را «شهروند واقعی جهان» می‌خواند، خبر درگذشت‌اش را اینگونه منتشر کرده‌ است: «عباس، عکاسی که با نور می‌نوشت، در ۷۴ سالگی در پاریس درگذشت.»

به گزارش مجله تاریخ فرادید، عباس عطار یکی از مشهورترین چهره‌های هنری ایران در جهان به شمار می رود که عکس‌هایش از انقلاب ایران و انقلاب «بیافرا» در آفریقا تا جنگ‌ها و بحران‌های خاورمیانه، بنگلادش، ویتنام، کوبا، اتیوپی، مکزیک و شیلی و آفریقای جنوبی نام او را در عرصه عکاسی خبری مطرح کرد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49257

ترامپ و چالش برجام
مهدی نوربخش

این روزها بحث‌های زیادی پیرامون سرنوشت برجام و تصمیم دولت ترامپ برای خروج از ان ارائه می‌شود. انچه تابه‌حال مشخص است این‌ است که احتمال خروج امریکا از برجام بسیار بالاست. اما بعد از خروج از برجام، دولت ترامپ می‌تواند به اتخاذ سه سیاست روی اورد.

اول: از برجام خارج شود اما به‌دنبال ان نباشد که از مکانیزم‌های بین‌المللی برای اعمال تحریم‌ها استفاده کند. با اتخاذ این روش، دولت امریکا به اروپاییان اجازه می‌دهد که روابط تجاری و مالی خود را با ایران حفظ کنند.

روش دوم: از برجام خارج شود و به‌دنبال اعمال تحریم‌های گذشته، تحریم‌های ثانویه و تحریم‌های جدیدی از طرف دولت امریکا باشد. تحریم‌های ثانویه بیشتر متوجه کمپانی‌های اروپایی و بین‌المللی می‌شود که با ایران مراودات تجاری دارند. دولت امریکا می‌تواند این کمپانی‌ها را مشمول تحریم‌های خود کرده و بدین طریق اجازه ندهد که ایران به مراودات تجاری جهانی خود ادامه دهد. اتخاذ این روش، به اقتصاد ایران ضربات بسیار بزرگی وارد خواهد اورد.

روش سوم: در قرار داد برجام اگر یک طرف مشکلی با بندی از این قرار داد داشته و عملی مخالف با مفاد انرا مشاهده کند، می‌تواند به شورای امنیت سازمان ملل شکایت کند. اگر این شکایت در مدت یک ماه توسط شورای امنیت مورد بررسی قرار نگرفت و راه حلی برای مشکل ایجاد شده پیدا نشد، برجام بخودی خود لغو و سقوط خواهد کرد. به‌خاطر اینکه ایران تا کنون به همه مفاد قرار داد پای‌بند بوده و این پای‌بندی مورد تایید اژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای نیز قرار گرفته، آمریکا به‌سختی می‌نواند به این راه حل متوسل و در یک مجمع بین‌المللی نظیر شورای امنیت برجام را بی‌اثر کند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49275

مستند «قائم مقام»، از آغاز تا پایان
مجتبی لطفی

اول: انتخاب آیت‌اللّه منتظری به جانشینی رهبری

• مستند در این باره تنها به نحو کلی به انتخاب آیت‌الله منتظری توسط مجلس خبرگان رهبری اشاره می‌کند، اما نه از فرایند آن، تعداد اعضاء و نه آراء نام می‌برد و این نقطه عطف مهم به درستی تبیین نمی‌شود.

اینان به مذاکرات خبرگان تیر و آبانماه ۶۴ دسترسی داشته‌اند اما انگیزه نداشتند که مذاکرات مهم انجام شده را در فیلم گرچه در حد چند عبارت یا کلمه درج نمایند. البته از اظهارات آقای سیدعلی محمد دستغیب عضو وقت مجلس خبرگان دقایقی پخش می‌شود اما پیشینه گرایش مردمی به امید امت و امام و فرد دوم نظام، به چه زمانی باز می‌گردد قبل یا بعد از انقلاب؟ در خبرگان سال ۶۴ چه کسانی به دنبال این طرح و مصوبه بودند؟ مسیر این انتخاب اعم از پیشنهاد تا طرح در جلسه خبرگان، سخنان و استدلال‌های نمایندگان مخالف و موافق در باره طرح، موضوع و مصداق آن و سر انجام، انتخاب آیت‌الله منتظری چند ماه طول کشید؟ و مطالب دیگر؛ اصلا در مستند نیامده با این که این فرایند بسیار مهم بوده و کمتر در سپهر سیاسی کشور مطرح شده است. مطرح نکردن این جزییات، گرچه به نحو گزارش و چکیده، این تلقی را ایجاد می‌کند که این انتخاب به قول معروف یک شبه یا بر اساس برخی مقدمه چینی‌های سیاسی و باندی رخ داده است! چنان چه در برخی نوشته‌ها و گفته‌ها مطرح کرده‌اند. مطلب مهم دیگر در این جا عدم رضایت شخص جانشین رهبری است که تبلور آن در نامه آیت‌الله منتظری خطاب به ریاست مجلس خبرگان و نمایندگان مبنی بر توقف بحث رهبری ایشان مشهود است اما مستند حتی اشاره‌ای بدان نمی‌کند و تنها در اواخر این فصل، چند جمله‌ای از آقای اردبیلی در نماز جمعه ذکر می‌شود که به این نامه به طور مبهم اشاره دارد. و حتی به اظهارات آیت‌الله منتظری در خاطرات خویش نیز اشاره نمی‌شود که این حرکت را کار نادرستی توصیف می‌کند که هم به ضرر ایشان و هم انقلاب بوده و اصلا از نظر قانونی قائم مقامی پیش بینی نشده بود و سپس به نکته مهمی تصریح دارد که اگر امام مخالف این انتخاب بود چرا به خود من به صراحت یا با پیغام یا کنایه نفرمود؟! پس از این انتخاب، به عقیده ایشان، تنها چیزی که حادث شد ایجاد توقعات بی‌شمار برای مسئولان و جامعه بود با این که هیچ سازکاری به عنوان وظایف و اختیارات قائم مقام در قانون تعریف نشده است و تنها محدوده قدرت اجرایی که وجود دارد، تفویض برخی از اختیارات امام خمینی است که خود، به ایشان واگذار کردند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49278

