رهبری آیت‌الله خمینی؛ چگونه و چرا؟
حسن یوسفی اشکوری

درآمد
در برنامه بسیار خوب و مفید «پرگار» در هفته پیش در بی‌بی‌سی با عنوان «رهبری خمینی در انقلاب ناگزیر بود؟» دو تن از دوستان خوب من یعنی آقایان مهدی فتاپور و جمشید اسدی به عنوان میهمان شرکت داشتند. با توجه به موضوع برنامه، طبعا دو سوی مناظره و یا گفتگو، نظریاتشان را ارائه داده و هر یک تلاش می‌کرد تا از موضع خود دفاع کند. در این گفتگوی بیش از پنجاه دقیقه‌ای، به نکات خوبی اشاره شد. در این میان به گمانم دیدگاه تحلیلی آقای فتاپور به واقعیت نزدیک‌تر بود ولی، به رغم هم‌دلی در وجوهی با دیدگاه آقای اسدی، با مدعای اصلیشان موافق نبوده و نیستم. در آغاز برای اطلاع خوانندگان به سراندیشه ایشان اشارتی می‌کنم و موضع خودم را می‌گویم و بعد متنی را خواهم آورد که تا حدودی این سراندیشه را به چالش می‌کشد. هدف اصلی نیز بازنشر همان متن بوده است.

در حدی که من دریافتم، در پاسخ به پرسش مجری برنامه (جناب آقای داریوش کریمی)، مدعای بنیادین جناب اسدی آن بود که: تا سه ماه پیش از پیروزی انقلاب (تشکیل دولت ازهاری در آبان ۵۷) نه انقلاب رنگ مذهبی (بخوانید اسلامی) داشت و نه احتمال رهبری آیت‌الله خمینی چندان محتمل بود. ایشان توضیح می‌دهد که حتی تا آن زمان کسانی مانند آیت‌الله شریعتمداری و حتی مهندس بازرگان و یا آیت‌الله طالقانی شانس بیشتری برای رهبری انقلاب داشتند.

گفتن ندارد که موضوع چگونگی و چرایی وقوع انقلاب ایران و به ویژه چرایی تحقق رهبری آیت‌الله خمینی داستان درازدامنی است که برای بازکاوی ابعاد و اضلاع منصفانه و همه‌جانبه آن نه تنها یک گفتار و یا مقاله بلکه یک کتاب نیز کفایت نمی‌کند. به‌ویژه که، به هر تقدیر، هر گوینده و نویسنده و پژوهشگری از یک سو در محدوده اطلاعاتش سخن می‌گوید و از سوی دیگر وفق مفروضات و روش شناسیاش تحلیل می‌کند و نظر می‌دهد. اما برای آن که نقطه افتراقم با جناب اسدی روشن باشد، پاسخ اجمالی من بر پرسش مطرح شده چنین است:
https://tinyurl.com/y65x8tyo

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/63952

بازخوانی نظرات اقتصادی آیت‎الله خمینی
«بازار را شریک کنید در کارها…»

زیتون ـ جلیل فقیهی: بخش اعظم دوره رهبری آیت‌الله خمینی در زمان ناآرامی‌های روزهای اول انقلاب و جنگ ۸ ساله گذشت. اقتصاد ایران نیز در این دوره، متاثر از همین شرایط ناپایدار سیاسی، افتان و خیزان به حیات خود ادامه می‌داد و بخش بزرگی از درآمدهای کشور صرف هزینه‌های مستقیم جنگ می‌شد. به همین دلیل، شاید قضاوت درباره عملکرد اقتصادی کشور در دوره رهبری آیت‌الله خمینی چندان آسان نباشد. با این حال، نمی‌توان منکر نقش برجسته رهبر اول جمهوری اسلامی در شکل‌دهی قانون اساسی ایران شد؛ قانونی که احتمالا نقش قابل توجهی در صورت‌بندی وضعیت اقتصادی حال حاضر کشور نیز دارد.

آیت‌الله خمینی، همچون بسیاری دیگر از روحانیون، بر این باور بود که شریعت برای بیشتر امور جامعه برنامه‌ای کامل و مدون دارد و راه رسیدن به رفاه و کامیابی پیروی دقیق از دستورات شرع است. از نظر او «مجموعه قواعد اسلامی در مسائل اقتصادی، هنگامی که در کل پیکره اسلام به صورت یک مکتب منسجم ملاحظه شود و همه‌جانبه پیاده شود، بهترین شکل ممکن خواهد بود. هم مشکل فقر را از میان می‌برد و هم از فاسد شدن یک عده به وسیله تصاحب ثروت جلوگیری می‌کند و درنتیجه کل جامعه را از فساد حفظ می‌کند.»
https://tinyurl.com/yykyvmka

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/63969

تجربه ترکیه و آینده اردوغان
فیروز قرشی
یک: چگونه سه دهه سلطه حزب عدالت و توسعه پایان گرفت؟

در انتخابات ۳۱ مارس آراء حزب عدالت و توسعه به ۳۷ تا ۳۸ درصد سقوط کرد. اردوغان با بازی با رقم هائی که حزب اش در اتفاق با حزب حرکت ملی کسب کرده بود مدعی شد که حزب اش همچنان فاتح صندوق های رای است. این ادعا با توجه به از دست دادن اغلب شهرهای بزرگ به حزب جمهوری خواه و از دست دادن دهها شهرداری به حزب حرکت ملی بسیار دور از حقیقت است. پیروز انتخابات از یکطرف متفق اش حزب حرکت ملی است و در جبهه مخالف حزب جمهوری خواه. باوراندن این ادعا حتی به مریدان سرسپرده دشوار است.

اردوغان درشب انتخابات در حالی که تلاش میکرد ناراحتی اش را پنهان سازد اعلام کرد که زمان آن رسیده است آهنی را که داغ شده را دوباره سرد کنیم، که تا چهار سال و نیم انتخابات در پیش رو نیست، که ترکیه به تلاش و اتفاق نیاز دارد. چند هفته بعد برای همه آشکار شد که این سخنان یا برای خواب کردن مخالفان و زمان خریدن بوده یا کاملا بی ارزش و پوچ.
پیش از انتخابات کادرهای رهبری حزب عدالت و توسعه اطمینان میدادند که انتخابات ترکیه سالم ترین دنیاست. از فردای انتخابات حزب اردوغان هر روز با ادعای جدیدی مخدوش بودن انتخابات را پیش کشیدند. با اعمال فشار باز شماری در دو منطقه و باز شماری بیش از چهار صد هزار آراء باطله را تحمیل کردند. سپس باز شماری ۳۷ صندوق به تصادف را انجام دادند. علیرغم تمامی ترفندها اکرم امام اوغلو با تفاوت بیش از ۱۳ هزار رای حائز اکثریت شد. در نهایت ارگان عالی انتخابات محبور شد حکم وی را تسلیم کند. اما حزب عدالت و توسعه از پا ننشست اینبار به اعتبار اینکه تعدادی از روسای صندوق ها کارمند دولت نبودند تقاضای ابطال و انتخابات مجدد داد. در حالیکه چند انتخابات قبلی از جمله انتخاب اردوغان بهمین روال برگزار شده بود و کسی ایرادی نداشت. مضحک تر اینکه هر پاکت رای حاوی چهار برگه است، برگه رای به شهردار، به مجلس شهر، به شهردار منطقه و به بخشدار؛ و از این میان تنها رای شهردار ابطال شد زیرا که در آن سه دیگر نمایندگان حزب عدالت و توسعه حائز اکثریت شده بودند. پس از ۱۸ روز هفت نفر از یازده نفر به ابطال انتخابات رای داد و حکم شهردار پس گرفته شد. اینچنین است که مبلغان حزب حاکم برای توجیه تجدید انتخابات حتی برای هواداران خود نیز با دشواری مواجهند.

