چهل و یک سال و «سه روز» دروغ

زیتون ـ سولماز ایکدر: جمهوری اسلامی روز گذشته (شنبه) برای اولین بار در تمامی سطوح پذیرفت که «خطا» کرده است؛ پذیرفت که به هواپیمای مسافربری اوکراین شلیک کرده و موجب مرگ ۱۷۹ نفر سرنشین آن شده است.
در کنار داغ مرگ ۱۷۹ جان٬ آنچه خاطر مردم ایران و شاید این بار جهانیان را آزرده کرد٬ سه روز دروغگویی نظام بود.

نظامی عقیدتی که در تمامی شئون  زندگی مردم با ادعای «هدایت به بهشت» دخالت می‌کرد٬ سه روز تمام در چشم‌های بازماندگان این حادثه و دیگر مردم ایران نگاه کرد٬ دست به یکی از گناهان کبیره زد و به «دروغ» گفت که نقشی در سقوط هواپیما ندارد.
این «دروغ» برای افکار عمومی به اندازه سقوط هواپیمای مسافربری دردناک‌ بود.
رسوایی نظام جمهوری اسلامی اما به همین جا خاتمه نیافت٬ نظام در نهایت اعتراف کرد که «دروغ» گفته است اما این اعتراف نه از سر صداقت بود نه انجام وظیفه.
این بار اعتراف کرد که «دروغ» گفته٬ مسئولیت خطایش را٬ هرچند با اگر و اما٬ به دوش گرفت چون تمام آنان که صدمه دیده بودند٬ ایرانی نبودند.

سرنشینان دو تابعیتی یا غیرایرانی هواپیمای مسافربری اوکراین مسبب اعتراف جمهوری اسلامی بودند. شهروندان غیر ایرانی که دولت‌هایشان پای حقوقشان ایستادند٬ پیگیری کردند و درنهایت جمهوری اسلامی را وادار کردند که مسئولیت کارش را بپذیرد.
شانسی که ملت ایران در موارد مشابه از آن برخوردار نبود.

یک آبان کشته و زندانی
شامگاه پنجشنبه ۲۴ آبان ماه سال ۹۸ پس از چندین ماه تاکید بر «دروغ» عدم افزایش قیمت بنزین به ناگهان اعلام شد که قیمت آن سه برابر شده است.

متن کامل در زیتون :

https://zeitoons.com/71852

مغالطه‌ی دروغ در سخنان حاجی‌زاده درباره‌ی سقوط هواپیما
ع،ایماگر

شاید کسی انتظار نداشته باشد که دروغ هم جزو مغالطات باشد ولی مغالطه‌ی دروغ (Lying Fallacy) یکی از رایج‌ترین مغالطه‌هاست که البتّه تشخیص آن از دروغِ ساده کمی دشوارتر است.

این مغالطه معمولاً جایی صورت می‌گیرد که راست و دروغ به هم آمیخته باشند. مثلاً گوینده پس از گفتن چند راست و جلب اعتماد مخاطب یک دروغ بگوید یا دروغ میان سخن راست پنهان باشد به گونه‌ای که نتوان به سادگی آن را تشخیص داد.

سخنان امیرعلی حاجی‌زاده درباره‌ی نحوه‌ی سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین مثال خوبی است. اصل کلام او مبتنی بر یک اعتراف بود که حرف درستی است، یعنی نظام حاکم دست از پنهان‌کاری سه‌روزه برداشت و اعتراف به خطا کرد ولی لابه‌لای آن حرف‌هایی زد که با بررسی آن آشکار می‌شود بهره‌ای از واقعیّت ندارد.