پیام‌های تاریخی کروبی و رهنورد
مرتضی کاظمیان

اخبار مهم و رویدادهای گوناگون در ایران (از نرخ ارز و آسیب‌های اجتماعی گرفته تا مناسبات تهران با غرب، و از تظاهرات مختلف و اعتراض‌های کارگری گرفته تا سرکوب دراویش و کنشگران محیط زیست و زنان مخالف حجاب اجباری) چنان پرشمارند که گاه مجال مکث را بر برخی رخدادهای ویژه از شهروند پیگیر می‌ستاند.
نامه‌ی تاریخی جناب کروبی به رهبر جمهوری اسلامی (در بهمن‌ماه گذشته) و پیام مهم ایشان از حصر به بهانه انتشار کتابی با عنوان «نامه‌ها» (مجموعه نامه‌های آقای کروبی که در خارج از کشور منتشر شده)، و نیز پیام‌های مختصر ولی بسیارمهم خانم رهنورد درباره حجاب اجباری و حقوق زنان، ازجمله این رخدادهای بسیارمهم در هفته‌های اخیر بوده‌اند.
اظهارنظرهای ماندگار و بسیار مهم کروبی و رهنورد وقتی اهمیت مضاعف می‌یابد که ناظر، حصر خانگی پاگذاشته به هشتمین سال را از یاد نبرد.

پیامی که منتشر نشد!
یک پیام خواندنی و مهم شیخ صبور و سبز از درون زندان خانگی، چند ماه پیش به‌عنوان مقدمه‌ای در ابتدای کتاب «نامه‌ها»ی ایشان منتشر شد. متأسفانه متن کامل این پیام در هیچ‌کدام از پایگاه‌های اطلاع‌رسانی همدل با محصوران بازنشر نشده؛ درحالی‌که نکته‌های قابل‌تأمل و مهمی در این مکتوب کوتاه وجود دارد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49366

توهین به مقدسات» بهانه‌ای برای سرکوب مخالفان
اتهامی که بوی مرگ می‌دهد

زیتون ـ مهسا محمدی: «توهین به مقدسات اسلامی» یکی از موضوعاتی است که افراد بازداشت شده با این اتهام، در طی ۴۰ سال گذشته به شدیدترین شکل ممکن مجازات شده اند.

این افراد همچنین معمولا نسبت به سایر بازداشت‌شدگان سیاسی و عقیدتی در فضای سیاسی و رسانه‌ای داخلی و حتی خارجی حمایت کمتری دریافت می‌کنند.

از جمله این زندانیان ماهان محمدی بود که به اتهام «توهین به قران» و برخی جرم‌های دیگر به ۱۲ سال زندان محکوم شده بود اما سال‌ها پس از بازداشت گزارشی درباره او منتشر نمی‌شد تا اینکه برخی از خبرنگاران با او هم‌بند شدند و پس از آزادی در شرحش نوشتند.

آنچه که جمهوری اسلامی از آن به عنوان «توهین به مقدسات» یاد می کند اما طیف وسیعی از اعمال را شامل می‌شود. از تالیف کتاب آیات شیطانی سلمان رشدی گرفته تا تلاوت متفاوت محسن نامجو از قرآن و شوخی کاربران جوان در شبکه‌های مجازی.

از آخرین محکومیت‌های از این دست حکم ۵ ساله رییس ستاد انتخاباتی حسن روحانی در ایلام در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۴ است.

علی‌محمد محمدی، شاعر ایلامی و رئیس این ستاد، در متنی طنز‌آمیز از امام هشتم شیعیان به خاطر اینکه فقط امام «اصول‌گرایان» است و امام «اصلاح‌طلبان» نیست شکوه کرده بود.

این شعر حمله‌های فراوانی را از سوی رقبا به این فرد و ستاد روحانی در پی داشت به طوری که کمپین انتخاباتی رییس جمهوری از این فرد اعلام برائت کرد و در نهایت این شعر به محکومیت ۵ ساله وی منجر شد.