دو: چگونه حزب جمهوری‌خواه پس از یازده شکست متوالی ورق را بر گرداند؟
https://tinyurl.com/yy9wjgn5

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/63978

بیانیه ۲۲۵ نفر از فعالان سیاسی و مدنی داخل و خارج از کشور
🍃 مذاکره تسلیم نیست

زیتون– ۲۲۵ نفر از فعالان سیاسی و مدنی داخل و خارج کشور، از طیف‌های مختلف فکری و سیاسی، طی بیانیه‌ای خواهان «استقبال از میانجی‌گری» و «مذاکره بی قید وشرط ایران و آمریکا» شده‌اند.

آنها با تاکید بر این‌که «مذاکره تسلیم نیست»، از «بن بست دیپلماسی و آغاز جنگی ویرانگر» ابراز نگرانی کرده‌اند.

به گزارش «زیتون»، در این بیانیه تحریکات جنگ افروزانی در دولت آمریکا و اسرائیل و عربستان و برخی اپوزیسیون همگام با دولت آمریکا و خروج ترامپ از برجام به صراحت محکوم گردیده و آمده است: «اما به همان روشنی براین باوریم که که نمی توان با اعمال ناعدالتی و تبعیض و فساد در داخل، با استانداردی دو گانه داعیه مبارزه با ظلم و ناعدالتی در منطقه و جهان را داشت. بر همین اساس معتقدیم سیاست خارجی ای که حکومت ایران به ویژه در منطقه در پیش گرفته باید به صورت ساختاری تغییر کند. همین رویکرد نادرست است که زمینه را برای زیاده خواهی قدرت های سیادت طلب جهانی برای تهدید زندگی روزمره اقتصادی مردم ایران و وضعیت مخاطره آمیز کنونی و خطر درگیری نظامی فراهم آورده است. این سیاست باید از داعیه های جهانی و منطقه ای به حوزه ملی تغییر یابد. نگاه گشایشگری سیاسی و توسعه گرایی اقتصادی جایگزین نگاه عقیدتی و امنیتی شود. دفاع از «منافع ملی» باید سرلوحه سیاست خارجی ایران قرار گیرد.»

همچنین در این بیانیه گفته شده است:«ما از افکار عمومی جهان و نهادهای مستقل بین المللی می خواهیم که سردمداران دو کشور را به کاهش تنش بخوانند و آنان را دعوت به مذاکره بی قید و شرط کنند.»

اسامی امضا کنندگان بیانیه به ترتیب حروف الفبا:

ابراهیم اصغرزاده – احترام حبیبی – احمد پورمندی – احمد حمیدزاده – احمد علوی – احمد کریمی حکاک – احمد مظفری – احمد هادوی – احمد منتظری – اسفندیار کریمی – اسماعیل ختائی – اسماعیل زرگریان – اشکان اشکان – اقدس کشوری – اکبر دوستدار – امیرساسان شرفی – امیر اعتدالی – امیر مهرورز – ایرج واحدی پور – آرش احدی مطلق – آرش عاشوری – آزاده کیان – آسیه امینی – آینده آزاد – بهاره هدایت – بهرام امامی – بهرام رفیعیان – بهروز بیات – بهروز خلیق – بهروز شاکرمی – بهروز کاظمی – بهزاد احمدی نیا – بیتا محمدی – بیژن افتخاری – بیژن پیرزاده – پرتو نوری علاء – پروانه آل بویه – پروانه حسینی – پروین فهیمی (اعرابی) – پروین ملک – پیمان عارف – توران همتی – جعفر قدیم خانی – جلال جلالی زاده – جلال سرفراز – جلال کیابی – جمشید خون جوش – جهانگیر محمدزاده – چهراز نیرهدا – حامد کیان – حجت سلطانی – حسن جعفری – حسن فرشتیان – حسن نیرومند – حسن یوسفی اشکوری – حسین کروبی – حسین بحیرایی – حسین کاظمیان – حمیدرضا جلایی پور – حنانه نبوی – خالد توکلی – خدیجه مقدم – خسرو بندری – داود رمضانزاده – رحمانقلی قلی زاده – رسول بوداقی – رضا جعفریان – رضا جوشنی – رضا شیرازی – رضا علوی – رضا علیجانی – رضا مسموعی – رضوان مقدم – روحی سجادی – زهرا ربانی املشی – زهره تنکابنی – زهره حری نجف آبادی – زهره مظفری – زیبا میرحسینی – ژاله گوهری – ژاله لکنر گوهری – ژانت آفاری – ژیلا سیاسی – ژیلا موحد شریعت پناهی – سروش دباغ – سعید برزین – سعید منتظری – سعیده منتظری – سکینه حبیبی – سمیرا جمشیدی – سودابه ضیایی – سولماز ایکدر – سهراب رزاقی – سهیل اعرابی – سهیل دولتشاهی – سید محمد اولیایی فرد – سیامک سلطانی – سیاوش قائنی – شمیلا زمانی – شهراد نورکجوری – شهرام فداکار – شهره سلطانپور – شیلا کلامی – صادق انشایی – صادقه شیردل – صدیقه وسمقی – طاهره غلامی نژاد – عباس صادقی – عبدالحمید معصومی تهرانی – عبدالعلی بازرگان – عبدالله ناصری – عبدالله نظری – عزیزکرملو – عصمت بهرامی – عطا محمدی – علامرضا نعمتی – علی اکبر موسوی (خوئینی) – علی تقی پور – علی حاجی قاسمی – علی شاکری – علی عراقی – علی کشتگر – علی کلائی – علی مزروعی – علی نیکجو – عماد الدین باقی – عیسی سحرخیز – غلامحسین حبیبی – فاطمه هدایت – فرحناز محمدی – فرخ نگهدار – فرود سیاوش پور – فروغ طیاری – فرهاد داودی – فرهاد فرجاد – فریدون بابائی خامنه – فریده تنکابنی – فرید اشکان – فیروز قریشی – قاسم رحمانی – کاظم علمداری – کامران امیری – کاوه داد – کبری سلیمان نژاد – کمال ارس – کورش پارسا – کیانوش راد – کیوان شکوری – گرجی مرزبان – لیدا فاضلی – لیلا ایپکچی – مازیار شکوری گیل چالان – ماندانا زندیان – مجتبی آقا محمدی – مجتبی لطفی – مجید هوشیار – مجید سیادت – مجید عبدالرحیم پور – محبوبه بهمنی – محبوبه عباسقلی زاده – محمد ابراهیم زاده – محمد برقعی – محمد تقی کروبی – محمد رحمانی – محمد صادق جوادی حصار – محمد معین – محمد منتظری – محمد نقی بیگ زاده – محمدجواد اکبرین – محمدرضا محمودی – محمدنور خرمى – محمود جعفری – محمود صادقپور – محمود کرد – محمود لطفی کمال – محموی سیدی – مختار عالمی – مرتضی صادقی – مزدک عبدی پور – مژگان رأفت – مسعود باستانی – مسعود شب افروز – مسعود فرشیدی – معصومه شاپوری – ملیحه محمدی – ملیحه زهتاب – منصور سحر خیز – منصوره امامی – منصوره شجاعی – منظر ضرابی – منوچهر رحیمی دوراهی – منوچهر مختاری – منوچهر نوروزیان – مهدی امینی – مهدی خدایی – مهدی فتاپور – مهدی ممکن – مهدی نخل احمدی – مهدی نوربخش – مهرانگیز کار – مهرانه فاتحی – مهین فهیمی – مهین محمدی – میثم قهوه چیان – میرحمید عمرانی – مینا مجدزاده – میلاد ملک – نادر تقی زاده – نادرهاشمی – ناصر آذرافروز – ناصر فهیمی – ناصرآملی – ندا بلورچی – نریمان مصطفوی – نسرین فرهادی – نور محمد امراء – نیره توحیدی – وحید فرخنده خوی – هادی سبحانی – هایده مغیثی – هژیر عطاری – هما هودفر – یاسر میردامادی – یعقوب مشرق زمینی – یوسف رشوندی٪


متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

https://zeitoons.com/64007

آزادی‌ اجتماعی یا ناهنجاری
جاسوس یکدیگر باشیم

زیتون ـ فریده ریحانی: از توبیخ و برخورد با مدارسی که کودکان دبستانی در آن با ترانه‏‌هایی از ساسی مانکن به رقص و آواز پرداخته بودند، ارسال پیامک برای رانندگان خودروهای سواری به دلیل بی‌حجابی در ماشین و ضرب و شتم زنانی که در بازی ایران و سوریه به مقابل ورزشگاه آزادی رفتند تا برخورد و دستگیری جوانانی که در یک قایق در سد لفور توسط دوربین شکار شدند و پوششان موجب اعتراض طیف اصول‌گرا شد، نمونه‌هایی از اخبار ایران در هفته‌های اخیر است.