حاجی‌زاده گفت:
«شرایط جنگی بود و امریکایی‌ها گفته بودند که ۵۲ نقطه از تهران را می‌زنند، سامانه‌ای که موشک را شلیک کرد به شبکه اضافه شد، به این سامانه اعلام شد که موشکهای کروز به طرف کشور شلیک شده است و هواپیماها در راهند. اوپراتور گفت که ما درخواست کردیم فضای کشور از پرواز غیرنظامی خالی شود ولی به آن ترتیب اثر داده نشد. هدفی روی رادار دیده می‌شود که کروز تشخیص داده می‌شود. او موظّف بوده که تماس بگیرد ولی نتوانسته است ارتباط بگیرد و ده ثانیه فرصت داشته که تصمیم بگیرد و تصمیم بدی می‌گیرد. من همان زمان به ستاد کل نیروهای مسلح اطلاع دادم. آنها مشغول بررسی شدند و پس از دو روز صبح جمعه نحوه‌ی وقوع سانحه آشکار شد و خود ستاد کل آن را رسانه‌ای کرد. نیروی مسلّح و سپاه قصد پنهان‌کاری نداشت ولی آنها که باید پروازها را لغو می‌کردند،‌ نکردند و تصمیم عجولانه‌ی یک فرد این واقعه را رقم زد.» 

ابهام‌های کلام حاجی‌زاده از این قرار است:

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71938

آمریکا ناگزیر از ترور سردار سلیمانی بود
محمد برقعی
از چند سال پیش با برنامه‌های دقیق،  هر روز آمریکا و اسراییل، ایران را بیشتر و بیشتر به گوشه رانده  و حلقه‌ای از دشمنان را برای آن فراهم آوردند. ایران نیز با خام طبعی و بلندپروازی و آرمان‌گرایی انقلابی خود در شعله‌ور کردن این آتش نقش موثری داشت. فرصت‌سوزی آن پس از هدیه ای که آمریکادر حذف صدام برایش فراهم آورد  ودر عوض با دادن شعارهای تند و تو خالی و غیر سیاسی علیه اسراییل و آمریکا، به عبارتی شعار را جایگزین شعور کردن و نشناختن توان دشمن برای گلاویز شدن با او کار را هر روز برخود سخت‌تر کرد. غافل آز آن که این دشمنان غدار قدرتشان نه تنها در موارد نظامی است بلکه بیشتر در امور مالی و فن‌آوری است . و بالاتر از این دو، چنان ابزار تبلیغاتی را در جهان در اختیار دارند که می توانند سیاه را سفید جلوه دهند و به آسانی با فریب افکار جهانیان جایگاه قربانی و قربانی کننده را عوض کند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71884

نواندیشی دینی و چرخشی تعارض‌آمیز در باب قاسم سلیمانی
آمیار احمدی
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا
سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت
چشمت به غمزه ما را خون خورد و می‌پسندی
جانا روا نباشد خونریز را حمایت

در روزهای دهه‌ی میانی دی ماه خبرها و تحلیل‌های مملو از مطالب متعارض و متضاد در مورد جان باختن قاسم سلیمانی را در فضای بین‌المللی شاهد بودیم و هستیم، اما او هر چه و هر کس که بود، با مرگش شکاف‌های عمیق معرفتی، روش‌شناختی و راهبردی را در نوع نگاه جامعه روشنفکران ایرانی به مؤلفه‌های دینی، ملی و انسانی نمایان ساخت. در این کوره راههای نظریه پراکنی اما، شاید تعجب‌آورترین اظهار نظر و موضع‌گیری را بتوان منتسب به جریان نواندیشی دینی و به صورت خاص آقای دکتر عبدالکریم سروش و دکتر سروش دباغ دانست.

عبدالکریم سروش با بارگذاری دو بیت از اشعار حافظ و نهادن اسم قاسم به جای حافظ، اذهان عموم مخاطبین خویش را به سوی احساس تجلیل از اخلاص و بزرگمردی قاسم سلیمانی معطوف به خود نمود.
من همان دم که وضو ساختم از چشمه عشق/ چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست
«قاسم» از دولت عشق تو سلیمانی شد / یعنی از وصل تواش نیست بجز باد به دست