هفته پیش هم امیرحسین امیراسماعیلی، خبرنگار روزنامه جهان اقتصاد، در پی انتشار توئیتی طنزآمیز درباره امام هشتم شیعیان، با وجود پاک کردن توئیت و معذرت‌خواهی بابت انتشار آن، بازداشت شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49303

در صورت فیلتر شدن تلگرام کانال زیتون را در تام‌تام دنبال کنید:


https://tt.me/zeitoons

زیتون را در اینستاگرام دنبال کنید:


https://www.instagram.com/zeitoons/

کسری برای پرداخت،ترس از حذف
بحران جدید دولت برای پرداخت یارانه‌ها

زیتون-سحرنصیری: قانون هدفمندی یارانه‌ها که زمانی قرار بود اجرای بهتر عدالت اجتماعی و توسعه زیرساخت های اقتصادی را به ارمغان آورد، سال‌هاست خود تبدیل به یکی از چالش‌های بزرگ اقتصادی دولت شده است.

خبرگزاری ایسنا، که در تاریخ ۲۶ فروردین زمان واریز یارانه نقدی را نامشخص اعلام کرده بود، تنها یک روز بعد، از پرداخت یارانه به همه خبر داد.

کل بودجه اختصاصی امسال، تنها تامین‌کننده منابع مالی پرداخت یارانه به ۶۰ میلیون نفر از جمعیت ۷۷ میلیونی یارانه بگیران است و درهمین حال شنیده‌ها از حذف گسترده مشمولان خبر می‌دهد.

دولت در بودجه پیشنهادی سال ۹۷، بودجه هدفمندی یارانه ها را به شدت کاهش داده بود.

براساس طرح اولیه بودجه امسال، دولت قرار بود با کاهش قابل توجه بودجه ۴۸ هزار میلیاردی سال ۹۶ به مبلغ ۲۳ هزار میلیارد، حدود ۳۰ میلیون نفر را از گردونه یارانه بگیران نقدی حذف کند، رقمی که اگرچه با مخالفت مجلس مواجه شد و در نهایت به رقم ۳۷ هزار میلیارد تومان رسید اما طبق مصوبه مجلس همان مبلغ ۲۳ هزار میلیارد تومان به‌صورت یارانه نقدی و غیرنقدی پرداخت و الباقی آن در قالب سیاست کاهش فقر مطلق از طریق بهزیستی و کمیته امداد توزیع می‌شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49355

دفن دوباره یک میراث فرهنگی
رفتار قجری جمهوری اسلامی

زیتون-پریا منظر زاده: کمتر از چهار ماه پس از سردادن شعار «رضاشاه روحت شاد» در اعتراض‌های مردمی دی ماه ۱۳۹۶، جسد مومیایی شده‌ای منسوب به شاه پهلوی اول به‌طور اتفاقی سر از خاک بیرون آورد.

فارغ از تایید یا عدم تایید تعلق جسد به رضاشاه، انتشار این خبر در در بدترین زمان ممکن برای حاکمیت صورت گرفت.

به همین دلیل جسد پیدا شده، ظرف کمتر از یک هفته دوباره دفن شد؛ بدون توجه به ارزش‌هایی که تنها مومیایی موجود در تاریخ ایران می‌تواند از لحاظ میراث فرهنگی داشته باشد.

دوشنبه هفته گذشته هنگام حفاری قسمت غربی صحن عبدالعظیم حسنی یک مومیایی کشف شد.

با توجه به مکان کشف، و شباهت‌های بسیاری که به تصاویر مربوط به دفن رضاشاه موجود است، نظریه انتساب آن به نخستین پادشاه حکومت پهلوی تقویت شد.

اما نه خبری از مومیایی هست و نه واکنش رسمی به خبر کشف این مومیایی و سرنوشت آن نشان داده شد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49401

چرا زمان برای فیلترینگ تلگرام «دیر» شده است؟
طاها پارسا

در سال‌های دانشجویی، یکی از دوستانی که اکنون در یکی از کشورهای دور سفیر است، پرسید که اگر یک کامپیوتر(پی‌سی) بخرم، آیا بعدها امکان آن‌را خواهم داشت، در صورت لزوم و به ‌خاطر «نیاز» مادی، بفروشمش؟ جواب دادم: بلی امکان آن‌را خواهی داشت اما عملاً این‌کار را نخواهی کرد چون «دیر» شده است!

دیروز هم اگر برای فیلترینگ تلگرام مورد مشورت حکام جمهوری اسلامی قرار می‌گرفتم پاسخی جز این نداشتم. دلیلش را خواهم گفت.

تلگرام اگرچه تنها یک شبکه پیام‌رسان است و در بسیاری از کشورها کم‌و‌بیش ناشناخته مانده، اما این پیام‌رسان سبک و منعطف، برای خیلی‌ها در ایران، چیزی معادل اینترنت است و کانال‌ها و گروه‌های تلگرامی تمام آن‌چیزی است که آن‌ها از اینترنت می‌خوانند یا می‌خواهند.

