اصلاحات از درون؛ گفت‌وگو با بهمن احمدی‌امویی
فریب فضای مجازی را خورده‌ایم
زیتون ـ احسان مهرابی ، احسان عابدی: سال ۱۳۹۸؛ ایران با یک بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند، کشوری که تحریم‌های ایالات متحده بنیه‌اش را تحلیل برده است. آشفتگی در صحنه سیاست اوج گرفته، جایی که به‌نظر می‌رسد نیروهای منتقد و مخالف درمانده‌اند از ایجاد تغییر. اصلاح‌طلبی برای دو دهه گفتمان مسلط در میان منتقدان و مخالفان جمهوری اسلامی بود، اما از دی ماه ۱۳۹۶ و اعتراضاتی که ابتدا بر سر معیشت شکل گرفت، چیزی این میان فروریخته. انگار دیگر هیچ صدای مسلطی وجود ندارد. اصلاح‌طلبان بیشتر از همیشه زیر ضرب افکار عمومی قرار گرفته‌اند که نتیجه دو دهه اعتماد به آنان چه شد. فساد چرا اوج گرفته؟ نیروهای نظامی چگونه بیشتر از همیشه کشور را تحت سیطره خود درآورده‌اند؟ محیط زیست چرا رو به تخریب بیشتر می‌رود؟ و کجاست آن آزادی‌های اجتماعی و سیاسی که نوید داده می‌شد؟
این میان حتی خط‌کشی‌های جدیدی میان طیف‌های مختلف اصلاح‌طلبی به وجود آمده مثل «اصلاح‌طلبان حکومتی»، «اصلاح‌طلبان پیشرو»، و سبزهایی که حتی معتقد به عبور از جمهوری اسلامی هستند؛ خط‌کشی‌هایی که به کلاف پیچیده‌ای می‌ماند که سخت بتوان بازش کرد و به آن نظم داد.
تلاش کردیم در گفت‌وگو با یکی از فعالان سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای که با جریان اصلاحات پیوندهایی دارند یا روزگاری داشته‌اند، تصویر واضح‌تری از این موقعیت مبهم ارائه دهیم. بهمن احمدی امویی، روزنامه‌نگار کهنه‌کار اقتصادی، شرایط را توضیح می‌دهد، چهره‌ای که خود معتقد به تغییرات ساختاری‌ست. این گفت و گو در پایان سال گذشته انجام شده بود اما به دلیل سیل ترجیح دادیم در زمان مناسب تری منتشر شود.
https://tinyurl.com/y4becpy6
متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:
https://zeitoons.com/64219
فریب فضای مجازی را خورده‌ایم
زیتون ـ احسان مهرابی ، احسان عابدی: سال ۱۳۹۸؛ ایران با یک بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند، کشوری که تحریم‌های ایالات متحده بنیه‌اش را تحلیل برده است. آشفتگی در صحنه سیاست اوج گرفته، جایی که به‌نظر می‌رسد نیروهای منتقد و مخالف درمانده‌اند از ایجاد تغییر. اصلاح‌طلبی برای دو دهه گفتمان مسلط در میان منتقدان و مخالفان جمهوری اسلامی بود، اما از دی ماه ۱۳۹۶ و اعتراضاتی که ابتدا بر سر معیشت شکل گرفت، چیزی این میان فروریخته. انگار دیگر هیچ صدای مسلطی وجود ندارد. اصلاح‌طلبان بیشتر از همیشه زیر ضرب افکار عمومی قرار گرفته‌اند که نتیجه دو دهه اعتماد به آنان چه شد. فساد چرا اوج گرفته؟ نیروهای نظامی چگونه بیشتر از همیشه کشور را تحت سیطره خود درآورده‌اند؟ محیط زیست چرا رو به تخریب بیشتر می‌رود؟ و کجاست آن آزادی‌های اجتماعی و سیاسی که نوید داده می‌شد؟
این میان حتی خط‌کشی‌های جدیدی میان طیف‌های مختلف اصلاح‌طلبی به وجود آمده مثل «اصلاح‌طلبان حکومتی»، «اصلاح‌طلبان پیشرو»، و سبزهایی که حتی معتقد به عبور از جمهوری اسلامی هستند؛ خط‌کشی‌هایی که به کلاف پیچیده‌ای می‌ماند که سخت بتوان بازش کرد و به آن نظم داد.
تلاش کردیم در گفت‌وگو با یکی از فعالان سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای که با جریان اصلاحات پیوندهایی دارند یا روزگاری داشته‌اند، تصویر واضح‌تری از این موقعیت مبهم ارائه دهیم. بهمن احمدی امویی، روزنامه‌نگار کهنه‌کار اقتصادی، شرایط را توضیح می‌دهد، چهره‌ای که خود معتقد به تغییرات ساختاری‌ست. این گفت و گو در پایان سال گذشته انجام شده بود اما به دلیل سیل ترجیح دادیم در زمان مناسب تری منتشر شود.
https://tinyurl.com/y4becpy6
متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:
https://zeitoons.com/64219
امانوئل کانت؛ فیلسوفی ایده‌آلیست یا رئالیست؟
محمدرضا واعظ شهرستانی
امانوئل کانت(۱۷۲۴-۱۸۰۴) همواره در مورد نوسانی که به طور دائم میان جزم اندیشی لایب‌نیتسی[۲] و شک‌گرایی هیومی[۳] تا آن زمان وجود داشت، ابراز نگرانی می‌کرد. از نظر کانت، متافیزیک تا آن زمان در تاریکی در پی یافتن پاسخ بوده است و از این وضعیت بدتر اینکه در این تاریکی در میان مفاهیمی صرف غوطه ور بوده است.[۴] به عبارت دیگر، کانت در شرایطی قرار داشت که از یک طرف رد متافیزیک برای او به هیچ عنوان قابل قبول نبود و از طرف دیگر تلاشهای متافیزیک تا به آن روز را بی‌ثمر می‌دانست. بنابراین او تلاش کرد تا ابتدا به این سؤال مهم و اساسی پاسخ دهدکه آیا اصلا چیزی که “متافیزیک” نامیده می شود، امکان پذیر است؟[۵] به همین دلیل اگر دوران زندگی فلسفی کانت را به سه دورۀ پیشانقاد(۱۷۴۷-۱۷۸۰)، نقاد(۱۷۸۱-۱۷۹۰) و پسانقاد(۱۷۹۶-۱۸۰۳) دسته‌بندی نماییم[۶]، می‌توان گفت که تمامی تلاش کانت در سرتاسر دورۀ پیشانتقاد به این منظور بود که بتواند به تعریف مجدد ماهیت و روش متافیزیک در پرتو آخرین پیشرفت‌های نفس‌گیر ریاضیات و فیزیک دست یابد.
او به منظور پاسخ به سؤال مذکور، تلقی‌اش از متافیزیک را در کتاب نقد عقل محض[۷] بیان می کند: “[…]پروژه اصلی من، آن چیزی است که صرفاً مربوط است به منابع شناخت ترکیبی پیشینی[…]”[۸] . در واقع، پرسش اصلی کانت را می‌توان به این صورت بیان کرد: چگونه احکام ترکیبی پیشینی[۹] امکان‌پذیر هستند؟ دیدگاه کانت با عنوان ایده‌آلیسم استعلایی به این سؤال پاسخ می‌دهد.
https://tinyurl.com/y3jyt8hs
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64314
محمدرضا واعظ شهرستانی
امانوئل کانت(۱۷۲۴-۱۸۰۴) همواره در مورد نوسانی که به طور دائم میان جزم اندیشی لایب‌نیتسی[۲] و شک‌گرایی هیومی[۳] تا آن زمان وجود داشت، ابراز نگرانی می‌کرد. از نظر کانت، متافیزیک تا آن زمان در تاریکی در پی یافتن پاسخ بوده است و از این وضعیت بدتر اینکه در این تاریکی در میان مفاهیمی صرف غوطه ور بوده است.[۴] به عبارت دیگر، کانت در شرایطی قرار داشت که از یک طرف رد متافیزیک برای او به هیچ عنوان قابل قبول نبود و از طرف دیگر تلاشهای متافیزیک تا به آن روز را بی‌ثمر می‌دانست. بنابراین او تلاش کرد تا ابتدا به این سؤال مهم و اساسی پاسخ دهدکه آیا اصلا چیزی که “متافیزیک” نامیده می شود، امکان پذیر است؟[۵] به همین دلیل اگر دوران زندگی فلسفی کانت را به سه دورۀ پیشانقاد(۱۷۴۷-۱۷۸۰)، نقاد(۱۷۸۱-۱۷۹۰) و پسانقاد(۱۷۹۶-۱۸۰۳) دسته‌بندی نماییم[۶]، می‌توان گفت که تمامی تلاش کانت در سرتاسر دورۀ پیشانتقاد به این منظور بود که بتواند به تعریف مجدد ماهیت و روش متافیزیک در پرتو آخرین پیشرفت‌های نفس‌گیر ریاضیات و فیزیک دست یابد.
او به منظور پاسخ به سؤال مذکور، تلقی‌اش از متافیزیک را در کتاب نقد عقل محض[۷] بیان می کند: “[…]پروژه اصلی من، آن چیزی است که صرفاً مربوط است به منابع شناخت ترکیبی پیشینی[…]”[۸] . در واقع، پرسش اصلی کانت را می‌توان به این صورت بیان کرد: چگونه احکام ترکیبی پیشینی[۹] امکان‌پذیر هستند؟ دیدگاه کانت با عنوان ایده‌آلیسم استعلایی به این سؤال پاسخ می‌دهد.
https://tinyurl.com/y3jyt8hs
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64314
فرایند تعیین رهبر در جمهوری اسلامی
از رهبر «نقل قولی» تا رهبر «مکشوف»
زیتون ـ سولماز ایکدر: چندیست از مجلس خبرگان «بدون صدا» اظهاراتی بعضا ضد و نقیض در مورد «نحوه‌ی انتخاب جانشین آیت‌الله خامنه‌ای» به گوش می‌رسد.
چند روز پس از آنکه یک عضو مجلس خبرگان رهبری از «فهرستی صد درصد محرمانه» در یکی از کمیسیون‌های این مجلس خبر داد، یک عضو دیگر مجلس خبرگان با اشاره به اینکه طرح چنین موضوعی «به صلاح نیست» گفت چنین لیستی در دوران آیت‌الله خمینی هم وجود داشت.
با توجه به اینکه رهبر فعلی در قید حیات است و به رغم ۸۰ سال سن، خبر موثفی نیز در مورد بیماری احتمالی او منتشر نشده٬ این تب و تاب برای «نحوی انتخاب جانشین او» چندان معمول به نظر نمی‌رسد.
مجلس خبرگان که طبق قانون تنها دو وظیفه برعهده دارد٬ در طول مدت رهبری آیت‌الله خامنه‌ای٬ به مرور از وظیفه «نظارت بر رهبری» عدول کرد. در نتیجه تنها وظیفه باقی مانده برای این مجلس «انتخاب رهبر بعدی» است؛ وظیفه‌ای که گویا اخیرا بیشتر از پیش جدی گرفته شده.
رهبر فعلی جمهوری اسلامی٬ طی نزدیک به ۳۰ سال رهبری٬ به مرور دامنه نفوذش را تا ریزترین امور گسترش داده است٬ به همین دلیل غیر منطقی نیست اگر گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر اعمال نظر احتمالی وی در جریان تعیین جانشینش هم به گوش برسد.
خاصه آنکه در دوران رهبر پیشین نیز قائم مقام تعیین شده بود٬ همچنین در نهایت یک «نقل قول» از آیت‌الله خمینی بود که سرنوشت جانشین او را مشخص کرد.
از سوی دیگر رهبر فعلی جمهوری اسلامی که سر پرسودا برای «احیای تمدن اسلامی» دارد و در بیانیه گام دوم به روشنی به تبیین آن پرداخته٬ عجیب است اگر رویایش را پیش از رفتن به دست فردی امین نسپارد.
https://tinyurl.com/y4uz63vd
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64344
از رهبر «نقل قولی» تا رهبر «مکشوف»
زیتون ـ سولماز ایکدر: چندیست از مجلس خبرگان «بدون صدا» اظهاراتی بعضا ضد و نقیض در مورد «نحوه‌ی انتخاب جانشین آیت‌الله خامنه‌ای» به گوش می‌رسد.
