پرونده ویژه | ۴۰سالگی یک انقلاب
انقلابِ حجاب، از هما دارابی تا ویدا موحد

زیتون ـ آرش فروغی : خیابان انقلاب ـ هفدهم اسفند ۱۳۵۷ در خیابانی که به واسطه مبارزات و انقلاب تازه به بار نشسته علیه نظام سلطنتی «انقلاب» نام گرفته، تظاهراتی تازه در جریان است. بیشتر تظاهرکنندگان را زنان تشکیل می‌دهند. دخترانی با کت و شلوار جین، زنانی با لباس فرم ادارات و گروهی با روسری یا چادر و در پی مخالفت با اولین احکام حکومتی. زنان شعار می‎دهند: «آزادی جهانیست – نه شرقی ست نه غربی ست ، ما انقلاب نکردیم تا به عقب برگردیم»

مصاحبه‌کننده‌ی اروپایی در حال مصاحبه با زنی میانسال با چادر مشکی است. از وی درباره علت حضورش در این تظاهرات می‌پرسد. زن چادرش را جا به جا می‌کند و می‌گوید: «ما برای آزادی مردم جنگیدیم، ما برای آزادی رفتیم چه با چادر چه بی چادر شهید دادیم. الان هم برای آزادی خودمون [می‌جنگیم] اگر آقای خمینی بخواد ادامه بده، من که یک مسلمون اصلم برمی‌گردم از دینم و میرم بیرون».

زن دیگری با چادر گلدار حرفهایش را قطع می‌کند و می‌گوید: « ما آزادی مساوی می‌خوایم با مردا، بچه‌هامون درس خوندن میخوان آزاد باشند اگر اینجور باشه ما کافر می‌شیم، کافر[بودن] بهتر از این زندگیه» در ادامه هر دو شروع به توصیف وضعیت و شرایط به وجود آمده برای دخترهایشان در این مدت می‌کنند، از اعمال محدودیت‌ها تا ضرب و شتم‌‌ها.
https://tinyurl.com/yd56lnja

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59627

ارائه طرحی برای اختصاص روزانه یک لیتر بنزین به هر ایرانی
چرا بنزینِ گران بهتر است

زیتون ـ جلیل فقیهی: مجلس در صدد تصویب طرحی است که به هر فرد ایرانی، روزانه معادل یک لیتر بنزین به قیمت سال ۱۳۹۷ اختصاص دهد. قیمت بنزین خارج از این سهمیه بر مبنای ۹۰ درصد قیمت فوب خلیج فارس (بین ۳ تا ۴ هزار تومان) محاسبه خواهد شد.
در صورت عدم مصرف سهمیه سوخت، هر فرد می‌تواند اعتبار خود را به افراد دیگری بفروشد. در غیر این صورت، در انتهای هر ماه اعتبار باقی‌مانده به شرکت ملی پالایش و پخش واگذار و معادل ریالی آن در کارت‌های بانکی واریز می‌شود. این طرح می‌تواند اقدام بسیار مهمی در راستای حرکت به سمت عادلانه‌تر شدن توزیع یارانه‌ها باشد.

چه نیازی به اصلاح سیستم قیمت‌گذاری بنزین است؟

داستان بنزین یکی از پر آب چشم‌ترین داستان‌های اقتصاد ایران است. به گفته مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت، اقتصاد ایران سالانه حدود ۴۵ میلیارد دلار بابت یارانه انرژی هزینه می‌کند. این میزان یارانه بیشترین میزان در بین تمام کشورهای جهان است؛ حتی بیشتر از کشور چین با جمعیتی حدود ۲۰ برابر جمعیت ایران.

یارانه بنزین بخش بزرگی از این پول را می‌بلعد. به گفته سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه، سالانه حدود ۲۱۵ هزار میلیارد تومان یارانه به بنزین تعلق می‌گیرد. بزرگی این عدد آنجایی بیشتر خودنمایی می‌کند که آن را با دیگر عددهای بودجه مقایسه کنیم: به عنوان مثال، کل بودجه عمرانی سال آینده کشور حدود ۶۲ هزار میلیارد تومان است؛ یعنی میزان یارانه‌ای که تنها به بنزین اختصاص می‌یابد بیشتر از ۳ برابر مجموع بودجه عمرانی کل کشور است.

مهمترین دلیل بزرگ بودن رقم یارانه‌های انرژی در ایران، ارزانی فوق‌العاده آن (مخصوصا بنزین و گازوئیل) در قیاس با کشورهای دیگر دنیاست و نه مثلا مصرف زیاد آن در کشور.
https://tinyurl.com/y7bg7fbu

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59932

باز هم موضوع‌گیری‌های شتاب‌زده و نسجیده در سیاست خارجی

فارغ از این‌که نتیجه قیام عمومی مردم ونزوئلا بر علیه رئیس‌جمهور بی‌سواد و دیکتاتور این کشور چه خواهد شد، شتاب‌زدگی در موضع‌گیری له یا علیه هریک از طرفین، نشان‌دهنده فقدان درایت سیاسی و دیسیپلین دیپلماتیک است. فرقی نمی‌کند این شتاب‌زدگی از طرف آمریکا و بر علیه مادوره باشد، یا از طرف ایران و به نفع مادوره.

