روابط منطقه‌ای ایران در سال ۹۷
از تهدید و انزوا تا تعامل

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: جمهوری اسلامی ایران در حالی سال ۱۳۹۷ را پشت سر می‌گذارد که چهل سال از عمر نظام سیاسی استوار بر انقلاب اسلامی سپری شده و این کشور٬ در جهان اسلام و در منطقه با چالش‌های سیاسی و ایدئولوژیک جدی دست و پنجه نرم می‌کند.

در سال ۱۳۹۷ نظام جمهوری اسلامی و دولت حسن روحانی به خاطر خروج آمریکا از توافق هسته‌ای برجام و اعمال تحریم‌های سنگین اقتصادی و سیاسی با مشکلات داخلی فراوانی روبرو شد. با وجود این مساله فقط به اقتصاد ختم نمی‌شود و آمریکا تلاش کرده بر روابط منطقه‌ای ایران نیز تاثیر بگذارد.

اگر تا دیروز٬ ایران فقط با آمریکا و اسراییل٬ دم از خصومت و اختلاف دائمی و عمیق می‌زد٬ در سال ۹۷ شاهد تاثیر فاکتور مهم دیگری به نام عربستان سعودی بودیم که هم در شورای همکاری خلیج فارس و هم در حوزه‌های دیگر٬ با ایران به مشکلات جدی برخوردند. با این حال دولت روحانی تلاش کرد تا حتی‌الامکان٬ به حفظ و تقویت روابط منطقه‌ای٬ بیشتر توجه کند و در همان حال در حوزه‌ای که آن را «محور مقاومت» نام نهاده٬ از همپیمانان خود دفاع کند و اجازه ندهد که این قلعه از دست برود.

تحلیل رویدادها و تلاش‌های دیپلماتیک ایران برای توسعه‌ی روابط منطقه‌ای نشان می‌دهد که ناامنی در مرزهای شرقی٬ تنش با کشورهای عربی و تعامل با عراق و ترکیه٬ مهم‌ترین نقاطی هستند که بیشترین توجه دولت را به سوی خود جلب می‌کنند.

http://tinyurl.com/y39v54wt

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/61832

به جای هو کردن «خیابان»، آن را فهم کنید!
رضا علیجانی

همانگونه که بارها در بحث «تحول خواهی» نوشته ام تحول خواهان برخلاف اصلاح طلبان و سرنگونی طلبان روی هیچیک از روش ها و ابزارهای متداول در مدل های گوناگون بهبود زندگی مردمان و «گذار» به دموکراسی که در چهارگوشه جهان آزموده شده، خط بطلان و ضربدرابدی نمی زنند. این ابزارها که به تناوب و براساس تحلیل مشخص از شرایط مشخص قابل استفاده اند، عبارتند از: صندوق رای، مطالبه محوری صنفی و مدنی، اعتصاب و اعتراض خیابانی.

غالب سرنگونی طلبان حساسیت و ضدیت آلرژِیکی روی صندوق رای دارند و غالب اصلاح طلبان روی «عرصه خیابان».

پس از نگارش یادداشت کوتاه «آیا زمان آشتی با عرصه‌ی خیابان نرسیده است؟» که با استناد به سخنان آقای خاتمی (که گفته بود:هم در ساختار و هم در رویکرد اشکال هست… دیگر خیلی سخت است که به مردم بگوییم بیایید رای بدهید. آیا فکر می‌کنید در دور آینده انتخابات به حرف من و شما مردم پای صندوق‌ها خواهند آمد؟ بعید میدانم مگر این‌که در یکسال آینده تحولی رخ دهد)، یک سئوال سیاسی ساده را با اصلاح طلبان و بدنه هوادارشان مطرح کرده بودم، مطالب چندی در نقد این پرسش و پیشنهاد به صورت رسمی و نقد و نیش های گوناگونی در گروههای مختلف مجازی نسبت به این یادداشت منتشر شد که برخی شان مایه شگفتی است.

http://tinyurl.com/y29uzxca

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61852

بررسی بحران ونزوئلا از منظر آمریکاستیزی
مهدی نوربخش

این اولین بار نیست که من با دوست بسیار عزیزم جناب اقای دکتر برقعی بر سر بحران‌های بین المللی دو نظر کاملا متفاوت و مخالف داریم. در مورد سوریه هم چنین بود و من از ابتدا مخالف مداخله نظامی ایران در سوریه بودم و ایشان موافق ان بود. شاید دلیل این اختلاف نوع نگرش ما به سیاست خارجی، نقش مردم در سیاست و پشتوانه تحصیل هر دوی ما باشد. به‌عنوان یک تحصیل‌کرده روابط بین الملل و سیاست خارجی اعتقاد دارم که نظم جهانی خصوصا در طول سه دهه گذشته با تغییرات عمده ای روبرو بوده است و با داده های تاریخ‌مصرف گذشته، ذهنیات و تعصب شخصی نمی‌توان به تحلیل رویدادهای جهانی امروز نشست. دو مقاله من در زیتون و میهن، پایی در ارقام و اعداد داشته است. نتیجه‌گیری‌های من بر سند متکی‌ست، درحالی‌که مقالات اقای دکتر برقعی بیشتر بر فرضیات ذهنی خود ایشان استوار است و کمتر از سند و ارقام بهره می‌گیرد.