چند روز پس از آنکه یک عضو مجلس خبرگان رهبری از «فهرستی صد درصد محرمانه» در یکی از کمیسیون‌های این مجلس خبر داد، یک عضو دیگر مجلس خبرگان با اشاره به اینکه طرح چنین موضوعی «به صلاح نیست» گفت چنین لیستی در دوران آیت‌الله خمینی هم وجود داشت.
با توجه به اینکه رهبر فعلی در قید حیات است و به رغم ۸۰ سال سن، خبر موثفی نیز در مورد بیماری احتمالی او منتشر نشده٬ این تب و تاب برای «نحوی انتخاب جانشین او» چندان معمول به نظر نمی‌رسد.
مجلس خبرگان که طبق قانون تنها دو وظیفه برعهده دارد٬ در طول مدت رهبری آیت‌الله خامنه‌ای٬ به مرور از وظیفه «نظارت بر رهبری» عدول کرد. در نتیجه تنها وظیفه باقی مانده برای این مجلس «انتخاب رهبر بعدی» است؛ وظیفه‌ای که گویا اخیرا بیشتر از پیش جدی گرفته شده.
رهبر فعلی جمهوری اسلامی٬ طی نزدیک به ۳۰ سال رهبری٬ به مرور دامنه نفوذش را تا ریزترین امور گسترش داده است٬ به همین دلیل غیر منطقی نیست اگر گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر اعمال نظر احتمالی وی در جریان تعیین جانشینش هم به گوش برسد.
خاصه آنکه در دوران رهبر پیشین نیز قائم مقام تعیین شده بود٬ همچنین در نهایت یک «نقل قول» از آیت‌الله خمینی بود که سرنوشت جانشین او را مشخص کرد.
از سوی دیگر رهبر فعلی جمهوری اسلامی که سر پرسودا برای «احیای تمدن اسلامی» دارد و در بیانیه گام دوم به روشنی به تبیین آن پرداخته٬ عجیب است اگر رویایش را پیش از رفتن به دست فردی امین نسپارد.
https://tinyurl.com/y4uz63vd
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64344
پنهان‌کاری در «خانه پدری»
زیتون– آوا مشرقی:
بر اساس گزارش سازمان ملل، سالانه بیش از پنج هزار قتل ناموسی در سراسر جهان اتفاق می‌افتد. در تعریف این نوع جنایت می‌توان گفت : مردان خونی و خویشاوند، یکی از افراد مونث خانواده خود را به دلایل مختلفی مانند شک داشتن رابطه نامشروع، انتشار شایعه در خصوص آن و یا هر دلیل دیگری به قتل برسانند تا به زعم خویش ننگ و رسوایی به وجود آمده را از دامان خانواده و جامعه پاک کنند. از این رو، قتل ناموسی، جرمی علیه زنان است که در یک جامعه بدوی و عقب‌مانده که از ساختار یک جامعه سالم به دور مانده، به راحتی قابل تمییز و تشخیص است. چرا که تمامی مفاهیم مربوط به جامعه مدرن از قبیل احترام به فردیت انسانی و انتخاب آزادانه او و نیز حقوق شهروندی و آزادی رسانه مسائلی است که در یک نظام خویشاوندی و قبیله‌ای محلی از اعراب ندارند و همین می‌شود که به گزارش رئیس پلیس آگاهی کشور، قتل ناموسی در صدر جنایات انجام شده در ایران است.
متهمان گاهی به علت بی‌اعتمادی به سیستم قضایی و عدالت کیفری، خودشان دست به کار مجازات می‌شوند، مجازاتی که می‌تواند در مواردی سرنوشت تمامی اعضای خانواده را به تباهی بکشد. در همین راستا و بر اساس پژوهش‌های انجام شده، قتل‌های ناموسی در استان‌های جنوبی کشور از فراوانی بالاتری برخوردارند. طی سال‌های گذشته، بالاترین آمار قتل‌های ناموسی متعلق به استان خوزستان بوده که جرائم، اغلب با هم فکری و همراهی سایر اعضای خانواده یا طایفه انجام گرفته است.
فیلم «خانه پدری» ساخته تحسین برانگیز کیانوش عیاری که در نهمین سال توقیف خود به سر می‌برد، با شروعی غافل‌گیرکننده روایت‌گر قتل دختری جوان توسط پدر و برادر ۱۵ ساله خود در سال ۱۳۰۸ شمسی است. قتلی که سرنوشت تمامی اعضای خانه را تا هفت دهه پس از آن واقعه‌‌ی دلخراش، دستخوش تغییر و دگرگونی می‌کند. محتشم ۱۵ ساله، به تحریک و دستور پدر، جان خواهر خود را به دلیل مساله ای ناموسی می‌گیرد و جسد او را در زیرزمین خانه پدری دفن می‌کند. خانه پدری، همان جایی که قرار بود محیطی امن و راحت برای دختر جوان باشد، حالا با تعصبی کورکورانه تبدیل به قبرستان پدری می‌شود.
https://tinyurl.com/yyvj8gvv
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64384
زیتون– آوا مشرقی:
بر اساس گزارش سازمان ملل، سالانه بیش از پنج هزار قتل ناموسی در سراسر جهان اتفاق می‌افتد. در تعریف این نوع جنایت می‌توان گفت : مردان خونی و خویشاوند، یکی از افراد مونث خانواده خود را به دلایل مختلفی مانند شک داشتن رابطه نامشروع، انتشار شایعه در خصوص آن و یا هر دلیل دیگری به قتل برسانند تا به زعم خویش ننگ و رسوایی به وجود آمده را از دامان خانواده و جامعه پاک کنند. از این رو، قتل ناموسی، جرمی علیه زنان است که در یک جامعه بدوی و عقب‌مانده که از ساختار یک جامعه سالم به دور مانده، به راحتی قابل تمییز و تشخیص است. چرا که تمامی مفاهیم مربوط به جامعه مدرن از قبیل احترام به فردیت انسانی و انتخاب آزادانه او و نیز حقوق شهروندی و آزادی رسانه مسائلی است که در یک نظام خویشاوندی و قبیله‌ای محلی از اعراب ندارند و همین می‌شود که به گزارش رئیس پلیس آگاهی کشور، قتل ناموسی در صدر جنایات انجام شده در ایران است.
متهمان گاهی به علت بی‌اعتمادی به سیستم قضایی و عدالت کیفری، خودشان دست به کار مجازات می‌شوند، مجازاتی که می‌تواند در مواردی سرنوشت تمامی اعضای خانواده را به تباهی بکشد. در همین راستا و بر اساس پژوهش‌های انجام شده، قتل‌های ناموسی در استان‌های جنوبی کشور از فراوانی بالاتری برخوردارند. طی سال‌های گذشته، بالاترین آمار قتل‌های ناموسی متعلق به استان خوزستان بوده که جرائم، اغلب با هم فکری و همراهی سایر اعضای خانواده یا طایفه انجام گرفته است.
فیلم «خانه پدری» ساخته تحسین برانگیز کیانوش عیاری که در نهمین سال توقیف خود به سر می‌برد، با شروعی غافل‌گیرکننده روایت‌گر قتل دختری جوان توسط پدر و برادر ۱۵ ساله خود در سال ۱۳۰۸ شمسی است. قتلی که سرنوشت تمامی اعضای خانه را تا هفت دهه پس از آن واقعه‌‌ی دلخراش، دستخوش تغییر و دگرگونی می‌کند. محتشم ۱۵ ساله، به تحریک و دستور پدر، جان خواهر خود را به دلیل مساله ای ناموسی می‌گیرد و جسد او را در زیرزمین خانه پدری دفن می‌کند. خانه پدری، همان جایی که قرار بود محیطی امن و راحت برای دختر جوان باشد، حالا با تعصبی کورکورانه تبدیل به قبرستان پدری می‌شود.
https://tinyurl.com/yyvj8gvv
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64384
چهارمین دادگاه رسیدگی به اتهامات محمدرضا خاتمی برگزار شد
تقلب در «فتنه»
زیتون ـ محمدرضا سرداری:
آخرین جلسه دادگاه رسیدگی به اتهام محمدرضا خاتمی در زمینه تقلب در انتخابات سال ۸۸ روز سه شنبه برگزار شد. دادگاهی که قرار بود روز ۲۲ خرداد، یعنی سالگرد آن انتخابات پر از مناقشه برگزار شود.
در این دادگاه نیز همچون دادگاه‌های پیشین خبرنگاران و همراهان خاتمی با محدودیت حضور در دادگاه روبرو شدند و آن چه که گذشت از نظر مردم نامحرم ایران پنهان ماند، اما محمدرضا خاتمی خارج از دادگاه کوشید تا گوشه‌ای از مستندات و دفاعیات مطرح شده خویش را که پیش‌تر بازگو نکرده بود علنی کند. خاتمی در پایان دادگاه خواستار احضار احمد جنتی عضو فقها و دبیر شورای نگهبان، عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان، صادق محصولی وزیر کشور، کامران دانشجو رئیس ستاد انتخابات کشور، محمدعلی جعفری فرمانده وقت سپاه، علی سعیدی نماینده ولی فقیه در سپاه و مشفق فرمانده وقت قرارگاه ثارالله به دادگاه شد و همچنین از رهبر جمهوری اسلامی خواست تا مستندات وی را به دقت بخواند.
حرف تازه خاتمی چه بود؟
مستندات محمدرضا خاتمی سه محور مشخص دارد. خاتمی به صورت کلی توضیح داده که چگونه می‌خواهد رقم ۸ میلیون رأی تقلب شده را اثبات کند. وی نخست اختلاف آمار شمارش آرا و چاپ تعرفه میان وزارت کشور و شورای نگهبان اشاره و با استناد به پیوست ۴۹ گزارش تفصیلی شورای نگهبان گفت که جمع و تفریق آرا نشان می‌دهد ۲ میلیون رأی گم شده است.
https://tinyurl.com/y3mxycbo
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64376
تقلب در «فتنه»
زیتون ـ محمدرضا سرداری:
آخرین جلسه دادگاه رسیدگی به اتهام محمدرضا خاتمی در زمینه تقلب در انتخابات سال ۸۸ روز سه شنبه برگزار شد. دادگاهی که قرار بود روز ۲۲ خرداد، یعنی سالگرد آن انتخابات پر از مناقشه برگزار شود.
در این دادگاه نیز همچون دادگاه‌های پیشین خبرنگاران و همراهان خاتمی با محدودیت حضور در دادگاه روبرو شدند و آن چه که گذشت از نظر مردم نامحرم ایران پنهان ماند، اما محمدرضا خاتمی خارج از دادگاه کوشید تا گوشه‌ای از مستندات و دفاعیات مطرح شده خویش را که پیش‌تر بازگو نکرده بود علنی کند. خاتمی در پایان دادگاه خواستار احضار احمد جنتی عضو فقها و دبیر شورای نگهبان، عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان، صادق محصولی وزیر کشور، کامران دانشجو رئیس ستاد انتخابات کشور، محمدعلی جعفری فرمانده وقت سپاه، علی سعیدی نماینده ولی فقیه در سپاه و مشفق فرمانده وقت قرارگاه ثارالله به دادگاه شد و همچنین از رهبر جمهوری اسلامی خواست تا مستندات وی را به دقت بخواند.
حرف تازه خاتمی چه بود؟
مستندات محمدرضا خاتمی سه محور مشخص دارد. خاتمی به صورت کلی توضیح داده که چگونه می‌خواهد رقم ۸ میلیون رأی تقلب شده را اثبات کند. وی نخست اختلاف آمار شمارش آرا و چاپ تعرفه میان وزارت کشور و شورای نگهبان اشاره و با استناد به پیوست ۴۹ گزارش تفصیلی شورای نگهبان گفت که جمع و تفریق آرا نشان می‌دهد ۲ میلیون رأی گم شده است.
https://tinyurl.com/y3mxycbo
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64376
روشنفکرانِ ایدئولوژی ستیز و ایدئولوژیک کردنِ شریعتی
هادی حکیم‌شفاهی
در سالروز درگذشت اندیشمند تاثیرگذار و پرنفوذ ایرانی، علی شریعتی، قرار داریم و برای یک اندیشمندِ جریان‌ساز، هیچ بزرگداشتی، بزرگتر و ارزنده تر از نگاشتن درباره او و بازخوانی اندیشه او نیست چرا که نگاشتن های روشمند و نقادانه، هم بزرگی هر اندیشه ای را به تصویر می کشد و هم خطاهای آن را، و در هر دو حال، راه شناخت، هموارتر می گردد.