اگر در فیس‌بوک و توییتر ایرانی، پیش از فیلترینگ، تنها شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته بودند، تلگرام میزبان یک «جامعه» مجازی کامل است و این جامعه ‌تلگرامی در ایران چیز زیادی از جامعه واقعی کم ندارد. در این جامعه چند ده‌میلیونی، کانال‌های تلگرامی نقش وب‌سایت‌ها، رسانه‌ها و فروشگاه‌ها را به خوبی عهده‌دار شده‌اند. این‌جا همه نوع شهروندی پیدا می‌شود (حتی بی‌سواد) و گروه‌های ذی‌نفع، صنفی و خانوادگی محلی برای تشکیل نشست‌ها و شب‌نشینی‌ها هستند. بسیاری از سازمان‌ها و ساختارهای بوروکراتیک هم تلگرام را محلی برای ابلاغ دستورالعمل‌ها و بخش‌نامه و اطلاع‌رسانی کرده‌اند. در ایران تلگرام محل کسب‌وکار خیلی‌ها، و بنا به برخی آمارها دو میلیون نفر، شده است(پدر و مادری را می‌شناسم که کانالی برای کودک دوساله‌شان ساخته‌اند تا لالایی‌ها و قصه‌های قبل از خواب را آنجا بگذارند و بشنود). از این لحاظ تلگرام را نمی‌توان با هیچ‌کدام از شبکه‌های اجتماعی دیگر مقایسه کرد و به گفته ظریفی این «جامعه» فقط یک دولت و واحد پولی کم دارد.

با صدور فرمان فیلتر کردن تلگرام، جامعه تلگرامی تهدید به فروپاشی شده است. در این جامعه، ارتباط‌ها، اگرچه مبتنی بر بستر اینترنت و غالبا مجازی است اما «نیاز» و بلکه نیازهایی که در این جامعه ایجاد شده‌اند، شکل گرفته‌اند و تامین شده‌اند، کاملا واقعی و عینی‌اند و برخلاف تصور و تحلیل‌های رایج، این «نیاز‌»ها چیزی فراتر از ارتباطات و رسانه و دسترسی به اطلاعات‌اند.

فیلتر کردن تلگرام، راه را برای تامین این نیاز‌های انسانی دشوار و در مواردی ناممکن می‌کند اما منجر به حذف آن‌ نیاز‌ها نمی‌شود. بر این مبنا حکومت ایران با فیلتر کردن تلگرام، یک رسانه و یک شبکه را محدود نمی‌کند بلکه گام در راه فروپاشی یک «جامعه» می‌گذارد و رو در روی نیازهای واقعی و غیرانتزاعی اعضای آن قرار می‌گیرد که چه بسا در میان نیازهای زیستی (طبقه اول هرم مازلو) آن‌ها قرار دارند؛ نیازهایی فراتر از اطلاع‌رسانی و رسانه و اخبار.

در نمونه‌ای مشابه، اگر ایرانی‌ها، علی‌رغم تمام فشارها و تهدید‌ها و قانون‌شکنی‌ها و هزینه‌ها، دست از استفاده از ماهواره نکشیدند، به این خاطر بود که استفاده از این تجهیزات و دسترسی به اطلاعات و شبکه‌های ماهواره‌ای، در ایران به یک «نیاز» زیستی تبدیل شده است، نیازی فراتر از اخبار و مسائل سیاسی.

به لحاظ فنی، «البته» فیلتر کردن تلگرام امری ممکن است و گذر از این فیلترینگ هم ناممکن نیست، (مگر این‌که ایران ارتباطش را صرفا مبتنی بر اینترانت داخلی قرار دهد و از اینترنت جهانی جدا شود) و این فیلترینگ می‌تواند عضویت در جامعه تلگرامی را با هزینه و دشواری و مشکلاتی مواجهه سازد اما نخواهد توانست آن «نیاز» یا نیاز‌های ایجاد شده را فیلتر کند. یعنی تلگرامی‌ها در شبکه‌های دیگر و شاید هم در تلگرامِ فیلتر شده این «نیاز» را تامین خواهند کرد و حکومت اگر وادار به عقب‌نشینی هم نشود، در این ‌کار«حتماً»شکست خواهد خورد، تنها به این دلیل ساده که برخلاف شبکه‌های دیگر، برای فیلترینگ تلگرام «دیر» اقدام کرد؛ دیرتر از آن‌که تلگرام ایرانی خالق و تامین‌کننده «نیاز»های اعضای جامعه خود شود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49464

‌ گروگان‌ یا قربانی درگیری سپاه و دولت؟
بازگشت و بازداشت دوتابعیتی‌ها

زیتون-سحرنصیری: در طول چهل سال گذشته رویکرد جمهوری اسلامی نسبت به شهروندان دوتابعیتی و یا تحصیل‌کردگان خارج از کشور، همواره توام با نگاه امنیتی بوده است.

در آخرین مورد، مشخص شده که ارس امیری، فعال فرهنگی و دانشجوی ۳۲ ساله کارشناسی ارشد در دانشگاه کینگستون بریتانیا که هم‌زمان در شورای فرهنگی بریتانیا کار می‌کرده، از ۵۰ روز پیش در بازداشت است.

محسن عمرانی، پسر خاله خانم امیری، این موضوع را اعلام کرده و گفته که خانواده او پیش از این امیدوار بودند که با اعلام نکردن این خبر، موضوع حل شود.