https://tinyurl.com/yyq23zm9

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61862

رویکردی دیگر به رویداد ملی شدن صنعت نفت
یک جنبش با همه بازیگرانش

زیتون ـ محمدرضا سرداری: ملی شدن صنعت نفت ایران پا به شصت‌ و نهمین سال خویش گذاشت؛ صنعتی که اثرات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی متعددی بر جامعه ایران داشته و همچنان نیز سرنوشت کشور تا اندازه زیادی متأثر از این صنعت استراتژیک است.

درباره موضوع ملی شدن صنعت نفت سخن بسیار گفته و نوشته شده و این قلم در این مکان سخنی بیشتری نمی‌تواند بر داشته‌های موجود بیفزاید. این نوشته صرفاً می‌کوشد تا به تحلیل دو رویکرد از داوری درباره این موضوع تاریخ‌ساز بپردازد. ابتدا رویکردی که مصدق یا کاشانی محور است و از یک سو می‌کوشد با قهرمان سازی باب طبع و ذائقه ایرانی، همه چیز را به اسم این دو تمام کند و از سوی دیگر مسئولیت شکست آن را نیز تماماً به نام آن دو بنویسد و رویکردی که معطوف به تحلیل‌هایی است که به ملی شدن صنعت نفت، از زاویه یک جنبش می‌نگرد.

جنبشی متشکل از ائتلافی نوشته و نانوشته میان فدائیان اسلام، هواداران کاشانی، مصدق و جبهه ملی و حتی دربار و شخص محمدرضا شاه. از این منظر می‌توان گفت که جنبش ملی شدن صنعت نفت در اثر یک اتفاق ملی و حول یک هدف مشترک شکل گرفته و دستاورد بزرگی را به ارمغان آورد تا اینکه به امراض همه جنبش‌های اجتماعی دچار شد؛ شکست خورد و دوباره به شکل دیگری بروز یافت.
در این نوشته تلاش می‌شود تا جنبش ملی شدن صنعت نفت با رویکرد دوم بازخوانی شود. این بررسی متن مذاکرات مجلس شورای ملی را محور تحلیل خویش قرار داده است.

https://tinyurl.com/yyhyqsdr

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61844

۰۱ فروردین ۱۳۹۸

اطلاعیه

زیتون فرارسیدن سال ۱۳۹۸ خورشیدی را به همه‌ی ایرانیان، مخصوصا خوانندگان زیتون شادباش می‌گوید و امیدوار است که سال جدید سرشار از خبرهای خوب و امیدبخش برای مردم ایران باشد.

همکاران زیتون نیز در تعطیلات نوروزی به سر می‌برند و ستون خبرها و گزارش‌های زیتون تا روز ۱۳ فروردین، به‌روز نخواهد شد اما با یادداشت‌های تحلیلی و مقاله‌های ستون اندیشه در خدمت خوانندگان خواهیم بود.

نوروزتان پیروز .

https://tinyurl.com/y29mz2ee

https://zeitoons.com/61868

نقد رویکرد اصلاح‌طلبی تقلیل‌‌گرایانه
جواد سلیمانی

بخش اول: اصلاح‌‌طلبان و خودکشی از ترس مرگ

قاعده ای اثبات شده با مصداق­های فراوان در مورد رژیم­های در حال گذار می گوید هنگامیکه جریان آزاد اطلاعات در جامعه­ای برقرار شود، پیش از اینکه نظام را از اعتبار ساقط کند، اپوزیسیون کهنه، فرمایشی و بی خاصیت آن جامعه را بی آبرو می کند.

در نقشه راهی که از سوی بنیادهای بین المللی ترویج دموکراسی از دیرباز برای حکومت­های نیمه اقتدارگرا (Semi-Authoritarian) بمنظور گذار آن جوامع بسوی دموکراسی پیشنهاد شده، اولین گام همیشه ایجاد راهی برای برقراری گردش آزاد اطلاعات در سطح جامعه بوده و پس از آن، تشکیل نهادهای جوان جامعه مدنی با کارویژه های ملموس و ریشه­دار کردن این نهادها در برنامه قرار گرفته است.