اما چه بخواهیم و چه نخواهیم، آمریکا یکی از کشورهای دارای حق وتو در سازمان ملل، و صاحب یکی از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین اقتصاد‌های دنیاست، و نتیجه خیزش عمومی در ونزوئلا، اگر بر خلاف موضع‌گیری آمریکا هم تمام شود، قطعنا زیانی نه در عرصه دیپلماتیک و نه در عرصه اقتصادی متوجه این کشور نمی‌کند.

حتی می‌شود احتمال داد؛ این موضع‌گیری یکی از پاز‌ل‌های بازیی است که خود آمریکا طراحی کرده و اکنون باید این نقش را بر اساس «تئوری بازی‌ها» و بازیی که خود طراح آن ‌است بازی کند.
https://tinyurl.com/y78b2haa

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59970

ادامه تلاش مخالفان «کودک همسری»
مخالفت با ازدواج کودکان، از آیت‌الله خامنه‌ای تا فعالان اجتماعی

زیتون ـ فریده ریحانی : «کودک‌همسری» برای چندمین بار در سال‌های اخیر به محل بحث در مجلس و رسانه‌های ایران بدل شد.

فراکسیون زنان مجلس دهم، در طی ماه‌‏های گذشته تلاش داشت تا طرح «منع ازدواج کودکان زیر ۱۳ سال» را در مجلس به تصویب برساند، اما یک‏ ماه پیش کمیسیون قضایی مجلس با این استدلال که «این کار خلاف شرع و عرف است زیرا دختران بعد از ۹ سالگی می‌توانند با رأی دادگاه و ولی قهری ازدواج کنند» طرح را رد کرد.

بر اساس این طرح حداقل سن ازدواج برای دختران، ۱۶ و برای پسران ۱۸ سال پیش‌بینی شده و ازدواج برای دختران زیر ۱۳ سال مطلقا ممنوع می‌شد.

با وجود رد این طرح، تب بحث آن در رسانه‌ها و شبکه های اجتماعی فروکش نکرد.
https://tinyurl.com/ycsvdsuj

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59953

بازخوانی پرونده بمب‌گذاری حرم امام رضا
«پیگیری نکنید»

زیتون ـ سولماز ایکدر: مصطفی تاجزاده٬ در مناظره با علیرضا زاکانی٬ تک جمله‌ای را به‌کاربرد که می‌تواند کلید بازخوانی یک پرونده قدیمی باشد.
به گفته تاجزاده، معاون سیاسی وزارت کشور در دوران اصلاحات، «درمورد قتل‌های زنجیره‌ای، به آقای خاتمی سناریو دادند عین مشهد، گفتند دو نفر منافق را بگوییم اینها بودند، پیگیری نکنید، قول می‌دهیم که تکرار نشود.»

اما منظور مصطفی تاجزاده٬ از «سناریو عین مشهد» چه بود؟

طی سال‌های اخیر تنها اتفاقی که در مشهد افتاده و منجر به «دو نفر منافق را بگوییم اینها بودند»٬ بمب‌گذاری در حرم امام هشتم شیعیان در ظهر روز سی خرداد سال ۱۳۷۳ برابر با روز عاشورا بود.

این بمب‌گذاری در محلی واقع در قسمت بالای سر ضریح انجام و منفجر شد. بر اثر شدت انفجار که طبق نظر کارشناسان مربوطه حجم آن معادل ۱۰ پوند(۴٫۵ کیلوگرم) ماده منفجره تی.ان.تی بود، ۲۶ نفر جان داده و بیش از ۳۰۰ تن زخمی شدند.

تنها چند ساعت پس از این انفجار٬ اعلام شد که بمب‌گذاری کار «اعضای سازمان مجاهدین» بوده است؛ سازمان مجاهدین اما هرگز مسئولیت این حمله را قبول نکرد.

تاجزاده اما در مناظره با زاکانی تاکید کرد که این خبر تنها یک «سناریو» بوده است؛ و جالب اینجاست که طی بیش از بیست سال گذشته٬ نظام جمهوری اسلامی٬ برخلاف رویکرد معمولش٬ تلاش تام و تمامی به کار برد تا حادثه بمب گذاری حرم امام هشتم شیعان در پستوی اذهان فراموش شود.
https://tinyurl.com/yb7vd4vx

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59964

مغالطه‌ی دروغ و تحریف عفو بین‌الملل درباره‌ی موضع موسوی پیرامون اعدام‌های ۶۷
ع،ایماگر