خانم امیری در برگزاری نمایشگاه، فستیوال فیلم و فستیوال‌های فرهنگی-هنری بین ایران و بریتانیا همکاری داشته که «یادِ آینده: هنر پساانقلابی درایران»، «صبحانه در تهران: زنان در ایران معاصر» از جمله آن‌هاست؛ نمایشگاه‌هایی که با هماهنگی با وزارت ارشاد ایران در انگلیس برگزار شده است.

عباس عدالت دیگر شهروند دوتابعیتی است که علی‌رغم تامین وثیقه از ۲۶ فروردین ماه در بازداشت اطلاعات سپاه است.

وی که استاد دانشگاه امپریال کالج لندن است، با مرکز بررسی استراتژیک نهاد ریاست جمهوری نیز همکاری می‌کرد، و همچنین موسس کمپین «ضدتحریم و مداخله نظامی امریکا در ایران» بود.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49520

نقش ایران در سوریه؛ قاب‌ها و نقاب‌ها
محمدجواد اکبرین

بارها خوانده و شنیده‌ایم که فاجعه سوریه، تجربه‌ای شگفت در جنگ روایت‌هاست؛ زیرا دو قطب جنگ (که با همه‌ی تنوع و تکثرشان زیر دو پرچم موافقان و مخالفان بشار أسد شناخته می‌شوند) بیش از هفت سال فرصت یافته‌اند تا جهان را چنان گیج کنند که دیگر کسی قدرت یا جرأت تشخیص «روایتِ حقیقی» را نداشته باشد؛ و سؤال نخست همین جا شکل می‌گیرد: «روایت حقیقی چیست؟» چه کسی می‌تواند به یکی از دو سوی ماجرا به عنوان «راوی حقیقت» اعتماد کند؟ به گمانم می‌توان بی‌درنگ به این پرسش پاسخ داد که: هیچکس نمی‌تواند؛ زیرا حتی شاهدانِ واقعیت نیز در گواهی بر آنچه دیده‌اند مصون از پیش‌داوری‌ها و فرضیه‌ها نیستند چه رسد به انبوه خبرنگارانی که در فقدان امنیت نتوانسته‌اند مستقیم در معرکه حاضر باشند و ناچار از راه دور به داده‌های طرف‌های درگیر اعتماد یا استناد کرده‌اند یا برداشت‌های‌شان را از ویدئوها و تصاویر ارسالی، به مخاطب منتقل کرده‌اند.

اما آیا می‌توان سؤال نخست را تغییر داد و پرسید: «کدام روایت، حتما روایت حقیقی نیست؟» به عبارت دیگر آیا می‌توان روایتی را نشان داد و با اطمینان گفت که این روایت نسبتی با حقیقتِ آنچه بر سوریه گذشت ندارد؟
بگذارید برای پاسخ به این پرسش، صورتی فرضی را تصور کنیم: فرض کنید مخالفان أسد روایتی از معرکه دارند که از قضا با داده‌های طرف مقابل‌شان قابل جمع است و هم‌پوشانی دارد. مثلا دو طرف با همه‌ی اختلاف‌شان، بر سر یک روایت اتفاق نظر دارند و هر دو، قطعات یک پازل را تکمیل می‌کنند و به مخاطبِ مستقل این امکان را می‌دهند که این روایتِ اجماعی را بدون تردید باور کند. ناگهان کسانی از راه می‌رسند که تمام تمرکزشان را بر حمله به همان روایتی می‌گذارند که دو طرفِ جنگ بر سر آن اتفاق نظر دارند! و باز فرض کنید این قدم‌های نورسیده مدعی باشند که نه در جبهه أسد می‌جنگند و نه در جبهه‌ی مخالف او! گویی بالای خاکریزِ میانِ دوسوی جنگ در حال قدم‌زدن هستند و به پیک‌نیک آمده‌اند. مهم نیست که نتیجه‌ی حضور توریستی‌شان در تحلیل سوریه به سود کدام طرف تمام می‌شود؛ مهم و عجیب این است که درست به روایتی حمله‌ور می‌شوند که هر دو طرفِ جنگ بر درستیِ آن شهادت داده‌اند! اینجاست که می‌توان با اطمینان گفت روایتِ آنها نسبتی با حقیقت ندارد و گویا با اهداف و أغراض دیگری، و در خوشبینانه‌ترین صورت، «اشتباهی» این منطقه را برای پیک‌نیک برگزیده‌اند! سوال: آیا این «صورتِ فرضی» واقعیت دارد؟

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49557

روحانی و آخرالزمان ایرانی
محمد رهبر

هنوز یکسال از انتخاب دوباره روحانی نگذشته که دولت به گل نشسته است. برجام هسته‌ای که قرار بود درهای اقتصادی را بگشاید و سرمایه‌های خارجی را به ایران بکشاند، زیر دست و پای ترامپ، جان داده است و اگر در همین اردیبهشت‌ماه، آمریکا از برجام خارج شود، می‌توان پیش‌بینی کرد که نه تنها همه امیدها به تعامل اقتصادی با دنیا بر باد رفته، بلکه باید منتظر بود تا تحریم‌های تازه بازگردند.

حسن روحانی با متلاشی شدن برجام، یگانه نقش بازیگری‌اش در سیاست خارجی را از دست می‌دهد و عملا هر آنچه در ارتباط با دنیاست را به سپاه و بیت و اکبر ولایتی واگذار می‌کند. این اتفاق همین حالا هم برای محمدجواد ظریف رخ داده و وزیر خارجه، سیاهی لشگری شده و خاصیتش تزئین مجالس.