این ابیات بسیاری از نواندیشان دینی و کسانی که دل در گرو محبت و تفکر عبدالکریم سروش دارند را بر آن داشت که از در توجیه یا تأویل درآیند و به مصرع آخر شعر توجه بیشتری نشان دهند. طیف وسیعی از دوستداران دکتر سروش مصراع آخر این ابیات را حمل بر کنایه او به قاسم سلیمانی و خالی بودن دستانش در مواجهه با معشوق خود می‌دانند و از سوی دیگر منتقدین و تعدادی از دوستدارانش، ذکر این ابیات را نشان مدح و ثنای دکتر سروش بر قاسم سلیمانی می‌انگارند. باری، فارغ از نظریات دوستان یا منتقدین ایشان باید گفت که اگر مضمون این ابیات در مدح و ثنای قاسم سلیمانی باشد قطعاً با آثار گذشته دکتر سروش در مورد نقد حاکمیت روحانیون و فقها و همچنین استبداد دینی حاکم بر ایران سخت ناهمخوان و متعارض می‌باشد. اما ایشان با انتشار نوشته‌ای تحت عنوان (حدیثی با حاکمان)، آب پاکی را روی دست مخاطبان ریخت و شد آنچه که نباید می‌شد.

باری، در این نوبت بر آنم که صرفاً به نقد مجموعه استدلال‌های آقای سروش دباغ و بیان نکاتی در باب نقصان استدلال‌های ایشان بپردازم و در مقاله بعدی به نقد مطالب اخیر عبدالکریم سروش خواهم پرداخت.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71943

نامه دو تن از اساتید دانشگاه‌های ایران در حمایت از دانشجویان معترض و خطاب به رهبری

🍃حضرت آقا، دروغ نگو!

زیتون– سه تن از اساتید دانشگاه با انتشار نامه‌ای سرگشاده ضمن اعلام این موضوع که در «کنار دانشجویان معترض ایستاده‌اند»٬ خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای نوشتند: « حضرت آقا٬ دروغ نگو!»
در این بیانیه آمده است: «گمشده‌ی این روزهای فضای سیاسی ایران، صدای مردم است؛ مردمی که بیش و پیش از هر چیز خواستار آزادی و برابری هستند و این صدا را به بهترین نحو در آبان ماه به گوش همگان رساندند. اتفاقات دو ماه اخیر تجلی تمام و کمال ناکارآمدی نظام حاکم بر ایران بود. نظامی که یگانه پاسخش به هر بحرانی سرکوب است. اگر این روزها «امنیت ملی» به لقلقه‌ی زبانی همه تبدیل شده وقت آن رسیده است که بپرسیم منظور از امنیت، امنیت کدامین گروه‌ها، طبقات و اقشار اجتماعی است.»
به گزارش «زیتون» امضا کنندگان این بیانیه در ادامه خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای نوشتند: «واکنش شورای عالی امنیت ملی با حضور و نظر مستقیم شما به حمله‌ی تروریستی و محکوم ایالات متحده امریکا در بامداد جمعه‌ ۱۳ دی در بغداد هیچ شباهتی به فوریت و قاطعیت واکنش و دستور مستقیم شما در صبح و بعد از ظهر یکشنبه ۲۶ آبان ماه در بیت رهبری به شورای عالی امنیت ملی که منجر به کشتار آبان ماه در سراسر ایران و بیشتر از میان کسانی که قبل ها مستضعف ‌می‌نامیدید؛ ندارد! انگار که کشتن سرباز عادی آمریکایی به‌ سادگی کشتار مردم عادی و قبلا مستضعفین ایرانی نیست.»
آنان در پایان خطاب به دانشجویان نوشتند: «دانشجویان عزیز در سراسر کشور! زندگی در راستی زیباست! خوشحالیم که این حقیقت از شما متجلی شد! زنده و پاینده باشید.»

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:

دانشجویان عزیز در سراسر ایران!
ما با شما موافقیم و می‌گوئیم:
حضرت آقا! مردِ جنگ با امریکا نیستی! با مردم ایران هم نجنگ! دروغ نگو!