دروغ (Lying) علاوه بر وجه اخلاقی‌اش یکی از مغالطات نیز به شمار می‌رود با این تفاوت که دروغ اخلاقی مطابقت‌نداشتن یک گزاره با اعتقاد گوینده است ولی دروغ منطقی مطابقت‌نداشتن گزاره با واقعیّت. البتّه اگر پس از یادآوری اشتباه‌بودن یک گزاره به گوینده‌اش او همچنان بر آن پافشاری کند یا آن را تصحیح نکند، ممکن است دروغ معرفتی به دروغ اخلاقی تبدیل شود.
تحریف (distorting) دخل و تصرّف در یک کلام است به گونه‌ای که معنایش به طور کامل تغییر کند و بر دو قسم است؛‌ تحریف لفظی و معنوی. تحریف لفظی، حذف و اضافه‌ در یک کلام است مانند:

آیت‌الله خمینی گفته است که «حفظ نظام جمهوری اسلامی… از اهمّ واجبات عقلی و شرعی است» (صحیفه‌ی نور ،‌ج ۱۹، ص ۱۰۶) ابتدا با تحریف لفظی «از» از‌ آن حذف می‌شود سپس از «حفظ نظام اوجب واجبات است» به کمک مغالطه‌ی تفسیر نادرست (misinterpretation) چنین برداشت می‌شود که می‌توان برای حفظ نظام بنا به مصلحت برخی اصول شرعی و اخلاقی را زیر پا گذاشت.

تحریف معنوی جایی است که کلام درست نقل می‌شود ولی معنایی کاملاً متفاوت با منظور گوینده از آن برداشت می‌شود.

در حدیث پیامبر آمده که :«إذا رأیتم اهل البدع من بعدی… فباهتوهم…» (کافی، ج۲، ص ۳۷۵)

اینجا «مبهوت‌کردن» بدعت‌گذاران با برهان و استدلال اگر «بهتان‌زدن» به آنان معنا شود،‌ در حقیقت تحریف معنوی رخ داده است.

در گزارش دویست صفحه‌ای سازمان عفو بین‌الملل به نام «اسرار به خون آغشته» دو نسبت به نخست‌وزیر زمان جنگ داده شد، یکی اطّلاع از اعدام‌های ۶۷ و دیگری دفاع از آن در مصاحبه با تلویزیون ORF اتریش. سپس در ادامه و واردشدن نقدها به این دو ادّعا بدون تلاش برای تصحیح آن یا توضیح بیشتر، ادّعا شد که در مصاحبه با تلویزیون اتریش از آنجا که میرحسین موسوی به سؤال خبرنگار جواب نمی‌دهد و به موضوعی دیگر می‌پردازد،‌ حقیقتت را تحریف کرده است. جداگانه به هرکدام می‌پردازیم.
https://tinyurl.com/y9h24l75

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60010

پرونده ویژه | فرزندان انقلاب - ۲
چاقویی که دسته‌اش را برید

زیتون ـ جلیل فقیهی: «دیروز حجتیه‌ای‌ها مبارزه را حرام کرده بودند … امروز انقلابی‌تر از انقلابیون شده‌اند. ولایتی‌های دیروز که در سکوت و تحجر خود آبروی اسلام و مسلمین را ریخته‌اند، و در عمل پشت پیامبر و اهل بیت عصمت و طهارت را شکسته‌اند … امروز خود را بانی و وارث ولایت نموده و حسرت ولایت دوران شاه را می‌خورند. … اتهام حلال کردن حرام‌ها و حرام کردن حلال‌ها، اتهام کشتن زنان آبستن و حلیت قمار و موسیقی از چه کسانی صادر می‌شود؟ از آدم‌های لامذهب یا از مقدس‌نماهای متحجر و بی‌شعور؟ فریاد تحریم نبرد با دشمنان خدا و به سخره گرفتن فرهنگ شهادت و شهیدان و اظهار طعن‌ها و کنایه‌ها نسبت به مشروعیت نظام کار کیست؟ کار عوام یا خواص؟ خواص از چه گروهی؟ از به ظاهر معممین یا غیر آن؟ … همه این‌ها نتیجه نفوذ بیگانگان در جایگاه و در فرهنگ حوزه‌هاست، و برخورد واقعی هم با این خطرات بسیار مشکل و پیچیده است.» آیت‌الله خمینی، منشور روحانیت، اسفند ۱۳۶۷

کوتاه‌زمانی بعد از انقلاب ۵۷ و در جنگ قدرتِ برآمده از زورآزمایی نحله‌های گوناگون فکری، این «مذهبی‌ها» بودند که دست بالا را در مناسبات قدرت پیدا کردند و توانستند مُهر «اسلامیت» را بر پیشانی نظام تازه تاسیس بنشانند.
شاید به دلیل همین هژمونی «مذهبی‌ها» و پایگاه قدرتمند آیت‌الله خمینی، در بین اقشار مردم بود که تصفیه مخالفان غیرمذهبی کمتر باعث شگفتی ناظران می‌شد.آنچه کمتر مورد انتظار بود، برخورد جمهوری اسلامی با هم‌مسلکان و هم‌رزمان رهبران خود، بالاخص روحانیت، بود.
https://tinyurl.com/y8q34sdf