و اما در باب مرحوم دکتر شریعتی می توان گفت که عمق اندیشه او، چند لایه بودنِ کلام او و حرکتِ ظریف او در مرز میان اندیشه ها و انعطاف پذیری او در برابرِ طیف گسترده ای از عقاید و مکاتب، چنان است که به جرات می توان بیان داشت که کمتر کسی توانسته است روایتی روشمند، سیاق شناسانه و چند وجهی از اندیشه او ارائه کند. در عوض، بسیاری از روشنفکران، اندیشه ی او را با مجموعه ای از گزاره های کلیشه ای و جزم اندیشانه و سطحی، بسته بندی کرده اند و این بسته های فکری را گاه، به حکم شهرت خود و گاه، به حکمِ ضعف فکریِ مخاطبان، به آنان قبولانده اند. یکی از همین گزاره های رایج که از سوی بسیاری از روشنفکران از سالیان گذشته مطرح بوده است، مدعای ایدئولوژیک کردن دین توسط علی شریعتی است بدین معنا که به باور این دسته از منتقدان، قرائت شریعتی از اسلام، آن را به یک حزب سیاسی تقلیل داد تا از طریق آن، سرنگونی قدرت حاکم، انجام شود. اما یک چنین مدعای رایج و شایع شده ای هرگز بطور مستدل و با ارائه شواهد کافی بر اساس متن شریعتی، مطرح نشده است بلکه به طرز شگفت آوری، ویژگی یک شایعه را دارد؛ شایعه ای در حکم وحی مُنزَل!
نگارنده بدنبال این است که نشان دهد یک چنین شایعه ی شبه روشنفکرانه ای، خود، از جنس «ایدئولوژی» به مثابه «آگاهی کاذب» می باشد. بدین منظور، ابتدا معناهای گوناگون و رایج ایدئولوژی را بررسی کرده، سپس با استناد به متن شریعتی، مراد او از واژه ایدئولوژی را نشان خواهیم داد و سرانجام، اعتبار گزاره ی رایج درباره او را خواهیم سنجید.
https://tinyurl.com/y4cjhumy
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64396
هادی حکیم‌شفاهی
در سالروز درگذشت اندیشمند تاثیرگذار و پرنفوذ ایرانی، علی شریعتی، قرار داریم و برای یک اندیشمندِ جریان‌ساز، هیچ بزرگداشتی، بزرگتر و ارزنده تر از نگاشتن درباره او و بازخوانی اندیشه او نیست چرا که نگاشتن های روشمند و نقادانه، هم بزرگی هر اندیشه ای را به تصویر می کشد و هم خطاهای آن را، و در هر دو حال، راه شناخت، هموارتر می گردد.
و اما در باب مرحوم دکتر شریعتی می توان گفت که عمق اندیشه او، چند لایه بودنِ کلام او و حرکتِ ظریف او در مرز میان اندیشه ها و انعطاف پذیری او در برابرِ طیف گسترده ای از عقاید و مکاتب، چنان است که به جرات می توان بیان داشت که کمتر کسی توانسته است روایتی روشمند، سیاق شناسانه و چند وجهی از اندیشه او ارائه کند. در عوض، بسیاری از روشنفکران، اندیشه ی او را با مجموعه ای از گزاره های کلیشه ای و جزم اندیشانه و سطحی، بسته بندی کرده اند و این بسته های فکری را گاه، به حکم شهرت خود و گاه، به حکمِ ضعف فکریِ مخاطبان، به آنان قبولانده اند. یکی از همین گزاره های رایج که از سوی بسیاری از روشنفکران از سالیان گذشته مطرح بوده است، مدعای ایدئولوژیک کردن دین توسط علی شریعتی است بدین معنا که به باور این دسته از منتقدان، قرائت شریعتی از اسلام، آن را به یک حزب سیاسی تقلیل داد تا از طریق آن، سرنگونی قدرت حاکم، انجام شود. اما یک چنین مدعای رایج و شایع شده ای هرگز بطور مستدل و با ارائه شواهد کافی بر اساس متن شریعتی، مطرح نشده است بلکه به طرز شگفت آوری، ویژگی یک شایعه را دارد؛ شایعه ای در حکم وحی مُنزَل!
نگارنده بدنبال این است که نشان دهد یک چنین شایعه ی شبه روشنفکرانه ای، خود، از جنس «ایدئولوژی» به مثابه «آگاهی کاذب» می باشد. بدین منظور، ابتدا معناهای گوناگون و رایج ایدئولوژی را بررسی کرده، سپس با استناد به متن شریعتی، مراد او از واژه ایدئولوژی را نشان خواهیم داد و سرانجام، اعتبار گزاره ی رایج درباره او را خواهیم سنجید.
https://tinyurl.com/y4cjhumy
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64396
ایران در پی راه‌های جایگزین فروش نفت
زیتون ـ نیلوفر سعیدی: روز گذشته علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در سفر به روسیه اعلام کرد که «ایران در چارچوب بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام به‌صورت گام به گام کاهش تعهدات خود را برای مقابله با رفتار غیرقابل قبول طرف‌های مقابل که صرفاً تأمین‌کننده نفع یک‌جانبه است ادامه خواهد داد.»
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران هم در مجتمع آب سنگین اراک اعلام کرد که جمهوری اسلامی ۶ تیرماه (۸ روز دیگر) از سقف تعیین شده ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده در برجام عبور خواهد کرد و افزود «تولید اورانیوم ۴ برابر شده» است.
به نظر می‌رسد که این سیاست‌ها پاسخ‌ها ایران باشد در قبال تلاش بی‌ثمرش برای فروش نفت.
نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم
روز گذشته بیژن نامدار زنگنه ،وزیر نفت ایران، رسما اعلام کرد که «اکنون نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم».
به گفته وزیر نفت:« شرایط امروز از دوران جنگ سخت‌تر است، زیرا زمان جنگ مشکلی در صادرات نفت نداشتیم و تنها صدام واحد‌های ما را هدف قرار می‌داد، ضمن آنکه پول نفت را می‌گرفتیم، اما الان این فرایند به سختی انجام می‌شود و اکنون نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم. مشکل تنها نفت خام نیست بلکه در رابطه با فراورده‌ها و محصولات پتروشیمی نیز دچار مشکلیم.»
وزیر نفت پیش از این هم علاوه بر تاکید بر مشکلات ایران در فروش نفت در توضیح دشواری‌های جانبی به وجود آمده در این مسیر برای ایران گفته بود: «کسانی که به ما مراجعه می‌کنند به اسم خرید نفت به قصد اینکه اطلاعاتی از چگونگی فروش نفتمان پیدا کنند به سمت ما می‌آیند و ما این را می‌دانیم.».
احتمالا اشاره وزیر نفت به تلاشهای غیرمستقیم ایالات متحده برای بستن راه‌های فروش نفت ایران و به اصطلاح «دور زدن تحریم‌ها» است.
https://tinyurl.com/y2uwv4dp
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64410
زیتون ـ نیلوفر سعیدی: روز گذشته علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در سفر به روسیه اعلام کرد که «ایران در چارچوب بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام به‌صورت گام به گام کاهش تعهدات خود را برای مقابله با رفتار غیرقابل قبول طرف‌های مقابل که صرفاً تأمین‌کننده نفع یک‌جانبه است ادامه خواهد داد.»
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران هم در مجتمع آب سنگین اراک اعلام کرد که جمهوری اسلامی ۶ تیرماه (۸ روز دیگر) از سقف تعیین شده ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده در برجام عبور خواهد کرد و افزود «تولید اورانیوم ۴ برابر شده» است.
به نظر می‌رسد که این سیاست‌ها پاسخ‌ها ایران باشد در قبال تلاش بی‌ثمرش برای فروش نفت.
نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم
روز گذشته بیژن نامدار زنگنه ،وزیر نفت ایران، رسما اعلام کرد که «اکنون نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم».
به گفته وزیر نفت:« شرایط امروز از دوران جنگ سخت‌تر است، زیرا زمان جنگ مشکلی در صادرات نفت نداشتیم و تنها صدام واحد‌های ما را هدف قرار می‌داد، ضمن آنکه پول نفت را می‌گرفتیم، اما الان این فرایند به سختی انجام می‌شود و اکنون نمی‌توانیم به اسم ایران نفت صادر کنیم. مشکل تنها نفت خام نیست بلکه در رابطه با فراورده‌ها و محصولات پتروشیمی نیز دچار مشکلیم.»
وزیر نفت پیش از این هم علاوه بر تاکید بر مشکلات ایران در فروش نفت در توضیح دشواری‌های جانبی به وجود آمده در این مسیر برای ایران گفته بود: «کسانی که به ما مراجعه می‌کنند به اسم خرید نفت به قصد اینکه اطلاعاتی از چگونگی فروش نفتمان پیدا کنند به سمت ما می‌آیند و ما این را می‌دانیم.».
احتمالا اشاره وزیر نفت به تلاشهای غیرمستقیم ایالات متحده برای بستن راه‌های فروش نفت ایران و به اصطلاح «دور زدن تحریم‌ها» است.
https://tinyurl.com/y2uwv4dp
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64410
تاریخچه‌های شخصی علیه تاریخ رسمی
روزبه کمالی
مریم روحانی، نویسنده و فرهنگ‌نویس کودکان و نوجوانان، مادرم، همسر لطف‌الله میثمی درگذشت. در مراسم ختمش اجازه سخنرانی نداند، حتی نگذاشتند آقای میثمی چند کلمه‌ای بگوید. متن و صوتی را هم که برای او آماده کرده بودم- که از حق رفتن به ایران محرومم- پخش نکردند. باری ستمگران بر داغدیدگان سوگواری روا نمی‌دارند. از شما می‌خواهم نوشته ام را که از مادرم می‌گوید و دیگر زنان مستقل این سرزمین، که با فرهنگ مردسالارانه دست و گریبان‌اند، در تارنمای زیتون منتشر کنید. می‌خواستم همین یادنامه در مراسم یادبودش خوانده شود، که به ستم مانع شدند. این چند خط را که خطاب به شما نوشته‌ام می‌توانید به مثابه مقدمه در پیشانی مطلبم بیاورید.
ور تحمل نکنم جور زمان را چه کنم داوری نیست که از وی بستاند دادم
با سپاس و احترام
روزبه کمالی
https://tinyurl.com/y3cgeu3b
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64450
روزبه کمالی
مریم روحانی، نویسنده و فرهنگ‌نویس کودکان و نوجوانان، مادرم، همسر لطف‌الله میثمی درگذشت. در مراسم ختمش اجازه سخنرانی نداند، حتی نگذاشتند آقای میثمی چند کلمه‌ای بگوید. متن و صوتی را هم که برای او آماده کرده بودم- که از حق رفتن به ایران محرومم- پخش نکردند. باری ستمگران بر داغدیدگان سوگواری روا نمی‌دارند. از شما می‌خواهم نوشته ام را که از مادرم می‌گوید و دیگر زنان مستقل این سرزمین، که با فرهنگ مردسالارانه دست و گریبان‌اند، در تارنمای زیتون منتشر کنید. می‌خواستم همین یادنامه در مراسم یادبودش خوانده شود، که به ستم مانع شدند. این چند خط را که خطاب به شما نوشته‌ام می‌توانید به مثابه مقدمه در پیشانی مطلبم بیاورید.
ور تحمل نکنم جور زمان را چه کنم داوری نیست که از وی بستاند دادم
با سپاس و احترام
روزبه کمالی
https://tinyurl.com/y3cgeu3b
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64450
ما و مسئله‌ی دموکراسی‌مان
پیمان عارف
۱-تیپولوژی ساختار سیاسی جوامع و گذار به دموکراسی از جمله مهمترین مباحث در حوزه سیاست تطبیقی است که خود سیاست تطبیقی نیز از مهمترین دستاوردهای علم سیاست و روش و فهم علمی پدیدارهای سیاسی محسوب می شود.
علمای سیاست تطبیقی عموما گذار به دموکراسی را ذیل دو الگوی موجی و فرآیندی طبقه بندی می‌کنند. در الگوی موجی که نظریه‌پرداز برجسته آن ساموئل هانتینگتون برای خواننده ایرانی عموما شناخته شده است؛ دموکراسی امری است صادر شدنی و گسترش یافتنی ؛ مرکزی مشخص و پیرامونی فابل تشخیص دارد و وظیفه مرکز آن است که با رویکردی رسالت گرایانه به بسط دموکراسی در پیرامون یاری رساند.