تقریبا در همه خبرهای مذکور و موارد مشابه در یکی دوسال اخیر، حساسیت اجتماعی و از سوی دیگر حساسیت حاکمیت زمانی به مسئله بالا رفت که در شبکه‌های اجتماعی مختلف بالاخص در توئیتر و تلگرام بحث و اظهارنظر درباره آنها بالا گرفت.

از سوی دیگر به نظر می‌رسد با توجه به گستردگی استفاده از شبکه‌های اجتماعی در ایران و ضریب نفوذ بالا و گاه غیرقابل کنترل آن، این شبکه‌ها به عاملی برای مقابله مردم با یکدیگر بدل هم شده اند. حال دادسرای ارشاد تهران نیز در یک اطلاعیه رسمی به این جریان پیوسته و از مردم خواسته است تا جاسوسان یکدیگر باشند.

هر شهروند، یک جاسوس

روز گذشته خبری منتشر شد مبنی بر اینکه دادسرای ناحیه ۲۱ ارشاد شماره‌ای را اعلام کرده است تا شهروندان بتوانند در صورت مشاهده هرگونه جرایم منافی اخلاق و عفت عمومی، گزارش خود به این شماره تلفن ارسال کنند. در این اطلاعیه از مردم خواسته شده است، در صورت مشاهده کشف حجاب در خودرو، سرو مشروبات در اماکنی مانند سفره‌خانه‌ها، باغ ، تالار و .. پارتی‌های شبانه در منزل و انتشار مطالب خلاف عفت در شبکه‌های اجتماعی، نسبت به مستندسازی اولیه یعنی تهیه عکس و فیلم و معلوم کردن محل وقوع جرم اقدام و آن را به دادسرای ارشاد اطلاع دهند.
https://tinyurl.com/y3v9fmpx

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/63999

گاه در سایه نشسته است؛ واکاوی مرگ در آثار سپهری
سروش دباغ

در این فصل مایلم به موضوع «مرگ» بپردازم. سپهری، به گواهی هشت‌ کتاب، شاعری مرگ اندیش بود و در این باب تاملات بسیار کرده بود. مقوله مرگ از موضوعات اگزیستانسیلی است که همه ما آدمیان با آن آشناییم.[۱] شاید قصه مرگ مهم‌ترین و ملموس‌ ترین مقوله ای باشد که با آن دست و پنجه نرم می کنیم. هر چند خیلی از مواقع به روی خود نمی آوریم یا غفلتی که در زندگی ما را در چنبره خود احاطه کرده سبب می شود که از آن برهیم و به آن فکر نکنیم؛ اما تلنگرهایی یا از دست دادن عزیزی یا گرفتار شدن در مهلکه ای انسان را به یاد این قصه می اندازد. چندی پیش فیلم«‌ درون طوفان»[۲] را دیدم؛ واقعا ضعف و محدودیت های امحا ناپذیر که در این فیلم به زیبایی به تصویر کشیده شده انسان را به تامل وا می‌دارد؛ در این فیلم گردبادی می‌وزد و نشان می دهد که چگونه قدری دخل و تصرف جدی در طبیعت می تواند دودمانِ ما را به باد بدهد. ماشین ها و هواپیماهایی بود که در این گردباد به هوا پرتاب می شد؛ خانه هایی که پشت سر هم خرد می شدند. البته شما به درستی تصدیق می کنید که این فیلم است، اما فیلمی است که نسبت قابل تاملی با واقعیت دارد و توسعا طبیعت خشن را به ما نشان می دهد. از قصه گردباد که بگذریم، فی المثل سونامی هایی که ده سال پیش خصوصا در آسیای شرقی رخ داد و در آن موج هایی بالغ بر ده-دوازده متر از دریا به سمت ساحل حرکت می کرد و آن هم از آن منظر خانه هایی را در خود فرو بلعید و چنان که می دانیم افراد بسیاری در آن حادثه سونامی کشته شدند. مرادم از تکرار و تذکار این مقولات یادآوری ضعف و محدودیت های امحا ناشدنی انسان است.

سپهری در نامه ای به یکی از دوستان خود در آمریکا می نویسد: «آدم چه دیر می فهمد، من چه دیر فهمیدم که انسان یعنی عجالتا». تعبیر نغز و پر مغز و کوتاهی است. واقعا وقتی نگاه می‌کنیم، زندگی ما عجالی و موقتی[۳] است و هیچ دوام و بقایی ندارد؛ هر چند که ما یا به روی خود نمی آوریم یا به هر حال گرفتاری‌های زندگی و تلاطم ها و زیر و زبر شدن های آن از هر حیث ما را در چنبره خود احاطه می کند، و الا موقتی بودن و عجالی بودن امری نیست که از ذهن آدمیان کیّس و زیرک دور بماند
https://tinyurl.com/y5j6xuzr

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/63993

🍃بیانیه جمعی از فعالان سیاسی‌و مدنی در اعتراض به بازداشت و زندانی شدن مهدی حاجتی

زیتون– جمعی از فعالان سیاسی اجتماعی و حقوق بشری در اعتراض به بازداشت و زندانی شدن مهدی حاجتی عضو شورای شهر شیراز بیانیه‌ای صادر کردند.

به گزارش «زیتون» در این بیانیه آمده است: «با مهدی حاجتی است که درمی‌یابیم چقدر هر روز ادای راستین حقِّ نمایندگی و وکالتِ مردم دشوارتر می‌شود تا آنجا که منتهی‌الیه این راست‌گویی و بی‌مجامله از حقوقِ مردم دفاع همه‌جانبه کردن، حبس و زندان است.»

مهدی حاجتی٬ عضو شورای شهر شیراز٬ ۱۳ خردادماه بازداشت و به زندان منتقل شد.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است.