گذار به دموکراسی، البته بازی شطرنجی است بین جامعه مدنی یک کشور و نیروهایی از حاکمیت که وظیفه­شان دفاع از ساختار کنونی آن نظام است. از این رو هر یک از طرفین نیاز دارند بازی­­های طرف مقابل را بشناسند و با اقدامات متقابل بازی حریف را بر هم بزنند. هدف نیروهای حاکمیت که بصورت منسجم و با بودجه­ای مشخص وظیفه مطالعه و بازی با جامعه مدنی را بر دوش دارند این است که با کمترین هزینه برای نظام و کمترین میزان برخورد قهری، آن هم در زمانی که گردش آزاد اطلاعات در جریان است (چراکه چهره نظام را مخدوش می‌کند)، نهادهای مدنی را ناکارامد کنند. از این رو همانطور که در این بازی، نهادسازی و تعبیه این نهادها در جامعه و ریشه دار کردنشان از سوی جامعه مدنی در دستور کار قرار می گیرد، در سمت مقابلِ بازی نیز حاکمیت به انحاء گوناگون به تضعیف نهادها و احزاب کمر می بندد.

https://tinyurl.com/y2a7aows

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61879

«گناه» از منظر حافظ و نیچه
سروش دباغ

۱. سالهاست که با دیوان حافظ مأنوسم؛ هم از او می‌خوانم و هم درباره او. آثار عموم حافظ‌ پژوهان برجسته فارسی زبان را از نظر گذرانده‌ام. همچنین چند صباحی است به شرح فلسفه نیچه با محوریت اثر تبارشناسی اخلاق که شاید مهمترین اثر نیچه باشد همت گمارده‌ام. این کتاب آخرین اثری است که پیش از فرونشستن آن آتشفشان از زبان و قلم او منتشر گشت. در این جستار ابتدا می کوشم با استشهاد به برخی از غزلیات حافظ، در باب مفهوم «گناه» نزد او مطالبی را عرضه کنم. سپس به سروقت نیچه می‌روم و درک و تلقی او از مفهوم «گناه» را که از مفاهیم محوری در ادیان ابراهیمی و خصوصاً دین مسیحیت است، بررسی می نمایم. در انتها به مقایسه میان گناه‌ شناسی این دو متفکر بزرگ می‌پردازم.

۲. در باب گناه و گناه ‌شناسی حافظ به تفصیل در جای دیگری سخن گفته‌ام[۱]. اکنون برای این بحث، لُبّ آن مطالب را با تبیین فشرده چهار غزل توضیح می‌دهم تا پس از آن به سراغ نیچه رویم. در بخش نیچه به سروقت دو متفکر و نویسنده مشهور معاصر دیگر هم خواهم رفت؛ هم از محمد اقبال لاهوری یاد خواهم کرد و هم از نیکوس کازانتزاکیس، رمان نویس مشهور معاصر. اقبال و کازانتزاکیش تحت تأثیر نیچه بوده‌ و به گواهی آثارشان با ایده‌های نیچه‌ از حیثی بر سر مهر بوده‌اند.

از یکی از غزلیات زمینی حافظ آغاز می‌کنم که از تنعم بردن در این جهان و شرمنده نبودن از آن سخن می گوید. پیش از اینکه غزل را به بخث بگذارم، لازم است چند ایده اصلی گناه‌ شناسانه حافظ را برشمرم. حافظ شاعر و متفکری است که به گواهی دیوانش، بسیار به مقوله گناه اندیشیده؛ البته نه در کسوت یک فقیه و نه در کسوت کسی که در مقام توضیح این امر است که باید فی‌المثل از معاصی پرهیز کرد ؛ هر چند مشکلی هم با این امر نداشته است. اما او نگاه آنتروپولوژیک ، جامعه‌شناختی و هستی‌شناختی در باب گناه داشته است. به سخن دیگر، پرسش او این بوده که چرا اساساً گناه وجود دارد ؟ چرا باید چنین پدیده‌ای در عالم انسانی یافت شود؟

https://tinyurl.com/yyf64eoh

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61877

پدیده‌ی دختران خیابان انقلاب و واکنش قهرآمیز حکومت،در یک مبارزه‌ی دیالکتیکی،در دو جهت متفاوت بود:یکی،ارتقای آزادی‌های فردی به وسیله‌ی«خود»،و دومی،تلاش دیگری ـ‌حکومت و لایه‌های اجتماعی وابسته‌.

تصویر دختران خیابان انقلاب چه چیزی را در آینده ترسیم می‌کند؟
http://tinyurl.com/yxdnx4av