ادبیات گذار موجی به دموکراسی در دهه گذشته خورشیدی در هم افزایی با ادبیات جهانی شدن در ایران عصر اصلاحات ، همراه با تصلب و انسداد ساختار سیاسی جمهوری اسلامی کمک شایانی به ناامید شدن نیروی اجتماعی پیشرو و جوان جنبش سیاسی اصلاح طلب در ایران نموده، به ویژه جنبش دانشجویی را در نیمه نخست دهه ۸۰ از جنبش اصلاح طلب جدا نمود تا در سال ۸۴ راه را برای ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد با این استدلال بگشاید که تحقق واقعی ساخت قدرت ولایی به مغلوب شدن آن در برابر موج گذار به دموکراسی یاری رسانده سرنگونی جمهوری اسلامی را تسریع خواهد کرد.
استدلالی که نه تنها اشتباه بودن آن در طول یک دهه گذشته در محک تاریخ به اثبات رسید بلکه زیان‌بار بودنش هم برای رشد اقتصادی و هم برای سرمایه اجتماعی و توسعه سیاسی ایران نیز امروز دیگر بر کسی پوشیده نیست.
گذار موجی به دموکراسی، گذاری خودانگیخته نیست؛ نتیجه منطقی کنش و واکنش درونی جامعه نیست؛ مدیریت شده است و از بیرون برای جامعه هدف تدارک دیده شده است و می‌تواند زیرساخت های جامعه هدف را آنچنان به نابودی بکشاند که دیگر دهه ها زمان لازم باشد تا آن جامعه بار دیگر بتواند بدون اتکای خارجی به حیات اجتماعی-اقتصادی عادی خویش بازگردد.
https://tinyurl.com/yxpamxe2
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64461
پیمان عارف
۱-تیپولوژی ساختار سیاسی جوامع و گذار به دموکراسی از جمله مهمترین مباحث در حوزه سیاست تطبیقی است که خود سیاست تطبیقی نیز از مهمترین دستاوردهای علم سیاست و روش و فهم علمی پدیدارهای سیاسی محسوب می شود.
علمای سیاست تطبیقی عموما گذار به دموکراسی را ذیل دو الگوی موجی و فرآیندی طبقه بندی می‌کنند. در الگوی موجی که نظریه‌پرداز برجسته آن ساموئل هانتینگتون برای خواننده ایرانی عموما شناخته شده است؛ دموکراسی امری است صادر شدنی و گسترش یافتنی ؛ مرکزی مشخص و پیرامونی فابل تشخیص دارد و وظیفه مرکز آن است که با رویکردی رسالت گرایانه به بسط دموکراسی در پیرامون یاری رساند.
ادبیات گذار موجی به دموکراسی در دهه گذشته خورشیدی در هم افزایی با ادبیات جهانی شدن در ایران عصر اصلاحات ، همراه با تصلب و انسداد ساختار سیاسی جمهوری اسلامی کمک شایانی به ناامید شدن نیروی اجتماعی پیشرو و جوان جنبش سیاسی اصلاح طلب در ایران نموده، به ویژه جنبش دانشجویی را در نیمه نخست دهه ۸۰ از جنبش اصلاح طلب جدا نمود تا در سال ۸۴ راه را برای ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد با این استدلال بگشاید که تحقق واقعی ساخت قدرت ولایی به مغلوب شدن آن در برابر موج گذار به دموکراسی یاری رسانده سرنگونی جمهوری اسلامی را تسریع خواهد کرد.
استدلالی که نه تنها اشتباه بودن آن در طول یک دهه گذشته در محک تاریخ به اثبات رسید بلکه زیان‌بار بودنش هم برای رشد اقتصادی و هم برای سرمایه اجتماعی و توسعه سیاسی ایران نیز امروز دیگر بر کسی پوشیده نیست.
گذار موجی به دموکراسی، گذاری خودانگیخته نیست؛ نتیجه منطقی کنش و واکنش درونی جامعه نیست؛ مدیریت شده است و از بیرون برای جامعه هدف تدارک دیده شده است و می‌تواند زیرساخت های جامعه هدف را آنچنان به نابودی بکشاند که دیگر دهه ها زمان لازم باشد تا آن جامعه بار دیگر بتواند بدون اتکای خارجی به حیات اجتماعی-اقتصادی عادی خویش بازگردد.
https://tinyurl.com/yxpamxe2
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64461
آیا دوراهی «جنگ یا مذاکره» واقعی است؟
«این بستگی به آیت‌الله خامنه‌ای دارد»
زیتون ـ یلدا امیری: تصمیم حمله محدود به مواضع ایران و انصراف در لحظه آخر؛ ژستی سیاسی یا تصمیمی واقعی؟ پاسخ هر چه باشد زنگ خطری برای مقامات جمهوری اسلامی در تهران است. چون این احتمال وجود دارد که اگر ایالات متحده واقعا قصد حمله به ایران را نداشته است تصمیم دارد واکنش‌های داخلی و بین‌المللی را در مورد حمله به ایران بسنجد و خود را برای حمله احتمالی آماده کند.
توپ در زمین ایران
رئیس جمهوری آمریکا اما پس از اعلام انصراف از حمله نظامی، توپ را به زمین ایران انداخت. روز جمعه ۳۱ خرداد خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی از هشدار دونالد ترامپ به مقامات جمهوری اسلامی در مورد حمله قریب الوقوع خبر داد و به نقل از مقاماتی در ایران که به نام‌شان اشاره نکرد اعلام کرد که پیغام ویژه رئیس جمهور آمریکا از طریق حکومت عمان به تهران رسانده شده است.
@zeitoons
ظاهرا ترامپ پنجشنبه شب به تهران هم در مورد حمله قریب‌الوقوع هشدار داده و هم بار دیگر پیشنهاد مذاکره را مطرح کرده است. به گفته منابع رویترز ترامپ در پیام خود گفته است که مخالف جنگ با ایران است و مایل است که با ایران درباره مسائل مختلف گفت‌وگو کند. در این گزارش همچنین آمده است که ترامپ مدتی کوتاه برای دریافت پاسخ از ایران وقت داده است.
رویترز به نقل از یک مقام ایرانی که نامی از او برده نشد، نوشت: «..او [ترامپ] زمانی کوتاه برای پاسخ به ما وقت داد، اما پاسخ فوری ایران این بود که این بستگی به آیت الله خامنه ای دارد که درباره این مسئله تصمیم گیری کند.»
در حالی که یک منبع در شورای عالی امنیت ملی ایران در مصاحبه با خبرگزاری فارس دریافت هرگونه پیام آمریکا از سوی ایران و پذیرش آن از سوی سید علی خامنه‌ای را نادرست خوانده است.
اگر چه محتوای پیام دونالد ترامپ به رهبر جمهوری اسلامی به طور کامل منتشر نشده و مشخص نیست که در این پیام دقیقا ترامپ از چه موضوعاتی سخن گفته، اما اینگونه به نظر می رسد که رئیس جمهور آمریکا، مقامات و در صدر آنها رهبر جمهوری اسلامی را در مقابل دو گزینه قرار داده است؛ جنگ یا مذاکره.
https://tinyurl.com/yxnac88s
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64446
«این بستگی به آیت‌الله خامنه‌ای دارد»
زیتون ـ یلدا امیری: تصمیم حمله محدود به مواضع ایران و انصراف در لحظه آخر؛ ژستی سیاسی یا تصمیمی واقعی؟ پاسخ هر چه باشد زنگ خطری برای مقامات جمهوری اسلامی در تهران است. چون این احتمال وجود دارد که اگر ایالات متحده واقعا قصد حمله به ایران را نداشته است تصمیم دارد واکنش‌های داخلی و بین‌المللی را در مورد حمله به ایران بسنجد و خود را برای حمله احتمالی آماده کند.
توپ در زمین ایران
رئیس جمهوری آمریکا اما پس از اعلام انصراف از حمله نظامی، توپ را به زمین ایران انداخت. روز جمعه ۳۱ خرداد خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی از هشدار دونالد ترامپ به مقامات جمهوری اسلامی در مورد حمله قریب الوقوع خبر داد و به نقل از مقاماتی در ایران که به نام‌شان اشاره نکرد اعلام کرد که پیغام ویژه رئیس جمهور آمریکا از طریق حکومت عمان به تهران رسانده شده است.
@zeitoons
ظاهرا ترامپ پنجشنبه شب به تهران هم در مورد حمله قریب‌الوقوع هشدار داده و هم بار دیگر پیشنهاد مذاکره را مطرح کرده است. به گفته منابع رویترز ترامپ در پیام خود گفته است که مخالف جنگ با ایران است و مایل است که با ایران درباره مسائل مختلف گفت‌وگو کند. در این گزارش همچنین آمده است که ترامپ مدتی کوتاه برای دریافت پاسخ از ایران وقت داده است.
رویترز به نقل از یک مقام ایرانی که نامی از او برده نشد، نوشت: «..او [ترامپ] زمانی کوتاه برای پاسخ به ما وقت داد، اما پاسخ فوری ایران این بود که این بستگی به آیت الله خامنه ای دارد که درباره این مسئله تصمیم گیری کند.»
در حالی که یک منبع در شورای عالی امنیت ملی ایران در مصاحبه با خبرگزاری فارس دریافت هرگونه پیام آمریکا از سوی ایران و پذیرش آن از سوی سید علی خامنه‌ای را نادرست خوانده است.
اگر چه محتوای پیام دونالد ترامپ به رهبر جمهوری اسلامی به طور کامل منتشر نشده و مشخص نیست که در این پیام دقیقا ترامپ از چه موضوعاتی سخن گفته، اما اینگونه به نظر می رسد که رئیس جمهور آمریکا، مقامات و در صدر آنها رهبر جمهوری اسلامی را در مقابل دو گزینه قرار داده است؛ جنگ یا مذاکره.
https://tinyurl.com/yxnac88s
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64446
🍃 پیام تسلیت جمعی از فعالان سیاسی و اجتماعی به مناسبت در گذشت مریم روحانی
زیتون– جمعی از فعالان سیاسی و احتماعی به مناسبت در گذشت مریم روحانی٬ همسر لطف‌الله میثمی پیام تسلیتی صادر کردند.
مریم روحانی از نویسندگان و پژوهشگران حوزه ادبیات و همسر لطف الله میثمی صبح روز چهارشنبه درگذشت، مراسم تشییع پیکر او صبح روز پنجشنبه در شهر محلات برگزار شد.
متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:
انا لله و انا الیه راجعون
برادر عزیز مهندس لطف الله میثمی
درگذشت همسر گرامی تان بانو مریم روحانی را خدمت شما تسلیت می گوییم.
برای آن سفر کرده آمرزش و آرامش ابدی و برای شما و همه بازماندگان صبوری و پایداری آرزو می کنیم.
بانو مریم روحانی نویسنده و عضو شورای کتاب کودک و تلاشگر فرهنگی برای مردم سرزمین ما بوده اند همانگونه که شما عمری را با صداقت و صبوری؛ شفقت و وطن دوستی زندگی کرده و الگوی همت و تلاش و پایداری برای نسل های مختلف بوده اید.
از راه دور ما را در غم خود شریک بدانید. دلمان در کنار شماست.
احمد صدری – احمد علوی – احمد هادوی – پروین کهزادی – جواد اکبرین – حسن فرشتیان – حسن یوسفی اشکوری- حسین بحیرایی – حسین کمالی – حمید بهشتی – رضا بهشتی معز – رضا حاجی – رضا علیجانی – رضا مسموعی – سروش دباغ – عبدالعلی بازرگان – علی کلایی – فهمیه ملتی – محمد برقعی – محمد صابر – محمود صدری – مرتضی کاظمیان – مسعود لدنی – معصومه شاپوری – مهدی امین زاده – مهدی قولی اقدم – مهدی ممکن – مهدی نوربخش – مهرداد احمدزاده – هادی کحال زاده – یاسر میردامادی
https://zeitoons.com/64469
زیتون– جمعی از فعالان سیاسی و احتماعی به مناسبت در گذشت مریم روحانی٬ همسر لطف‌الله میثمی پیام تسلیتی صادر کردند.
مریم روحانی از نویسندگان و پژوهشگران حوزه ادبیات و همسر لطف الله میثمی صبح روز چهارشنبه درگذشت، مراسم تشییع پیکر او صبح روز پنجشنبه در شهر محلات برگزار شد.
متن کامل این پیام که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:
انا لله و انا الیه راجعون
برادر عزیز مهندس لطف الله میثمی
درگذشت همسر گرامی تان بانو مریم روحانی را خدمت شما تسلیت می گوییم.