به نام خدا
متهمان سیاسی و عقیدتی در نظام قضایی ایران بی‌پناهترین هستند. آنها با پشتوانه شجاعت و شرافت اخلاقیشان در برابرِ اتهامهای ناروا می‌ایستند و می‌دانند که در این محکمه‌ها نه از هیات منصفه خبری است و نه از”داد-گستری”که عدالت را در مقامِ راستینش پاس دارد.
این، تعدّیِ آشکاری است که به نام قانون می‌شود و سرنوشت تمامی کسانی که به چنین محکمه‌هایی فراخوانده می‌شوند نیز پیشاپیش روشن است؛حبس و زندان. مهدی حاجتی، عضو شجاع و جوان شورای شهر شیراز نیز در زمره همین گروه است که چند روز پیش بدون هیچ احضاریه‌ای به خانه‌اش رفتند و او را راهی زندان کردند.
با مهدی حاجتی است که درمی‌یابیم چقدر هر روز ادای راستین حقِّ نمایندگی و وکالتِ مردم دشوارتر می‌شود تا آنجا که منتهی‌الیه این راست‌گویی و بی‌مجامله از حقوقِ مردم دفاع همه‌جانبه کردن، حبس و زندان است.
مدتی پیش به او تاختند که چرا از حقوقِ دو شهروندِ بهایی دفاع کرده‌است؛ و احتمالاً فراموش کرده ‌بودند که در هر مجمع بین‌المللی یا داخلی، خود نیز این‌گونه ادعا می‌کنند که بهاییان از حقوق شهروندی برخوردارند. سپس پرونده قضایی تشکیل دادند و او را متّهم به تبلیغ علیه نظام، نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی، و آخرین آنها، عضویت در”گروهک معاند ملّی- مذهبی”کردند.
امّا آیا باید باور کنیم در پسِ تمامیِ این اتهامها نهادهای قدرت و ثروتی وجود ندارند که با تجاری‌سازی و ویرانی بافتهای حیاتیِ شهر‌، هستیِ اجتماعیِ اکثریتِ شهروندان را قربانیِ منافعِ خود می‌کنند؟
حاجتی در مدت کوتاه نمایندگی خود‌، هیچ‌گاه در برابر این ویرانگری و تجاوز سکوت نکرد و گویا چاره این بود که با اتّهامات واهیِ سیاسی‌، شورای شهر شیراز را از این صدای رسا و دلیر تهی گردانند. و اکنون او به یک سال حبس و دو سال اقامت اجباری در طبس محکوم شده‌است.
هر روز شاهد خبر جدیدی از فشار در زندانها و به زندان افکندن صداهای آزاد و عدالت‌طلب به دستور محکمه‌های قضایی هستیم: از مخالفت با درمان رویین عطوفت و نرگس محمدی تا تداوم بازداشت کیوان صمیمی، مرضیه امیری، مسعود کاظمی و … بالاخره آخرین آنها اجرای حکم مهدی حاجتی.
این کارنامه دستگاهی است که هرگز استقلال آن به رسمیت شناخته نشده‌است. با چنین پیشینه و‌کارنامه‌ای شاید که درخواست آزادیِ همه این بیگناهان که جز سخن حق نگفتند و هرگز قدمی فراتر از دفاع از حقوق شهروندان برنداشتند، جز گره بر باد زدن نباشد اما این ما را بازنمی‌دارد که هم‌چنان مصرّانه آزادی همه زندانیان عقیدتی و سیاسی از جمله مهدی حاجتی -که با نقض آشکار اصول قانون اساسی، بویژه اصل ۱۶۸ آن محاکمه و زندانی شده‌اند- و ‌تجدید دادرسی آنان را در دادگاه علنی و با حضور هیات منصفه خواستار نباشیم.
خرداد ۱۳۹۸
هاشم آقاجری – قربان بهزادیان نژاد – مصطفی تاجزاده – محمد توسلی – محمد حسینی نیا- امیر خرم- بهزاد حق‌پناه – خسرو دلیرثانی- محمود دردکشان – علیرضا رجایی – بهمن رضاخانی –- محمد رضایی – احدرضایی -حسین رفیعی – رضا رییسی‌طوسی – عبدالفتاح سلطانی – احسان شریعتی – فیروزه صابر – هاشم صباغیان – محمود عمرانی – غفار فرزدی – ابوالفضل قدیانی – نظام‌الدین قهاری – محمد کیانوش راد – فاطمه گوارایی – محمد محمدی‌اردهالی – سعید مدنی – محمد مقیسه – عبدالله مومنی- علی نیکجو

https://zeitoons.com/64031

قتل و پرستوپرانیِ «دولتِ پنهان» برای حذف مخالفان و رقبا
کمند است آن که وی دارد نه گیسو

زیتون ـ مهسا محمدی: «گیسوی یار» بارها و بارها از سوی شاعران زبردست ایرانی به «کمند» تشبیه شده ، اما در عالم حکمرانی و رقابت‌‌های کثیف برای حذف رقیب، این تشبیه شکل واقعی به خود گرفته و سیاستمداران متعددی به این کمند گرفتار آمده‌اند.

پرونده‌سازی، طراحی و اجرای سناریوهایی برای اعمال فشار مستقیم یا غیرمستقیم و در نهایت بازداشت و به زندان کشاندن افراد از تاکتیک‌های نهادهای موازی در رسیدن به اهدافشان است. سناریوهایی که، اغلب در قوه قضاییه هم خریدار دارد و بر مبنای آن حکم صادر می‌شود.

اما،چنانچه از شواهد برمی‌آید، اطلاعات سپاه در مواردی که نتوانند به روش نیروهای «خودسر» دهه ۶۰ و ۷۰ با حذف فیزیکی «مورد» را از سر راه بردارد، به روش‌های نرم‌تر و هوشمندانه‌تری متوسل می‌شوند. حذف فیزیکی افراد، برای این نهاد موازی اطلاعاتی، که حالا تا حدی سر و شکل قانونی به خود گرفته، به مراتب سخت‌تر از قبل شده و دست آنان لااقل به اندازه اسلافشان باز نیست. بجز در موارد معدودی مانند حذف نیروهای فعال بهایی در شهرستان‌ها در قالب قتل‌هایی مشکوک و غیرقابل پیگیری. مانند قتل عطاالله رضوانی در بندرعباس در پاییز ۹۲.

حذف فیزیکی افراد، برای این نهاد موازی اطلاعاتی، که حالا تا حدی سر و شکل قانونی به خود گرفته، به مراتب سخت‌تر از قبل شده و دست آنان لااقل به اندازه اسلافشان باز نیست.

حال «کار اطلاعاتی» در این نهادها تا جای ممکن با جمع‌آوری اطلاعات از زندگی شخصی افراد صورت می‌گیرد و در صورتی که مورد دندان‌گیری دراین حوزه یافت نشود از روش‌های جایگزین استفاده می‌کنند و یا به اصطلاح به سراغ «جیب » و «زیپ» این افراد یا نزدیکانشان رفته و تله‌هایی در این مسیر می‌نهند.

نمونه روشن آن یکی از پروژه‌های دستگاه امنیتی است که این روزها به پروژه «پرستو»ها (استفاده از جذابیت‌های جنسی زنان و مردان برای اهداف امنیتی) معروف شده است. این تاکتیک بیشتر در مورد افراد شاخص سیاسی از جناح رقیب ( در اینجا اصلاح‌طلبان و کارگزاران) یا کسانی که از یک جایگاه دولتی یا حاکمیتی در کار این نهادها اختلال ایجاد کنند به کار گرفته می‌شود. نتیجه این سناریوها اتهاماتی مانند فساد اخلاقی و اقتصادی است که در صورت اصرار فرد مذکور بر سرکشی و ایجاد دردسر حتما دامنش را خواهد گرفت.
https://tinyurl.com/yyyw9dju

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64038

پس‌لرزه‌های یک قتل
«اصلاح‌طلبان» علیه اصلاحات

زیتون ـ یلدا امیری: پرونده جنایی محمدعلی نجفی، شهردار سابق تهران به اختلافاتی سیاسی میان سران احزاب مختلف اصلاح طلب منجر شده، اختلافاتی که از جلسه‌های خصوصی و گعده‌ها پا را فراتر گذاشته و به رسانه‌های عمومی رسیده است.

غلامحسین کرباسچی، دبیر کل حزب کارگزاران از اولین ساعاتی که نجفی خود را به پلیس معرفی کرد، در شیپور حمله به هم‌حزبی سابق و حزب اتحاد خود دمید و در توییتی انتخاب نجفی به عنوان شهردار تهران را اشتباه دانست و نوشت: «ماهیت تاسفبار حادثه قتل میترا استاد هر چه باشد نمی توان مسئولیت کسانی را که دو سال قبل علیرغم اصرار و تذکر برخی دلسوزان و مراکز مسئول، این چاه ویل را برای اصلاحات و نجفی حفر کردند، نادیده گرفت.»
@zeitoons
البته کرباسچی به همین توییت بسنده نکرد با روزنامه اعتماد مصاحبه کرد و در روزنامه‌ سازندگی سرمقاله نوشت و مضمون غالب صحبت‌های او اصرار بخشی از اصلاح‌طلبان (حزب اتحاد)برای قبول مسئولیت از سوی او علیرغم مخالفت برخی نهادهای امنیتی و مشکلات شخصی نجفی بود.

