پیرمردی با کفش‌های ورزشی
احمد علوی

هنوز به دوران پایانی دبیرستان نرسیده بودم که در کتاب‌خانه ای در شهرمان با نام «مهندس مهدی بازرگان» و «شرکت انتشار» آشنا شدم. این کتاب‌خانه از سوی مسئولان انجمن حجتیه در شهر کوچک ما اداره می‌شد. در آن زمان گفتگو در خصوص رابطه «دین» و «دانش» موضوع روز بود. به گمانم نخستین اثر بازرگان که مورد مطالعه قرار دادم «کار در اسلام» او بود. همین انگیزه‌ای شد تا کتاب‌های او را نه یک بار بلکه به کرات خواندم. اما کار به اینجا متوقف نشد و مطالعه سایر کتبی که از سوی «شرکت انتشار» منتشر می‌شد را در بر گرفت. بعدا با «یدالله سحابی» و «خلقت انسان» او «سید محمود طالقانی» آنگونه بروی جلد «پرتوی از قرآن» آمده بود آشنا شدم.

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59756

اعترافات! از شهرام امیری تا اسماعیل بخشی و سپیده قلیان

یک هفته پس از آن‌که مرحوم «شهرام امیری» که ایران عنوان «دانشمند هسته‌ای ربوده شده» را به او داده بود و جریان پخش ویدئوهای متناقض او در شبکه اجتماعی »یوتیوب» پرسروصدا شد و نهایتا به ایران بازگشت و در فرودگاه امام خمینی با تاج گلی بر گردن مورد استقبال سخنگوی وقت امور خارجه قرار گرفت، صداوسیما، او را به تلوزیون دعوت کرد و او مقابل دوربین تلوزیونی حرف‌های زد و ادعاهایی مطرح کرد که تاییدکننده یک سوی ویدئوهای منتشرشده او بود؛ تکرار همان حرف‌ها که دزدیده شده و پس از یکسال، موفق به فریب سیستم اطلاعاتی آمریکا شده و در آمریکا دارد آن ویدئوها را ضبط و پخش می‌کند.

ویدئوهای که طرف آمریکایی منتشرکرد، خلاف این ادعا بود، و ضمن این‌که اصل ربوده‌شدن را رد می‌کرد، اعلام می‌شد که او با علاقه و درخواست خودش به آمریکا رفته و پس از مدتی، علاقه‌مند به بازگشت ایران شده و آمریکا هیچ علاقه‌ای به نگه‌داری او نداشته که اکنون فریب او را خورده باشد.

وی خود را به سفارت «پاکستان» (مدافع منافع ایران در آمریکا) رسانده و از آن‌جا راهی ایران شده بود.

«امیری» در نشست تلوزیونی خود ادعا کرد که اطلاعات ذی‌قیمتی هم از سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا به دست آورده و حاکمیت جمهوری اسلامی با وقاحت و حقارت تمام، شماره شهربانی دو خودرو را به عنوان اطلاعات ذی‌قیمت شهرام امیری معرفی و اعلام کرد؛ حرفی که مرغ پخته را به خنده وامی‌داشت.
https://tinyurl.com/y7rbl5wq

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59807

آیا قاتلِ امام علی «شکنجه» شد؟
حسن یوسفی اشکوری

اخیرا در برنامه «به عبارت دیگر» تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی پیرامون شکنجه در جمهوری اسلامی، آقای ایرج مصداقی در گفتگو با آقای عنایت فانی اشاره‌ای به چگونگی مجازات ابن‌ ملجم مرادی ضارب و در نهایت قاتل امام علی بن ابی‌طالب به روایاتی اشاره کردند که در برخی منابع آمده است. هرچند خود ایشان نیز به درستی به تناقض نهفته در متن روایات منقول اشاره کردند، ولی در این نوشتار کوتاه، به تناسب بحث «شکنجه» که این روزها به‌حق حساسیت به آن افزونی گرفته، در این باب شرحی می آورم بدان امید که در حد خود روشنگر باشد و مفید.

مسئله قابل ذکر ماجرای فرجام کار ابن ملجم و چگونگی قصاص اوست. در چهارچوب سنت ها و قواعد آن روزگار آنچه طبیعی و مسلم می نماید اجرای حکم قصاص نفس در مورد ابن ملجم به عنوان قاتل است. او بدون هیچ دلیل موجهی انسانی را ترور کرده و به قتل رسانده و در این کار طبق قواعد شرعی رایج مرتکب دو جرم شده است. یکی ترور (= فتک و اغتیال) که شرعا حرام است و دیگر قتل «نفس محترمه» که باز حرام قطعی است (مائده، ۳۲) و مرتکب آن در خور مجازات قصاص نفس که البته ولی دم مختار است عفو کند و یا دیه بستاند و یا قصاص کند. افزون برآن، ترور سیاسی هم رخ داده که خود جرمی دیگر است که البته تصمیم گیری درباره آن بر عهده حکومت است.
https://tinyurl.com/y92pywvt