برای آن سفر کرده آمرزش و آرامش ابدی و برای شما و همه بازماندگان صبوری و پایداری آرزو می کنیم.
بانو مریم روحانی نویسنده و عضو شورای کتاب کودک و تلاشگر فرهنگی برای مردم سرزمین ما بوده اند همانگونه که شما عمری را با صداقت و صبوری؛ شفقت و وطن دوستی زندگی کرده و الگوی همت و تلاش و پایداری برای نسل های مختلف بوده اید.
از راه دور ما را در غم خود شریک بدانید. دلمان در کنار شماست.
احمد صدری – احمد علوی – احمد هادوی – پروین کهزادی – جواد اکبرین – حسن فرشتیان – حسن یوسفی اشکوری- حسین بحیرایی – حسین کمالی – حمید بهشتی – رضا بهشتی معز – رضا حاجی – رضا علیجانی – رضا مسموعی – سروش دباغ – عبدالعلی بازرگان – علی کلایی – فهمیه ملتی – محمد برقعی – محمد صابر – محمود صدری – مرتضی کاظمیان – مسعود لدنی – معصومه شاپوری – مهدی امین زاده – مهدی قولی اقدم – مهدی ممکن – مهدی نوربخش – مهرداد احمدزاده – هادی کحال زاده – یاسر میردامادی
https://zeitoons.com/64469
Zeitoons
🍃 پیام تسلیت جمعی از فعالان سیاسی و اجتماعی به مناسبت در گذشت مریم روحانی
🍃 پیام تسلیت جمعی از فعالان سیاسی و اجتماعی به مناسبت در گذشت مریم روحانی | سایت مستقل تحلیلی خبری
مهدی نوربخش در گفتگو با زیتون
جنگ ایران را تکه‌تکه خواهد کرد
زیتون ـ علی کلایی: تنش میان ایران و آمریکا در حدی تشدید شده که تحلیل‌گران و ناظران، هر روز منتظر رویدادی تازه، یا به بیان بهتر، ناگوارند. به نظر می‌رسد بخش‌هایی از حاکمیت هر دو کشور تلاش دارد تا از جنگ دوری کند و بخش‌هایی هم مشوق جنگ‌اند. سرنگونی پهپاد آمریکایی در خلیج فارس هم طی روزهای اخیر مزید بر علت شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که تنها ده دقیقه پیش از حمله به سه پایگاه نظامی در ایران آن را متوقف کرده است.
با دکتر مهدی نوربخش، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی و تجارت بین‌الملل دانشگاه هریسبرگ در آمریکا، در این خصوص به گفتگو پرداخته و پرسش‌هایی را پیرامون احتمال جنگ میان ایران و آمریکا و خروج یا عدم خروج ایران از برجام و نتایج آن مطرح کردیم. دکتر نوربخش در این گفتگو با «زیتون» آغاز «هر جنگی در خاورمیانه» را «در هر لحظه‌ای» ممکن می‌داند اما به عقیده وی « پایان این جنگ مشخص نیست.»
این تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی همچنین با اشاره به تجربه بمباران دو شهر هیروشیما و ناکازاکی توسط آمریکا، پیش‌بینی می‌کند که «در جنگی در خاورمیانه ممکن است به جایی برسیم که از چیزهایی در این جنگ استفاده بشود که تا حال در جنگ‌های معمولی پس از جنگ دوم جهانی استفاده نشده است.» به گفته مهدی نوربخش «در وضعیت فعلی رفتارهای ایران بیش از آمریکا خطر جنگ را افزایش می دهد.»
https://tinyurl.com/y6beukhn
متن کامل این گفتگو را در زیتون بخوانید :
https://zeitoons.com/64486
جنگ ایران را تکه‌تکه خواهد کرد
زیتون ـ علی کلایی: تنش میان ایران و آمریکا در حدی تشدید شده که تحلیل‌گران و ناظران، هر روز منتظر رویدادی تازه، یا به بیان بهتر، ناگوارند. به نظر می‌رسد بخش‌هایی از حاکمیت هر دو کشور تلاش دارد تا از جنگ دوری کند و بخش‌هایی هم مشوق جنگ‌اند. سرنگونی پهپاد آمریکایی در خلیج فارس هم طی روزهای اخیر مزید بر علت شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که تنها ده دقیقه پیش از حمله به سه پایگاه نظامی در ایران آن را متوقف کرده است.
با دکتر مهدی نوربخش، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی و تجارت بین‌الملل دانشگاه هریسبرگ در آمریکا، در این خصوص به گفتگو پرداخته و پرسش‌هایی را پیرامون احتمال جنگ میان ایران و آمریکا و خروج یا عدم خروج ایران از برجام و نتایج آن مطرح کردیم. دکتر نوربخش در این گفتگو با «زیتون» آغاز «هر جنگی در خاورمیانه» را «در هر لحظه‌ای» ممکن می‌داند اما به عقیده وی « پایان این جنگ مشخص نیست.»
این تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی همچنین با اشاره به تجربه بمباران دو شهر هیروشیما و ناکازاکی توسط آمریکا، پیش‌بینی می‌کند که «در جنگی در خاورمیانه ممکن است به جایی برسیم که از چیزهایی در این جنگ استفاده بشود که تا حال در جنگ‌های معمولی پس از جنگ دوم جهانی استفاده نشده است.» به گفته مهدی نوربخش «در وضعیت فعلی رفتارهای ایران بیش از آمریکا خطر جنگ را افزایش می دهد.»
https://tinyurl.com/y6beukhn
متن کامل این گفتگو را در زیتون بخوانید :
https://zeitoons.com/64486
مجلس «امنیت ملی و سیاست خارجی» را به ذوالنور سپرد
کمیسیونی برای دشمنِ برجام
زیتون ـ مهسا محمدی: امروز خبرنگاران پارلمانی در ایران از انتخاب رییس جدید کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خبر دادند. مجتبی ذوالنور، در آخرین سال کاری دوره دهم، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران شد.
به این ترتیب فراکسیون امید (اصلاح‌طلبان) مجلس نتوانستند بیش از یک سال حشمت‌الله فلاحت پیشه، رییس معتدل این کمیسیون، را بر سر کار نگاه دارند.
نماینده فراکسیون ولایی با اختلاف یک رای از فلاحت‌پیشه پیشی گرفت و ذالنور ۱۱ و فلاحت‌پیشه ۱۰ رای اعضای کمیسیون را به خود اختصاص دادند. یک رای باطله شد و یک نماینده هم در جلسه کمیسیون امنیت غایب بود.
حال فلاحت‌پیشه می‌گوید که «در انتخابات امروز هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی تبانی و زورآزمایی سیاسی صورت گرفت.» با این وجود به آن تن می‌دهد.
مستقلین ولایی
این انتخاب بعد از کشمکش‌های فراوان انجام شد. رقابت بین فلاحت‌پیشه، ذوالنور، کواکبیان و بروجردی بودند که در نهایت کواکبیان به نفع فلاحت‌پیشه و بروجردی به نفع ذوالنور کنار رفت. به گزارش ایسنا قرار بود انتخابات هفته گذشته برگزار شود که به گفته رحیمی عضو این کمیسیون به دلیل آبستراکسیون تعدادی از اعضای کمیسیون انتخابات به این هفته موکول شد.
فلاحت‌پیشه، کاندیدای مورد حمایت فراکسیون امید و ذوالنور کاندیدای مورد حمایت فراکسیون ولایی بود. در نهایت اما گویی حامیان علی لاریجانی و تندروهای مجلس با یکدیگر ائتلاف کرده و بروجردی پذیرفت که به نفع ذوالنور کنار برود و به این ترتیب آن یک رای تعیین کننده به سبد ذوالنور رفت.
شنیده‌ها حاکی از آن است که در انتخابات رئیس مجلس، طیف لاریجانی با تندروهای مجلس ائتلاف کرد تا علی لاریجانی مجددا به ریاست مجلس انتخاب شود و در مقابل قول ریاست کمیسیون‌ها به جبهه پایداری داده شد.
این در حالی است که سال گذشته و تنها بعد از ۱۴ سال، اصلاح‌طلبان توانسته بودند با ائتلاف با مستقلین ریاست را از بروجردی و فراکسیون ولایی گرفته و مواضع کمیسیون مذکور را کمی تعدیل کنند.
https://tinyurl.com/y28v6y45
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64516
کمیسیونی برای دشمنِ برجام
زیتون ـ مهسا محمدی: امروز خبرنگاران پارلمانی در ایران از انتخاب رییس جدید کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خبر دادند. مجتبی ذوالنور، در آخرین سال کاری دوره دهم، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران شد.
به این ترتیب فراکسیون امید (اصلاح‌طلبان) مجلس نتوانستند بیش از یک سال حشمت‌الله فلاحت پیشه، رییس معتدل این کمیسیون، را بر سر کار نگاه دارند.
نماینده فراکسیون ولایی با اختلاف یک رای از فلاحت‌پیشه پیشی گرفت و ذالنور ۱۱ و فلاحت‌پیشه ۱۰ رای اعضای کمیسیون را به خود اختصاص دادند. یک رای باطله شد و یک نماینده هم در جلسه کمیسیون امنیت غایب بود.
حال فلاحت‌پیشه می‌گوید که «در انتخابات امروز هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی تبانی و زورآزمایی سیاسی صورت گرفت.» با این وجود به آن تن می‌دهد.
مستقلین ولایی
این انتخاب بعد از کشمکش‌های فراوان انجام شد. رقابت بین فلاحت‌پیشه، ذوالنور، کواکبیان و بروجردی بودند که در نهایت کواکبیان به نفع فلاحت‌پیشه و بروجردی به نفع ذوالنور کنار رفت. به گزارش ایسنا قرار بود انتخابات هفته گذشته برگزار شود که به گفته رحیمی عضو این کمیسیون به دلیل آبستراکسیون تعدادی از اعضای کمیسیون انتخابات به این هفته موکول شد.
فلاحت‌پیشه، کاندیدای مورد حمایت فراکسیون امید و ذوالنور کاندیدای مورد حمایت فراکسیون ولایی بود. در نهایت اما گویی حامیان علی لاریجانی و تندروهای مجلس با یکدیگر ائتلاف کرده و بروجردی پذیرفت که به نفع ذوالنور کنار برود و به این ترتیب آن یک رای تعیین کننده به سبد ذوالنور رفت.
شنیده‌ها حاکی از آن است که در انتخابات رئیس مجلس، طیف لاریجانی با تندروهای مجلس ائتلاف کرد تا علی لاریجانی مجددا به ریاست مجلس انتخاب شود و در مقابل قول ریاست کمیسیون‌ها به جبهه پایداری داده شد.
این در حالی است که سال گذشته و تنها بعد از ۱۴ سال، اصلاح‌طلبان توانسته بودند با ائتلاف با مستقلین ریاست را از بروجردی و فراکسیون ولایی گرفته و مواضع کمیسیون مذکور را کمی تعدیل کنند.
https://tinyurl.com/y28v6y45
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64516
میان رییس‌جمهوری و معاونش چه گذشت؟
«بنزین» بر آتش اختلاف کابینه
زیتون ـ جلیل فقیهی: دیروز، عکس شاد و خندانی از حسن روحانی و اسحاق جهانگیری در صفحه اول روزنامه ایران نقش بسته بود؛ عکسی نه چندان عجیب برای روزنامه دولت جمهوری اسلامی. اما آنچه این عکس را از نمونه‌های پیشین آن متمایز می‌کرد حضور وزیر اطلاعات در عکس بود. محمود علوی، درحالی که روزنامه شرق همان روز در دستانش بود، در هیبت یک «زیرنویس» وارد صحنه شده بود تا تکذیبی باشد بر «شایعه» درگیری لفظی میان حسن روحانی و اسحاق جهانگیری که سایت انتخاب از وقوع آن در جلسه شورای عالی اقتصادی روز شنبه خبر داده بود.
در گزارش سایت انتخاب آمده بود: «در پی بروز مباحثه‌ای در جلسه‌ای در روز شنبه، روحانی خطاب به جهانگیری می‌گوید که شما و اصلاح‌طلبان به دنبال سرنگونی دولت هستید. جهانگیری، اما در واکنش به این سخنان روحانی، اظهارات تندی بر زبان نمی‌آورد، اما تصمیم به ترک جلسه می‌گیرد، اما لاریجانی از او می‌خواهد جلسه را ترک نکند»
خبر انتخاب به سرعت از سوی پالیزدار، مشاور معاون اول رییس جمهوری تکذیب شد. علی ربیعی، سخنگوی دولت نیز ضمن تکذیب خبر قهر جهانگیری، توضیح داد که اختلاف دیدگاهی طبیعی بین رئیس جمهوری و معاون اول درباره ساختار بودجه مطرح شده و تعمیم سیاسی دادن به این اختلاف دیدگاه کاری غیراخلاقی است.