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60020

حضور «هیچ» ملایم؛ روایت سپهری از امر متعالی
سروش دباغ

تاملات و تتبعاتم نشان می دهد که از اواخر دفتر چهارم است که واژه «هیچ» و «هیچستان» در هشت کتاب سر بر می آورد و پیدا می شود؛ پیش از آن سپهری از «خدا» یاد می کند. چند شعر از اشعار انتهای دفتر شرق اندوه را جهت ایضاح این امر انتخاب کرده ام. سپس به نوسانِ میان دو نوع مواجهه با امر متعالی، یعنی امر متعالی ای که با تئیسم[۲] و خدای ادیان در تناسب است و مواجهه ای را که در آن از حیرت و بی تعینی و بی کرانه دیدن هستی حکایت می کند، خواهم پرداخت. واژه ای که سهراب برای تصویر و تلقی دوم از امر متعالی به دست داده، عبارت است از «هیچ» و «هیچستان»؛ در عین حال تعبیر «عدم» را هم چند جا به کار برده است.

پیشتر تعبیر «عدم» را از یکی از اشعار مولانا در مثنوی وام کردم و توضیح دادم[۱] که چگونه مولوی نیز از عدم و عدمستان در ذیل نگاه متافیزیکی خود یاد کرده است:

پس عدم گردم عدم چون ارغنون

گویدم که إنا إلیه راجعون

همچنین اشارت رفت که نزد مولانا، غایت قصوای سلوک، پای نهادنی در وادی «عدمستان» است. سپهری هم وقتی از «هیچ» و «هیچستان» یاد می کند، همین معنا را تلویحا مد نظر دارد؛ چرا که لزوماً از متافیزیک ادیان غربی (یهودیت، مسحیت و اسلام)بهره نمی برد و بیشتر متاثر از متافیزیک هندوئیسم و مشخصا بودیسم است. با این توضیحات، شعر تنها باد و برخی دیگراز اشعار دفتر شرق اندوه را مطمح نظر قرار می دهم.
https://tinyurl.com/y9up726z

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60053

سرنوشت ایران، گروگان دولت پنهان
از «پالرمو» تا اصفهان

زیتون ـ محمدرضا سرداری: تازه‌ترین تحولات مربوط به تصویب لایحه کنوانسیون مبارزه با جرائم سازمان‌یافته فراملی (پالرمو) و قوانین ضدپولشویی، روابط میان ایران و اروپا و همچنین اخباری مبنی بر از سر گیری غنی‌سازی اورانیوم و برنامه موشکی در آستانه چهلمین سالگرد انقلاب، آینده کشور را با یک چالش استراتژیک روبرو کرده است.
ناظران معتقدند طولانی شدن روند تصویب کنوانسیون پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت و دخالت دولت پنهان در روند تصمیم‌گیری کلان نظام، آینده‌ای مبهم را برای کشور تصویر می‌کند.

کنوانسیون پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت

تعابیر متفاوتی از جو مجمع در خصوص مصوبه مجلس وجود دارد. محمد صدر عضو نزدیک به اصلاح‌طلبان پیش‌بینی کرده که مصوبه مجلس نهایتاً در مجمع رأی موافق کسب خواهد کرد. اما محسن مجتهد شبستری امام جمعه تبریز و دیگر عضو مجمع نظری مخالف صدر دارد. وی پیش‌بینی کرده که تعداد مخالفان مصوبه مجلس از موافقان آن بیشتر است. مجمع تشخیص مصلحت ۳۸ عضو حقیقی دارد که از میان آنان تنها ۷ عضو را می‌توان نزدیک به دولت به‌حساب آورد. از میان اعضای حقوقی نیز شاید تنها ۵ عضو را بتوان موافق مصوبه دولت برشمرد. از این رو می‌توان گفت ترکیب مجمع تشخیص مصلحت ۵ بر ۱ به ضرر مصوبه مورد نظر دولت است
https://tinyurl.com/y8ta3ud4

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60084

سفر دو روزه جهانگیری به سوریه
ایران در «عمق استراتژیک»اش چه می‌خواهد

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: دو روز است که اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور ایران به سوریه رفته. چنانچه از اخبار برمی‌آید در این سفر چندین موافقت‌نامه اقتصادی بین تهران و دمشق امضا شده است.
در سالیان اخیر و به ویژه در جریان بحران سوریه٬ بارها مقامات مختلف ایران به سوریه سفر کرده‌اند. از دستیاران ویژه محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و خود او تا علاالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی٬ آخوندی وزیر مسکن٬ حاتمی وزیر دفاع٬ هاشمی وزیر بهداشت٬ سرلشکر باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. اما این نخستین بار است که پس از بروز بحران سوریه، معاون اول رییس‌جمهور به دمشق می‌رود.