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59816

تهمت در خدمتِ قدرت
سروش دباغ

پخش مستندِ اخیر «بهتان برای حفظ نظام»، ساخته حسین باستانی در تلویزیون «بی بی سی فارسی» با واکنش‌های متعددی مواجه شد.[۱] لبّ این مستند که در آن با برخی از نواندیشان دینی معاصر نیز گفتگو شده، تبیین و موجّه کردنِ این امر است که طی چهار دهه اخیر، برای حفظ قدرت، بهتان زدن و دروغ بستن و پرونده ساختن برای منتقدان نظام روا انگاشته شده و وسیعا به کار رفته است. اسلام‌ پژوهان شرکت کننده در این مستند، به درستی نشان داده‌اند که آبروی منتقد نظام، به نزد برخی از حضرات اندک حرمت و اعتباری ندارد و در موعد مقتضی می توان آن را پایمال کرد. مع الأسف، در این میان، فتوای برخی از فقها مبنی بر روا بودن «مباهته»، تیغ به کف زنگیان مست داده و ایشان را در بسط و به کار بستنِ فقه بریده از اخلاق، مجهزتر و مصمم‌تر و گشاده‌دست‌تر کرده است.[۲]

حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه «کیهان»، از کسانی است که نامش در این مستند چند بار ذکر شده است. اخیراً ایشان در مقام پاسخ‌گویی برآمده و با سایت امنیتیِ «خبرگزاری تسنیم» مصاحبه کرده است.[۳] قصه پر غصه دروغ بستن‌ها و بهتان زدن‌ها و پرونده‌سازی‌های درازآهنگ شریعتمداری، شهره عام و خاص است. بنای تکرار آنها را در این نوشتار ندارم، بلکه برآنم تا به مصداقِ

خواجه پندارد که طاعت می‌کُنَد / بی‌خبر از معصیت جان می‌کَنَد

توضیح دهم که شریعتمدارییِ به تعبیر جناب مهاجرانی، «بازجوی سابق»، «پرونده ساز» و «پرونده ‌دار»، در این پاسخ‌گویی نتوانسته و نکوشیده تا مراعاتِ مقام کند و دست کم در این چند دقیقه سخنانش مشحون از دروغ و گزافه نباشد؛‌ بلکه بر سر شاخ نشسته و بن بریده است.
https://tinyurl.com/ybfbdply

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59863

داوری مجلس از تجاوز به موکلِ ملکانی
تخلف یا جنایت

زیتون ـ محمدرضا سرداری: پرونده مرگ مشکوک زهرا نویدپور از اهالی شهر ملکان که پیشتر با انتشار دو ویدئو سلمان خدادادی نماینده ملکان را به تجاوز به خویش متهم کرده بود، وارد مرحله تازه‌ای شده است.

حجت الاسلام علیرضا سلیمی، عضو هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان مجلس در حاشیه جلسه علنی سه‌شنبه ۲ بهمن با اشاره به نشست صبح امروز این هیئت، گفت اصالت فایل صوتی که در فضای مجازی درباره این نماینده منتشر شده برای هیئت مشخص نیست و در حال پیگیری این موضوع است.

نماینده محلات همچنان افزوده است مدرکی هم به دست کمیسیون رسیده است که این خانم قصد اخاذی از نماینده ملکان داشته است: «وی به خدادادی اعلام کرده باید ۵۰۰ میلیون به حساب من واریز کنید که اگر این کار را انجام ندهید آبرویت را خواهم برد. ما برای این موضوع سند داریم. اظهارات این خانم جای شک و شبه دارد که باید مورد بررسی قرار گیرد.»
https://tinyurl.com/y8rxtus7

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59858

پرونده ویژه | ۴۰سالگی یک انقلاب
انقلابِ حجاب، از هما دارابی تا ویدا موحد

زیتون ـ آرش فروغی : خیابان انقلاب ـ هفدهم اسفند ۱۳۵۷ در خیابانی که به واسطه مبارزات و انقلاب تازه به بار نشسته علیه نظام سلطنتی «انقلاب» نام گرفته، تظاهراتی تازه در جریان است. بیشتر تظاهرکنندگان را زنان تشکیل می‌دهند. دخترانی با کت و شلوار جین، زنانی با لباس فرم ادارات و گروهی با روسری یا چادر و در پی مخالفت با اولین احکام حکومتی. زنان شعار می‎دهند: «آزادی جهانیست – نه شرقی ست نه غربی ست ، ما انقلاب نکردیم تا به عقب برگردیم»

مصاحبه‌کننده‌ی اروپایی در حال مصاحبه با زنی میانسال با چادر مشکی است. از وی درباره علت حضورش در این تظاهرات می‌پرسد. زن چادرش را جا به جا می‌کند و می‌گوید: «ما برای آزادی مردم جنگیدیم، ما برای آزادی رفتیم چه با چادر چه بی چادر شهید دادیم. الان هم برای آزادی خودمون [می‌جنگیم] اگر آقای خمینی بخواد ادامه بده، من که یک مسلمون اصلم برمی‌گردم از دینم و میرم بیرون».