دانشجویان عزیز! با شما همداستان هستیم آن جا که نوشتید:
امروز از هر کران «شر» ما را احاطه کرده است. در حالیکه سیاست‌های اقتصادی و سرکوب سیاسی نفَس مردم را به شماره انداخته حال سایه جنگ نیز بر سرمان آوار شده است. در میان رجزخوانی مداوم قدرت‌های نظامی، گمشده‌ی این روزهای فضای سیاسی ایران، صدای مردم است؛ مردمی که بیش و پیش از هر چیز خواستار آزادی و برابری هستند و این صدا را به بهترین نحو در آبان ماه به گوش همگان رساندند. اتفاقات دو ماه اخیر تجلی تمام و کمال ناکارآمدی نظام حاکم بر ایران بود. نظامی که یگانه پاسخش به هر بحرانی سرکوب است. اگر این روزها «امنیت ملی» به لقلقه‌ی زبانی همه تبدیل شده وقت آن رسیده است که بپرسیم منظور از امنیت، امنیت کدامین گروه‌ها، طبقات و اقشار اجتماعی است. ترسی نداریم که فریاد بزنیم امنیت تهی‌دستان، طردشدگان و محرومان ایرانی سالهاست که به یغما رفته است. سیاست‌های اقتصادی حاکم در طول سی سال اخیر در کنار طبقه ای رانتی، برخوردار و فاسد، کوهی از طردشدگان را بجا گذاشته است.

حضرت آقا!
واکنش شورای عالی امنیت ملی با حضور و نظر مستقیم شما به حمله‌ی تروریستی و محکوم ایالات متحده امریکا در بامداد جمعه‌ ۱۳ دی در بغداد هیچ شباهتی به فوریت و قاطعیت واکنش و دستور مستقیم شما در صبح و بعد از ظهر یکشنبه ۲۶ آبان ماه در بیت رهبری به شورای عالی امنیت ملی که منجر به کشتار آبان ماه در سراسر ایران و بیشتر از میان کسانی که قبل‌ها مستضعف می‌نامیدید؛ندارد! انگار که کشتن سرباز عادی آمریکایی به‌سادگی کشتار مردم عادی و قبلا مستضعفین ایرانی نیست.
متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71947

«نظام» سر آشتی با کسی ندارد
انتخابات اسفند، دورهمی اقتدارگرایان حول «آقا»

زیتون ـ محمدرضا سرداری: دست گلی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرمانده کل قوا با سرنگون کردن هواپیمای مسافربری اوکراین و سپس دروغ و پنهان کاری در اعلام آن به آب دادند، با سبزه رد صلاحیت حدود ۹۰ نماینده کنونی مجلس نیز آراسته شد. نمایندگانی که به نظر می‌رسد اکثریت آنان یا از جمع اصولگرایان حامی دولت روحانی هستند یا «اصلاح طلبان خوش‌خیم» به قولی از اقتدارگرایان. اکنون در فضایی که جامعه در بهت دروغ بزرگ نظام به مردم خویش و جهانیان مانده، سخن بر سر برگزاری انتخابات یازدهمین دوره مجلس بسیار دشوارتر از پیش شده است.

دلایل رد صلاحیت ها از سوی سخنگوی شورای نگهبان
پیش از آن که شورای نگهبان نتایج رد صلاحیت‌ها را اعلام کند؛ خبر آن از سوی آمنه ذبیح پور، خبرنگار صدا و سیما منتشر شده بود. وی در توئیتی غیرمستقیم خبر از رد صلاحیت نمایندگان طرفدار دولت داد. پس از اعلام رسمی خبر سقوط هواپیمای اوکراینی، این فرض محال وجود داشت که شورای نگهبان بخواهد در تصمیم گیری خویش تجدیدنظر کند یا دستکم خبر رد صلاحیت ها را برای مدتی به تعویق اندازد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71948

گزارش میدانی «زیتون» از درگیری‌های یک‌شنبه ۲۱ دی در تهران
خون در خیابان آزادی

زیتون ـ یلدا امیری: خون دلمه بسته روی زمین، معنای این همه خون را همه می‌دانند، خون سخن می‌گوید، کسی نیست که زبان این خون را نفهمد. خون در تاریخ بسیاری را از عرصه سیاست بیرون رانده، چون همه چیز را تغییر می‌دهد، بدن خونین همه وعده‌ها و آرمان‌ها را زیر سوال می‌برد و حالا خون کف خیابان «آزادی» ریخته است.