کرباسچی در تازه‌ترین اظهار نظر خود روز یکشنبه ۱۹ خرداد در مصاحبه ای با خبرگزاری ایلنا و در واکنش به یاداشتی در یکی از سایت‌ها که علیه حسین مرعشی منتشر شده و او را به علت اصرار برای شهردار شدنش در موضوع نجفی مقصر دانسته، گفت: «فکر نمی‌کنم آقای مرعشی در این مساله نقش تعیین‌کننده داشته. در انتخاب نجفی بیشتر دولتی‌ها و اعضای شورای شهر نقش داشتند.»

تقریبا تمامی اعضای شورای شهر تهران که کرباسچی به آنها اشاره می کند، کسانی هستند که از طریق لیست امید وارد شورا شدند و حاصل رایزنی های شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح طلبان هستند. در واقع کرباسچی با سخنان خود عملکرد ائتلاف اصلاح‌طلبان را زیر سوال برد.
@zeitoons
یادداشت صریح و تند میردامادی

سخنان کرباسچی واکنش‌های زیادی در میان فعالان اصلاح‌طلب داشت. یکی از اولین و شدیدترین واکنش‌ها از سوی حمیدرضا جلائی‌پور، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد، بود. او در یادداشتی در روزنامه اعتماد آنلاین نوشت که «از ذکر و نشر این سخنان کذب توسط آقای کرباسچی برخلاف اخلاق سیاسی عمیقا متاسف» است.
https://tinyurl.com/y4bwr2l8

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64067

خیابان به مثابه قلب سیاست
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

چندیست که در مباحثات سیاسی میان نظریه‌پردازان اصلاح‌طلب و برخی از منتقدان ایشان، موضوع «خیابان» به عنوان یک گزینۀ راهبردی برای پیشبرد اصلاحات و نیل به تغییرات در ساختار سیاسی ایران مورد بحث وجدل قرار می‌گیرد. دوستان اصلاح‌طلب که به حق بر اهمیت راهبردی صندوقهای رای برای نهادینه‌سازی سنتهای دموکراتیک و ایجاد تغییرات آرام، تدریجی و مسالمت‌آمیز تاکید می‌ورزند متاسفانه به ناحق گزینۀ خیابان را با آراستن به اوصافی نظیر رادیکالیسم کور و خشونت‌زایی در برابر صندوق رای قرار داده و آن را نفی می‌کنند. غافل از این که:

اولا خیابان لزوما محل منازعات خشونت‌آمیز نیست بلکه می‌تواند محل مناظرات مسالمت‌آمیز سیاسی و بنابرین مبدا رشد و ارتقای فرهنگ و سنتهای دموکراتیک و در نتیجه منشا آرامش، امنیت و پایداری سیاسی و اجتماعی باشد.
@zeitoons
ثانیا صندوق رای و انتخابات خود بخود و فی نفسه دموکراسی‌زا نبوده و حتی در دموکراسیهای تثبیت شده اگر متکی به جنبشهای بالفعل و بالقوۀ اجتماعی و سیاسی نباشد به سادگی در معرض دستبرد و سوء استفاده قرار خواهد گرفت. به سخن دیگر نه آداب و رسوم شکلی انتخابات بلکه کیفیت رقابتها و تنوع نامزدها، احزاب و گروه­های رقیب از یک سو و آرای درون صندوقها و کمیت و کیفیت مشارکت مردم در انتخابات از سوی دیگر، ضامن دموکراسی و بیان ارادۀ قاهرۀ مردم است و این آرا نیز ناشی از آداب فرمال انتخاباتی نیست بلکه برآمده از جنبشهای خیابانی بالقوه و بالفعلیست که یا در موسم رقابتهای انتخاباتی در قالب کارزار رقیبان برای تعیین مدیریت کلان ظهور می‌کند و یا در قالب جنبش‌های گسترده و طولانی مدت برای ایجاد تغییر در ساختارها.

نوشتار زیر رویکرد «خیابان‌هراسانه» و «یکسره انتخابات­محور» این دسته از اصلاح‌طلبان را در چند محور به نقد می‌کشد با این توضیح و تاکیدِ شاید آشکار و غیر ضروری که نگارندگان به جدّ معتقد به مشی اصلاح‌طلبانه در ایجاد تغییرات ساختاری سیاسی به سوی تحکیم دموکراسی‌اند و با خشونت، شتابزدگی و ماجراجویی در جنبشهای خیابانی مخالفند؛ همچنین با اثبات خیابان، صندوق رای را نفی نمی‌کنند بلکه جنبش خیابانی را بخش تفکیک ناپذیر دموکراسی و انتخابات دموکراتیک می‌انگارند.
https://tinyurl.com/yyllmrtg

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64084

واقعیت‌های ترکیه یا سیاه‌نمایی؟
ارسلان بخشایشی

«تجربه ترکیه و آینده اردوغان»، عنوان مطلبی است که به قلم نویسنده بزرگواری به نام فیروز قرشی در ۱۹ خرداد در سایت وزین «زیتون» منتشر شده است. با وجود آن‌که در نوشته‌ی جناب قرشی، نکات ارزشمندی هم وجود دارد، اما سایه‌ی بدبینی و سوگیریی در تحلیل و دوری از واقعیت و ارائه آمار و اطلاعات نادرست در بسیاری از سطور آن مشاهده می‌شود. لذا به عنوان فردی که از سال ۹۵ تاکنون به عنوان یکی از هزاران دانشجوی خارجی در ترکیه و در سه شهر ترابزون، ازمیر و استانبول زندگی و تحصیل کرده‌ام، به نکاتی اشاره می‌کنم که به زعم نگارنده این سطور، می‌تواند روشن‌گر بخشی از ابعاد واقعی تابلوی ترکیه‌ی فعلی باشد. می گویم ترکیه‌ی فعلی یا همان ترکیه‌ی نوین که به احتمال قوی بسیاری از فارسی‌زبانان با بخش مهمی از آن ناآشنا هستند و تنها در صورت مقایسه این کشور با دو دهه قبل یا مقایسه با وضعیت فعلی ایران است که می توان تصویر واقع‌بینانه ای از این کشور نشان داد.

در آغاز نوشته اقای قرشی آمده است: «چگونه سه دهه سلطه حزب عدالت و توسعه پایان گرفت؟». حزب عدالت و توسعه از سال ۲۰۰۲ قدرت گرفته و فقط ۱۸ سال از عمر آن گذشته و نه سه دهه. در ثانی، این حزب با بزرگترین حزب مخالف، فاصله ۲۵ درصدی آرای کشور را دارد و عمر آن پایان نیافته است.

در سطر دیگر نوشته مزبور چنین نقل شده است:«در انتخابات ۳۱ مارس آراء حزب عدالت و توسعه به ۳۷ تا ۳۸ درصد سقوط کرد». این در حالی است که حزب عدالت و توسعه با حزب حرکت ملی ائتلاف کرده و در انتخابات مورد بحث توانستند ۵۳ درصد از آرای مردم ترکیه را به دست بیاورند و از آنجایی که حزب حرکت ملی در انتخابات ریاست جمهوری، رای ۱۰ درصدی گرفته، سهم آرای خالص حزب اردوغان، دست کم ۴۳ درصد است و نه ۳۷ درصد.