زن دیگری با چادر گلدار حرفهایش را قطع می‌کند و می‌گوید: « ما آزادی مساوی می‌خوایم با مردا، بچه‌هامون درس خوندن میخوان آزاد باشند اگر اینجور باشه ما کافر می‌شیم، کافر[بودن] بهتر از این زندگیه» در ادامه هر دو شروع به توصیف وضعیت و شرایط به وجود آمده برای دخترهایشان در این مدت می‌کنند، از اعمال محدودیت‌ها تا ضرب و شتم‌‌ها.
https://tinyurl.com/yd56lnja

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59627

ارائه طرحی برای اختصاص روزانه یک لیتر بنزین به هر ایرانی
چرا بنزینِ گران بهتر است

زیتون ـ جلیل فقیهی: مجلس در صدد تصویب طرحی است که به هر فرد ایرانی، روزانه معادل یک لیتر بنزین به قیمت سال ۱۳۹۷ اختصاص دهد. قیمت بنزین خارج از این سهمیه بر مبنای ۹۰ درصد قیمت فوب خلیج فارس (بین ۳ تا ۴ هزار تومان) محاسبه خواهد شد.
در صورت عدم مصرف سهمیه سوخت، هر فرد می‌تواند اعتبار خود را به افراد دیگری بفروشد. در غیر این صورت، در انتهای هر ماه اعتبار باقی‌مانده به شرکت ملی پالایش و پخش واگذار و معادل ریالی آن در کارت‌های بانکی واریز می‌شود. این طرح می‌تواند اقدام بسیار مهمی در راستای حرکت به سمت عادلانه‌تر شدن توزیع یارانه‌ها باشد.

چه نیازی به اصلاح سیستم قیمت‌گذاری بنزین است؟

داستان بنزین یکی از پر آب چشم‌ترین داستان‌های اقتصاد ایران است. به گفته مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت، اقتصاد ایران سالانه حدود ۴۵ میلیارد دلار بابت یارانه انرژی هزینه می‌کند. این میزان یارانه بیشترین میزان در بین تمام کشورهای جهان است؛ حتی بیشتر از کشور چین با جمعیتی حدود ۲۰ برابر جمعیت ایران.

یارانه بنزین بخش بزرگی از این پول را می‌بلعد. به گفته سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه، سالانه حدود ۲۱۵ هزار میلیارد تومان یارانه به بنزین تعلق می‌گیرد. بزرگی این عدد آنجایی بیشتر خودنمایی می‌کند که آن را با دیگر عددهای بودجه مقایسه کنیم: به عنوان مثال، کل بودجه عمرانی سال آینده کشور حدود ۶۲ هزار میلیارد تومان است؛ یعنی میزان یارانه‌ای که تنها به بنزین اختصاص می‌یابد بیشتر از ۳ برابر مجموع بودجه عمرانی کل کشور است.

مهمترین دلیل بزرگ بودن رقم یارانه‌های انرژی در ایران، ارزانی فوق‌العاده آن (مخصوصا بنزین و گازوئیل) در قیاس با کشورهای دیگر دنیاست و نه مثلا مصرف زیاد آن در کشور.
https://tinyurl.com/y7bg7fbu

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59932

باز هم موضوع‌گیری‌های شتاب‌زده و نسجیده در سیاست خارجی

فارغ از این‌که نتیجه قیام عمومی مردم ونزوئلا بر علیه رئیس‌جمهور بی‌سواد و دیکتاتور این کشور چه خواهد شد، شتاب‌زدگی در موضع‌گیری له یا علیه هریک از طرفین، نشان‌دهنده فقدان درایت سیاسی و دیسیپلین دیپلماتیک است. فرقی نمی‌کند این شتاب‌زدگی از طرف آمریکا و بر علیه مادوره باشد، یا از طرف ایران و به نفع مادوره.

اما چه بخواهیم و چه نخواهیم، آمریکا یکی از کشورهای دارای حق وتو در سازمان ملل، و صاحب یکی از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین اقتصاد‌های دنیاست، و نتیجه خیزش عمومی در ونزوئلا، اگر بر خلاف موضع‌گیری آمریکا هم تمام شود، قطعنا زیانی نه در عرصه دیپلماتیک و نه در عرصه اقتصادی متوجه این کشور نمی‌کند.