حسن روحانی به مانند کسی است که آخرین سکه‌های سرمایه را قمار کرد، در آستانه انتخابات بارها به رهبری طعنه زد، سپاه پاسداران را دولت با تفنگ خواند، وعده رفع حصر داد و رای‌دهندگان را امیدوار کرد به تحولی بزرگ و پس از پیروزی و با اولین فشار و بازداشت برادرش پا پس کشید و کابینه‌ای خنثی و محافظه‌کار چید و سکوتی ممتد کرد.

اینک اگر که دوباره شعار دهد و حتی ارتش را بر سر سپاه بکوبد که فرماندهانش در فساد اقتصادی نقش ندارند، چندان شوقی نخواهد آفرید. گو اینکه سلامت نظامیان به تقوا نیست که به مهار و افسار اهل سیاست است و اگر نبود بی‌اعتمادی نظام اسلامی به ارتشی که بنیانش را پهلوی نهاده، ارتش هم سپاه می‌شد.

وضعیت داخلی دولت روحانی نیز به همان پریشانی اوضاع خارجی است. رکود اقتصادی و تورمی که ممکن است یک‌باره اوج بگیرد. خیل عظیم بیکاران و حاشیه‌نشینان و از همه بدتر بحران آب که نزاع‌های منطقه‌ای برانگیخته و ممکن است به تنش‌های قومی منجر شود، دولت را فلج کرده است.

شاید بتوان گفت هیچ دولتی در ایران تا کنون چنین آویزانِ شرایط بیرونی نبوده است. کابینه روحانی کشتی بی‌لنگری است که با هر موجی به سمتی می‌رود و سکان از دست کشتی‌بان در رفته است. دولت در شرایط امتناع برنامه‌ریزی است و نه با تغییر کابینه این بی‌عملی که بر ناتوانی استوار است رفع و رجوع می‌شود و نه دیگر با امتیاز دهی به بیت رهبری و سپاه، امتیازی در کار است.

دولت به عارضه‌ای در حکومت تبدیل شده و بی‌هیچ کودتایی از عرصه تصمیم‌گیری کشور حذف شده است. نمونه فیلترینگ تلگرام که با امضای یک قاضی دون‌پایه عملی شد، و روحانی بعد چند روز به پستی اینستاگرامی و یکی دو هشتگ رمزی بسنده کرده، نشان داد که قدرت جای دیگری است و امضایی ناشناس می‌تواند همه وعده‌های ریس‌جمهوری که قرار بود پاسدار آزادی‌های مدنی باشد را بر باد دهد.

به یاد آوریم که در تعرض مامور نیروی انتظامی به زنی بی‌حجاب، نیروی انتظامی پیگیری وزیر کشور را به پشیزی نگرفت و نه تنها مامور خاطی را توبیخ نکرد که در دهن کجی آشکار، پلیس ضارب تشویق هم شد.

دولت روحانی در حال هضم‌شدن در دستگاه هاضمه عظیم حکومت است، حتی دست و پا هم نمی‌زند و بدتر اینکه با علم به اینکه راهبردهای حاکمیت و ماجراجویی‌های منطقه‌ای ممکن است شعله جنگی بی‌حاصل و بی‌معنا با اسرائیل را فروزان کند، همان سیاست‌های خانمان برانداز را پی می‌گیرد و پژواک می‌دهد.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49584

ثروتی که از خمین به جماران رسید
از احمدِ«ملّاک» تا احمد خمینی

زیتون-احسان مهرابی: مراسم عمامه‌گذاری احمد خمینی، فرزند حسن خمینی، بازتاب‌های گسترده‌ای داشته و برخی از هواداران آیت‌الله خامنه‌ای با انتقاد از «اشرافی» بودن این مراسم، او را توصیه به تبعیت از «ساده‌زیستی» آیت‌الله خمینی کرده‌اند.

به‌نظر می‌رسد «ساده‌زیستی» آیت‌الله خمینی اما افسانه‌ای بوده که پس از انقلاب ۵۷ توسط رسانه‌های رسمی و نزدیکان او تبلیغ شده و به همین دلیل درباره ثروت او و خانواده‌اش و ملّاک بودن آنان نیز کمتر سخن گفته شده است.

در این میان اکبر هاشمی رفسنجانی و خانواده‌اش از زاویه‌ای متفاوت درباره وضع مالی و زندگی آیت‌الله خمینی سخن گفته‌اند؛ شاید به این دلیل که آنان بیشتر از همه مورد انتقادها درباره رفتار «اشرافی» بوده‌اند و می‌خواسته‌اند نشان دهند که زندگی همه مقامات جمهوری اسلامی حتی آیت‌الله خمینی مانند آنان بوده است.

پدربزرگ و پدر آیت‌الله خمینی از ملاکان بزرگ خمین بودند و براساس کتاب‌های نوشته‌شده در موسسه تنظیم و نشر آثار آیت‌الله خمینی برای خود «عده و عده ای» داشته اند.

این سخنان اما پر بیراه هم نیست. پدربزرگ و پدر آیت‌الله خمینی از ملّاکان بزرگ خمین بودند و براساس کتاب‌ها و مقالات منتشر شده توسط موسسه تنظیم و نشر آثار آیت‌الله خمینی برای خود «عده و عده‌ای» داشته اند.