روزنامه ایران جزئیات جلسه شورای هماهنگی اقتصادی روز شنبه که با حضور سران قوا تشکیل شده بود را اینگونه روایت کرد: «درباره راهکارهای اصلاح قیمت سوخت در کشور بحث شد. دولتمردان هم دیدگاه‌های خود در این خصوص را مطرح کردند. در حالی که برخی حاضران از دولت و مجلس از آزادسازی قیمت سوخت دفاع می‌کردند، گروهی از دولت مدافع دو نرخی شدن بنزین و سهمیه‌بندی در کنار قیمت واقعی آن بودند. در کنار این دیدگاه – که ظاهراً به رئیس جمهوری هم نزدیک‌تر بود – یک راه حل سوم هم از سوی معاون اول رئیس جمهوری مطرح می‌شود که براساس طرح «هر شهروند ایرانی – یک سهمیه بنزین» عنوان شد. رئیس جمهوری البته با این طرح موافق نبوده است». اما آیا اصلاح قیمت سوخت تنها موضوع اختلافی است؟
https://tinyurl.com/y46yy9hj
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64550
«بنزین» بر آتش اختلاف کابینه
زیتون ـ جلیل فقیهی: دیروز، عکس شاد و خندانی از حسن روحانی و اسحاق جهانگیری در صفحه اول روزنامه ایران نقش بسته بود؛ عکسی نه چندان عجیب برای روزنامه دولت جمهوری اسلامی. اما آنچه این عکس را از نمونه‌های پیشین آن متمایز می‌کرد حضور وزیر اطلاعات در عکس بود. محمود علوی، درحالی که روزنامه شرق همان روز در دستانش بود، در هیبت یک «زیرنویس» وارد صحنه شده بود تا تکذیبی باشد بر «شایعه» درگیری لفظی میان حسن روحانی و اسحاق جهانگیری که سایت انتخاب از وقوع آن در جلسه شورای عالی اقتصادی روز شنبه خبر داده بود.
در گزارش سایت انتخاب آمده بود: «در پی بروز مباحثه‌ای در جلسه‌ای در روز شنبه، روحانی خطاب به جهانگیری می‌گوید که شما و اصلاح‌طلبان به دنبال سرنگونی دولت هستید. جهانگیری، اما در واکنش به این سخنان روحانی، اظهارات تندی بر زبان نمی‌آورد، اما تصمیم به ترک جلسه می‌گیرد، اما لاریجانی از او می‌خواهد جلسه را ترک نکند»
خبر انتخاب به سرعت از سوی پالیزدار، مشاور معاون اول رییس جمهوری تکذیب شد. علی ربیعی، سخنگوی دولت نیز ضمن تکذیب خبر قهر جهانگیری، توضیح داد که اختلاف دیدگاهی طبیعی بین رئیس جمهوری و معاون اول درباره ساختار بودجه مطرح شده و تعمیم سیاسی دادن به این اختلاف دیدگاه کاری غیراخلاقی است.
روزنامه ایران جزئیات جلسه شورای هماهنگی اقتصادی روز شنبه که با حضور سران قوا تشکیل شده بود را اینگونه روایت کرد: «درباره راهکارهای اصلاح قیمت سوخت در کشور بحث شد. دولتمردان هم دیدگاه‌های خود در این خصوص را مطرح کردند. در حالی که برخی حاضران از دولت و مجلس از آزادسازی قیمت سوخت دفاع می‌کردند، گروهی از دولت مدافع دو نرخی شدن بنزین و سهمیه‌بندی در کنار قیمت واقعی آن بودند. در کنار این دیدگاه – که ظاهراً به رئیس جمهوری هم نزدیک‌تر بود – یک راه حل سوم هم از سوی معاون اول رئیس جمهوری مطرح می‌شود که براساس طرح «هر شهروند ایرانی – یک سهمیه بنزین» عنوان شد. رئیس جمهوری البته با این طرح موافق نبوده است». اما آیا اصلاح قیمت سوخت تنها موضوع اختلافی است؟
https://tinyurl.com/y46yy9hj
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64550
دور جدید تک و پاتک‌های نظام و ترامپ
تحریم «رهبر»، تشر رییس‌جمهوری
زیتون ـ نیلوفر سعیدی: سیل تحریم‌های ایالات متحده از یک سو به بیت رهبر ایران رسید و از سوی دیگر به نظر می‌رسد که می‌خواهد جواد ظریف را با خود برد. بر اساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ در روز گذشته، دولت ایالات متحده آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران و دفتر او را تحریم کرده است. این فرمان شامل همه منصوبان رهبر نیز می‌شود.
حال یک روز پس از تحریم شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، حسن روحانی رئیس جمهور ایران از این اقدام انتقاد و تاکید کرده است که اموال «رهبری تنها یک حسینیه و یک خانه ساده است».
روحانی در سخنرانی امروز خود که در جمع تعدادی از مدیران دولتی برگزار شد، گفته است:«رهبر ایران مانند سایر رهبران دنیا نیست که در حساب‌های خارجی خود میلیون‌ها دلار داشته باشد که بخواهند آن را تصرف و یا مسدود کنند.»
شاید دونالد ترامپ تصور نمی‌کرد که همتای ایرانی او به اعلام تحریم علیه رهبر جمهوری اسلامی٬ چنین واکنشی نشان دهد. روحانی در سخنان امروز خود از کسی نام برد که «عقلش را از دست داده است» که به نظر می‌رسد این جمله خطاب به دونالد ترامپ باشد و همچنین تاکید کرد:«تحریم بالاترین مقام سیاسی، اجتماعی، دینی و معنوی یک کشور که نه تنها رهبر ایران، بلکه رهبر عاشقان انقلاب اسلامی و مسلمانان و شیعیان در سراسر جهان است، اقدامی مضحک و وقیحانه است.»
البته حرفهای حسن روحانی بی‌جواب نماند و در ادامه تک و پاتک‌های روسای جمهوری ایران و ایالات متحده ترامپ هم در توییتر خود در چندین توییت پی در پی به مسئله ایران پرداخته و نوشته است که «رهبران ایران تنها چیزی که درک می‌کنند زور و قدرت است.»
او در ادامه مستقیما به رهبر جمهوری اسلامی حمله و تاکید کرد «رهبری ایران درکی از کلمات خوب و شفقت ندارد. متاسفانه تنها چیزی که آنها درک می کنند زور و قدرت است و آمریکا قدرتمندترین نیروی نظامی جهان، با ۱.۵ تریلیون دلار سرمایه گذاری تنها در دو سال گذشته.»
در نهایت هم آب پاکی را بر دستان جمهوری اسلامی ریخته و تهدید کرد که « هر گونه حمله ای که ایران به هر چیزی که متعلق به آمریکا است انجام دهد، با نیروی عظیم و کوبنده مواجه خواهد شد. در بعضی زمینه ها، کوبنده به معنای محو کامل است. دیگر از اوباما و جان کری خبری نیست!»
https://tinyurl.com/yyd6pa2x
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64578
تحریم «رهبر»، تشر رییس‌جمهوری
زیتون ـ نیلوفر سعیدی: سیل تحریم‌های ایالات متحده از یک سو به بیت رهبر ایران رسید و از سوی دیگر به نظر می‌رسد که می‌خواهد جواد ظریف را با خود برد. بر اساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ در روز گذشته، دولت ایالات متحده آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران و دفتر او را تحریم کرده است. این فرمان شامل همه منصوبان رهبر نیز می‌شود.
حال یک روز پس از تحریم شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، حسن روحانی رئیس جمهور ایران از این اقدام انتقاد و تاکید کرده است که اموال «رهبری تنها یک حسینیه و یک خانه ساده است».
روحانی در سخنرانی امروز خود که در جمع تعدادی از مدیران دولتی برگزار شد، گفته است:«رهبر ایران مانند سایر رهبران دنیا نیست که در حساب‌های خارجی خود میلیون‌ها دلار داشته باشد که بخواهند آن را تصرف و یا مسدود کنند.»
شاید دونالد ترامپ تصور نمی‌کرد که همتای ایرانی او به اعلام تحریم علیه رهبر جمهوری اسلامی٬ چنین واکنشی نشان دهد. روحانی در سخنان امروز خود از کسی نام برد که «عقلش را از دست داده است» که به نظر می‌رسد این جمله خطاب به دونالد ترامپ باشد و همچنین تاکید کرد:«تحریم بالاترین مقام سیاسی، اجتماعی، دینی و معنوی یک کشور که نه تنها رهبر ایران، بلکه رهبر عاشقان انقلاب اسلامی و مسلمانان و شیعیان در سراسر جهان است، اقدامی مضحک و وقیحانه است.»
البته حرفهای حسن روحانی بی‌جواب نماند و در ادامه تک و پاتک‌های روسای جمهوری ایران و ایالات متحده ترامپ هم در توییتر خود در چندین توییت پی در پی به مسئله ایران پرداخته و نوشته است که «رهبران ایران تنها چیزی که درک می‌کنند زور و قدرت است.»
او در ادامه مستقیما به رهبر جمهوری اسلامی حمله و تاکید کرد «رهبری ایران درکی از کلمات خوب و شفقت ندارد. متاسفانه تنها چیزی که آنها درک می کنند زور و قدرت است و آمریکا قدرتمندترین نیروی نظامی جهان، با ۱.۵ تریلیون دلار سرمایه گذاری تنها در دو سال گذشته.»
در نهایت هم آب پاکی را بر دستان جمهوری اسلامی ریخته و تهدید کرد که « هر گونه حمله ای که ایران به هر چیزی که متعلق به آمریکا است انجام دهد، با نیروی عظیم و کوبنده مواجه خواهد شد. در بعضی زمینه ها، کوبنده به معنای محو کامل است. دیگر از اوباما و جان کری خبری نیست!»
https://tinyurl.com/yyd6pa2x
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64578
«آزادی‌های مشروع» مهم‌تر است یا انتخابات؟
خالد توکلی
تردیدی نیست انتخابات مجلس برای جناح‌های سیاسی فعال در ایران از اهمیت بسیاری برخوردار است. بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی از جمله بخش مهمی از اصلاح‌طلبان بر این باورند در وضعیت فعلی، مردم بنابه دعوت اصلاح‌طلبان، حاضر به مشارکت در انتخابات نخواهند شد. به همین دلیل بخشی از اصلاح‌طلبان پیشنهاد می‌کنند برای جلب مجدد اعتماد مردم باید عطای انتخابات را به لقایش بخشید و نباید در انتخاباتی که نظارت استصوابی و رد صلاحیت‌های گسترده وجود دارد، شرکت کرد. در مقابل عده‌ای همچنان بر حضور در انتخابات و امیدواری به رأی سلبی مردم تأکید دارند.
تاج‌زاده جزو کسانی است که معتقد است اگر انتخابات آزاد برگزار نشود، بهتر است اصلاح‌طلبان بیش از این هزینه نپردازند و در انتخابات شرکت نکنند. تردیدی نیست ایشان یکی از باصلاحیت‌ترین کسانی است که می‌تواند انتخابات را آسیب‌شناسی کند، اگرچه مانند بخش عمده‌ای از تحلیل‌گران صرفاً داده‌های خود را از مرکز می‌گیرد و آن را مبنای تحلیل قرار می‌دهد. از نظر وی «صلاحیت هر نامزد پاکدست و مدافع سه اصل زیر باید تایید شود:
۱. حاکمیت قانون و مخالف هر نوع توسل به خشونت
۲. حق تعیین سرنوشت ایران توسط خود ایرانیان (نه واشنگتن و لندن، یا پکن و مسکو)
۳. استمرار یکپارچگی ملی و مخالف هر نوع واگرایی و تجزیه‌طلبی»
این شرایطی که تاج‌زاده بر آن تأکید کرده، بیش از آن که زمینه را برای برگزاری انتخابات آزاد فراهم آورد دربرگیرنده نوعی نظارت است که ممکن است از استصواب نیز گذر کند و حتی به تفتیش عقاید منجر شود. در میان اصول فوق، تنها «حاکمیت قانون» شفاف و عینی است؛ دیگر موارد آن شبهه‌برانگیز، مبهم و حتی در تعارض با اصل حاکمیت قانون است. قبل از هر چیز باید گفت «پاکدست»ی نیز خود یک اصل به شمار می‌آید.
https://tinyurl.com/y5pcgcc7
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64591
خالد توکلی
تردیدی نیست انتخابات مجلس برای جناح‌های سیاسی فعال در ایران از اهمیت بسیاری برخوردار است. بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی از جمله بخش مهمی از اصلاح‌طلبان بر این باورند در وضعیت فعلی، مردم بنابه دعوت اصلاح‌طلبان، حاضر به مشارکت در انتخابات نخواهند شد. به همین دلیل بخشی از اصلاح‌طلبان پیشنهاد می‌کنند برای جلب مجدد اعتماد مردم باید عطای انتخابات را به لقایش بخشید و نباید در انتخاباتی که نظارت استصوابی و رد صلاحیت‌های گسترده وجود دارد، شرکت کرد. در مقابل عده‌ای همچنان بر حضور در انتخابات و امیدواری به رأی سلبی مردم تأکید دارند.