رسانه‌های تندرو وابسته به سپاه٬ روحانی را به خاطر نرفتن به سوریه سرزنش کردند. کار به جایی رسید که سایت خبری – تحلیلی مشرق٬ از پایگاه‌های خبری زیرمجموعه سپاه٬ در تحلیلی اعلام کرد که نرفتن روحانی به سوریه٬ برای جلب توجه کشورهای غربی است. حالا به نظر می رسد سفر جهانگیری به سوریه آن هم پس از سفر یک طولانی و ۵ روزه ظریف به عراق٬ به معنی این است که احتمالا بین دولت و تیم‌های سیاسی و امنیتی مسئول پرونده سوریه و عراق در سپاه قدس٬ گونه‌ای سازش٬ صورت گرفته است.

https://tinyurl.com/yd9738cd

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60115

ونزوئلا و نفت ایران
بهزاد احمدی‌نیا

کاراکاس برای چندمین بار طی دو سال گذشته در صدر اخبار قرار گرفته و این‌بار با حذف ونزوئلا از معادلات نفتی جهان، تغییرات سیاسی این کشور بالاترین توجه را به خود جلب کرده است اما با موازنه‌های چندلایه‌ای که در بازار نفت و مشتقات نفتی جهان به‌وجود آمده، این تغییر سیاسی می‌تواند بر ایران و کل خاورمیانه اثرگذار باشد.

صورت مسئله در معادله چندمجهوله محصولات نفتی این است که طی دو سال اخیر، همزمان با افول تولید و صادرات نفت ونزوئلا در پی مشکلات اجتماعی و تحریم‌های شدید آمریکا و کاهش عرضه اوپک، تولید نفت شیل در ایالات متحده جهشی چشم‌گیر داشته و مسیر خود را از نمودارهای قیمت و تقاضا جدا کرده است. میدان‌های نفت غیرمتعارف در آمریکا و کانادا به قدری نفت خام سبک پمپ کرده‌اند که موازنه بازار دنیا از نفت سنگین و نیمه‌سنگین اوپک به سوی نفت سبک و فوق‌سبک تغییر جهت داده است و در کانادا به دلیل مشکل انتقال و ذخیره، می‌توان نفت ۱۸ دلاری نیز خرید.

https://tinyurl.com/yc94p3ln

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60139

دستور جدید برای تاریخ‌نگاری جنگ!

حدود یک دهه پیش فرزند شهید «حاج داوود کریمی» در فیس‌بوک خود نوشت که چندبار از سردار رحیم صفوی خواستار برخی از اسناد دفاع مقدس که مربوط به پدر شهید او بوده شده، و هربار سردار صفوی پاسخ داده که در دسترس نیست یا دارد تنظم و کلاسه‌بندی می‌شود.

وی سپس با دسترسی به یکی از اسناد دقیق و مستند دفاع مقدس متوجه تحریف آشکار آن و جابجایی شهید کریمی (پدرش) با سردار رحیم صفوی در یک اتفاق حساس جنگ شده و متذکر شده بود : حالا متوجه می‌شوم که چرا رحیم صفوی همیشه از دادن اسناد طفره می‌رفت. (نقل به مضمون)

این اتفاق زمانی افتاد که سرلشگر «ظهیرنژاد» تازه از دنیا رفته بود و دسترسی به او وجود نداشت. و فرزند شهید کریمی هم کسی نبود که اطلاعات خود را با بنی‌صدر که فرماندهی کل قوا را در آن‌زمان بر عهده داشت و تنها شاهد ماجرا بود چک کند.

میثم کریمی نوشته بود که در روایتی که رحیم صفوی از اتاق جنگ در زمان طراحی عملیات فنح خرمشهر ارائه شده آمده‌است که او ـ یعنی رحیم صفوی ـ نماینده سپاه در اتاق جنگ بوده است.

https://tinyurl.com/y756urxm

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60144

ما خواهان جدایی دین و دولت در ایران ‌هستیم
بیانیّه‌ تحلیلیِ جمعی از نواندیشان دینی

زیتون–جمعی از نواندیشان دینی به مناسبت چهلمین سالبرپایی «جمهوری اسلامی ایران» در بیانیه‌ای تحلیلی، حکومت مبتنی بر ولایت فقیه را «تجربه‌ای سراسر شکست‌خورده» دانسته و خواهان «جدایی دین و دولت» شدند.

به گزارش زیتون، در این بیانیه‌ با اشاره به این‌که حکومت فعلی اگرچه «در پی انقلابی مردمی و ضدّ استبدادی و با نام جمهوری بر سر کار آمد» امد اما به « بازتولید همان استبداد دیرپای سلطنتی، این بار در شکل و شمایلی دینی» منجر شده است.‌

امضاء‌کنندگان بیانیه «مصرّانه خواستار برابری دینی و مذهبی، اندیشگی، جنسیّتی، زبانی و قومی و به رسمیّت شناختن تکثّر سبک زیست برای همه شهروندان ایرانی» شده‌اند.