حتی می‌شود احتمال داد؛ این موضع‌گیری یکی از پاز‌ل‌های بازیی است که خود آمریکا طراحی کرده و اکنون باید این نقش را بر اساس «تئوری بازی‌ها» و بازیی که خود طراح آن ‌است بازی کند.
https://tinyurl.com/y78b2haa

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59970

ادامه تلاش مخالفان «کودک همسری»
مخالفت با ازدواج کودکان، از آیت‌الله خامنه‌ای تا فعالان اجتماعی

زیتون ـ فریده ریحانی : «کودک‌همسری» برای چندمین بار در سال‌های اخیر به محل بحث در مجلس و رسانه‌های ایران بدل شد.

فراکسیون زنان مجلس دهم، در طی ماه‌‏های گذشته تلاش داشت تا طرح «منع ازدواج کودکان زیر ۱۳ سال» را در مجلس به تصویب برساند، اما یک‏ ماه پیش کمیسیون قضایی مجلس با این استدلال که «این کار خلاف شرع و عرف است زیرا دختران بعد از ۹ سالگی می‌توانند با رأی دادگاه و ولی قهری ازدواج کنند» طرح را رد کرد.

بر اساس این طرح حداقل سن ازدواج برای دختران، ۱۶ و برای پسران ۱۸ سال پیش‌بینی شده و ازدواج برای دختران زیر ۱۳ سال مطلقا ممنوع می‌شد.

با وجود رد این طرح، تب بحث آن در رسانه‌ها و شبکه های اجتماعی فروکش نکرد.
https://tinyurl.com/ycsvdsuj

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59953

بازخوانی پرونده بمب‌گذاری حرم امام رضا
«پیگیری نکنید»

زیتون ـ سولماز ایکدر: مصطفی تاجزاده٬ در مناظره با علیرضا زاکانی٬ تک جمله‌ای را به‌کاربرد که می‌تواند کلید بازخوانی یک پرونده قدیمی باشد.
به گفته تاجزاده، معاون سیاسی وزارت کشور در دوران اصلاحات، «درمورد قتل‌های زنجیره‌ای، به آقای خاتمی سناریو دادند عین مشهد، گفتند دو نفر منافق را بگوییم اینها بودند، پیگیری نکنید، قول می‌دهیم که تکرار نشود.»

اما منظور مصطفی تاجزاده٬ از «سناریو عین مشهد» چه بود؟

طی سال‌های اخیر تنها اتفاقی که در مشهد افتاده و منجر به «دو نفر منافق را بگوییم اینها بودند»٬ بمب‌گذاری در حرم امام هشتم شیعیان در ظهر روز سی خرداد سال ۱۳۷۳ برابر با روز عاشورا بود.

این بمب‌گذاری در محلی واقع در قسمت بالای سر ضریح انجام و منفجر شد. بر اثر شدت انفجار که طبق نظر کارشناسان مربوطه حجم آن معادل ۱۰ پوند(۴٫۵ کیلوگرم) ماده منفجره تی.ان.تی بود، ۲۶ نفر جان داده و بیش از ۳۰۰ تن زخمی شدند.

تنها چند ساعت پس از این انفجار٬ اعلام شد که بمب‌گذاری کار «اعضای سازمان مجاهدین» بوده است؛ سازمان مجاهدین اما هرگز مسئولیت این حمله را قبول نکرد.

تاجزاده اما در مناظره با زاکانی تاکید کرد که این خبر تنها یک «سناریو» بوده است؛ و جالب اینجاست که طی بیش از بیست سال گذشته٬ نظام جمهوری اسلامی٬ برخلاف رویکرد معمولش٬ تلاش تام و تمامی به کار برد تا حادثه بمب گذاری حرم امام هشتم شیعان در پستوی اذهان فراموش شود.
https://tinyurl.com/yb7vd4vx

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59964

مغالطه‌ی دروغ و تحریف عفو بین‌الملل درباره‌ی موضع موسوی پیرامون اعدام‌های ۶۷
ع،ایماگر

دروغ (Lying) علاوه بر وجه اخلاقی‌اش یکی از مغالطات نیز به شمار می‌رود با این تفاوت که دروغ اخلاقی مطابقت‌نداشتن یک گزاره با اعتقاد گوینده است ولی دروغ منطقی مطابقت‌نداشتن گزاره با واقعیّت. البتّه اگر پس از یادآوری اشتباه‌بودن یک گزاره به گوینده‌اش او همچنان بر آن پافشاری کند یا آن را تصحیح نکند، ممکن است دروغ معرفتی به دروغ اخلاقی تبدیل شود.
تحریف (distorting) دخل و تصرّف در یک کلام است به گونه‌ای که معنایش به طور کامل تغییر کند و بر دو قسم است؛‌ تحریف لفظی و معنوی. تحریف لفظی، حذف و اضافه‌ در یک کلام است مانند:

آیت‌الله خمینی گفته است که «حفظ نظام جمهوری اسلامی… از اهمّ واجبات عقلی و شرعی است» (صحیفه‌ی نور ،‌ج ۱۹، ص ۱۰۶) ابتدا با تحریف لفظی «از» از‌ آن حذف می‌شود سپس از «حفظ نظام اوجب واجبات است» به کمک مغالطه‌ی تفسیر نادرست (misinterpretation) چنین برداشت می‌شود که می‌توان برای حفظ نظام بنا به مصلحت برخی اصول شرعی و اخلاقی را زیر پا گذاشت.