توضیحات آقای قرشی در مورد تلاش حزب حاکم برای ابطال انتخابات استانبول و اعمال فشار بر نهاد عالی انتخابات تا حدی درست است اما از این واقعیت نمی‌توان چشم‌پوشی کرد که حزب جمهوری خلق، مرتکب تخلفات گسترده‌ای شد اما در هر حال، تیم اردوغان قطعا به نفع حزب عدالت و توسعه عمل کرد و از این جهت، این انتقاد بر آنان وارد است که منافع حزبی خود را بر حرمت نهادن به نهاد انتخابات، ترجیح دادند.
https://tinyurl.com/y6j8hrsw

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64127

آیا سپاه در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸ دخالت کرد؟
ناگفته‌های «جنبش سبز» از زبان آمار

زیتون ـ محمدرضا سرداری: «جنبش سبز» وارد دهمین سالگرد خویش شد. جنبشی که در واکنش به فساد سیاسی رخنه کرده در ساختار جمهوری اسلامی شکل گرفت و به نظر می‌رسد که داستان آن علی‌رغم گذشت ۱۰ سال پر از فراز و نشیب و با وجود حصر رهبران آن پایان نیافته است. جنبشی که شاید بتوان آن را همزاد با جنبش مشروطه، نهضت ملی شدن صنعت نفت و انقلاب ۵۷ دانست که همگان واکنش قهری مردم به فساد سیاسی حاکم بر زمانه خویش بودند.

فساد سیاسی در جمهوری اسلامی البته موضوعی منحصر به مقطع «جنبش سبز» نبوده است. از ابتدای تأسیس نظام جمهوری اسلامی در اثر به‌کار بردن روش‌های رادیکال انقلابی و غیر دمکراتیک از سوی مؤسسان و حامیانش، به‌ویژه پس از تسلط گفتمان خشونت‌ورز آیت‌الله خمینی، زمینه حذف مخالفان سیاسی و مذهبی را در دهه ۶۰ و ۷۰ فراهم کرد.
از اعدام‌های فردی و دسته‌جمعی مخالفان گرفته تا ترور آنان در داخل و خارج از کشور و حبس فعالان سیاسی و مدنی. کار تا جایی پیش رفت که حذف و خشونت سیاسی دامان خودی‌های نظام را نیز گرفت و شخصیت‌هایی چون آیت الله منتظری،قائم مقام رهبری، احمد خمینی، فرزند بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، مهدی کروبی، رئیس مجلس دو دوره از مجلس و میر حسین موسوی، نخست وزیر دوره ۸ ساله جنگ، نیز هر کدام به نوعی قربانی این نظام خشونت و حذف شدند.
اما آنچه که در ۲۲ خرداد سال ۸۸ رخ داد پدیده‌ای نادر بود. در جمهوری اسلامی هیچ‌گاه انتخابات آزاد به معنی دقیق آن برگزار نشده است. بسیاری حتی در آزاد بودن انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری نیز تردید دارند. با این وجود با کنار گذاشتن ایده‌آل‌گرایی به پدیده انتخابات در ایران و چشم پوشی بر نظارت عام و خاص شورای نگهبان، وزارت اطلاعات، سپاه و دیگر نهادهای وابسته به حکومت، انتخابات سال ۸۸، همچون انتخابات دوم خرداد و مجلس ششم انتخاباتی استثنایی بود. اتفاقی که پیش‌بینی نتایج آن به غایت دشوار بود چه برای تحول‌خواهان و چه برای حاکمیت.

تقلب یا تدلیس در انتخابات ۸۸ دو فرضیه رقیب
بسیاری بر این باورند که انتخابات سال ۸۸ یک کودتای انتخاباتی بوده است. معتقدان به این فرضیه اساساً موضوع تقلب در انتخابات سال ۸۸ را در یک موضوع فرعی و حاشیه‌ای توصیف می‌کنند. به باور آنان تقلب در انتخابات همواره صورت گرفته اما ابعاد آن متفاوت بوده. معتقدان به فرضیه کودتا می‌گویند در انتخابات سال ۸۸ نوعی تدلیس در اعلام نتایج آرا صورت گرفته و اساساً نتایج آراء بدون در نظر گرفته شدن آرای درون صندوق‌ها در اتاق تجمیع آرای وزارت کشور دست‌سازی و اعلام شده است.

https://tinyurl.com/y4q8lrpq
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64110

پیامبر و پیغام سروش؛ غیاب غیب و منطق استثنا
مهدی جامی
(قسمت دوم و نهایی)

۱. در «وحی بیداری» ما با نظامی از جهان روبرو می‌شویم که معرفت آن موضوع میراثی ۱۴۰۰ ساله است. این جهان ملکوت دارد. عالم غیب دارد. فرشتگان دارد. هدایت دارد. خدایی همه جایی دارد که ظاهر و باطن هر چیز است. همه از اویند و به او باز می‌گردند. «وحی رویایی» می‌خواهد بگوید همه اینها مجاز است و رویاهای پیامبر است. دانش او ست. ظن و رویای او ست که به یقین و بیداری تبدیل شده است (شرح بیشتر در بند ۹). با این ترتیب، نظریه رویای رسول اصل عالم غیب را نادیده می‌گیرد و با بشری ساختن همه چیز در قرآن به نام دفاع از بشری دیدن رسول، قرآن را از محتوای ایمانی خالی می‌کند. وحی رویایی توجیه «معقول» عجایب قرآنی‌ست با گرفتن حس اعجاب و خشیت و حیرت در مقابل بیان قرآن و اخبار غیبی آن.

۲. وحی رویایی مدعی است که می‌تواند مجاز قرآن را حل و یا بهتر منحل کند و «نیاز به تاویل» را از میان بردارد (ص۱۰۰). اما مساله قرآن صرفا با رمزگشایی از تصویرها و استعاره‌های آن حل و منحل نمی‌شود. قرآن مجموعه‌ای از مفاهیم در باره ایمان و هدایت و نقش خدا در هستی و در حیات آدمی است. اینها را چگونه می‌شود به رویا و استعاره و مجاز پیوند زد؟ اینها از مقوله اندیشه و تصدیق است، حتی بی‌تصویر یا تصور. برای نمونه، قرآن از مفاهیمی اساسی مثل ولایت خداوند بر مومنان سخن می‌گوید. از کفایت خداوند برای ایشان اطمینان می‌دهد. خداوندی که دعای مومنان را اجابت می‌کند. در معیت اهل ایمان است. چگونه می‌شود مفاهیمی مثل ولایت و اجابت و کفایت و معیت را با رویا توضیح داد؟ یا رویایی دانستن وحی چه کمک مهمی به گره‌گشایی از این مفاهیم می کند؟
https://tinyurl.com/y4evsjkl

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64138

قلب تقلّب هنوز می‌تپد!
محمدجواد اکبرین

ده سال پس از سال ۸۸، هنوز مسئولان نظام نسبت به «فتنه جدید» هشدار می‌دهند و به روی خود نمی‌آورند که آتش همان اعتراض که به جای پاسخ و اقناع، سرکوب شد هر بار به شکل دیگری و با پرسش‌های تازه‌تری شعله‌ور می‌شود. سال ۸۸ یک سوال همه جا تکرار می‌شد اما وقتی سرکوب شد ده‌ها سوال دیگر بر پرسش نخست افزوده شد؛ پرسش‌هایی که نه کهریزک توانست خاموشش کند و نه سال‌ها زندان و حصر؛ پرسش‌هایی که از ۸۸ عبور کرد به مطالبات ۹۸ رسید. به عبارت دیگر نظام برای اینکه در اشتباه بزرگ خود در سال ۸۸ عذرخواهی و عقب‌نشینی و جبران نکند ده‌ها اشتباه دیگر مرتکب شد و پرونده‌ای که خواست با سرکوب ببندد ده سال حجیم‌تر شد.
@zeitoons
اما منظومه اعترافات منتشر شده طی ده سال گذشته تصویر روشن‌تری از آنچه در سال ۸۸ اتفاق افتاد به دست می‌دهد. بزرگان اصولگرا در این یک دهه به‌تدریج اعتراف کردند که داور دعوا از اول هم صلاحیت نداشت. از همان روزهای نخست آغاز کنیم که علی لاریجانی (رییس مجلس) گفته بود: «کاش برخی اعضای شورای نگهبان به نفع یک کاندیدای خاص وارد میدان نمی‌شدند…بخش عمده‌ای از مردم تصورشان درباره نتیجه انتخابات با نتیجه‌ی رسمی متفاوت است و باید به این تصور احترام گذاشت». (۳۱ خرداد۸۸)

