از ۲۵ خرداد ۸۸ تا تشییع «حاج قاسم»
گزارش یک تشییع

زیتون ـ مهسا محمدی: گفته می‌شود که بعد از تشییع آیت‌الله خمینی این بزرگترین گردهمایی مردمی و مراسم تشییع یک مقام حکومتی در ایران بود.
مراسم تشییع پیکر قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس ایران و ابومهدی مهندس، مرد شماره دو حشدالشعبی و ۴ تن از همراهانشان ۲۴ساعت بعد از کشته شدنشان آغاز شد و همچنان ادامه دارد.

مراسم از روز شنبه، ۱۴دی در بغداد با حضور عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق شروع شد و در ادامه در شهرهای کربلا و نجف پی گرفته شد.
روز ۱۵دی ماه کاروان عزادارن به اهواز رسید و در آنجا مراسم تشییع مفصلی برگزار شد و سپس راهی مشهد شدند.
دوشنبه ۱۶ دی ماه هم نوبت به عزاداری تهرانی‌ها رسید، ادامه تشییع از دانشگاه تهران و با حضور رهبر جمهوری اسلامی شروع شد و عصر روز دوشنبه پیکر سلیمانی و همراهانش به قم منتقل شد.
در نهایت قرار است قاسم سلیمانی در «گلزار شهدای کرمان» به خاک سپرده شود. و یه این ترتیب این مراسم علاوه بر پرجمعیت‌‌ترین احتمالا لقب طولانی‌ترین  تشییع را هم خواهد داشت.

زوایای تشییع سلیمانی
هر چند واکنش به این تشییع سیاسی ـ ایدیولوژیک و روایت‌ها از آن متعدد و گاه متناقض بود، اما بر سر بزرگی جمعیتی که به بدرقه فرمانده سپاه قدس جمهوری اسلامی رفته بودند، جای تردیدی نیست.
نقاط اختلاف و تردید اما در جاهای دیگری است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71614

تشییع قاسم سلیمانی؛ یک فرصتْ کاملا بیگانه
طاها پارسا

https://zeitoons.com/71623

ژانویه‌ی سال ۲۰۰۲ دو اقتصاددان برجسته، مقاله‌ای را در نشریه معتبر نیچر در خصوص تمایل انسان‌ها به «تنبیه» و «انتقام» منتشر کردند. بر اساس پژوهشی که این دو دانشمند علومِ رفتاری  بر روی ۲۴۰ دانشجوی کارشناسی ارشد در موسسه فدرال فناوری و دانشگاه زوریخ انجام دادند، معلوم شد میل انسان‌ها به تنبیه فرد متقلب بیشتر از تمایل آن‌ها به انجام دادن کارهای خوب است. «فهر» و «گاچر» نشان دادند در شرایطی که فردِ تنبیه‌کننده هیچ فایده‌ای هم از تنبیه نمی‌برد و برنامه‌ای برای آن نداشته، باز هم حاضر است آن را انجام دهد و حتی حاضر است برای آن هزینه کند و هرچه فردِ متقلب پرروتر و وقیح‌تر باشد، هزینه‌ی بیشتری بپردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که تمایل به تنبیه متقلب، حتی نزد بازیکنانی که اطلاعی از جزئیات ماجرا ندارند، نیز وجود دارد.

این مقاله از سوی پژوهشگران سایر علوم هم مورد توجه قرار گرفت و معلوم شد که «فرصتِ تنبیه متقلب» می‌تواند مدلی برای «همکاری» انسان‌ها و ساختاری برای شکل‌گیری کمپین‌ها، تجمع‌ها و حتی آغاز جنبش‌های اجتماعی باشد. در تئوری بازی‌ها این نوع همکاری را «یک فرصتْ، کاملا بیگانه» می‌خوانند. منظور فرصت یا ساختاری ناشناخته و اغلب ناگهانی است که آدم‌ها را به سوی همکاری با یکدیگر سوق می‌دهد.
مثلا راهپیمایی بیست‌ و پنج خرداد ۸۸، «یک فرصتْ، کاملا بیگانه» بود. یعنی آشکار شدن ِ تقلب انتخاباتی  و فرصت ِ«تنبیه متقلب» اصلی‌ترین عامل ِ بسیج ِ مردم در آن روز به حساب می‌آمد که با شعار «رای من کجاست» یا «رایم را پس بده» خود را نشان می‌داد. هزینه‌هایی که، بعضا از سوی شهروندان عادی و بازیکنان تازه‌وارد، برای مشارکت در این جنبش پذیرفته شد، همان تمایلی بود که برای این انتقام و تنبیه متقلب با پژوهش‌های فهر و گاچر رسمیت یافته بود.

و حالا  از این منظر می‌توان، به یکی از اصلی‌ترین علت‌های تجمع کم‌نظیر مردم تهران و البته سایر شهرهای ایران مانند مشهد و اهواز در تشییع‌ جنازه‌ی قاسم سلیمانی پی برد. این «علت»، گونه‌گونی افراد شرکت‌کننده در این مراسم را نیز توجیه می‌کند، چرا که میل به تنبیه بازیگرِ منقلب و آن‌هم متقلب وقیحی چون ترامپ، فراتر از سیاست و حکومت‌ها و انگیزه‌ها و منافع فردی و گروهی، همان عامل اصلی همکاری است که این جمعیت را در کنار هم  می‌تواند گرد بیاورد؛ جمعیتی که در میان آن‌ها بازیگران تازه وارد (مردم عادی) کم نبودند و فارغ از تمام سازمان‌دهی‌ها و اجبارهای سازمانی و اداری و اقتصادی صرفا به انگیزه مشارکت در تنبیه متقلب به همکاری روی آورده‌اند.