تحریف معنوی جایی است که کلام درست نقل می‌شود ولی معنایی کاملاً متفاوت با منظور گوینده از آن برداشت می‌شود.

در حدیث پیامبر آمده که :«إذا رأیتم اهل البدع من بعدی… فباهتوهم…» (کافی، ج۲، ص ۳۷۵)

اینجا «مبهوت‌کردن» بدعت‌گذاران با برهان و استدلال اگر «بهتان‌زدن» به آنان معنا شود،‌ در حقیقت تحریف معنوی رخ داده است.

در گزارش دویست صفحه‌ای سازمان عفو بین‌الملل به نام «اسرار به خون آغشته» دو نسبت به نخست‌وزیر زمان جنگ داده شد، یکی اطّلاع از اعدام‌های ۶۷ و دیگری دفاع از آن در مصاحبه با تلویزیون ORF اتریش. سپس در ادامه و واردشدن نقدها به این دو ادّعا بدون تلاش برای تصحیح آن یا توضیح بیشتر، ادّعا شد که در مصاحبه با تلویزیون اتریش از آنجا که میرحسین موسوی به سؤال خبرنگار جواب نمی‌دهد و به موضوعی دیگر می‌پردازد،‌ حقیقتت را تحریف کرده است. جداگانه به هرکدام می‌پردازیم.
https://tinyurl.com/y9h24l75

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60010

پرونده ویژه | فرزندان انقلاب - ۲
چاقویی که دسته‌اش را برید

زیتون ـ جلیل فقیهی: «دیروز حجتیه‌ای‌ها مبارزه را حرام کرده بودند … امروز انقلابی‌تر از انقلابیون شده‌اند. ولایتی‌های دیروز که در سکوت و تحجر خود آبروی اسلام و مسلمین را ریخته‌اند، و در عمل پشت پیامبر و اهل بیت عصمت و طهارت را شکسته‌اند … امروز خود را بانی و وارث ولایت نموده و حسرت ولایت دوران شاه را می‌خورند. … اتهام حلال کردن حرام‌ها و حرام کردن حلال‌ها، اتهام کشتن زنان آبستن و حلیت قمار و موسیقی از چه کسانی صادر می‌شود؟ از آدم‌های لامذهب یا از مقدس‌نماهای متحجر و بی‌شعور؟ فریاد تحریم نبرد با دشمنان خدا و به سخره گرفتن فرهنگ شهادت و شهیدان و اظهار طعن‌ها و کنایه‌ها نسبت به مشروعیت نظام کار کیست؟ کار عوام یا خواص؟ خواص از چه گروهی؟ از به ظاهر معممین یا غیر آن؟ … همه این‌ها نتیجه نفوذ بیگانگان در جایگاه و در فرهنگ حوزه‌هاست، و برخورد واقعی هم با این خطرات بسیار مشکل و پیچیده است.» آیت‌الله خمینی، منشور روحانیت، اسفند ۱۳۶۷

کوتاه‌زمانی بعد از انقلاب ۵۷ و در جنگ قدرتِ برآمده از زورآزمایی نحله‌های گوناگون فکری، این «مذهبی‌ها» بودند که دست بالا را در مناسبات قدرت پیدا کردند و توانستند مُهر «اسلامیت» را بر پیشانی نظام تازه تاسیس بنشانند.
شاید به دلیل همین هژمونی «مذهبی‌ها» و پایگاه قدرتمند آیت‌الله خمینی، در بین اقشار مردم بود که تصفیه مخالفان غیرمذهبی کمتر باعث شگفتی ناظران می‌شد.آنچه کمتر مورد انتظار بود، برخورد جمهوری اسلامی با هم‌مسلکان و هم‌رزمان رهبران خود، بالاخص روحانیت، بود.
https://tinyurl.com/y8q34sdf

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60020

حضور «هیچ» ملایم؛ روایت سپهری از امر متعالی
سروش دباغ

تاملات و تتبعاتم نشان می دهد که از اواخر دفتر چهارم است که واژه «هیچ» و «هیچستان» در هشت کتاب سر بر می آورد و پیدا می شود؛ پیش از آن سپهری از «خدا» یاد می کند. چند شعر از اشعار انتهای دفتر شرق اندوه را جهت ایضاح این امر انتخاب کرده ام. سپس به نوسانِ میان دو نوع مواجهه با امر متعالی، یعنی امر متعالی ای که با تئیسم[۲] و خدای ادیان در تناسب است و مواجهه ای را که در آن از حیرت و بی تعینی و بی کرانه دیدن هستی حکایت می کند، خواهم پرداخت. واژه ای که سهراب برای تصویر و تلقی دوم از امر متعالی به دست داده، عبارت است از «هیچ» و «هیچستان»؛ در عین حال تعبیر «عدم» را هم چند جا به کار برده است.