به باور جمعی از نواندیشان دینی که این بیانیه را امضاء کرده‌اند، تجربه چهل ساله جمهوری اسلامی نشان داده «مبنا قرار دادن احکام فقهیِ متعلّق به قرون و اعصار پیشین و تعصّب و جمود بر این احکام» به «تباهی‌ها و فجایع» انجامیده و «جامعه‌ای مشحون از فقر، تبعیض و فساد به دنبال آورده است».

در بخشی دیگر از این بیانیه هم‌چنین آمده است: «جمهوری اسلامی با فقهی‌اندیشیِ قشری و ماجراجویی بین‌المللی خویش بار سنگینی بر گرده اقتصاد، حقوق و سیاست، به خصوص در حوزه زنان و اقلیّت‌ها نهاده و از باب نمونه با لایحه قصاص، اجباری کردن حجاب و مبنا قرار دادن باب اجاره در فقه برای نوشتن قانون کار، گره‌هایی ناگشودنی بر هزارتوی مشکلات جامعه زده است».

این بیامیه به امضای «حسن یوسفی اشکوری، محمد جواد اکبرین، عبدالعلی بازرگان، رضا بهشتی معز، سروش دباغ، محمود صدری، رضا علیجانی، حسن فرشتیان، یاسر میردامادی و صدیقه وسمقی رسیده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته است، به این شرح است:

https://tinyurl.com/ycu3pp3v

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60165

پرونده ویژه | اقتصاد ایران در چهل سالگی
استقلال، «انزوا»، جمهوری اسلامی

زیتون ـ جلیل فقیهی: انقلاب ۵۷ علت‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی گوناگونی داشت. در بین عوامل اقتصادی اما آنچه بیشتر باعث بروز نارضایتی در میان بخش بزرگی از مردم می‌شد، وجود اشکال مختلف نابرابری و اختلاف طبقاتی، مخصوصا در سال‌های آخر حکومت پهلوی بود. شاید به همین دلیل بود که اکثر خواسته‌های اقتصادی انقلابیون بیش از آنکه پیرامون «پیشرفت و توسعه» باشد، حول عدالت و جامعه «بی‌طبقه توحیدی» شکل گرفته بود.
از دید بسیاری از انقلابیون، ایران کشور ثروتمندی بود که باید که از شر یک حکومت غرق در فساد و تبعیض خلاص می‌شد تا با بازتوزیع ثروت، رفاه در کشور همگانی شود. زیستن بر روی بشکه‌های نفت البته نقش اساسی در شکل‌گیری این تصور داشت.

۴۰ سال پس از سرنگونی حکومت پهلوی، اقتصاد ایران فراز و نشیب‌های فراوانی را از سر گذرانده است؛ دوره‌های کوتاه رشد و دوره‌های طولانی رکود. با گذشت این سال‌ها، برای آن دسته از انقلابیونی که به دنبال عدالت اقتصادی بودند، اوضاع کمی بهتر شده است: شکاف درآمدی بزرگ سال‌های منتهی به انقلاب، کمی کمتر شده و شهرها و روستاهای بیشتری از امکانات رفاهی برخوردار شده‌اند.
اما آیا این نهایت خواست و آرزوی انقلابیون بود؟ بعد از گذشت ۴۰ سال از انقلاب، درآمد سرانه ایرانیان تفاوت چندانی با آن دوره نکرده است. محصول انقلاب درجا زدن اقتصاد کشور در همان نقطه‌ای است که بود. تو گویی نه خانی رفته و نه خانی آمده. چرا بعد از سال‌ها آزمون و خطا و اعمال سیاست‌های اقتصادی متفاوت هنوز بسیاری از مشکلات سر جای خود باقی است؟ چرا اقتصاد ایران نمی‌تواند خود را از دور باطل رکود، تورم و تحریم رها کند؟

https://tinyurl.com/yaqtuaae

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/59632

همزمان با برگزاری جشن‌های چهلمین سالگرد انقلاب
اخراج علی لاریجانی از حلقه «انقلابیون»

زیتون ـ یلدا امیری: امروز برنامه سخنرانی علی لاریجانی، رییس مجلس ایران، که قرار بود روز ۲۲ بهمن در کرج برگزار شود، لغو شد.

بر اساس گزارش‌ها، پس از اعلام این خبر که لاریجانی به عنوان سخنران سالگرد انقلاب سال ۵۷ انتخاب شده، گروهی از ساکنان این شهر با امضای طوماری به این انتخاب واکنش نشان داده و با آن مخالفت کردند.

با این وجود، لغو سخنرانی لاریجانی، پس از سخنرانی امام جمعه کرج صورت گرفت. محمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج در خطبه‌های نماز جمعه از دعوت آقای لاریجانی به عنوان سخنران ۲۲ بهمن انتقاد کرد و گفت: « ۲۲ بهمن جشن انقلاب است، سخنران این مراسم باید انقلابی باشد.» او در بخش دیگری از سخنانش گفت: «اعتراضی که دوستان دارند اعتراض به‌جایی است و این دعوت از طرف مقام‌های این استان نبوده است.»