اما نکته مهمی که تحلیل‌گران و بازیگران سیاسی را در این موارد بسیار دچار خطاهای راهبردی و تصمیم‌گیری می‌کند، تفاوتی است که میان مفهوم «همکاری» با «همبستگی» وجود دارد. یعنی «همکاری» با همبستگی و همبستگی اجتماعی تفاوت دارد و فرصتِ تنبیه متقلب الزاما و معمولا نمی‌تواند عامل همبستگی‌ساز باشد. تکرارنشدن تجمعات اولیه جنبش سبز، علیرغم برخی تلاش‌ها برای ساختارسازی و برخی فراخوان‌ها برای هزینه‌‌دادن، احتمالا فکت  و شاهد مناسبی است که بدانیم هزینه‌ای که مردم برای تنبیه متقلب می‌دهند برای انجام دادن کار خوب نمی‌دهند و همبستگی اجتماعی، فراتر از همکاری  است و  نیازمند عوامل و ساختارهای دیگری تا در میان‌‌مدت یا طولانی‌مدت بتوانند منافع بازیکنان را تامین کنند.
متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71623

قمارِ بزرگ « قمارباز»*
دیوید رافین

هنوز جهان از شوک بزرگ حاصل از ترور نابهنگام قاسم سلیماتی از سوی ارتش آمریکا در حیرتی عمیق بسر می برد. سرعت بالای تحولات و سونامی تحلیل‌های شتابزده امکان ارزیابی دقیق و کارشناسانه از وضع موجود را دشوار نموده است. درابتدای این سخن تاکید می نمایم که نویسنده این سطور به هیچ گروه و دسته سیاسی تعلق ندارد و به واسطه نشر این مطلب بدنبال هیچگونه منفعت شخصی و مادی نمی باشد. ترجیح می دهم کوتاه بنویسم. در این سطورتلاش می کنم به چند پرسش زیردر خصوص نحوه رویارویی دونالد ترامپ با جمهوری اسلامی و گزینه های پیش رو بصورت بسیار فشرده و در خور حوصله خوانندگان کم حوصله پاسخ دهم.

۱- چرا ترامپ دقیقا این مقطع زمانی را برای رویارویی مستقیم با ایران برگزید؟
۲- چرا قاسم سلیمانی در سیبل حمله تلافی جویانه آمریکا قرارگرفت؟
۳- چرا این حرکت ترامپ یک قمار بزرگ در بازی سیاست داخلی آمریکا محسوب می شود؟
متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71667

ناسیونالیسم متوهم در سوگ سردار
علی کشتگر

قتل قاسم سلیمانی موقتا به خامن‌ ای و ایادیش فرصت مانورهای تبلیغاتی جدیدی داده است. آنها در این چند روز به خوبی از فرصتی که برای دامن زدن به احساسات و عواطف اقلیتی از جامعه هشتاد میلیونی ایران پدید آمده حداکثر بهره برداری ممکن را کردند و با سازمان دادن گردهمایی ها و تظاهرات دولتی در بزرگداشت سلیمانی این دروغ بزرگ همیشگی خود را تکرار نمودند که حکومت ولایت مطلقه فقیه مورد حمایت مردم ایران است، در حالی که مردم از سال‌های گذشته در هر فرصتی مخالفت و انزجار صریح خود را نسبت به دیکتاتوری دینی و نهاد ولایت مطلقه فقیه ابراز کرده اند که آخرین آن اعتراضات به خون نشسته آبان‌ماه است.

منزوی ترین حکومتهای دنیا، از جمله جمهوری اسلامی، همواره می توانند با آوردن بخشی از اقلیت چهار یا پنج درصدی جامعه به خیابان مدعی همراهی مردم با خود شوند.
اگر حتی میلیون‌ها نفر هم در سوگواری قاسم سلیمانی شرکت کنند باز هم این حقیقت را نمی‌توان پوشاند که مردم ولایت مطلقه را نمی‌خواهند و جمهوری اسلامی ظرفیت به رای گذاشتن بقای خود به رای مردم ایران را ندارد. به قول محمد جواد اکبرین «مسئله این نیست که جمعیتِ تشییع، «مردم»اند یا نه! البته که هستند. مسئله این است که تا وقتی «مردم» فقط برای تشییع یا تقدیس، مجوّز و صدا و امنیتِ تجمع داشته باشند دیگر امکان مقایسه بین دیروزِ آبان و امروزِ دی وجود ندارد؛ اینجا گل می‌دهند آنجا گلوله». *توییتر

اکثریت جمعیتی  را که در تعزیه‌گردانی حکومتگران برای سردار سلیمانی در شهرهای مختلف ایران گرد آمدند، نمی توان طرفداران حکومت دانست، چرا که بیشتر آنان تحت تاثیر عواطف و احساسات ناسیونالیستی و انزجار از اقدام آمریکا در سوگواری‌ها شرکت کردند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71665

شکست «برجام» از «ناتو»

زیتون ـ مهسا محمدی: شاید بتوان گفت که از زمان انعقاد توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ تابحال هیچگاه رابطه ایران با اروپا به بدی روزهای اخیر نبوده است.
بعد از خروج یکجانبه واشنگتن از توافق هسته‌ای هر چند اروپا در میدان عمل نتوانست برای گرفتاری‌های اقتصادی ایران کاری بکند، اما روابط حسنه سیاسی‌اش را با ایران به رغم خواست ترامپ حفظ کرد. این روابط وزن و موقعیت حق به جانبی در عرصه بین‌المللی به ایران داد و از این رو  تهران به راحتی نمی‌توانست از آن دل بکند. اروپا هم این روابط کج دار و مریز را برای نگاه داشتن ایران در برجام غنیمت می‌دید.
حالا اما وضعیت متفاوت شده است. با کشته شدن قاسم سلیمانی در حمله هوایی نیروهای امریکایی به کاروان حامل این فرمانده شماره یک نیروهای نظامی ایران و بالا گرفتن تنش میان ایران و ایالات متحده، به نظر می‌رسد اروپا در سیاست‌های نرمتر پیشین خود نسبت به ایران تجدیدنظر کرده‌ است و   ایران هم دیگر تعارف را کنار گذاشته‌.

متحدان روزهای جنگ آمریکا
مقامات ایران، عراق و بعضی از متخصصان حقوق بین‌الملل، عملیات نظامی امریکا در خاک عراق علیه فرمانده نظامی ایران را ترور و ناقض حقوق بین‌المللی می‌دانند. از همین رو احتمالا ایران انتظار داشت که کشورهای اروپایی هم این عملیات را محکوم کرده به رویه‌های حقوقی داستان بپردازند و لااقل ایالات متحده را بابت آن سرزنش کنند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71653