در زیتون بخوانید:
https://zeitoons.com/61471

از جاسیندا آردرن تا مسئولان ایرانی
یاسین عبدی

پس از مخابره قتل عام نمازگزاران مسلمان در نیوزیلند، مقام های کشورهای جهان، شخصیت های سیاسی و فعالان اجتماعی و حقوق بشری و حتا بسیاری از سازمانها و دولتها واکنش جدی نشان داده و مراتب تسلیت و تعزیت با جامعه مسلمان وبازماندگان و همچنین محکومیت این جنایت و اقدام تروریستی را نشان دادند. اما در این میان واکنش و نحوه همدردی نخست وزیر نیوزیلند خانم جاسیندا آردرن به باور راقم این نوشتار از همان لحظات انتشار خبر تا برگزاری گرامیداشت برای قربانیان و تسلی خاطر بازماندگان، چگونگی حضور در میان بازماندگان قربانیان و نحوه همدردی و عربی صحبت کردن و درود و صلوات بر پیامبر اسلام [ص] و روسری بر سر کردن و دیگر جزییات مراتب همدردی و موضع گیری سیاسی و امنیتی وی بسی متفاوت و جالب توجه و نوع دوستانه و انسان وار بود، چنانکه مایه تحسین بسیاری از مسلمانان جهان و مقامات کشورهای اسلامی قرار گرفت و حتا به سبب این رفتارهای انسانی به عنوان یکی از نامزدهای جایزه صلح نوبل پیشنهاد شد. به بیانی دیگر او با رفتار و منش انسانی خود نشان داد که نمونه یک مقام و مسئول دولتی و حضور او در میان مردم باید چگونه باشد و چگونه باید شدت اندوه و مراتب همدردی خود را ابلاغ کند. او در اولین اظهارات خود مسلمانان قربانی و بازماندگان را از خود و شهروند نیوزیلندی خواند و جنایتکاران و تروریستها را غیرخودی خواند و تنها به همین بسنده نکرد و هر آنچه از اقدامات دولتی را که لازم بود، سریعا در پیش گرفت و بلافاصله متهم اصلی را دادگاهی و تغییرات در قانون نگهداری اسلحه و…. کرد و دیگر اقدامات و پیگیری هایی که جای بسط آنها در این نوشتار نیست

در برابر، در این ایام نوروزی و پس از باران‌های سیل آسای بهاری که متاسفانه جان بسیاری از هموطنان عزیز را در بسیاری از استانها و شهرهای کشور گرفت و بازماندگان آنها و بلکه وجدان انسانهای بیدار ایران و جهان را بسیار متالم ساخت و خسارتهای مادی و معنوی و… دیگری را موجب شد و کماکان هشدارها درباره خطرات احتمالی سیلابها و بارانهای سیل آسا ادامه دارد. در این میان آنچه که سبب تاسف و بلکه هزار برابر مایه شرم و سرافکندگی است، موضع گیری دولت تدبیر و امید و سکان دار آن جناب آقای روحانی و دیگر مقامات حکومتی و دولتی است البته نقد عملکرد دولت مجالی دیگر می طلبد که این سطور جای آن نیست، بلکه همه سخن دراین مقام چنان که از عنوان نیز پیداست، موضع گیری و نحوه همدردی مقامات دولتی و حکومتی با سیل زدگان درمانده در مقایسه با واکنش نخست وزیر نیوزیلند است.

https://tinyurl.com/y58nk83e

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61893

«خیابان» استراتژی نیست
ملیحه محمدی

این مطلب را در مباحثه با دوست گرامی رضا علیجانی و در ارتباط با دو مقاله پی در پی ایشان تحت عناوین «آیا زمان آشتی با عرصه خیابان نرسیده است!؟» و «به جای هو کردن «خیابان»، آن را فهم کنید!» می نویسم.

این هر دو را ایشان در انتقاد از اصلاح طلبانی نوشته اند که به زعم ایشان بهای کافی را بهنقش عنصر خیابان در مسیر مبارزات مردمی نمی دهند یا به زعم ایشان نسبت به آن آلرژیدارند، آنچنانکه سرنگونی طلبان نسبت به صندوق رأی!

آقای علیجانی خود را «تحول‌خواه » می دانند، و این اصطلاحی ست که اندکی بعد از فرو کشکردن مظاهر بیرونی جنبش سبز باب شد و دوستانی از میان مخالفان جمهوری اسلامی با فاصله گرفتن از اصلاح طلبان و براندازان، این عنوان را برای معرفی خود برگزیدند.

از منظر بیرونی یکی از نشانه های بارز در شناخت این دوستان این است که، اصلاح طلبان را شکستخورده و تمام شده می بینند و در عین حال مسئولیت مستقیمی در مشکلات و کمبودهایروزمره به آنها می دهند، به نوعی که گویا اگر اصلاح طلبان بخواهند می توانند…

این تحلیل از نظر من دچار تناقض است ولی گمان نمی کنم در این نوشته جای طرح آن رابیابم. اما می توانم بگویم که مهمترین انگیزه ی پرداختن من به این دو مقاله همین نگاه به گمانم غیرواقع بینانه ی بخشی از اپوزیسیون است به موقعیت اصلاح طلبان از یکسو و گرایشاتعمومی جامعه از سوی دیگر. ارزیابی توان فوق العاده اصلاح طلبان که گویا مایل به استفاده ازان نیستند و ندیدن میزان آمادگی جامعه مدنی ـ نه همه معترضان ـ برای بالا بردن هزینه ی مبارزه، باعث می شود که این دوستان ما دریافت درستی از توازن قوای سیاسی میان حکومت و مردم را به دست ندهند؛ و دیگر اینکه عامل « خیابان» را به عنوان استراتژی و محور مبارزه ارائه بدهند که من آن را زیانبار می بینم و مختص دوستمان علیجانی هم نیست.