براساس این روایت‌ها، سید احمد، پدربزرگ آیت‌الله خمینی، در فروردین ۱۲۱۸ هجری شمسی به «درجه‌ای از ثروت رسید که توانست یکی از زیباترین و بهترین بناهای مسکونی در محله رازی خمین را از یکی از خوانین به مبلغ یک صد تومان خریداری کند».

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49568

یک‌شنبه روز موعود برای پاسخ دولت به معترضان
مرزها و مغازه‌هایی که بسته ماند

زیتون ـ مهسا محمدی: در آذر ماه سال گذشته زمانی که وزیر کشور از مصوبه هیئت دولت برای «متوقف شدن کولبری» و ایجاد بازارچه‌های مرزی خبر داد، هم‌زمان تاکید کرد که این تصمیم «آثار اجتماعی و امنیتی در پی خواهد داشت.»

با اجرای این مصوبه آثار مستقیم آن بر معیشت مردم مرزنشین آشکار شد و عواقب امنیتی و تنش‌زای آن هم طبق پیش‌بینی وزیر بروز کرد.

مردم منطقه در اعتراض به وضعیت موجود در خیابان‎های شهر اعتصاب کردند و تعداد قابل توجهی از کولبران و کاسبکاران امروز برای ۲۱ امین روز متوالی در خیابان‌ها برسفره خالی نشستند.

براساس گزارش وب‌سایت‌ها تاکنون حداقل ۳۰ نفر از معترضان بازداشت شده‌اند و ماموران نیروی انتظامی در روزهای اخیر تلاش کردند تا «با تهدید و ارعاب» مغازه‌داران را وادار به پایان اعتصاب کنند.

اعتصاب در بانه زمانی شکل جدی‌تری به خود گرفت که مغازه‌داران و کاسبکارن این شهرها هم که خریدار کالاهای کولبران بودند، از آنجایی به گفته خودشان دیگر نه چیزی برای فروش دارند و نه مشتری‌ای برای خرید، مغازه‌هایشان را بستند و در معابر چادر زدند و خواستار آن شدند که دولت فکری به حال‌شان بکند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49628

مهارناپذیری «پروزیومر»‌های سیاسی-اجتماعی
نصرالله لشنی

در اقتصاد -به‌خصوص در حوزه‌ی بازاریابی- اصطلاحی هست که نسبتاً جدید و از ترکیب واژگان «تولیدکننده» و «مصرف‌کننده» ساخته شده است. برای اصطلاح prosumer که از ترکیب واژگان producer و consumer ساخته شده است، متاسفانه معادل فارسی وجود ندارد (یا حداقل اینجانب ندیده‌ام)، لذا به طور موقت در این نوشته از همان واژه‌‌ی «پروزیومر» استفاده می‌کنم تا مترجمین و متخصصین واژه‌ای مناسب را پیشنهاد دهند و همگان به کار بریم.

مارشال مک‌لوهان و بارینگتون نیتت در کتاب Take today پیشنهاد دادند که با رشد تکنولوژی،‌ مصرف‌کنندگان در فرآیند تولید شرکت کنند. بنابرهمین ایده و پیشنهاد، الوین تافلر در کتاب موج سوم به طرح بحث پروزیومر (prosumer) می‌پردازد و با ذکر نمونه‌ها و مصداق‌هایی نشان می‌دهد که چگونه مصرف‌کنندگان وارد فرآیند تولید شده و تبدیل به پروزیومر شده‌اند. تافلر در کتاب خود تاریخ انسانی را به سه موج تقسیم می‌کند؛ موج اول را عصر کشاورزی می‌داند که در آن زمین مهم‌ترین سرمایه برای کشاورز است و تولیدکننده، خود مصرف‌کننده نیز هست و در واقع برای مصرف خود، تولید می‌کند. مبادلات اقتصادی عمدتاً پایاپای بوده و هنوز بازار به شکل جدی، گسترده و عمیق آن شکل نگرفته است. موج دوم، عصر صنعتی شدن است که در پی انقلاب صنعتی در انگلستان و دیگر کشورهای اروپایی ظاهر شد. در این عصر، اصلی‌ترین سرمایه، ماشین‌آلات و کارخانجات هستند. بازار اگرچه وجود داشته، اما، در شکل بسیار گسترده و عمیق، در تمام دنیا شکل می‌گیرد و همه‌ی اجزای نظام‌های اقتصادی دنیا – اعم از سرمایه‌داری و سوسیالیستی و … – را متاثر می‌کند. در این عصر، تولید انبوه واقعیت عینی می‌یابد و تولید می‌کنند تا محصولات خویش را در بازار عرضه کنند. هدف اصلی کسب بیشترین سود از طریق پایین آوردن هزینه‌ی تولید است. هر روز بر تعداد محصولات جدید و کیفیت آنها افزوده می‌شود و تولیدکنندگان حرف اول و آخر را می‌زنند و …

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49638

هواداران عزیز بشار اسد: قهرمان شما یک جنایتکار جنگی است
مهدی حسن | ترجمه: بهداد بردبار


ببخشید که مزاحم شما می‌شوم. می‌دانم که مشغول متقاعد ساختن خودتان و بقیه هستید که قهرمان شما نمی‌توانسته از سلاح شیمیایی استفاده کرده باشد و کشته شدن هفتاد نفر در شهر دوما که تحت کنترل شورشیان است در تاریخ هفتم آپریل نمی‌توانسته کار بشار اسد باشد.