جور دیگر باید دید؛ قاسم سلیمانی را چگونه داوری کنیم
سروش دباغ

یکی از خطاهای شناختیِ[۲] رایج و جدی ای که انسانهای پیرامونی در داوریهای روزمره خود،  به تفاریق مرتکب می شوند، عبارتست از« تفکر همه یا هیچ».[۳] تفکرهمه یا هیچ که از آن به « تفکر سیاه و سفید»[۴] نیز تعبیر می شود؛ متضمنِ تحلیل و داوری یک سویه و مطلق اندیشی و جوانب مختلفِ پدیده مورد بحث را ندیدن و به حساب نیاوردن و احیانا انکار کردن است. فردی که مرتکب این خطا می شود، وقتی درباره فرد الف یا پدیده ب  قضاوت می کند، در پی صدور داوری های قطعی و تخطی ناپذیر و غیر منعطف است؛ داوری هایی که سویه های مختلف ماجرا را نمی بیند، مشحون از احساسات و عواطف است و از دیگران هم تحلیل و داوریِ یک سویه و قاطع و سیاه و سفید و « این یا آن» می طلبد. از اینرو، فلانی یا ابلیس صفت است، یا فرشته خصال؛ یا له فلان نظام سیاسیِ مستقرّ هستی یا علیه آن؛ یا با مایی، یا علیه ما؛ که شقوق دیگری متصور نیست و کسانی که آدمیان و پدیده ها را خاکستری می بینند و تحلیل می کنند، یا جاهل اند، یا خائن. مع الاسف، این خطای شناختی، راه را  بر تحقق گفتگوهای سودمند و رهگشا می بندد و آنچه در این میان، البته به گوش نمی رسد و سر بر نمی آورد، آواز حقیقت است.

سه روز پیش، در پی حادثه تروریستیِ تلخ و تکان دهنده کشته شدنِ سردار قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدسِ جمهوری اسلامی ایران، در ابتدای کلاس « شرح احوال و آرای شمس تبریزی»، نیم ساعتی به تحلیل ابعاد مختلفِ این واقعه مولمه از منظر خویش پرداختم.[۵] پس از انتشار فایل صوتیِ این جلسه  در کانال تلگرامی و صفحه اینستاگرام ، افزون بر لطف پاره ای از از دوستان نادیده، تعابیر تند و ناسزاها و فحش های متعددی از داخل و خارجِ کشور دریافت کردم. از تعابیر موهن که در گذریم، لبّ مدعای هجمه کنندگان، عبارت از این بود که چرا فلانی ماجرا را مثل ما نمی بیند و تحلیل نمی کند؟ چرا یکسره در محکومیت سردار سلیمانی سخن نرانده است؟ چرا این اقدام دولت آمریکا را محکوم کرده؟ چرا با جمهوری اسلامی هم نوا شده؟؟….

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71701

در غیاب قاسم سلیمانی و خارج از برجام
بازی «برد-برد» به سبک خامنه‌ای و ترامپ

زیتون ـ یلدا امیری: سپاه پاسداران در ساعت یک و بیست دقیقه بامداد ۱۸ دی به با موشک‌های بالستیک به دو پایگاه عین‌الاسد در عراق و پایگاه دیگری در نزدیک فرودگاه اربیل در اقلیم کردستان عراق متعلق به نیروهای آمریکایی حمله کرد. این اقدام در تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه بود و به اسم او هم نام گرفت. گفته می شود که در این عملیات از ۳۵ موشک‌ قیام و ذوالفقار استفاده شده است.

پایگاه هوایی عین‌الاسد
سپاه پاسداران که مسئولیت این حمله را برعهده دارد، در اطلاعیه‌ای سایر دولت‌های متحد آمریکا را تهدید کرد که «هر سرزمینی، به هر ترتیب مبدا اقدامات خصمانه و تجاوزگرانه علیه جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد، هدف قرار خواهد گرفت.»
 
دیگ منازعات میان ایران و آمریکا تا نزدیکی نقطه جوش رسید. کسانی که خواهان خونخواهی قاسم سلیمانی بودند از انتقام ایران خشنود شدند و بقیه روز چهارشنبه ۱۸ دی ماه را در نگرانی و انتظار واکنش آمریکا سپری کردند.
 
با سخنان دونالد ترامپ اما در بعد از ظهر روز چهارشنبه، التهاب فروکش کرد.
ترامپ با تاکید بر اینکه هیچ نیروی آمریکایی یا عراقی در حمله ایران به پایگاه ما در عراق کشته یا زخمی نشد، گفت آمریکا آماده است تا صلح را در آغوش بگیرد. پیش از این ترامپ تهدید کرده بود که در صورت هر اقدام ایران ۵۲ نقطه حیاتی ایران را بمباران خواهد کرد.

در ساعات اولیه این حمله شبکه‌های خبری سی‌ان‌ان و فاکس نیوز در آمریکا به نقل از منابع خود گزارش داده‌ بودند که در این حملات سربازان آمریکایی کشته نشده اند. این رسانه‌ها تنها زخمی شدن چند عراقی را در این حملات گزارش کردند. اما رسانه٬های ایرانی وابسته به سپاه پاسداران از کشته شدن بیش از ۸۰ نفر و زخمی شدن ۲۰۰ نفر خبر داده بودند. نهایتا با اعلام رسمی رئیس جمهور آمریکا اخبار سی‌ان‌ان و فاکس نیوز تایید شد.

رئیس جمهور آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود گفت: ایران باید از جاه‌طلبی هسته‌ای دست بکشد. زمان آن رسیده که بریتانیا، آلمان، ‌فرانسه و چین این واقعیت را درک کنند و از توافق برجام بیرون بیایند.

او ایران را یک حکومت حامی تروریسم در جهان نامید و گفت: «ما هرگز اجازه این را نخواهیم داد. هفته گذشته به دستور من بزرگترین و برترین تروریست جهان، قاسم سلیمانی کشته شد.»

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71716

مرگ ژنرال و فرصتی برای بازگشت
هژیر عطاری
 
قاسم سلیمانی از برترین و نخبه‌ترین شخصیت‌های نظامی جمهوری اسلامی در بغداد ترور و کشته شد. در دنیای امروز در انتخاب هر واژه در عرصه سیاست بایستی دقت و وسواس فراوان داشت. نام بردن از قاسم سلیمانی به عنوان سردار ملی یا سرمایه نظامی ایران خبط است زیرا مجموع اعمال و افعال دوران فعالیت نظامی او از زمان خاتمه جنگ ایران و عراق در برهه‌های مختلف تاریخ سیاسی ایران در دوره ولی فقیه دوم و مخصوصا در مصدر فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران، در راستای منافع ملی ایرانیان نبوده است؛ این هم از برکات نظام مقدس جمهوری اسلامی است که منافع ملی نظام حاکم بر کشور با منافع ملی ایرانیان منطبق نیست.