لاریجانی و حلقه مصباح

شش سال پیش هم در مراسم راهپیمایی ۲۲ بهمن در قم گروهی که ظاهرا پیشتر سازماندهی شده بودند به سخنرانی علی لاریجانی در این شهر حمله کردند، شعارهای تندی سردادند و به سوی او، کفش و مُهر پرتاب کردند. این افراد با سردادن پی در پی شعار «مرگ بر ضد ولایت فقیه» و «بصیرت بصیرت» مانع سخنرانی لاریجانی شدند.

https://tinyurl.com/y9ugs437

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60199

بنیادگرایی شیعی و تراژدی «نوفدائیان»
احسان ابراهیمی

«…آری آری قانون مجازات اسلام هم اجرا می‌شود. دست دزد بریده می‌شود نه اینکه در آسایشگاه و شهوت خانه زندان استراحت کند، در دفعه چهارم هم کشته می‌شود دیگر کجا دزدی خواهد شد. بیچاره و فقیر را هم که در مملکت اسلامی رسیدگی می‌کنند چرا دزدی کند؟ رشوه‌خوار هر که باشد به مجازات خود می‌رسد …تبعیض در احکام اسلام نیست … زناکار را در منظر عمومی تازیانه می‌زنند و در بار سوم می‌کشند پس چگونه به ناموس مردم به خیانت نظر کند و …مختصری بودعلمی و فلسفی محفوف با مثال روشن، و حقیقت هم این است که عدم اجراء احکام اسلام و قانون مجازات اسلام یکی از عوامل بزرگ بدبختی است.» (اساسنامه دولت مطلوب جمعیت فدائیان اسلام با نام: رهنمای حقیقت)

قصه پرغصه بنیادگرایی شیعی در ایران معاصر نسب به «فدائیان اسلام» می برد. فدائیان که در کارنامه خود، ترور رزم آرا،نخست وزیر، و احمد کسروی، محقق و مورخ ایرانی؛ همچنین ترور نافرجام دکتر حسین فاطمی را دارد، یکی از بهترین نمونه های بنیادگرایی شیعی در تاریخ معاصر است.این گروه هرچند عملاً با اعدام رهبرش نواب صفوی و چند عضو برجسته به تاریخ پیوست، اما نظر و تفکر و زمینه های آن تداوم هرچند گسیخته تا دوران انقلاب سال ۵۷ داشته است. اختلافات جدی جماعت فدائیان با مرجع عام شیعیان در مشی و منش مداراجویانه و محافظه کارانه با حکومت پهلوی، نشان از روحیه جنگ طلبانه و خشن و بنیادگرایانه شان دارد. عدم دخالت و رایزنی آیت الله بروجردی برای جلوگیری از اجرای حکم اعدام رهبران فدائیان، خود نشاندهنده زوایه شدید وی با نوع رفتار و کنش سیاسی اجتماعی این جمعیت دارد.

https://tinyurl.com/ya8rxqus

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60215

پرونده ویژه | بررسی ۴۰ سال سیاست خارجی ایران در گفتگو با جلیل روشندل
«شرق» و کمی تا قسمتی «غربی»

زیتون ـ محمدرضا سرداری: برخی بر این باورند که سیاست خارجی ایران در دوران جمهوری اسلامی تنها متأثر از انقلاب سال ۵۷ نبود. بلکه انقلاب دیگری نیز در حوزه سیاست خارجی ایران روی داده که زمان آن به رویکرد جدید جمهوری اسلامی به استراتژی دفاعی خویش باز می‌گردد. دسترسی به سلاح نامتعارفی که بتواند حکومت ولایت فقیه را از هر گونه گزند خارجی در امان نگه دارد و به پشتوانه آن نظام بتواند آرمان‌های انقلابی خویش را نیز بدون نگرانی از مقابله قدرت‌های بزرگ پیش برد. در این زمینه با جلیل روشندل استاد علوم سیاسی و امنیت بین المللی در دانشگاه کارولینای شرقی به گفت و گو نشستیم تا بررسی کنیم چگونه جمهوری اسلامی با شعار «نه شرقی نه غربی» به سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای حرکت کرد. جلیل روشندل مدرک دکترایش را در رشته علوم سیاسی از دانشگاه علوم اجتماعی «تولوز» در فرانسه دریافت کرده است. وی همچنین در مراکز مطالعاتی مختلفی از جمله دانشگاه استنفورد، دوک، یوسی آل ای و دانشگاه تهران سابقه تدریس و پژوهش داشته است. از وی تالیفات متعددی در زمینه امنیت بین‌المللی، خاورمیانه، خلیج فارس و روابط ایران و آمریکا منتشر شده است.

https://tinyurl.com/ybuznvuz

متن کامل این گفتگو در زیتون:
https://zeitoons.com/60235

مخاطب «بیانیه» کیست؟
محمدجواد اکبرین

«نواندیشان دینی» در همه جوامع، به ویژه مسیحی، یهودی و اسلامی، تعریف و توصیف کسانی است که از دین و متن دینی، برداشتی متفاوت با برداشت و قرائت رسمی دارند. مُفتیان و حاکمان نیز تا توانسته‌اند بر این قدم‌ها و قلم‌ها تاخته‌اند، حکم اعدام داده‌اند، تکفیر و تبعیدشان کرده‌اند و تاریخِ معبد و مسجد پر است از این رویاروییِ نابرابر. گناه نواندیشان دینی این است که می‌خواهند در زمین و زمان خود زندگی کنند، ایمان به خداوند را در روان و جهانِ انسانِ روزگار خود بفهمند و عبادت کُهن را از عادت کهنه جدا کنند. در این میان اگر قدرت و ثروت و دیانت با هم بیامیزد جرم این نحله البته سنگین‌تر است.