سال‌ها بعد در دی‌ماه ۹۳ محسن اسماعیلی، عضو حقوقدان شورای نگهبان گفت که این شورا در انتخابات سال ٨٨ بى‌طرف نبود: «برخی اعضای این شورا در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ موضع گیری‌های خاصی نسبت به برخی نامزدهای ریاست جمهوری داشتند، لذا در انتخابات تا حدی قانون را زیر پا گذاشتند… اگر بخواهیم منصفانه درباره جریان فتنه ۸۸ قضاوت کنیم باید بگوییم که برخی اعضای شورای نگهبان از حق خود به عنوان یک داور پا را فراتر گذاشتند… فردی که در مسند داوری آن هم به عنوان عضو شورای نگهبان نشسته است باید اصل بی‌طرفی را رعایت کند و نباید براساس قانون له یا علیه نامزدها در انتخابات موضع‌گیرى داشته باشد».(ایرنا)

پیش‌تر نیز محسن اسماعیلى در ٢۶ اردیبهشت ٩٣، در برنامه «شناسنامه» که از تلویزیون ایران پخش شد گفته بود: «بدون رودربایستی عرض می‌کنم که بعضی از اعضای شورای نگهبان، شیفته‌ى آقای احمدی‌نژاد بودند و به ایشان حسن ظن داشتند که البته من جزو آنها نبودم…».
https://tinyurl.com/yblbrcx9

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64175

نخست‌وزیر ژاپن در ایران
آبه و خامنه‌ای در دیداری سرنوشت‌ساز

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: در نودمین سالگرد آغاز روابط ایران و ژاپن٬ نخست‌وزیر ژاپن به ایران سفر کرد. شینزو آبه که زمانی به عنوان دستیار پدرش، یعنی وزیر امور خارجه سابق ژاپن و در دوران جنگ بین ایران و عراق به تهران، آمده بود٬ امروز در شرایطی به دیدار روحانی رفت که تمام رسانه‌های داخلی ایران٬ این سفر را صرفا به عنوان تلاش برای کاهش تنش توصیف کردند و همه ترجیح دادند از عبارات «میانجی‌گری» یا «حمل پیام» و «پادرمیانی برای مذاکره»٬ استفاده نکنند. در حالی که چنین محدودیتی برای سفر چند روز پیش وزیر امور خارجه آلمان وجود نداشت و همه آشکارا از این موضوع حرف زدند که هیاکو ماس دقیقا به خاطر برجام به ایران سفر کرده و آشکارا به تهران هشدار داده که اگر از برجام خارج شوید٬ منزوی خواهید شد.

مقامات جمهوری اسلامی در مورد شینزو آبه٬ به شکلی برخورد کردند که گویی ایران در موضع قدرت است و ترامپ از سر ناچاری٬ «آبه» را راهی تهران کرده است. علی لاریجانی رئیس مجلس گفت: حضور نخست‌وزیر ژاپن در ایران حاصل رویکرد عقلایی ایران است که مسائل را از طریق گفت‌وگو دنبال می‌کند.

حشمت فلاحت‌پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم این سفر را در قالب مناسبات دو جانبه دانست. این در حالی است که او در بیانی متفاوت و در یادداشتی که برای روزنامه ایران فرستاده بود٬ چنین نوشته بود: «سفر نخست وزیر ژاپن به تهران فراتر از بحث مناسبات دوجانبه، در اصل برای میانجیگری این کشور بین ایران و امریکا انجام می‌شود. پیش از این هم با سفر وزیر امور خارجه کشورمان به ژاپن و همچنین دیدار و رایزنی‌های آقای «آبه» با ترامپ عملاً توکیو مسیر این میانجیگری را کلید زده است.»
https://tinyurl.com/y27rjyc5

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64174

امر به معروف یا امر به سبک زندگی
هادی حکیم‌شفاهی

امر به معروف و نهی از منکر در کشور ما بار دیگر مساله‌آفرین شد و اذهان جستجوگر را باز به اندیشه واداشت که به‌راستی دین در جامعه ما به چه مبتلا گشته است. ماجرا از آن جا آغاز شد که یک مسافر زن در توئیتی ضمن انتشار مشخصات یک راننده‌ی اسنپ، خبر داد که این راننده او را به دلیل «بدحجابی» پیاده کرده است. او تصویر و مشخصات این راننده را نیز منتشر کرد و نوشت که شرکت اسنپ از او عذرخواهی کرده است. در واکنش به این توئیت، شرکت اسنپ در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که از کاربر راننده، بابت انتشار اطلاعات شخصی‌‌اش دلجویی به عمل آورده‌است اما رعایت اصل «مشتری‌مداری» اقتضا می‌کرده که پس از ذکر شرایط و قوانین اسنپ، از مسافر نیز به دلیل ناتمام ماندن سفرشان دلجویی شود.

اما نوشته ی این مسافر زن، واکنش برخی از رسانه‌های اصولگرا را به دنبال داشت و آنان شدیدا از اسنپ انتقاد کردند و در مقابل، گروهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی، ضمن اعتراض به اقدام این راننده و اطلاعیه اسنپ، خواستار تحریم این شرکت تاکسی اینترنتی شدند.

در پی بالاگرفتن ماجرا و اعلام موضع نهادهای امنیتی، شرکت اسنپ نقل‌قول اولیه ی مسافر مبنی بر عذرخواهی از او را «خلاف واقع» عنوان و اعلام کرد که این شرکت قصد داشته از او شکایت کند اما به علت ابراز پشیمانی‌ مسافر، این شرکت از حق شکایت خود صرف‌نظر می‌کند!
https://tinyurl.com/y64hlomb

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64180

گفتگوی خامنه‌ای-آبه؛ «ناموس انقلاب» در برابر صلح
علی کشتگر

چند روز پس از آنکه ۲۲۵تن از کنشگران سیاسی و مدنی داخل و خارج ایران با انتشار فراخوان «مذاکره، تسلیم نیست» خواستار مذاکره بی‌قید و شرط میان ایران و آمریکا شدند، نخست‌وزیر ژاپن نیز به ایران آمد تا حامل پیامی از رئیس‌جمهور آمریکا باشد؛ پیامی که با پاسخ منفی رهبر جمهوری اسلامی مواجه شد.

این مقاله در بخش نخست به منطق مذاکره با آمریکا و ضرورت آن می‌پردازد و در بخش دوم نگاهی دارد به پیامد خطرناک فرصت‌سوزی خامنه‌ای در دیدارش با شینزو آبه.

ضرورت «مذاکره» و پاسخ به سه پرسش

شعار «مذاکره، تسلیم نیست» و فراخوان صدها کنشگر سیاسی و مدنی داخل و خارج کشور شاید هوشمندانه‌ترین کاری است که دموکراسی‌خواهان در هنگامه اوج‌گیری تنش میان ایران و آمریکا، باید بر آن پافشاری کنند. چرا که اگر دو طرف به پای میز مذاکره بروند، خود به خود فضای ملتهب و خطرناک دوقطبی کنونی که می‌تواند حتی بر خلاف تمایل طرفین به درگیری‌های نظامی کشانده شود، آرام می‌گیرد و تندروهای هر دو سوی کشمکش موقتا به حاشیه می‌روند.
@zeitoons
در میان ایرانیان دو دسته با مذاکره و بهبود مناسبات ایران و امریکا مخالف‌اند. در یکسو تندروها به رهبری شخص ولی فقیه و در سوی دیگر ایرانیان طرفدار تحریم و جنگ.