پررنگ‌ترین نقش او در گسترش عمق استراتژیک مد نظر جمهوری اسلامی در منطقه، از خاورمیانه و شاخ افریقا تا امریکای جنوبی بود و اجرای تز هلال شیعی تحت عنوان «محور مقاومت» به عنوان یک استراتژی سازمانی بود که باعث شد نام او در محافل نظامی بر سر زبان‌ها بیافتد اما شاه بیت دوران نظامی‌گری او حفظ بشار اسد در قدرت بود. همین دقایقی پیش تصاویری از سوریه منتشر شده بود که مردم داغدار سوریه را در حال پخش شیرینی و شادی از مرگ او نشان می‌داد. بی‌شک نقش او در عقب راندن و ضربه زدن به داعش در عراق و سوریه قابل انکار نیست اما مهمترین کنش نظامی او در راس نیروی قدس، حفظ بشار اسد به هر قیمت بود. او به ظاهر در انجام این ماموریت و بقای حکومت حزب بعث بر سوریه موفق بود اما این امر بر بستری از خون و جنایت محقق گردید.
صدها هزار نفر در سوریه، در نتیجه ائتلاف نامیمون ایران و روسیه در راستای حفظ بشار اسد در سوریه قتل عام شدند و میلیون‌ها نفر آواره و مجروح و مصدوم شدند و تا سال‌ها این موج نفرت از ایرانیان در دنیای عرب و به خصوص سوریه در نتیجه جنایات نیروهای تحت امر قاسم سلیمانی باقی خواهد ماند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71770

ما مصیب‌زدگان استبداد؛ به‌یاد مسافران پرواز ۷۵۲
احسان ابراهیمی

جایی که استبداد هست، خدا پرستیده نمی شود (مهدی بازرگان)
سال ۲۰۲۰ میلادی برای ایرانیان با موجی از مصیبت و مرگ و خطر جنگ آغاز شد. ترور قاسم سلیمانی در عراق، سپس کشته شدن دست‌کم  ۵۹ ایرانی در کرمان، ساقط‌کردن هواپیمای اوکراینی و کشته شدن نزدیک به ۱۷۰ انسان بی‌گناه، تصادف اتوبوس و کشته‌شدن ۱۸ ایرانی هم‌وطن در هفته جاری یکی از سنگین‌ترین صدمات و تلفات و مصیبت‌های جمعی ایرانیان را رقم زد، آن‌هم درحالی که هنوز داغ کشته‌شدگان آبان ۹۸ تازه بود.

تمام این اتفاقات غم‌انگیز، ریشه در استبداد داخلی نظام جمهوری اسلامی و شخص ولی فقیه دارد و اگر وی را عامل اصلی این مصیبت‌ها بدانیم نه تنها گزاف نگفته‌ایم، بل باید مصیبت‌ها و مرگ‌های این ۴ دهه را نیز بدان بیافزاییم.

وقتی استبداد و خودکامگی و خودرایی در تمام شئون کشور اینچنین ریشه دوانده و تمام نهادها و مراکز قدرت و مدیریت کشور، جزیی بی تأثیر از بیت رهبری شده‌اند، نه صدایی شنیده می‌شود و هر صدایی در نقد اوضاع منکوب و سرکوب می‌شود، هرچه می‌خواهد می‌کند و گوشش به کسی و حرفی بدهکار نیست، جز آنچه رخ داده، نمی‌توان انتظار دیگری داشت.

اگر کشور سامانی دموکراتیک و کارآمد داشت، قاسم سلیمانی نامی نمی‌بود تا با موشک دشمن خارجی منهدم شود، تا مردمان در تشییع پیکرش به دلیل رعایت نکردن ساده‌ترین اصول مدیریت جمعیت کشته شوند، پاسخ نظامی و موشکی لازم نمی‌بود تا پدافند کهنه و فرسوده روسی – کره شمالی با تکنولوژی قدیمی و دست چندم به کار بیفتد و فرزندان بی‌گناه و مظلوم ملت را در آسمان تهران ساقط کند. این مصیبت‌های همه از ساختاری برمی‌آید که جز رأی و خواست و نظر یک نفر هیچ راه و نشان و مسیری وجود ندارد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71758

آمد بلایی ولی به خیر گذشت؟!
حسن یوسفی اشکوری
ترور جنایتکارانه ترامپ در عراق و قتل سردار قاسم سلیمانی و چند نظامی مهم عراقی دیگر و در پی آن بازتاب گسترده آن در جهان و بیشتر در ایران و اظهار خشم و نفرت و کینه قابل فهم مقامات جمهوری اسلامی و وعده «انتقام سخت»، موجی از نگرانی در جهان و بیشتر در ایران پدید آورد. نگرانی آن بود که جنگی بین ایران و آمریکا و در منطقه دربگیرد؛ جنگی که می‌توانست جز مرگ و ویرانی و احیانا نابودی ایران نتیجه‌ای نداشته باشد. از این رو برخی از نیروهای وطن‌خواه و ضد جنگ و هواخواه صلح و عدالت در ایران هر دو سوی منازعه را به خوشتنداری و تدبیر و هوشمندی دعوت کردند.

در چنین فضایی همگان در صبح‌گاه چهارشنبه ۱۸ دی ۹۸ در حالی از خواب برخاستند که ایران با شلیک چند موشک به چند پایگاه نظامی آمریکا در عراق به وعده‌اش مبنی بر انتقام از آمریکاییان عمل کرده است. مقامات آمریکایی نیز بلافاصله حمله را تأیید کردند. چنین می‌نمود که این آغاز درگیری نظامی تمام عیار بین دو دولت متخاصم و دیرین است و می‌رود که به فرجامی خونین و ویرانگر در منطقه و در ایران منتهی شود. اما زمان زیادی طول نکشید که واکنش‌ها در تهران و واشنگتن نشان داد که به تعبیر تصادفا درست آقای ترامپ «همه چیز خوب است». نگرانی اساسی آن بود که دعوی اولیه مقامات نظامی ایران درست باشد که قتل هشتاد نفر نظامی آمریکایی راست باشد. زیرا تلفات جانی و آن هم از نظامیان برای آمریکایی‌ها اصلا قابل تحمل نبوده و نیست. اما خوشبختانه خبرهای رسیده از تهران نشان داد که ایرانیان نیز هوشمندانه عمل کرده و به گونه‌ای رفتار کردند که هم انتقام گرفته باشند و هم تلفات جانی نداشته باشد. هرچند آقای خامنه‌ای مدعی است که این فقط یک سیلی بوده و انتقام سخت را موکول کرده به خروج آمریکایی‌ها از منطقه اما روشن است که آن نیز اگر بلوف و وعده سر خرمن نباشد یک روند سیاسی است و در صورت امکان به‌تدریج خواهد بود. این بدان معناست که سیاست انتقام‌ستانی سخت نظامی، به فاز دیپلماسی منتقل شده است.