باری، قبل از ورود به متن این توضیح را به کمک بگیرم که درک ایشان از خیابان به مثابه استراتژی مبارزه مدنی را من از همان مدخل ورود به مقاله اول شان پیدا می کنم در نمونه هاییکه ارائه می دهند و نکته هایی که ناگفته می گذارند…

https://tinyurl.com/y5ej76xu

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61899

انقلاب‌های قرن بیستم؛ فرداهایی که هرگز نرسید
به بهانه دوازدهم فروردین، چهلمین سال‌روز «جمهوری اسلامی»

زیتون- مهرداد خوانساری:

مقایسه انقلاب اسلامی ایران با سه انقلاب بزرگ دیگر قرن بیستم، این واقعیت را روشن می سازد که هیچ یک از این انقلاب‌ها علیرغم تمام شعارهایی که می‌دادند و می‌دهند، نتوانسته‌اند در پیاده کردن سادهترین اهداف و آرمان‌هایشان در جهت بهبود بخشیدن به زندگی روزمره شهروندان و یا پیاده کردن حکومتی مردمی و عادل فارغ از ارعاب و خشونت علیه منتقدان و دگراندیشان موفق باشند.

نمونه‌هایی مانند انقلابیون چین، که توانسته‌اند به اوضاع اقتصادی کشورشان سامانی بدهند،‌ در شرایطی موفق به انجام این مهم شدند که از سر اجبار، تمام آرمان های اولیه خود را با پذیرفتن شرایط سرمایه داری و بازار آزاد به کنار گذاشتند.

ولی فراتر از مقایسه‌هایی که در این نوشته با انقلاب های روسیه،‌ چین،‌ کوبا و ایران می شود،‌ شاید بدون اغراق بتوان گفت که گذشته از جنبش های انقلابی «استقلال طلب» که هدف اصلی شان رهایی از بند کشورهای استعمارگر ـ مانند انقلاب آمریکا ـ بوده است،‌ هیچ انقلاب دیگری نتوانسته شرایطی بهتر و ممتازتر از گذشته را برای شهروندانش فراهم آورد.

گرچه تفاوت های فاحش و اساسی میان انقلاب های روسیه،‌ چین،‌ کوبا و ایران به لحاظ شرایط خاص هرکدام از این نمونه ها کاملا بدیهی است، ولی در عملکرد انقلابیون این کشورها شباهت های زیادیبه‌چشم می خورد و این فرضیه شوخی آمیز را به وجود می آورد که انگار راه و روش این افراد انقلابی، همگی از یک «کتاب راهنما» ی واحد سرچشمه گرفته است.
https://tinyurl.com/y3lykmlp


متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61904

ونزوئلایی شدن ایران
نصرالله لشنی

اقتصاد نه فرمان و بخش‌نامه می‌پذیرد و نه با سرکوب و زندان و اعدام به‌سامان می‌شود. اگر چنین بود تا امروز بهره یا سود پول تماماً و به‌طور کلی ورافتاده بود. اما چون برخورد علمی و فنی با واقعیت اقتصادی- اجتماعی بهره نشده است، در ایران که حکومتی دینی حاکم است، بدترین نوع بهره‌ها و رباها وجود دارد. این واقعیت تاریخی به‌وضوح نشان می‌دهد که اقتصاد فرمان و فتوا نمی‌پذیرد و به‌سان تمام پدیده‌های واقعی باید با آن برخورد علمی داشت.

برخورد علمی با واقعیات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی امروز ایران، ما را تنها به یک نتیجه می‌رساند و آن ونزوئلایی شدن ایران است. ابرچالش‌های متعدد، بحران اقتصادی و اجتماعی عمیق و وسیعی را ایجاد کرده‌اند که رفع آن گرچه غیرممکن نیست، اما به‌غایت دشوار است. این دشواری به‌گونه‌ای است که ساختار سیاسی-اداری و شیوه‌ی حکمرانی در ایران قادر به حل آن نبوده، فروپاشی اقتصادی-اجتماعی و ونزوئلایی شدن ایران نزدیک‌ترین احتمال به واقعیت است و حتمی بودن آن دور از ذهن نیست.

تقریباً برای همه روشن شده که ریشه‌ی این بحران عظیم اقتصادی، سیاسی است و مجموعه چالش‌هایی که ایران را در آستانه‌ی فروپاشی قرار داده است، نتیجه‌ی سیاست‌ها و برنامه‌های حاکمیت ایران از سال ۱۳۶۰ تاکنون است؛ سیاست‌هایی که نتیجه‌ی پیشافروپاشی‌اش تورم افسارگسیخته‌ی چند صددرصدی و فقر و فلاکت روزافزون مردم مظلوم ایران است.