اکنون به مناسبت چهلمین سال انقلابِ ۵۷، ده تن از نواندیشان دینیِ ایرانی در بیانیه‌ای اعلام کرده‌اند که خواهان جدایی دین و حکومت‌اند تا هم حکومت از بند دین رها شود هم دیانت از بند حکومت. به باورآنها «تجربه حکومت مبتنی بر ولایت فقیه، تجربه‌ای سراسرشکست‌خورده» است و «تجربه چهل ساله جمهوری اسلامی نشان داده که مبنا قرار دادن احکام فقهیِ متعلق به قرون و اعصار پیشین و تعصب و جمود بر ایناحکام، به چه تباهی‌ها و فجایعی انجامیده و چه مایه جامعه‌ای مشحوناز فقر، تبعیض و فساد به دنبال آورده است».

https://tinyurl.com/y7agabjo

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60250

در دفاع از جمهوری (۲)
ابوالفضل قدیانی، علیرضا رجایی

اگر قرار باشد در ذیل پروژه اصلاح‌طلبی، استراتژی متفاوتی شکل بگیرد که بتواند پیوند خود را با واقعیت جنبشیِ جامعه ایران_به عنوان عنصر ضروری حرکت اصلاحی_حفظ کند، لازم است نیروی سیاسیِ متفاوتی نیز شکل بگیرد. یک عنصر اساسی و مقوّم این سطح از استراتژی، خیابان و ظهورهای جنبشی و مقاومت‌های ضدّ وضع موجود در آن است.

ایدئولوژی‌ سیاسی نظام‌های بسته، خیابان را محیط انحصاری خود تلقی می‌کند و تجربه تاریخی نشان داده‌است هیچ جنبشی بدون مقاومت در مقابل این تسلط به انجام نخواهد رسید.

تالی منطقی این بحث نیز ضرورت وجود رهبرانی است که در خیابان‌ها و به شکل بی‌واسطه‌تر با مردم در ارتباط باشند زیرا در اتاق‌های در بسته و تشکیل جلسه‌های بی‌حاصل و بدون خطر کردن و پای در خیابان گذاشتن، هیچ جنبش اجتماعیی منجربه نتیجه نخواهد شد.

یک بخش اساسی دیگر برای خلق استراتژی جدید، تغییر نگاه به قانون‌است. فلسفه‌های حقوقیِ جدید هیچ قانونی را که مخالف اراده یا منافع عمومی مردم باشد،لازم‌الاتّباع نمی‌دانند و از این روی مقاومت در برابر قانون بد و سرپیچی از فرمان‌ چنین قانونی اصولاً قانون‌شکنی تلقی نخواهد شد زیرا قانونِ بد، خود ضدِّ قانون و منهدم‌‌کننده سامان زندگیِ عمومی است.

یکی از علل تدوین قانون بد، ساختارهای غیردموکراتیک موجود است که میان اراده مردم و نهاد قانون‌گذاری انفصال ایجاد و عملاً نظارت عمومی را بر روند قانون‌گذاری سلب می‌کند. برخلاف تصور برخی، از آنجا که هرگونه جنبش اجتماعی قرار است به تأسیس ساز و کارهای جدید و تدوین قوانین متفاوت از وضع موجود منجر شود، تفسیر حقوقی دموکراتیک و متفاوت، و تغییر در ساختارهای تدوین قانون، نقشی اساسی در حرکت‌های اصلاحی دارد.

به این ترتیب، خیابان و بسیج‌های خیابانی، رهبری و امتناع از تبعیت از قانون ‌بد، سه مولفه‌ی ضروری برای خلق هر نوع استراتژی جدید است و این نه در توان اصلاح‌طلبی بوروکراتیک کنونی و نه در توان اپوزیسیون‌های خارج از کشور است.

https://tinyurl.com/y8b3d5xp

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/60296

تصویر ۴۰ ساله
مستند تصویری زیتون

زیتون– تصویر۴۰ساله، مروری است بدون شرح، بر نگاه و ادبیاتی که انقلاب بر پایه‌ی آن بنا شد و به امروز رسید؛ وعده «جمهوری اسلامی» داد اما به حکومت تک حزبیِ اسلامی رسید. یک حزب ماند و آن هم: حزب‌الله

https://zeitoons.com/60291