برآمد این تحلیل آن است که تا این لحظه همه‌چیز خوب است و انتقال پیام مسالمت‌جویانه نیز از دو سو انجام شده و یا می‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. حداقل آن است که تا این لحظه از یک جنگ تمام عیار و فاجعه‌بار فاصله گرفته‌ایم.
اما و هزار اما بلایی که آمده بود واقعا به خیر گذشته است؟! چنین می‌نماید و چنین باد، ولی هنوز خطرهاست. واقعیت این است که اگر هم در تهران تدبیری و درایتی در کار باشد، متأسفانه در واشنگتن و به ویژه در شخص ترامپ چندان تضمینی وجود ندارد. به ویژه خناسانی می‌توانند در این میانه از دو سو فتنه‌ها بیفکنند و آتش‌ها بیفروزند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71785

حدیثی با حاکمان
عبدالکریم سروش

آسمان می‌گفت آن دم با زمین
گر قیامت را ندیدستی ببین
عقل حیران که چه شورست و چه حال
تا فراق او عجب‌تر یا وصال

می‌دانم که حاکمان ایران غرق سرور و غروراند. چنین جمعیت ها‌‌یلی را در بدرقه مرگ عزیزی حافظه تاریخ معاصر کمتر به یاد دارد. شاید تشییع پیکر کمال آتاتورک٬جمال عبدالناصر و روح‌الله خمینی با آن قابل قیاس باشد و بس. ایران در سوگ سردار سلیمانی یک‌پارچه دریغاگو شده بود؛ پدیده‌ای که مخالفان و موافقان حکومت در هضم و درک آن هم‌چنان عاجزند و حسرت نیم‌پاره از هزارپاره آن را می‌برند  به خصوص ارتجاع سلطانی و تروریسم آلبانی که دست حیرت به دندان می‌گزند و دندان حسرت به هم می‌سایند.
....

اینک نوبت حاکمان است که غرّه این اتفاق غرورآفرین نشوند بل این حرکت بزرگوارانه مردم را پندگیرانه ارج نهند و هوشمندانه مدارا و مروت پیشه کنند و دست از خواجگی و سروری و ستمگری بردارند و با این خلق وفادار و نجیب از در آشتی درآیند. صلای صلح دهند و نرمش قهرمانانه و خضوع مهربانانه کنند٬ حاجات‌شان را برآورند٬ محصوران و زندانیان سیاسی را رها کنند٬ و از جفاهای رفته برآنان پوزش بطلبند و درصدد جبران زیانشان برآیند٬ زندان‌ها را از شکنجه‌گران پاک کنند و اعتراف‌گیری‌های دروغین و ننگین را براندازند٬ آزادی را که حق مسلم ملت است، به آنان بازگردانند٬ انتقام‌جویی را فرو نهند٬ به فکر صلاح و فلاح ملک و ملت باشند٬ انتخابات راستین برگزار کنند و ‌صیانت صندوق‌هارا واجب شمرند و دست تقلب در آراء مردم نبرند٬ مزاج‌گویان و متملقان را از خود برانند و عاقلان و صاحب‌نظران را در رایزنی‌ها مشارکت دهند و از آنان برای نقد و ارشاد منت پذیرند و مردم را به حقیقت مالک این دیار و ولیّ‌نعمت خود بدانند٬ بر طبل غلامی و غمناکی نکوبند٬ دیده ناظران تنگ نظر نظارت استصوابی را فروبندند٬ دریچه‌های آگاهی را بر روی مردم نبندند٬ رسانه‌ها و احزاب را آزاد بگذارند٬ داوری مردم را به سمع قبول بشنوند و صدای مردم را به راستی صدای خدا بینگارند٬ با وعده‌های بهشتی خود جهنم نیافرینند و به وعده‌های خود وفا کنند٬ و دهان یاوه‌گویان خرافه‌گستران را بشکنند٬ حقوق بشر را محترم بشمارند و شعبده‌بازانه بر حق‌کشی‌های خود پرده تزویر نیفکنند٬ با اهل سنت و دیگر ادیان و مذاهب برادرانه و مهربانانه رفتار کنند و شبهه تبعیض را فربه‌تر نکنند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71756