تاج‌زاده جزو کسانی است که معتقد است اگر انتخابات آزاد برگزار نشود، بهتر است اصلاح‌طلبان بیش از این هزینه نپردازند و در انتخابات شرکت نکنند. تردیدی نیست ایشان یکی از باصلاحیت‌ترین کسانی است که می‌تواند انتخابات را آسیب‌شناسی کند، اگرچه مانند بخش عمده‌ای از تحلیل‌گران صرفاً داده‌های خود را از مرکز می‌گیرد و آن را مبنای تحلیل قرار می‌دهد. از نظر وی «صلاحیت هر نامزد پاکدست و مدافع سه اصل زیر باید تایید شود:
۱. حاکمیت قانون و مخالف هر نوع توسل به خشونت
۲. حق تعیین سرنوشت ایران توسط خود ایرانیان (نه واشنگتن و لندن، یا پکن و مسکو)
۳. استمرار یکپارچگی ملی و مخالف هر نوع واگرایی و تجزیه‌طلبی»
این شرایطی که تاج‌زاده بر آن تأکید کرده، بیش از آن که زمینه را برای برگزاری انتخابات آزاد فراهم آورد دربرگیرنده نوعی نظارت است که ممکن است از استصواب نیز گذر کند و حتی به تفتیش عقاید منجر شود. در میان اصول فوق، تنها «حاکمیت قانون» شفاف و عینی است؛ دیگر موارد آن شبهه‌برانگیز، مبهم و حتی در تعارض با اصل حاکمیت قانون است. قبل از هر چیز باید گفت «پاکدست»ی نیز خود یک اصل به شمار می‌آید.
https://tinyurl.com/y5pcgcc7
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64591
چه کسی می‌خواست آیت‌الله خامنه‌ای را بکشد
«برکات» و زحمات یک ترور
زیتون ـ مهسا محمدی: بعد از گذشت نزدیک به ۴ دهه از ترور ناموفق رهبر فعلی جمهوری اسلامی همچنان این سوال برقرار است که چه گروهی و یا حتی دقیقا چه کسی قصد کشتن او را کرده بود.
در رابطه با این ترور مشخصا ۳ نفر اعدام شدند که دو تن از آنان مستقیما مسئولیت انجام آن را به عهده گرفته بودند.
شاید بتوان گفت که بخشی از ابهام موجود در این پرونده نه ابهام ناشی از کمبود اطلاعات که به نوعی ابهام‌افکنی سیاسی است.
در روایت رسمی جمهوری اسلامی که در سال‌های بعد از دهه پرتنش ۶۰ ساخته و پرداخته شد هم خوانش یکدستی از این اتفاق وجود ندارد و همزمان از سازمان مجاهدین خلق و گروه کوچک و گمنامی با نام «رهروان فرقان » به عنوان مسئولان این اتفاق ذکر می‌شود.
ایرج مصداقی عضو جدا شده سازمان مجاهدین خلق اما روایتی که این سازمان را مسئول این اتفاق دانسته بی‌اعتبار می‌داند و روایت دیگری از زبان «هم‌بند» فرقانی‌اش به عنوان مسئول این بمب‌گذاری دارد.
۶ تیر ۱۳۶۰
«مغز و زبان من کار خواهد کرد یا نه؟» این سوالی است که آیت‌الله خامنه‌ای می‌گوید در اولین دقایق هشیاری خود بعد از ترور به زبان آورده است.
هادی منافی، وزیر بهداری وقت و پزشک معالج آیت‌الله خامنه‌ای هم بعدها به نقل از وی گفت: «همیشه به من می‌گفت که من نمی‌دانم چرا زنده ماندم؟ فکر می‌کنم خدا یک ماموریتی برای من در نظر گرفته که مرا زنده نگه داشت.» به نظر می‌رسد که این سوال و نقل قول نظر به ماموریتی داشت ۸ سال بعد از این بمب‌گذاری عینیت یافت.
https://tinyurl.com/y6gt3rjl
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64626
«برکات» و زحمات یک ترور
زیتون ـ مهسا محمدی: بعد از گذشت نزدیک به ۴ دهه از ترور ناموفق رهبر فعلی جمهوری اسلامی همچنان این سوال برقرار است که چه گروهی و یا حتی دقیقا چه کسی قصد کشتن او را کرده بود.
در رابطه با این ترور مشخصا ۳ نفر اعدام شدند که دو تن از آنان مستقیما مسئولیت انجام آن را به عهده گرفته بودند.
شاید بتوان گفت که بخشی از ابهام موجود در این پرونده نه ابهام ناشی از کمبود اطلاعات که به نوعی ابهام‌افکنی سیاسی است.
در روایت رسمی جمهوری اسلامی که در سال‌های بعد از دهه پرتنش ۶۰ ساخته و پرداخته شد هم خوانش یکدستی از این اتفاق وجود ندارد و همزمان از سازمان مجاهدین خلق و گروه کوچک و گمنامی با نام «رهروان فرقان » به عنوان مسئولان این اتفاق ذکر می‌شود.
ایرج مصداقی عضو جدا شده سازمان مجاهدین خلق اما روایتی که این سازمان را مسئول این اتفاق دانسته بی‌اعتبار می‌داند و روایت دیگری از زبان «هم‌بند» فرقانی‌اش به عنوان مسئول این بمب‌گذاری دارد.
۶ تیر ۱۳۶۰
«مغز و زبان من کار خواهد کرد یا نه؟» این سوالی است که آیت‌الله خامنه‌ای می‌گوید در اولین دقایق هشیاری خود بعد از ترور به زبان آورده است.
هادی منافی، وزیر بهداری وقت و پزشک معالج آیت‌الله خامنه‌ای هم بعدها به نقل از وی گفت: «همیشه به من می‌گفت که من نمی‌دانم چرا زنده ماندم؟ فکر می‌کنم خدا یک ماموریتی برای من در نظر گرفته که مرا زنده نگه داشت.» به نظر می‌رسد که این سوال و نقل قول نظر به ماموریتی داشت ۸ سال بعد از این بمب‌گذاری عینیت یافت.
https://tinyurl.com/y6gt3rjl
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64626
وقتی دولت رسما ضامن مفسدان اقتصادی می‌شود
کمکِ ۳۶ هزارمیلیاردی به موسسات مالی غیر مجاز
زیتون ـ یلدا امیری: فساد مالی به یکی از مشکلات مزمن سیاسی و اقتصادی در ایران تبدیل شده است، معضلی که مانند هشت پایی بزرگ بر تمامی بخش‌های کشور سایه انداخته است و هر روز اخباری جدید از فسادهای کلان منتشر می‌شود. از گم شدن دکل نفتی و اسکله‌های غیرقانونی تا تصاحب زمین‌های جنگلی و موسسه‌های مالی غیرمجاز، در نهایت نیز اغلب متهمین یا از کشور خارج می‌شوند و یا نام و وابستگی آنها به نهادها هرگز روشن نمی‌شود و خسارتی بزرگ بر روی دست دولت و مردم ایران باقی می‌ماند.
روز دوشنبه ۳ تیر محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در مراسم امضای تفاهم‌نامه تامین سه هزار میلیارد تومان منابع مالی برای بازسازی و نوسازی مناطق سیل زده، گفت: موسسه‌های مالی غیرمجاز ۳۶ هزار میلیارد تومان به دولت خسارت زدند، زیرا دولت ناچار شد برای جبران تعهدات و خساراتی که وارد کردند این مبالغ را پرداخت کند.
@zeitoons
سخنان نوبخت با واکنش عباس آخوندی وزیر پیشین راه و شهرسازی مواجه شد. آخوندی در توییتر خود نوشت: آقای نوبخت خاطرتان هست که در این باره در جلسه دولت با آقای رئیس جمهور بحث کردم که دولت ضامن نیست. و این تعهد بی وجه است. البته فشار برخی نمایندگان مجلس را هم به خاطر دارم. همان روزها آقای خاتمی امام جمعه موقت تهران هم مطلبی گفت که پاسخ او را هم دادم. کاش این زخم را باز نمی کردید.
آخوندی در تاریخ ۲۸ مهرماه ۱۳۹۷ با انتشار نامه ای که تقریبا رنگ و بوی اعتراض به سیاست های دولت داشت، به‌طور رسمی از وزارت راه و شهرسازی استعفا داد.
https://tinyurl.com/y284unf7
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64635
کمکِ ۳۶ هزارمیلیاردی به موسسات مالی غیر مجاز
زیتون ـ یلدا امیری: فساد مالی به یکی از مشکلات مزمن سیاسی و اقتصادی در ایران تبدیل شده است، معضلی که مانند هشت پایی بزرگ بر تمامی بخش‌های کشور سایه انداخته است و هر روز اخباری جدید از فسادهای کلان منتشر می‌شود. از گم شدن دکل نفتی و اسکله‌های غیرقانونی تا تصاحب زمین‌های جنگلی و موسسه‌های مالی غیرمجاز، در نهایت نیز اغلب متهمین یا از کشور خارج می‌شوند و یا نام و وابستگی آنها به نهادها هرگز روشن نمی‌شود و خسارتی بزرگ بر روی دست دولت و مردم ایران باقی می‌ماند.
روز دوشنبه ۳ تیر محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در مراسم امضای تفاهم‌نامه تامین سه هزار میلیارد تومان منابع مالی برای بازسازی و نوسازی مناطق سیل زده، گفت: موسسه‌های مالی غیرمجاز ۳۶ هزار میلیارد تومان به دولت خسارت زدند، زیرا دولت ناچار شد برای جبران تعهدات و خساراتی که وارد کردند این مبالغ را پرداخت کند.
@zeitoons
سخنان نوبخت با واکنش عباس آخوندی وزیر پیشین راه و شهرسازی مواجه شد. آخوندی در توییتر خود نوشت: آقای نوبخت خاطرتان هست که در این باره در جلسه دولت با آقای رئیس جمهور بحث کردم که دولت ضامن نیست. و این تعهد بی وجه است. البته فشار برخی نمایندگان مجلس را هم به خاطر دارم. همان روزها آقای خاتمی امام جمعه موقت تهران هم مطلبی گفت که پاسخ او را هم دادم. کاش این زخم را باز نمی کردید.
آخوندی در تاریخ ۲۸ مهرماه ۱۳۹۷ با انتشار نامه ای که تقریبا رنگ و بوی اعتراض به سیاست های دولت داشت، به‌طور رسمی از وزارت راه و شهرسازی استعفا داد.
https://tinyurl.com/y284unf7
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64635
توئیت‌توئیت بَنگ‌بَنگ
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی
سال‌ها پیش آقای سعید حجاریان در واکنش به طرح «رفراندوم مجازی» و راه اندازی سایت «شصت میلیون دات کام»، این نوع شبه مبارزات را به طعنه «کلیک کلیک بنگ بنگ» توصیف کرد (با اقتباس از عنوان داستان «چیتی چیتی بنگ بنگ» اثر یان فلمینگ). با نگاهی به پس‌زمینۀ مبارزات مسلحانه در سال‌های پیش از انقلاب، این تعبیرِکاملا گویا به هیچ توضیح اضافه‌ای نیاز نداشت. جایگزینی «شلیک»های پرخطر فدائیان و مجاهدین خلق یا هیئت‌های موتلفه و حزب ملل اسلامی در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی با «کلیک»های بی‌خطر کاربران اینترنت از پشت دستگاه رایانه در دهه‌های هشتاد و نود شمسی، طنز جدی و حتی تلخی بود که در تعبیر کوتاه و گویای آقای حجاریان بازنمایی شد و ناتوانی اپوزیسیونِ متوهم و خواهان تغییرات کهکشانی و ماکرو را از ایجاد تغییرات ذره‌ای و میکرو با زبانی صریح و لحنی گزنده به رخ می‌کشید. در این تصویر کمدی-تراژیک فاصلۀ وحشتناک میان خواسته‌ها با توانسته‌ها، حرف با عمل و سود مورد نظر با هزینۀ قابل پرداخت به وضوح آشکار می‌شد.