پیشتر تعبیر «عدم» را از یکی از اشعار مولانا در مثنوی وام کردم و توضیح دادم[۱] که چگونه مولوی نیز از عدم و عدمستان در ذیل نگاه متافیزیکی خود یاد کرده است:

پس عدم گردم عدم چون ارغنون

گویدم که إنا إلیه راجعون

همچنین اشارت رفت که نزد مولانا، غایت قصوای سلوک، پای نهادنی در وادی «عدمستان» است. سپهری هم وقتی از «هیچ» و «هیچستان» یاد می کند، همین معنا را تلویحا مد نظر دارد؛ چرا که لزوماً از متافیزیک ادیان غربی (یهودیت، مسحیت و اسلام)بهره نمی برد و بیشتر متاثر از متافیزیک هندوئیسم و مشخصا بودیسم است. با این توضیحات، شعر تنها باد و برخی دیگراز اشعار دفتر شرق اندوه را مطمح نظر قرار می دهم.
https://tinyurl.com/y9up726z

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60053

سرنوشت ایران، گروگان دولت پنهان
از «پالرمو» تا اصفهان

زیتون ـ محمدرضا سرداری: تازه‌ترین تحولات مربوط به تصویب لایحه کنوانسیون مبارزه با جرائم سازمان‌یافته فراملی (پالرمو) و قوانین ضدپولشویی، روابط میان ایران و اروپا و همچنین اخباری مبنی بر از سر گیری غنی‌سازی اورانیوم و برنامه موشکی در آستانه چهلمین سالگرد انقلاب، آینده کشور را با یک چالش استراتژیک روبرو کرده است.
ناظران معتقدند طولانی شدن روند تصویب کنوانسیون پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت و دخالت دولت پنهان در روند تصمیم‌گیری کلان نظام، آینده‌ای مبهم را برای کشور تصویر می‌کند.

کنوانسیون پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت

تعابیر متفاوتی از جو مجمع در خصوص مصوبه مجلس وجود دارد. محمد صدر عضو نزدیک به اصلاح‌طلبان پیش‌بینی کرده که مصوبه مجلس نهایتاً در مجمع رأی موافق کسب خواهد کرد. اما محسن مجتهد شبستری امام جمعه تبریز و دیگر عضو مجمع نظری مخالف صدر دارد. وی پیش‌بینی کرده که تعداد مخالفان مصوبه مجلس از موافقان آن بیشتر است. مجمع تشخیص مصلحت ۳۸ عضو حقیقی دارد که از میان آنان تنها ۷ عضو را می‌توان نزدیک به دولت به‌حساب آورد. از میان اعضای حقوقی نیز شاید تنها ۵ عضو را بتوان موافق مصوبه دولت برشمرد. از این رو می‌توان گفت ترکیب مجمع تشخیص مصلحت ۵ بر ۱ به ضرر مصوبه مورد نظر دولت است
https://tinyurl.com/y8ta3ud4

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60084

سفر دو روزه جهانگیری به سوریه
ایران در «عمق استراتژیک»اش چه می‌خواهد

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: دو روز است که اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور ایران به سوریه رفته. چنانچه از اخبار برمی‌آید در این سفر چندین موافقت‌نامه اقتصادی بین تهران و دمشق امضا شده است.
در سالیان اخیر و به ویژه در جریان بحران سوریه٬ بارها مقامات مختلف ایران به سوریه سفر کرده‌اند. از دستیاران ویژه محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و خود او تا علاالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی٬ آخوندی وزیر مسکن٬ حاتمی وزیر دفاع٬ هاشمی وزیر بهداشت٬ سرلشکر باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. اما این نخستین بار است که پس از بروز بحران سوریه، معاون اول رییس‌جمهور به دمشق می‌رود.

رسانه‌های تندرو وابسته به سپاه٬ روحانی را به خاطر نرفتن به سوریه سرزنش کردند. کار به جایی رسید که سایت خبری – تحلیلی مشرق٬ از پایگاه‌های خبری زیرمجموعه سپاه٬ در تحلیلی اعلام کرد که نرفتن روحانی به سوریه٬ برای جلب توجه کشورهای غربی است. حالا به نظر می رسد سفر جهانگیری به سوریه آن هم پس از سفر یک طولانی و ۵ روزه ظریف به عراق٬ به معنی این است که احتمالا بین دولت و تیم‌های سیاسی و امنیتی مسئول پرونده سوریه و عراق در سپاه قدس٬ گونه‌ای سازش٬ صورت گرفته است.

https://tinyurl.com/yd9738cd

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60115

ونزوئلا و نفت ایران
بهزاد احمدی‌نیا

کاراکاس برای چندمین بار طی دو سال گذشته در صدر اخبار قرار گرفته و این‌بار با حذف ونزوئلا از معادلات نفتی جهان، تغییرات سیاسی این کشور بالاترین توجه را به خود جلب کرده است اما با موازنه‌های چندلایه‌ای که در بازار نفت و مشتقات نفتی جهان به‌وجود آمده، این تغییر سیاسی می‌تواند بر ایران و کل خاورمیانه اثرگذار باشد.