در این یادداشت با اتکا و استفاده از دانش اقتصاد تلاش می‌کنیم تا علل اقتصادی این فروپاشی را بیان کرده سپس به ریشه‌های سیاسی آن بپردازیم.

https://tinyurl.com/y4ak5tpk

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61909

آیا فروش نفت کفاف مخارج دولت را می‌دهد؟
دخل و خرج ایران در سال ۹۸

زیتون ـ جلیل فقیهی: سال ۹۷ سال سختی برای اقتصاد ایران بود. تورم کم‌سابقه و افزایش روزبه‌روز قیمت‌ها آه از نهاد مردم بلند کرد و رکود بر اقتصاد کشور سایه افکند. با بازگشت تحریم‌ها، روند رو به رشدی که بعد از برجام در اقتصاد ایران آغاز شده بود به دست‌انداز افتاد و بسیاری از بخش‌های اقتصاد کشور آسیب دید.

در این میان، صنعت نفت و گاز نیز که در سیبل حملات تحریم‌کنندگان ایران قرار گرفته بود، شاهد یکی از سخت‌ترین دوران خود طی سال‌های اخیر بود. با شروع دور جدید تحریم‌ها، صادرات نفت ایران به شدت کاهش یافت. شرکت توتال فرانسه که طرفِ بزرگترین قرارداد خارجی ایران بعد از برجام بود، از پارس جنوبی رفت. شرکت پرتامینای اندونزی نیز که به منظور توسعه میدان‌های جنوب با ایران قرارداد امضا کرده بود، کشور را ترک کرد. عراق هم که خریدار نفت و گاز ایران بود، نتوانست به موقع و به سهولت ۲ میلیارد دلار بدهی خودش را به ایران بپردازد. در این میان شاید بهترین خبر برای صنعت نفت و گاز ایران، افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج فارس بود که با تولید روزانه ۴۵ میلیون لیتر بنزین و ۱۵ میلیون لیتر گازوئیل باکیفیت، سقف تولید بنزین کشور را به روزانه ۱۰۵ میلیون لیتر رساند. خبر خوب دیگر، افزایش نسبی قیمت نفت است.

در روزهایی که حواس بیشتر مردم به باران و سیل کم‌سابقه در کشور و تلاش برای کمک به حال مصیبت‌دیدگان بود، قیمت نفت در بازارهای جهانی به بالاترین نرخ خود در ۵ ماه گذشته رسید و این روزها، هر بشکه سبد نفتی اوپک در حدود ۶۰ دلار مبادله می‌شود که نسبت به آذر ماه پارسال حدود ۱۰ دلار افزایش داشته است.

https://tinyurl.com/y4tw7f8z

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61923

قصه‌ی پرُ غصه‌‌‌ی سانسور
مروری بر حواشی سریال‌سازی در شبکه نمایش خانگی

زیتون–آوا مشرقی: با اینکه بیش از چهار دهه از فعالیت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی می‌گذرد، نه تنها از فاصله نجومی تولیدات این سازمان با واقعیت جاری در جامعه کم نشده، که روز به روز این فاصله شدت و سرعت بیشتری می‌گیرد. وقتی‌ مشکلات مالی‌ این سازمان عریض و طویل هم به آشفته بازار ممیزی‌های بی‌ قاعده و قانون اضافه شود، دیگر تمایل سینماگران برای ورود به شبکه نمایش خانگی بیش از پیش توجیه پیدا می‌کند.

ماجرا وقتی‌ جالب‌تر می‌شود که معاون ارزش‌یابی و نظارت سازمان سینمایی هم به سود چند برابر سریال سازی در شبکه نمایش خانگی اعتراف می‌کند و کوچک‌ترین توجهی‌ به اعتراض انجمن تهیه‌کنندگان مستقل نسبت به صدور مجوز‌های بی‌‌رویه ندارد. ابراهیم داروغه‌زاده در گفت‌وگویی با ایسنا، درباره وضعیت این روزهای تولید سریال در شبکه نمایش خانگی گفته: «این حوزه چرخه اقتصادی دارد و بازگشت سرمایه آن از سینما هم بیشتر است».

«ممنوعه»، نام سریالی به کارگردانی امیر پورکیان است، که با بهره گیری از خیل عظیمی‌ از ستاره‌های سینما و تلویزیون در سال ۹۷ توزیع شد و به دست مخاطب رسید. داستان ممنوعه که تم اجتماعی دارد روایت‌گر زندگی‌ چند جوان امروزی است که سبک متفاوت زندگی‌‌شان با جوان‌های به تصویر کشیده‌شده توسط صدا و سیما اختلاف فاحشی دارد، اما همین سنت‌شکنی بیش از سه قسمت تحمل نمی‌شود و بلافاصله سریال به محاق توقیف فرو می‌رود. هرچند که توزیع مجدد ممنوعه پس از کش و قوس‌های فراوان از سر گرفته شد، اما یکی‌ از کاراکتر‌های اصلی‌ داستان به اسم خلیل که ترنس بود، نتوانست از تیغ سانسور فرار کند و به طور کلی‌ نقش‌آفرینی نیما شعبان‌نژاد از سریال حذف گردید.

https://tinyurl.com/yys6269t

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61938

بحران؛ از گلستان تا خوزستان
آبی که از سر گذشت

زیتون ـ مهسا محمدی: سیلی که از روزهای ابتدایی سال ۹۸ در حال درنوردیدن شهرهای مختلف ایران است، بر اساس آمار رسمی تابه‌حال جان ۷۰ نفر را گرفته و هزاران نفر را بی‌خانمان کرده است.