این طنز اما آنجا تلختر می‌شود که ببینیم یک دهه و نیم پس از طعنۀ آقای حجاریان به سیاست‌ورزی و سیاست‌ورزان رایانه‌ای، بسیاری از دوستان یا مریدان نزدیک خود ایشان (که غالبا کنشگران سیاسی نامدار و اصلاح‌طلبان برجسته‌ای بوده‌اند و هستند) در همین تله گرفتار آمده و مبارزۀ سیاسی به قصد اعمال اصلاحات و ایجاد تغییرات عینی و تاثیرگذار در ساختار سیاسی کشور را به حضور شبح‌وار در فضای مجازی فروکاسته‌اند و جز «توئیت توئیت بنگ بنگ» مشغولیت دیگری ندارند.
https://tinyurl.com/y6s532b2
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64644
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی
سال‌ها پیش آقای سعید حجاریان در واکنش به طرح «رفراندوم مجازی» و راه اندازی سایت «شصت میلیون دات کام»، این نوع شبه مبارزات را به طعنه «کلیک کلیک بنگ بنگ» توصیف کرد (با اقتباس از عنوان داستان «چیتی چیتی بنگ بنگ» اثر یان فلمینگ). با نگاهی به پس‌زمینۀ مبارزات مسلحانه در سال‌های پیش از انقلاب، این تعبیرِکاملا گویا به هیچ توضیح اضافه‌ای نیاز نداشت. جایگزینی «شلیک»های پرخطر فدائیان و مجاهدین خلق یا هیئت‌های موتلفه و حزب ملل اسلامی در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی با «کلیک»های بی‌خطر کاربران اینترنت از پشت دستگاه رایانه در دهه‌های هشتاد و نود شمسی، طنز جدی و حتی تلخی بود که در تعبیر کوتاه و گویای آقای حجاریان بازنمایی شد و ناتوانی اپوزیسیونِ متوهم و خواهان تغییرات کهکشانی و ماکرو را از ایجاد تغییرات ذره‌ای و میکرو با زبانی صریح و لحنی گزنده به رخ می‌کشید. در این تصویر کمدی-تراژیک فاصلۀ وحشتناک میان خواسته‌ها با توانسته‌ها، حرف با عمل و سود مورد نظر با هزینۀ قابل پرداخت به وضوح آشکار می‌شد.
این طنز اما آنجا تلختر می‌شود که ببینیم یک دهه و نیم پس از طعنۀ آقای حجاریان به سیاست‌ورزی و سیاست‌ورزان رایانه‌ای، بسیاری از دوستان یا مریدان نزدیک خود ایشان (که غالبا کنشگران سیاسی نامدار و اصلاح‌طلبان برجسته‌ای بوده‌اند و هستند) در همین تله گرفتار آمده و مبارزۀ سیاسی به قصد اعمال اصلاحات و ایجاد تغییرات عینی و تاثیرگذار در ساختار سیاسی کشور را به حضور شبح‌وار در فضای مجازی فروکاسته‌اند و جز «توئیت توئیت بنگ بنگ» مشغولیت دیگری ندارند.
https://tinyurl.com/y6s532b2
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64644
چالش‌های تاریخ‌نگاری دین
حسن یوسفی اشکوری
درآمد
اول بگویم که من هم از گذشته‌ها (حتی از دوران نوجوانی) به تاریخ و موضوعات تاریخی علاقه‌مند بوده ام و هم بعدها به طور متمرکز روی تاریخ اسلام کار کرده و چند سالی نیز در دانشگاه تاریخ اسلام تدریس کرده و مقالات متعددی در دایره المعارف بزرگ اسلامی و دایره المعارف تشیع نوشته ام که الان در مجلدات مختلف این مجموعه ها موجودند.
در پانزده سال اخیر نیز با تمرکز بیشتر روی تاریخ ایرانِ پیش از اسلام و بعد قرن نخست هجرت کار کرده و هنوز هم ادامه دارد. فرازهایی از این تحقیق و نگارش با عنوان «جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام»، ابتدا در وب سایت زیتون منتشر شده و بعد در دو جلد جداگانه انتشار یافته و در «آمازون» قابل دسترسی اند.
اما امروز می خواهم در جمع فرهیختگان این جمع تحت عنوان «چالش های تاریخ نگاری دین» نکاتی را عرض کنم و در واقع دغدغه های روزمره ام را با شما به اشتراک بگذارم و احیانا از نقطه نظرهایتان استفاده کنم.
بنیاد محوری چالش تاریخ نگاری دین
بنیاد محوری چالش مورد نظر در یک تقریر اجمالی این است: تاریخ به مثابه یک علم (هرچند ظنی ترین علم) صرفا به تحقیق کافی و روشمند و تعادل و تراجیح معقول و تحلیل داده های متعارف و مدلل متکی و مستند است ولی دین (با توجه به دعاوی دینداران به طور خاص در دین اسلام و مسلمانان)، اساسا بر وحی و پیام الهی و مفروضات خاص فراعلمی تکیه دارد و در واقع مشروعیت و حقانیت خود را از آسمان می گیرد. چنین نیز می توان گفت: علم متکی به هیچ امر پیشینی نیست و نباید باشد ولی دین و دینداری به برخی امور پیشینی و قطعی و خلل ناپذیر متکی است. می دانم که در علم نیز مفروضات متافزیکی یا برخی بدیهیات اثرگذارند ولی این را نیز می دانیم که نوع امور فرضی ایمان مذهبی رایج با مفروضات پیشاعلمی در علوم مختلف کاملا متفاوت اند و از دو جنس متمایز و در دو حوزه مختلف قرار دارند.
این نیز گفتنی است که می دانم دین شناخت ما مبتنی است بر تفاسیر بی پایان از متون و منابع دینی و از این رو از یک دین نمی توان سخن گفت ولی اکنون و در این مقام، مراد از «دین» و یا مبانی و الزامات آن، همان دین شناخت عموم مسلمانان و به ویژه عالمان دینی در تمام فرقه های اسلامی است.
@zeitoons
جمع ایمان و علم تاریخ؛ امکان یا امتناع؟!
حال پرسش این است که آیا می توان همزمان هم مؤمن بود و هم عالم علم تاریخ و همزمان به مبانی هر دو و نیز به لوازم و پیامدهای هر دو حوزه ملتزم بود؟ آیا می توان «مؤمنِ مورخ» و یا «مورخِ مؤمن» بود و مثلا تاریخ اسلام آغازین و به ویژه سیره نبوی و یا در تشیع امامی سیره «ائمه اطهار» نوشت؟ به طور مشخص باید پرسید که اگر تحقیق علمی بر اساس اسناد و داده های مسلم تاریخی، در مواردی با مبانی مفروض ایمانی در تعارض غیر قابل رفع قرار گرفت، چه باید کرد؟ مورخِ مؤمن چه باید بکند و چه می تواند بکند؟ به علم و تحقیق خود وفادار باشد یا به دین و ایمان خاص مذهبی اش ملتزم بماند؟ این مشکل در موضوعاتی چون عرف و شرع و یا عقل و وحی و یا علم و دین نیز مطرح است. مرحوم مهندس بازرگان، که نماد دینِ علمی و یا بهتر است گفته شود نماد آشتی دین و علم در زمان ماست، پاسخ می دهد که در نهایت به سود دین یعنی گزاره های مسلم و مستند دینی کنار خواهد آمد. بیفزایم که من نه به دین علمی باور دارم و نه علم دینی (در شماره نخست مجله آزادی اندیشه در این باب به تفصیل نوشته ام)
https://tinyurl.com/yylgm6tq
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64638
حسن یوسفی اشکوری
درآمد
اول بگویم که من هم از گذشته‌ها (حتی از دوران نوجوانی) به تاریخ و موضوعات تاریخی علاقه‌مند بوده ام و هم بعدها به طور متمرکز روی تاریخ اسلام کار کرده و چند سالی نیز در دانشگاه تاریخ اسلام تدریس کرده و مقالات متعددی در دایره المعارف بزرگ اسلامی و دایره المعارف تشیع نوشته ام که الان در مجلدات مختلف این مجموعه ها موجودند.
در پانزده سال اخیر نیز با تمرکز بیشتر روی تاریخ ایرانِ پیش از اسلام و بعد قرن نخست هجرت کار کرده و هنوز هم ادامه دارد. فرازهایی از این تحقیق و نگارش با عنوان «جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام»، ابتدا در وب سایت زیتون منتشر شده و بعد در دو جلد جداگانه انتشار یافته و در «آمازون» قابل دسترسی اند.
اما امروز می خواهم در جمع فرهیختگان این جمع تحت عنوان «چالش های تاریخ نگاری دین» نکاتی را عرض کنم و در واقع دغدغه های روزمره ام را با شما به اشتراک بگذارم و احیانا از نقطه نظرهایتان استفاده کنم.
بنیاد محوری چالش تاریخ نگاری دین
بنیاد محوری چالش مورد نظر در یک تقریر اجمالی این است: تاریخ به مثابه یک علم (هرچند ظنی ترین علم) صرفا به تحقیق کافی و روشمند و تعادل و تراجیح معقول و تحلیل داده های متعارف و مدلل متکی و مستند است ولی دین (با توجه به دعاوی دینداران به طور خاص در دین اسلام و مسلمانان)، اساسا بر وحی و پیام الهی و مفروضات خاص فراعلمی تکیه دارد و در واقع مشروعیت و حقانیت خود را از آسمان می گیرد. چنین نیز می توان گفت: علم متکی به هیچ امر پیشینی نیست و نباید باشد ولی دین و دینداری به برخی امور پیشینی و قطعی و خلل ناپذیر متکی است. می دانم که در علم نیز مفروضات متافزیکی یا برخی بدیهیات اثرگذارند ولی این را نیز می دانیم که نوع امور فرضی ایمان مذهبی رایج با مفروضات پیشاعلمی در علوم مختلف کاملا متفاوت اند و از دو جنس متمایز و در دو حوزه مختلف قرار دارند.
این نیز گفتنی است که می دانم دین شناخت ما مبتنی است بر تفاسیر بی پایان از متون و منابع دینی و از این رو از یک دین نمی توان سخن گفت ولی اکنون و در این مقام، مراد از «دین» و یا مبانی و الزامات آن، همان دین شناخت عموم مسلمانان و به ویژه عالمان دینی در تمام فرقه های اسلامی است.
@zeitoons
جمع ایمان و علم تاریخ؛ امکان یا امتناع؟!
حال پرسش این است که آیا می توان همزمان هم مؤمن بود و هم عالم علم تاریخ و همزمان به مبانی هر دو و نیز به لوازم و پیامدهای هر دو حوزه ملتزم بود؟ آیا می توان «مؤمنِ مورخ» و یا «مورخِ مؤمن» بود و مثلا تاریخ اسلام آغازین و به ویژه سیره نبوی و یا در تشیع امامی سیره «ائمه اطهار» نوشت؟ به طور مشخص باید پرسید که اگر تحقیق علمی بر اساس اسناد و داده های مسلم تاریخی، در مواردی با مبانی مفروض ایمانی در تعارض غیر قابل رفع قرار گرفت، چه باید کرد؟ مورخِ مؤمن چه باید بکند و چه می تواند بکند؟ به علم و تحقیق خود وفادار باشد یا به دین و ایمان خاص مذهبی اش ملتزم بماند؟ این مشکل در موضوعاتی چون عرف و شرع و یا عقل و وحی و یا علم و دین نیز مطرح است. مرحوم مهندس بازرگان، که نماد دینِ علمی و یا بهتر است گفته شود نماد آشتی دین و علم در زمان ماست، پاسخ می دهد که در نهایت به سود دین یعنی گزاره های مسلم و مستند دینی کنار خواهد آمد. بیفزایم که من نه به دین علمی باور دارم و نه علم دینی (در شماره نخست مجله آزادی اندیشه در این باب به تفصیل نوشته ام)
https://tinyurl.com/yylgm6tq
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/64638