ام‌القرا یا دارالعجزه
ابراهیم نبوی


از متن :
خامنه‌ای در شرایط زنده بودن سلیمانی حداقل سه تا آس درجه یک در دستش داشت، در مقابل ترامپ و نتانیاهو و بقیه تقریبا هیچ نداشتند. ترامپ با سادگی تمام، تجربه ربع قرن نفوذ ایران و سپاه قدس را از غزه و لبنان تا افغانستان و عراق و سوریه، و همزه وصل کل جبهه مقاومت را به سادگی آب خوردن از دست داد. تنها چیزی که می‌توانست در برابر ارزش نظامی سردار سلیمانی در یک انتقام سخت برابری کند، زدن کلیه میادین نفتی عربستان، امارات و کویت بود، و همچنین بستن تنگه هرمز و ورود به تنش. البته که این‌ها به معنی نابودی کامل جمهوری اسلامی ایران بود، که فعلا هم هیچ تفاوت مهمی نکرده است، اما بچه‌بازی حمله به یک شهرک سابق محل استراحت آمریکایی‌ها که زمانی در آن یک فروشگاه مک دونالد و یک شعبه استارباکس هم بوده، تبدیل شد به انتقام سخت و البته آیت‌الله خامنه‌ای اعلام کرد انتقام سخت ما بیرون راندن آمریکا از عراق است، انگار که آمریکا جز به دعوت ایران به عراق آمده و جز با هماهنگی ایرانی در همه این مدت در عراق عملیات کرده است. در ماجرای قاسم سلیمانی عجز کامل در حفاظت اطلاعاتی، عجز کامل در بهره‌برداری دیپلماتیک و در عوض تبدیل آن به بهره‌برداری داخلی لوس و بی‌مزه‌ای که دیگر نخ نما شده است.
عجز در اداره برنامه فروش جسد قاسم سلیمانی نیز مشکل دیگر حکومت بود. ده‌ها تن بخاطر اینکه دوست نداشتند شبیه روحانیون در این ماجرا دخالت کنند، دستگیر و تهدید شدند و سردار سلیمانی در کمتر از سه روز از عامل وحدت ملی به لولوخورخوره جدیدی تبدیل شد. در تشییع جنازه سلیمانی در کرمان بیش از پنجاه تن به‌خاطر بی مبالاتی در برنامه رفت و آمد کشته شدند، یک عجز دیگر که واقعا شرم‌آور است. واقعا آیا سردار سلیمانی کلا در همه عمرش جدا از سوریه و عراق و جاهای دیگر، آیا مانع از مرگ پنجاه نفر شده بود که در تشییع جنازه‌اش عده‌ای موبایل به دست خودنمای که تا آخرین لحظه شهادت گرفتن سلفی از خودشان را فراموش نکردند، این قدر تلفات به مردم این شهر به وجود آمد.
و عجز آخر، اتفاقی شرم‌آور که به‌عنوان جنایتی بزرگ در کارنامه نظامی ایران ثبت خواهد شد. براساس همه اطلاعات اعلام شده، به دلیل خطای انسانی غیر عمد، هواپیمای مسافربری اوکراین که ده‌ها نفر از هموطنان ایرانی در آن از سفر می‌آمدند مورد حمله پدافند سپاه قرار گرفته و همه مسافران آن کشته شدند. این دیگر نهایت عجز و فلاکت بود و هست. مشکل جدی اینجاست که شخص فرمانده کل قوا یعنی آقای سید علی خامنه‌ای که عامل کشته شدن قاسم سلیمانی است و همچنین عامل کشته شدن ساکنان این هواپیماست، که اگر اندکی شرافت می‌داشت باید استعفای خودش را می‌داد و راهی ادامه حیات در یک دارالعجزه رسمی می‌شد، دستور داده است که به این موضوع رسیدگی شود.
به گمان من، در این دو سه روز ترامپ و گروهش می‌دانستند که داستان سقوط هواپیمایی اوکراینی چیست و منتظرند تا از لاشه بدن این مملکت، چیزی به دست شان برسد،  در سکوت کامل به رهبری نگاه می‌کنند که نمی‌داند باید با تصمیمات سیاسی داخلی‌اش چه کند که به هیچ‌کس اطمینان ندارد، نمی‌داند با سیاست خارجی‌اش چه کند که فعلا تمام جهان در پی یک دادخواهی ایستاده است و داد بزرگی نیز هست. تازه این‌ها تمام بشود، هنوز پرونده تنش‌های داخلی و ماجرای بحران افزایش نفت مانده و صدها نفر زندانی و تحت فشارند. و سر آخر، جامعه ایران است که نومید و بی‌آینده نمی‌داند با حکومت عاجزی که از عهده هیچ‌کس در جهان و داخل ایران برنمی‌آید، جز گروه‌های فرودست اجتماعی، چه کند؟

متن کامل :

https://zeitoons.com/71818

بدون شک هیچ‌یک از شرایط و صفات احراز مسئولیت رهبری را ندارید
نامه مهدی کروبی به آیت‌الله خامنه‌ای:

زیتون- مهدی کروبی، یکی از رهبران محصور «جنبش سبز»، در نامه ای به  رهبر جمهوری اسلامی او را «مسئول وضعیت اسفبار کنونی کشور» دانسته و گفته که «بدون شک هیچ یک از شرایط و صفات احراز مسئولیت رهبری را ندارید».

متن کامل این نامه که در وب‌سایت «سحام‌نیوز» منتشر شده، به این شرح است:

باسمه تعالی
آیت الله خامنه‌ای
سلام علیکم
مدتی است در حال تنظیم نامه ای مفصل و جامع به شما در ارتباط با وضعیت اسف بار کشور که نتیجه سوء مدیریت و دخالت ها بی جای جنابعالی در تمامی امور کشور است، هستم. اما امروز پس از سه روز انکار و فریب وقیحانه خبر شلیک موشک خودی و سرنگون شدن هواپیمای مسافربری و داغدار شدن خانواده هایی که عزیزان شان در آن پرواز بودند، آنهم پس از آنکه تشت رسوایی این موضوع توسط غربی ها از بام افتاده بود، تصمیم گرفتم در نامه ای کوتاه نکته مهمی را به شما یادآور شوم.
جنابعالی به عنوان فرمانده کل قوا مسئولیت مستقیم این امر را بر عهده دارید، بفرمایید آیا در صبحگاه چهارشنبه در جریان این فاجعه بودید؟ یا همانطور که رسانه های نزدیک به شما مدعی اند شما روز جمعه در جریان این موضوع قرار گرفته اید؟ اگر در جریان بودید و با علم به موضوع به مسئولان نظامی و امنیتی و تبلیغاتی اجازه فریب مردم را دادید پس بدا به حال شما که بدون شک هیچ یک از شرایط و صفات احراز مسئولیت رهبری را بر اساس قانون اساسی ندارید. البته این رسوایی تنها موردی نیست که مسئولیت مستقیم آن به شما بر می گردد. فقدان رسیدگی دقیق به ماجرای قتل های زنجیره ای، تقلب در انتخابات و سرکوب خونین معترضین۸۸ ، سرکوب معترضین ۹۶ و نهایتاً مردم به ستوه آمده در ماجرای افزایش قیمت بنزین در آبان ۹۸٫
و اگر آنطور که می گویند در جریان این فاجعه نبودید و پیگیر کشف حقیقت هم نشدید پس بفرمایید چه فرمانده کل قوایی هستید که آنان اینچنین شما و کشور را به بازی می گیرند. در این حالت هم مشخص است که فاقد شرط تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافى براى رهبرى هستید.
والسلام
مهدی کروبی
۲۱ دی ۱۳۹۸
جماران


https://zeitoons.com/71857

آیا ترامپ‌ و جنگ‌افروزان امریکایی به‌دنبال جنگ‌ با ایران هستند؟
مهدی نوربخش

رهبران سیاسی کشور ما بارها گفته‌اند که نمی‌خواهم ‌ با امریکا وارد تنش‌های بیشتر و یک جنگ شوند. اما شواهد زیادی در دست است که ترامپ و جمهوری‌خواهان جنگ‌افروز به‌دنبال جنگ با کشور ما هستند.