تاکنون از مجموع ۲۳ استانِ درگیر سیل، استان‌های فارس و لرستان بیشترین خسارات جانی و استان‎های مازندران و گلستان بیشترین خسارت مالی را متحمل شده اند. ۴۰۰ شهر و روستا درگیر شرایط جوی روزهای اخیر هستند.

شروع سیل از استان‌های سمنان و خراسان شمالی بود و بعد از آن و درگیری استان‌های مازندران و گلستان سیل به فارس و‌ لرستان رسید. در ادامه هم استان‌های کرمانشاه، ایلام، خوزستان، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد به وضعیت اضطراری رسیدند.

برآورد اولیه از میزان خسارت مالی سیل در ایران، ۱۱ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان است.

https://tinyurl.com/yybpcu3v

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61912

من در چارچوب نهاد امامت کار می‌کنم
گفت‌وگو با کریم آقاخان

زیتون-کریم آقاخان یا آقا خان چهارم، چهل‌ونهمین امام شیعیان اسماعیلی (شعبه نزاریه) است که پیروان آن بالغ بر ۱۵ میلیون نفر برآورد می‌شود و در حدود ۱۰٪ درصد از مجموع شیعیان جهان را تشکیل می‌دهند.

متن پیش‌رو مصاحبه‌ی سردبیر مجله‌ی فرانسوی لاکوهورت، هانری ویل، با امامِ فعلی شیعیان اسماعیلی است که به مناسبت اهدای نشان گراندکروآی لژیون افتخار، در سپتامبر سال ۲۰۱۸ انجام شده است. «زیتون» برای آشنایی بیشتر خوانندگان با دیدگاه‌های این امامِ شیعی، این مصاحبه را ترجمه ‌کرده که در ادامه می‌آید.

https://tinyurl.com/y43v5jd6

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61951

ایران در بحران؛ حفظ بشار اسد اولویت حاکمان
مهدی نوربخش

در طول هفته های گذشته، مقامات نظام و سپاهیان بار دیگر اعلام کردند که ایران در بازسازی سوریه به صورت فعال شرکت می‌کند. مشخص نیست با اقتصادی که فروپاشی خود را هر روز بیش از پیش عیان می‌کند و با سیل و خرابی غیر قابل تصور در چندین استان ایران، چگونه نظامی پیش از اینکه به بازسازی خرابی ها و ضایعات کشور تعهد دهد، به بازسازی کشور دیگری تعهد می‌دهد. هنوز بسیاری از زلزله زدگان کرمانشاه زیر چادر زندگی می‌کنند،اما نظام ایران در صدد است که منابع مالی کشور را به بازسازی کشور دیگری در زیر حکومت یک مستبد اختصاص دهد. در این نوشتار کوشش می‌شود تا در این رابطه به سیاست خارجی ایران در سوریه و به‌طبع نظامی‌که در سوریه پس از ۷ سال جنگ باقی مانده است پرداخته شود. نظام اسد یکی از بی‌رحم ترین و مستبدترین نظام‌های دنیاست که فقط می‌توان انرا با نظامی که صدام حسین در عراق بنیان گذاشته بود مقایسه کرد. اینکه نظام ایران تصمیم گرفته است که اعتبار بین‌المللی کشور مارا در پای چنین مستبدی قربانی کند، به طبیعت نظام استبدادی کشور ما برمی‌گردد و تعهدی که این نظام به ایدئولوژی دموکراسی ستیز خود داده است. شاید سوریه را بتوان ائینه تمام نمای شکست سیاست خارجی ایدئولوژیک نظام ایران دانست. دخالت سپاهیان و رهبری در طراحی سیاست خارجی کشور در منطقه ، روزبه‌روز ضعف و ناتوانی خودرا بیشتر اشکار می‌کند. سپاهیان در هفته های گذشته یک مستبد و یک جنایتکار که با کمک انها خون هزاران شهروند کشور سوریه را ریخته بود برای استفاده تبلیغاتی به تهران اوردند تا به دیدار رهبری نظام رفته و به‌نشان دوستی یکدیگر را در اغوش گیرند. دولت و وزیر امور خارجه کشور گله‌مند بودند که چرا در جریان خبر سفر مخفی مستبد سوریه به تهران، نبوده اند. انقلاب و مردان قدرت کشور امروز به‌ جائی رسیده اند که در داخل، از تمام حقوق شهروندی شهروندان این کشور می‌گذرند و در خارج به‌عنوان حامی مستبدین و دولت‌های استبدادی نظیر اسد در سوریه و مادرو در ونزوئلا شناسائی می‌شوند.
http://tinyurl.com/y2nnkrms

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/61958

ادامه تسلط آیت‌الله خامنه‌ای بر نهادِ دولت‌ساز
احمد مروی؛ از آستانِ بیت تا آستانِ قدس

زیتون ـ سولماز ایکدر: دهم فروردین ماه امسال٬ در میانه‌ی تعطیلات نوروزی، خبر انتصاب «تولیت جدید آستان قدس» در کنار اخبار مربوط به سیل گسترده در بیش از نیمی‌ از کشور، منتشر شد.