رابرت فیسک روزنامه‌نگار انگلیسی از این شهر دیدار کرده و با یک دکتر مرموز مصاحبه کرده است. در گفتگویی که با این دکتر صورت گرفته او حملات شیمیایی را انکار کرده. شاید او راست می‌گوید، شاید صدها شاهد و نجات‌یافته این حملات همگی هنرپیشه باشند.

یک‌سال پیش از این هم شاید اسد از گاز سارین در حمله به شهر خان شیخون که تحت کنترل شورشیان بود، استفاده نکرده باشد. تحقیقات مشترک سازمان ملل و سازمان منع سلاح‌های شیمیایی شواهد بدون خطایی یافت که حملات کار نیروهای اسد بوده. ناظران حقوق بشر [۱] و هانس بلیکس همچنین اعلام کردند که احتمالا حملات کار نیروهای اسد است. شاید همه این گروه‌ها اشتباه می‌کنند و یا همه اینها از سازمان اطلاعات آمریکا سیا پول گرفته‌اند.

نکته من این است. این موضوع چه اهمیتی دارد؟ جدا، برای چه کسی مهم است؟ این که بشار اسد در ماه گذشته یا سال گذشته از تسلیحات شیمیایی استفاده کرده برای رهبران آمریکا، انگلیس و فرانسه که حملات هوایی غیرقانونی و بی‌هدف را علیه رژیم اسد ترتیب دادند.

به هر حال این موارد واقعیت را تغییر نمی‌دهد که اسد رییس‌جمهور مادام‌العمر سوریه یک هیولا است که در نقض حقوق بشر، جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت به طور گسترده نقش داشته است

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49646

سقوط و فاجعه در راه است
حمید آصفی

با وجود شرایط بین‌المللی و منطقه‌ای و وضعیت اقتصادی و تحریم‌هایی که آمریکا به‌زودی علیه ایران وضع می‌کند، حتی اگر از برجام هم بیرون نیاید، شرایط اقتصادی-اجتماعی ایران بسیار وخیم و شکننده می‌شود. اتحادیه اروپا در مواضع اخیر خود گفته‌ است که به خاطر موشک‌سازی، مداخلات منطقه‌ای و نقض حقوق بشر در ایران مجبورند تحریم‌هایی را وضع کنند. عمده مسئله هم بحث خزانه‌داری آمریکا است که اگر بخواهد مجازات‌هایش را اعمال کند، عملاً نظام بانکی و نقل و انتقالات ایران و فروش نفت دچار بن‌بست می‌شود. حتی اگر اتحادیه اروپا اعلام کند که در تحریم کنار آمریکا نیست، موضوع اصلی این است که عمده منابع و صنایع در دست شرکت‌های خصوصی و فراملیتی هستند و منابع و صنایع عمده در دست دولت‌های جهان سرمایه‌داری نیست. شرکت‌های خصوصی از ترس مجازات نمی‌توانند با ایران مبادله و مراوده داشته باشند. در این شرایط ایران به دکترین منسوخ و شکست‌خورده گرایش به شرق (روسیه-چین) روی آورده است. در اینجا چند نکته را درباره چین و روسیه مطرح می‌کنیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49720

یک محتوای واحد در «خوک» و «عصبانی نیستم»
نمایش ناامیدی بر پرده سینماهای ایران

زیتون-پریا منظرزاده :خستگی و ناامیدی نخبگان و به خصوص هنرمندان ایرانی در فیلم هایی که این روزها در سینمای ایران اکران می‌شود انعکاس یافته است.

دو فیلم «خوک» و «عصبانی نیستم» بارزترین نمونه‌های این فیلم‌ها هستند که با نام‌های متفاوت، نوعی بیان جدید را در سینمای ایران حکایت می‌کنند.

یکی از مهم‌‌‌ترین اخبار حوزه سینما در ماه‌های اخیر، صدور مجوز اکران فیلم «عصبانی نیستم» بیش از چهار سال بعد از تولید آن است.

فیلم، انتقادی شدید به هشت سال ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و اتفاقاتی است که در این دوران بر هنرمندان و دانشگاهیان گذشته است.

شخصیت اصلی فیلم دانشجویی ستاره‌دار است؛ هم به این دلیل که به‌خاطر مشکلات سیاسی از تحصیل محروم شده و هم اینکه عاشق دختری به نام ستاره است.

فیلم سعی دارد به گستره وسیعی از مسائل بپردازد که از بیکاری جوانان و روابط ازهم‌گسیخته میان فردی، تا نقد فضای دانشگاهی، مسائل کردها و تحریم‌های اقتصادی ایران را شامل می‌شود.

اما آنچه بیش از همه، در آن موفق است، نمایش خشونت در زندگی روزمره و بیماران اعصاب و روانی است که بدون آنکه درمان مناسبی دریافت کنند در کنار سایرین زندگی می‌کنند.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/49702