روز پنجشنبه روزنامه واشینگتن‌پست از حمله ناکام برای ترور دیگری هم‌‌زمان با ترور سردار‌ قاسم سلیمانی توسط دولت ترامپ پرده برداشت. بنا به گزارش این روزنامه همزمان با ترور سردار سلیمانی، ترور آقای عبدالرضا شهلایی از نیروهای سپاه قدس پاسداران در یمن طراحی شده بوده است. ترور سردار سلیمانی بخشی از برنامه وسیعی بوده که دولت ترامپ برای ترور رهبران نظامی ایران در نظر داشته است. ترور آقای شهلایی در یمن با مشکل روبرو شده و دولت ترامپ نتوانسته ترور او را عملی کند.

عملیات نظامی امریکا در یمن زمانی فقط در چهارچوب حمایت از نیروهای ائتلافی به رهبری عربستان سعودی برای سرکوب حوثی ها معرفی می‌شده اما نقش امریکا در یمن بسیار بیشتر از حمایت از تلاش‌های نظامی عربستان سعودی بوده است. نظامیان امریکا در گذشته زمانی به‌طور مستقیم و به اشکال مختلف برای سرکوب حوثی‌ها در یمن وارد جنگ شده‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71863

بازگشت اعتراضات به ۱۵ دانشگاه کشور
#زیتون_دانشجو

زیتون ـ به دنبال انتشار اخبار بیشتری از چگونگی سقوط هواپیمای اوکراینی و اعتراف رسمی جمهوری اسلامی به خطا در شلیک پدافند پس از چند روز انکار، ۱۵ دانشگاه کشور نخستین محل‌هایی بودند که در شهرهای مختلف ایران اعتراض خود را به آنچه «بی‌لیاقتی، پنهان‌کاری و دروغ سازمان‌یافته» خواندند آغاز کردند و طیف‌های مختلف مردم از خارج دانشگاه نیز به آنها پیوستند.

در تهران اگرچه تمرکز تجمع دانشجویان و مردم در مقابل دانشگاه امیرکبیر و سپس دانشگاه صنعتی شریف بود اما در دانشگاه‌های علم و صنعت، تربیت مدرس، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه و دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه هنر نیز تجمع‌های اعتراضی برگزار شد با شعارهایی که پیش‌تر کمتر شنیده می‌شد؛ شعارهایی که به صورت مستقیم شخص رهبر جمهوری اسلامی را هدف می‌گرفت.
در دیگر نقاط ایران نیز دانشگاه‌های مازندران، نوشیروانی بابل، بوعلی‌سینای همدان و علوم پزشکی کرمان تجمع اعتراضی برگزار کردند هرچند تجمع دانشگاه الزهرا به علل نامعلومی لغو شد و به وقت دیگری واگذار شد.

بترسید بترسید! ما همه با هم هستیم
معترضان خواهان محاکمه و مجازات عاملان سقوط شدند و با روشن کردن شمع یاد قربانیان را گرامی داشتند. با ادامه تجمعات و تندتر شدن شعارها در خیابان‌های مرکز تهران دهها مامور ضدشورش از راه رسیدند و با استفاده از باتوم و گاز اشک‌آور به پراکنده کردن معترضان پرداختند.
در برخی از شعارها شنیده می‌شد:«استعفا کافی نیست، محاکمه لازم است-کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم- این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت- مرگ بر دیکتاتور- سپاه جنایت می‌کنه، رهبر حمایت می‌کنه- فرمانده کل قوا، استعفا، استعفا».
در این میان اما شعار «بترسید بترسید ما همه با هم هستیم» خطاب به مأموران و حکومت شعاری بدیع بود. تغییر این شعار از آنچه در سال ۸۸ با عبارت «نترسید نترسید» و خطاب به مردم داده می‌شد تا صورت کنونی‌اش می‌تواند نشانگر تفاوت سطح واکنش اجتماعی به رفتار حکومت در ۱۰سال گذشته باشد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71871

چهل و یک سال و «سه روز» دروغ

زیتون ـ سولماز ایکدر: جمهوری اسلامی روز گذشته (شنبه) برای اولین بار در تمامی سطوح پذیرفت که «خطا» کرده است؛ پذیرفت که به هواپیمای مسافربری اوکراین شلیک کرده و موجب مرگ ۱۷۹ نفر سرنشین آن شده است.
در کنار داغ مرگ ۱۷۹ جان٬ آنچه خاطر مردم ایران و شاید این بار جهانیان را آزرده کرد٬ سه روز دروغگویی نظام بود.

نظامی عقیدتی که در تمامی شئون  زندگی مردم با ادعای «هدایت به بهشت» دخالت می‌کرد٬ سه روز تمام در چشم‌های بازماندگان این حادثه و دیگر مردم ایران نگاه کرد٬ دست به یکی از گناهان کبیره زد و به «دروغ» گفت که نقشی در سقوط هواپیما ندارد.
این «دروغ» برای افکار عمومی به اندازه سقوط هواپیمای مسافربری دردناک‌ بود.
رسوایی نظام جمهوری اسلامی اما به همین جا خاتمه نیافت٬ نظام در نهایت اعتراف کرد که «دروغ» گفته است اما این اعتراف نه از سر صداقت بود نه انجام وظیفه.
این بار اعتراف کرد که «دروغ» گفته٬ مسئولیت خطایش را٬ هرچند با اگر و اما٬ به دوش گرفت چون تمام آنان که صدمه دیده بودند٬ ایرانی نبودند.

سرنشینان دو تابعیتی یا غیرایرانی هواپیمای مسافربری اوکراین مسبب اعتراف جمهوری اسلامی بودند. شهروندان غیر ایرانی که دولت‌هایشان پای حقوقشان ایستادند٬ پیگیری کردند و درنهایت جمهوری اسلامی را وادار کردند که مسئولیت کارش را بپذیرد.
شانسی که ملت ایران در موارد مشابه از آن برخوردار نبود.

یک آبان کشته و زندانی
شامگاه پنجشنبه ۲۴ آبان ماه سال ۹۸ پس از چندین ماه تاکید بر «دروغ» عدم افزایش قیمت بنزین به ناگهان اعلام شد که قیمت آن سه برابر شده است.

متن کامل در زیتون :

https://zeitoons.com/71852

مغالطه‌ی دروغ در سخنان حاجی‌زاده درباره‌ی سقوط هواپیما
ع،ایماگر

شاید کسی انتظار نداشته باشد که دروغ هم جزو مغالطات باشد ولی مغالطه‌ی دروغ (Lying Fallacy) یکی از رایج‌ترین مغالطه‌هاست که البتّه تشخیص آن از دروغِ ساده کمی دشوارتر است.