صورت مسئله در معادله چندمجهوله محصولات نفتی این است که طی دو سال اخیر، همزمان با افول تولید و صادرات نفت ونزوئلا در پی مشکلات اجتماعی و تحریم‌های شدید آمریکا و کاهش عرضه اوپک، تولید نفت شیل در ایالات متحده جهشی چشم‌گیر داشته و مسیر خود را از نمودارهای قیمت و تقاضا جدا کرده است. میدان‌های نفت غیرمتعارف در آمریکا و کانادا به قدری نفت خام سبک پمپ کرده‌اند که موازنه بازار دنیا از نفت سنگین و نیمه‌سنگین اوپک به سوی نفت سبک و فوق‌سبک تغییر جهت داده است و در کانادا به دلیل مشکل انتقال و ذخیره، می‌توان نفت ۱۸ دلاری نیز خرید.

https://tinyurl.com/yc94p3ln

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60139

دستور جدید برای تاریخ‌نگاری جنگ!

حدود یک دهه پیش فرزند شهید «حاج داوود کریمی» در فیس‌بوک خود نوشت که چندبار از سردار رحیم صفوی خواستار برخی از اسناد دفاع مقدس که مربوط به پدر شهید او بوده شده، و هربار سردار صفوی پاسخ داده که در دسترس نیست یا دارد تنظم و کلاسه‌بندی می‌شود.

وی سپس با دسترسی به یکی از اسناد دقیق و مستند دفاع مقدس متوجه تحریف آشکار آن و جابجایی شهید کریمی (پدرش) با سردار رحیم صفوی در یک اتفاق حساس جنگ شده و متذکر شده بود : حالا متوجه می‌شوم که چرا رحیم صفوی همیشه از دادن اسناد طفره می‌رفت. (نقل به مضمون)

این اتفاق زمانی افتاد که سرلشگر «ظهیرنژاد» تازه از دنیا رفته بود و دسترسی به او وجود نداشت. و فرزند شهید کریمی هم کسی نبود که اطلاعات خود را با بنی‌صدر که فرماندهی کل قوا را در آن‌زمان بر عهده داشت و تنها شاهد ماجرا بود چک کند.

میثم کریمی نوشته بود که در روایتی که رحیم صفوی از اتاق جنگ در زمان طراحی عملیات فنح خرمشهر ارائه شده آمده‌است که او ـ یعنی رحیم صفوی ـ نماینده سپاه در اتاق جنگ بوده است.

https://tinyurl.com/y756urxm

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60144

ما خواهان جدایی دین و دولت در ایران ‌هستیم
بیانیّه‌ تحلیلیِ جمعی از نواندیشان دینی

زیتون–جمعی از نواندیشان دینی به مناسبت چهلمین سالبرپایی «جمهوری اسلامی ایران» در بیانیه‌ای تحلیلی، حکومت مبتنی بر ولایت فقیه را «تجربه‌ای سراسر شکست‌خورده» دانسته و خواهان «جدایی دین و دولت» شدند.

به گزارش زیتون، در این بیانیه‌ با اشاره به این‌که حکومت فعلی اگرچه «در پی انقلابی مردمی و ضدّ استبدادی و با نام جمهوری بر سر کار آمد» امد اما به « بازتولید همان استبداد دیرپای سلطنتی، این بار در شکل و شمایلی دینی» منجر شده است.‌

امضاء‌کنندگان بیانیه «مصرّانه خواستار برابری دینی و مذهبی، اندیشگی، جنسیّتی، زبانی و قومی و به رسمیّت شناختن تکثّر سبک زیست برای همه شهروندان ایرانی» شده‌اند.

به باور جمعی از نواندیشان دینی که این بیانیه را امضاء کرده‌اند، تجربه چهل ساله جمهوری اسلامی نشان داده «مبنا قرار دادن احکام فقهیِ متعلّق به قرون و اعصار پیشین و تعصّب و جمود بر این احکام» به «تباهی‌ها و فجایع» انجامیده و «جامعه‌ای مشحون از فقر، تبعیض و فساد به دنبال آورده است».

در بخشی دیگر از این بیانیه هم‌چنین آمده است: «جمهوری اسلامی با فقهی‌اندیشیِ قشری و ماجراجویی بین‌المللی خویش بار سنگینی بر گرده اقتصاد، حقوق و سیاست، به خصوص در حوزه زنان و اقلیّت‌ها نهاده و از باب نمونه با لایحه قصاص، اجباری کردن حجاب و مبنا قرار دادن باب اجاره در فقه برای نوشتن قانون کار، گره‌هایی ناگشودنی بر هزارتوی مشکلات جامعه زده است».