دسته اول همان‌هایی هستند که تنش میان ایران و آمریکا همواره برای‌شان منزلت سیاسی و یا منافع اقتصادی به بار آورده است. دسته دوم هم عمدتا جریاناتی هستند که آرزوها و توهمات سیاسی‌شان را به تحریم و جنگ گره زده‌اند. این دو دسته با وجود همه تفاوت‌های‌شان در شعله‌ور کردن تنور جنگ همیاری دارند. مذاکره میان ایران و آمریکا این دو دسته را خلع سلاح می‌کند. در این چهل سالی که از عمر جمهوری اسلامی می‌گذرد، آمریکاستیزی و شعارهای مرگ بر آمریکا و اسرائیل به وجهی از وجوه ایدئولوژیک ولایت مطلقه فقیه تبدیل شده است. ولایت مطلقه بدون زنده نگهداشتن سیاست خارجی دشمن‌محور نه توجیه کافی برای سرکوب داخلی پیدا می‌کند و نه می‌تواند ناکارآمدی‌های جمهوری اسلامی را به حساب دشمنی‌ها و دخالت‌های آمریکا بگذارد. اگر روزی مناسبات ایران و آمریکا بهبود پیدا کند که البته کنار گذاشتن شعار نابودی اسرائیل هم از ملزومات آن است، آن وقت ولایت مطلقه فقیه از یک نظر خلع سلاح ایدئولوژیک می‌شود و همه تندروهایی هم که با ایدئولوژی آمریکاستیزی و نابودی اسرائیل تربیت و بسیج سیاسی پیدا کرده‌اند سرخورده می‌شوند و ریزش می‌کنند. خامنه‌ای با توجه به همین واقعیت‌هاست که جنگ را بر مصالحه با امریکا ترجیح می‌دهد.

در آن سوی دعوا نیز با کاهش تنش میان ایران و آمریکا، بازار همه آنانی که به جای مسئوولیت پذیری و استقبال از هزینه مبارزه برای آزادی و دموکراسی به این توهم دچار شده‌اند که آمریکا وظیفه «ملی» آنان را برعهده خواهد گرفت، کساد می‌شود و به این ترتیب فضا برای رشد جنبش درون‌زای دموکراسی خواه سالم‌تر و مساعدتر می‌شود.

به همین دلایل طرح شعار مذاکره علاوه بر آن که یک امر مبرم برای اجتناب از جنگ و دفاع از منافع ملی است، ضرورتی برای برون‌رفت اپوزیسیون ملی و دموکرات از انفعال و انزوای ناشی از فضای دوقطبی نیز هست.
https://tinyurl.com/y3zbdozz

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64207

حمله به نفت‌کش‌ها و افزایش تنش‌ها در خلیج فارس
شلیک به میانجی

زیتون ـ یلدا امیری: هنوز نخست‌وزیر ژاپن تهران را ترک نکرده بود که رسانه‌ها از حمله به دو نفتکش حامل محموله‌های مرتبط با ژاپن در نزدیکی آب‌های ایران در دریای عمان خبر دادند. اتفاقی که ساعاتی پس از دیدار شینزو آبه با آیت‌الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی به وقوع پیوست. خبری که در کنار اخبار یک ماه اخیر در خلیج‌ فارس و دریای عمان، یادآور ماجرای جنگ نفت‌کش‌ها در زمان جنگ میان ایران و عراق است.

جنگ نفت‌کش‌ها مجموعه عملیات نظامی بود که در طول جنگ ایران و عراق، دو طرف علیه کشتی‌های تجاری و نظامی یکدیگر انجام می دادند، حمله به نفتکش ها را عراق آغاز کرد و هدفش جلوگیری از صادرات نفت ایران بود، اما در این کار شکست خورد.

البته این بار ماجرا متفاوت است تا کنون به کشتی‌های ایرانی صدمه‌ای وارد نشده است و کسی مسئولیت حمله به کشتی‌های غیرایرانی را به عهده نمی‌گیرد، آمریکا و کشورهای عربی ایران را مقصر می‌دانند و مقامات وزارت خارجه ایران این اتهامات را توطئه می‌نامند و این اقدامات را مشکوک می‌خوانند.

حمله روز پنج‌شنبه ۲۳ خرداد، دومین حادثه طی یک ماه گذشته در نزدیکی تنگه هرمز است. تنگه هرمز یکی از استراتژیک‌ترین آب‌راه‌های جهان است که خلیج فارس را به آب‌های آزاد وصل می‌کند و حجم قابل توجهی از نفت تولید شده توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس از این تنگه عبور می‌کنند.

پیش از این علی‌اکبر ولایتی مشاور رهبر جمهوری اسلامی در سفر به روسیه گفته بود: «با وجود تحریم‌ها، ایران هیچ مانع برطرف‌نشدنی برای فروش نفت خود نمی‌بیند. ما حتی تحت تحریم نیز به صادرات نفت خود ادامه می‌دهیم. اگر ایران نتواند نفت خود را از خلیج‌فارس صادر کند، هیچ کسی دیگر هم نمی‌تواند این کار را انجام دهد.»

اظهاراتی از این سنخ حالا به افزایش اتهامات علیه ایران دامن زده است، اظهاراتی که غالبا از سوی مقامات حکومتی و نظامیان وابسته به سپاه پاسداران مطرح شده‌اند.
https://tinyurl.com/yymmh4at

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64216

انفجارِ نفت‌کش‌ها؛ تنش امریکایی به نیابت از ایران

فرض کنیم انفجار نفت‌کش‌ها در دریای عمان ربطی به ایران نداشته باشد. آیا این چیزی از فشارهایی که بر ایران خواهد آمد، می‌کاهد؟ به‌گمان من خیر.

تهدید به بستن تنگه‌ی هرمز، اگر دام نبوده نباشد (که من در این مورد مطمئن نیستم) بازی ساده‌اندیشانه‌ای است که نظام در دوره‌ی قبلی تحریم‌ها هم انجام داده بود و بی‌ثمری آن را دیده بود. اما این بار، یعنی در طول ماه‌های گذشته، حسن روحانی هم به دلیلی که برای من معلوم نیست (از اشتباه شخصی گرفته تا به‌دست‌آوردن دل تندروان) در آن افتاد. در دور قبلی تحریم‌ها، شانسی وجود داشت و آن اینکه برای دولت اوباما، جنگ گزینه‌ی چندان پررنگی نبود، اما اکنون که کسانی مثل پومپئو و بولتون به کاخ سفید راه یافته‌اند، خطرات این تهدید ساده‌اندیشانه دوچندان می‌شود.

اگر کارکرد اصلی تهدید، ترساندن طرف مقابل باشد، بستن تنگه‌ی هرمز یا ناامن‌شدنِ صادرات نفت از طریق آن، پیشاپیش سخنی بیهوده به‌نظر می‌رسد و نمی‌تواند «تهدید» محسوب شود، چرا که طرف مقابل آگاه است که «توان» عملی‌کردنِ آن، یا پرداختِ هزینه‌های عملی‌شدنِ آن، وجود ندارد، و لذا از ابتدا بلوف‌بودنِ آن مشخص است.
اما از این مهم‌تر، دستِ نظام را بیش از پیش می‌بندد و چاقویِ تهدیدات طرف مقابل را تیز می‌کند، چرا که وقتی «توان» عملی‌کردن تهدید را نداشته باشی، این فرصت حیاتی را به‌طرف مقابل (که بسیار قوی‌تر است) می‌دهی که هرگاه اراده کند، به‌نیابت از تو آتشی را روشن کند و به‌حساب تو بنویسد. خصوصاً اگر بنای طرف مقابل بر بالابردنِ سطح تنش‌ها باشد، آنگاه پیشاپیش چکِ تضمینِ «بهانه» را گرفته و هرگاه اراده کند آن را نقد می‌کند.

برای شروع تنش‌هایی مثل جنگ حتماً زمینه‌سازی در افکار عمومی لازم است، و اگر بوق‌های کرکننده‌ی تبلیغاتی به‌راه بیفتند، دیگر مجالی برای شنیدن صدای تکذیب نخواهد ماند.
https://tinyurl.com/y28yhub4

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64231