این مغالطه معمولاً جایی صورت می‌گیرد که راست و دروغ به هم آمیخته باشند. مثلاً گوینده پس از گفتن چند راست و جلب اعتماد مخاطب یک دروغ بگوید یا دروغ میان سخن راست پنهان باشد به گونه‌ای که نتوان به سادگی آن را تشخیص داد.

سخنان امیرعلی حاجی‌زاده درباره‌ی نحوه‌ی سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین مثال خوبی است. اصل کلام او مبتنی بر یک اعتراف بود که حرف درستی است، یعنی نظام حاکم دست از پنهان‌کاری سه‌روزه برداشت و اعتراف به خطا کرد ولی لابه‌لای آن حرف‌هایی زد که با بررسی آن آشکار می‌شود بهره‌ای از واقعیّت ندارد.

حاجی‌زاده گفت:
«شرایط جنگی بود و امریکایی‌ها گفته بودند که ۵۲ نقطه از تهران را می‌زنند، سامانه‌ای که موشک را شلیک کرد به شبکه اضافه شد، به این سامانه اعلام شد که موشکهای کروز به طرف کشور شلیک شده است و هواپیماها در راهند. اوپراتور گفت که ما درخواست کردیم فضای کشور از پرواز غیرنظامی خالی شود ولی به آن ترتیب اثر داده نشد. هدفی روی رادار دیده می‌شود که کروز تشخیص داده می‌شود. او موظّف بوده که تماس بگیرد ولی نتوانسته است ارتباط بگیرد و ده ثانیه فرصت داشته که تصمیم بگیرد و تصمیم بدی می‌گیرد. من همان زمان به ستاد کل نیروهای مسلح اطلاع دادم. آنها مشغول بررسی شدند و پس از دو روز صبح جمعه نحوه‌ی وقوع سانحه آشکار شد و خود ستاد کل آن را رسانه‌ای کرد. نیروی مسلّح و سپاه قصد پنهان‌کاری نداشت ولی آنها که باید پروازها را لغو می‌کردند،‌ نکردند و تصمیم عجولانه‌ی یک فرد این واقعه را رقم زد.» 

ابهام‌های کلام حاجی‌زاده از این قرار است:

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71938

آمریکا ناگزیر از ترور سردار سلیمانی بود
محمد برقعی
از چند سال پیش با برنامه‌های دقیق،  هر روز آمریکا و اسراییل، ایران را بیشتر و بیشتر به گوشه رانده  و حلقه‌ای از دشمنان را برای آن فراهم آوردند. ایران نیز با خام طبعی و بلندپروازی و آرمان‌گرایی انقلابی خود در شعله‌ور کردن این آتش نقش موثری داشت. فرصت‌سوزی آن پس از هدیه ای که آمریکادر حذف صدام برایش فراهم آورد  ودر عوض با دادن شعارهای تند و تو خالی و غیر سیاسی علیه اسراییل و آمریکا، به عبارتی شعار را جایگزین شعور کردن و نشناختن توان دشمن برای گلاویز شدن با او کار را هر روز برخود سخت‌تر کرد. غافل آز آن که این دشمنان غدار قدرتشان نه تنها در موارد نظامی است بلکه بیشتر در امور مالی و فن‌آوری است . و بالاتر از این دو، چنان ابزار تبلیغاتی را در جهان در اختیار دارند که می توانند سیاه را سفید جلوه دهند و به آسانی با فریب افکار جهانیان جایگاه قربانی و قربانی کننده را عوض کند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71884

نواندیشی دینی و چرخشی تعارض‌آمیز در باب قاسم سلیمانی
آمیار احمدی
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا
سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت
چشمت به غمزه ما را خون خورد و می‌پسندی
جانا روا نباشد خونریز را حمایت

در روزهای دهه‌ی میانی دی ماه خبرها و تحلیل‌های مملو از مطالب متعارض و متضاد در مورد جان باختن قاسم سلیمانی را در فضای بین‌المللی شاهد بودیم و هستیم، اما او هر چه و هر کس که بود، با مرگش شکاف‌های عمیق معرفتی، روش‌شناختی و راهبردی را در نوع نگاه جامعه روشنفکران ایرانی به مؤلفه‌های دینی، ملی و انسانی نمایان ساخت. در این کوره راههای نظریه پراکنی اما، شاید تعجب‌آورترین اظهار نظر و موضع‌گیری را بتوان منتسب به جریان نواندیشی دینی و به صورت خاص آقای دکتر عبدالکریم سروش و دکتر سروش دباغ دانست.

عبدالکریم سروش با بارگذاری دو بیت از اشعار حافظ و نهادن اسم قاسم به جای حافظ، اذهان عموم مخاطبین خویش را به سوی احساس تجلیل از اخلاص و بزرگمردی قاسم سلیمانی معطوف به خود نمود.
من همان دم که وضو ساختم از چشمه عشق/ چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست
«قاسم» از دولت عشق تو سلیمانی شد / یعنی از وصل تواش نیست بجز باد به دست

این ابیات بسیاری از نواندیشان دینی و کسانی که دل در گرو محبت و تفکر عبدالکریم سروش دارند را بر آن داشت که از در توجیه یا تأویل درآیند و به مصرع آخر شعر توجه بیشتری نشان دهند. طیف وسیعی از دوستداران دکتر سروش مصراع آخر این ابیات را حمل بر کنایه او به قاسم سلیمانی و خالی بودن دستانش در مواجهه با معشوق خود می‌دانند و از سوی دیگر منتقدین و تعدادی از دوستدارانش، ذکر این ابیات را نشان مدح و ثنای دکتر سروش بر قاسم سلیمانی می‌انگارند. باری، فارغ از نظریات دوستان یا منتقدین ایشان باید گفت که اگر مضمون این ابیات در مدح و ثنای قاسم سلیمانی باشد قطعاً با آثار گذشته دکتر سروش در مورد نقد حاکمیت روحانیون و فقها و همچنین استبداد دینی حاکم بر ایران سخت ناهمخوان و متعارض می‌باشد. اما ایشان با انتشار نوشته‌ای تحت عنوان (حدیثی با حاکمان)، آب پاکی را روی دست مخاطبان ریخت و شد آنچه که نباید می‌شد.

باری، در این نوبت بر آنم که صرفاً به نقد مجموعه استدلال‌های آقای سروش دباغ و بیان نکاتی در باب نقصان استدلال‌های ایشان بپردازم و در مقاله بعدی به نقد مطالب اخیر عبدالکریم سروش خواهم پرداخت.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71943