این بیامیه به امضای «حسن یوسفی اشکوری، محمد جواد اکبرین، عبدالعلی بازرگان، رضا بهشتی معز، سروش دباغ، محمود صدری، رضا علیجانی، حسن فرشتیان، یاسر میردامادی و صدیقه وسمقی رسیده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته است، به این شرح است:

https://tinyurl.com/ycu3pp3v

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60165

پرونده ویژه | اقتصاد ایران در چهل سالگی
استقلال، «انزوا»، جمهوری اسلامی

زیتون ـ جلیل فقیهی: انقلاب ۵۷ علت‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی گوناگونی داشت. در بین عوامل اقتصادی اما آنچه بیشتر باعث بروز نارضایتی در میان بخش بزرگی از مردم می‌شد، وجود اشکال مختلف نابرابری و اختلاف طبقاتی، مخصوصا در سال‌های آخر حکومت پهلوی بود. شاید به همین دلیل بود که اکثر خواسته‌های اقتصادی انقلابیون بیش از آنکه پیرامون «پیشرفت و توسعه» باشد، حول عدالت و جامعه «بی‌طبقه توحیدی» شکل گرفته بود.
از دید بسیاری از انقلابیون، ایران کشور ثروتمندی بود که باید که از شر یک حکومت غرق در فساد و تبعیض خلاص می‌شد تا با بازتوزیع ثروت، رفاه در کشور همگانی شود. زیستن بر روی بشکه‌های نفت البته نقش اساسی در شکل‌گیری این تصور داشت.

۴۰ سال پس از سرنگونی حکومت پهلوی، اقتصاد ایران فراز و نشیب‌های فراوانی را از سر گذرانده است؛ دوره‌های کوتاه رشد و دوره‌های طولانی رکود. با گذشت این سال‌ها، برای آن دسته از انقلابیونی که به دنبال عدالت اقتصادی بودند، اوضاع کمی بهتر شده است: شکاف درآمدی بزرگ سال‌های منتهی به انقلاب، کمی کمتر شده و شهرها و روستاهای بیشتری از امکانات رفاهی برخوردار شده‌اند.
اما آیا این نهایت خواست و آرزوی انقلابیون بود؟ بعد از گذشت ۴۰ سال از انقلاب، درآمد سرانه ایرانیان تفاوت چندانی با آن دوره نکرده است. محصول انقلاب درجا زدن اقتصاد کشور در همان نقطه‌ای است که بود. تو گویی نه خانی رفته و نه خانی آمده. چرا بعد از سال‌ها آزمون و خطا و اعمال سیاست‌های اقتصادی متفاوت هنوز بسیاری از مشکلات سر جای خود باقی است؟ چرا اقتصاد ایران نمی‌تواند خود را از دور باطل رکود، تورم و تحریم رها کند؟

https://tinyurl.com/yaqtuaae

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59632

همزمان با برگزاری جشن‌های چهلمین سالگرد انقلاب
اخراج علی لاریجانی از حلقه «انقلابیون»

زیتون ـ یلدا امیری: امروز برنامه سخنرانی علی لاریجانی، رییس مجلس ایران، که قرار بود روز ۲۲ بهمن در کرج برگزار شود، لغو شد.

بر اساس گزارش‌ها، پس از اعلام این خبر که لاریجانی به عنوان سخنران سالگرد انقلاب سال ۵۷ انتخاب شده، گروهی از ساکنان این شهر با امضای طوماری به این انتخاب واکنش نشان داده و با آن مخالفت کردند.

با این وجود، لغو سخنرانی لاریجانی، پس از سخنرانی امام جمعه کرج صورت گرفت. محمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج در خطبه‌های نماز جمعه از دعوت آقای لاریجانی به عنوان سخنران ۲۲ بهمن انتقاد کرد و گفت: « ۲۲ بهمن جشن انقلاب است، سخنران این مراسم باید انقلابی باشد.» او در بخش دیگری از سخنانش گفت: «اعتراضی که دوستان دارند اعتراض به‌جایی است و این دعوت از طرف مقام‌های این استان نبوده است.»

لاریجانی و حلقه مصباح

شش سال پیش هم در مراسم راهپیمایی ۲۲ بهمن در قم گروهی که ظاهرا پیشتر سازماندهی شده بودند به سخنرانی علی لاریجانی در این شهر حمله کردند، شعارهای تندی سردادند و به سوی او، کفش و مُهر پرتاب کردند. این افراد با سردادن پی در پی شعار «مرگ بر ضد ولایت فقیه» و «بصیرت بصیرت» مانع سخنرانی لاریجانی شدند.

https://tinyurl.com/y9ugs437

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60199