با حکم آیت‌الله خامنه‌ای، احمد مروی به عنوان تولیت جدید آستان قدس معرفی شد تا رهبر جمهوری اسلامی دومین تولیت این نهاد مهم اقتصادی را در دوران حیاتش منصوب کند.

آستان قدس رضوی، یکی نهادهای مهم اقتصادی و «دولت ساز» ایران است که تا پیش از مرگ عباس واعظ طبسی از سیطره قدرت رهبر جمهوری اسلامی به دور بود.

http://tinyurl.com/y24ktt3q

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/62009

نقدی بر بعضی رویکردهای اصلاح طلبی و سرنگونی طلبی
از تغییر باورها و کلیشه‌ها نگریزیم
رضا علیجانی

در دو، سه هفته اخیر دو بار بسیار شگفت‌زده شده‌ام. یکی بعد از طرح مبحث «خیابان» به بهانه مسئله الجزایر و ونزوئلا در «زیتون» و دیگری در میزگرد «روبرو» بعد از اینکه به بهانه برخورد نخست وزیر و مردم نیوزیلند با مسلمانان و افزودن مثال از دو نمونه مصر و تونس در بهار عربی، مسئله «تعامل یا قطبی سازی؟» را مطرح کردم. در هر دو مورد (یکی از سوی بعضی اصلاح طلبان و دیگری از سوی برخی سرنگونی طلبان) با چنان برداشتها و نقدهای شگفت انگیزی مواجه شدم که در مرحله اول به خودم شک کردم که شاید زبان من آنقدر الکن بوده و متن یا گفتارم اینقدر فشرده و خلاصه و مبهم که نتوانسته ام حرفم را به طرف مقابل منتقل کنم و او حق داشته است چنین نقدی را مطرح کند. اما وقتی برای عیب یابی خودم، دوباره به متن یا گفتارم مراجعه کردم دیدم که مطلب روشن تر از آن بوده که دچار این همه بدفهمی بشود. پس احتمالا ریشه مشکل در این عدم مفاهمه در جای دیگری است.

http://tinyurl.com/y4nofmg9

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/62028

«سیل» به مثابه‌ی فروپاشی در رژیم‌های غیردموکراتیک
ابوالفضل مظلوم‌زاده

نه‌تنها وجود ناآزادی‌های مختلف به همراه سیاست‌گذاری‌های نامطلوب و پیشینه‌ی تلخ بی‌اعتمادی مردم به رژیم‌های غیردموکراتیک، امکان عکس‌العمل مناسب در بحران‌های اجتماعی و طبیعی را از دولت[۱] سلب می‌کند، بلکه به شکل فزایند‌ه‌ای با خالی‌شدن تکیه‌گاه اجتماعیِ نظام سیاسی در آستانه‌ی فروپاشی قرار می‌گیرد. با تداوم بحران‌های اقتصادی، نازل‌شدن سطح معیشت و الگوهای نادرست مواجهه‌ی دولت با منطقه‌ی بحران و محرومیت‌های شدید، فقر فراگیر، تهدید اشتغال و عدم دسترسی به کالاها و خدمات بهداشتی که نیازمند یک سامان‌دهی ملّی و عزم جدی برای امدادرسانی است، سیستم تنبل سیاسی نه توان برآوردن نیازهای مردم را دارد، نه به طور منحصر به‌فردی قادر به حل مشکلات و پیشگیری از بحران‌های مشابه بعدی است.

تجربه‌ی کشورهای غیردموکراتیک نشان می‌دهد که صرفاً به نوعی از سیاست‌گذاری‌های مقطعی و سرهم‌بندی کردن امور جاری کشور روی می‌آورند و غالباً در برابر بحران‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و طبیعی با ناکامی‌های گسترده، که موجی از خشونت اجتماعی را می‌آفریند، روبه‌رو می‌شوند. و هم‌چنین چندان هم ابتکاری و نوآورانه عمل نکرده‌اند. بنابراین جای تعجب ندارد که بلایای طبیعی از جمله سیل ریشه‌ی رژیم‌های غیردموکراتیک را از جا در بیاورد و با وجود سطح گسترده‌ای از نفرت عمومی که این‌گونه رژیم‌ها به صورت ذاتی به جامعه تزریق می‌کنند، شاهد اضمحال یک نظام سیاسی باشیم.

http://tinyurl.com/y6pqu4ou

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/62024