مرد میانسالی میان خونی که همه پیاده‌رو را پر کرده ایستاده، با بهت و بریده بریده می‌گوید: «کشتند، همین جا کشتند، جوان مردم را کشتند، با شات‌گان زدند.» زنی در میان جمعیت ضجه می‌زند، دختر جوانی جیغ می‌کشد، مردم دست مرد را می‌گیرند و از کنار خون ها دور می‌کنند، همینطور که دور می‌شود، تکرار می کند: «کشتند…»
اثری از آنکه زخمی یا کشته شده نیست، اما رد خون روی زمین مانده تا دو متر آنطرف‌تر، لکه بزرگی از خون هم آنجاست، رد خون روی زمین ادامه دارد و یک کوچه پایین‌تر جلوی در ساختمانی باز لکه بزرگی از خون و دیگر ردی نیست.

آن طرف خیابان فوج فوج ماموران با لباس شخصی و نظامی ایستاده‌اند، با باتوم و لباس‌های سیاه رنگ، مردم سرگردان از دسته‌های بزرگ پلیس ضد شورش فاصله می‌گیرند و داخل کوچه‌ها می‌دوند و شعار می‌دهند: «به من نگو فتنه گر/ فتنه تویی ستمگر»
اینجا تهران است، خیابان آزادی، مردم برای مراسم یادبود، عزاداری و اعتراض به کشته شدن ۱۷۹ نفر سرنشین هواپیمای مسافربری اوکراینی به خیابان آمده‌اند، اما برخورد تند نیروهای امنیتی مراسم را به تظاهرات ضدحکومتی تبدیل کرده است.

جمعیت بزرگی سر خیابان «هوشیار» نرسیده به «استاد معین» جمع شده است، شعار می‌دهند: «این همه سال جنایت/ مرگ بر این ولایت» شلیک پی در پی گاز اشک آور جمعیت را پراکنده می‌کند. یک نفر فریاد می زند: « دیکتاتور دروغگو/ دیکتاتور دروغگو» و فریاد دروغگو دروغگو در خیابان می‌پیچد.

با وجود شواهدی که در مورد هدف قرار گرفتن هواپیمای مسافربری توسط نیروهای جمهوری اسلامی وجود داشت، مقامات ایران این اتفاق را انکار کردند. سه روز طول کشید تا حکومت اعتراف کند که هواپیما توسط نیروهای سپاه مورد اصابت موشک قرار گرفته است، مردم از کشته شدن هوطنانشان داغدار و از انکار حاکمیت خشمگین‌اند.
هوا بوی باروت و گاز فلفل می‌دهد، گلوله‌های گاز اشک آور از همه طرف شلیک می‌شود جمعیت اکثرا جوانند، جوانانی که احتمالا زمان اعتراضات سال ۸۸ نوجوان بودند، جوانان ده سال پیش در خیابان آزادی به دنبال اصلاح حاکمیت بودند، اما کسی به خواسته آنها وقعی ننهاد، جوانان امروز به دنبال تغییر حکومتند و شعار می دهند: «حکومت سپاهی/ داعش ما شمایی»

چند مرد درشت هیکل که صورت خود را با پارچه پوشانده‌اند آن طرف خیابان دست پسر جوان و لاغراندامی را می‌کشند و با خود داخل «پایگاه بسیج «حمزه سید الشهدا» می‌برند مردم یک صدا فریاد می‌زنند: «ولش کن، ولش کن» و به سوی مردان هجوم می‌برند، گروهی با لباس‌های سیاه سد راه مردم می‌شوند و گلوله‌های گاز اشک آور مستقیم به سمت مردم شلیک می‌شود، یکی از گلوله ها به سینه پسر جوانی می‌خورد و به زمین پرتاب می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71972

افزایش فشار بر خانواده مسافران هواپیمای اکراینی
بگویید مدافع ولایت هستند تا پیکر فرزندتان را تحویل بگیرید

زیتون– طی روزهای گذشته شنیده‌هایی مبنی بر تحت فشار قرار دادن بازماندگان کشته شدگان هواپیمای مسافربری اکراین به گوش می‌رسید.

امروز دو منبع جداگانه٬ از یک نهاد امیتی و نزدیکان یکی از کشته شدگان در گفت‌وگو با «زیتون» این موضوع را تایید کردند.

بر اساس این خبر خانواده کشته‌شدگان سقوط هواپیمای مسافربری برای مصاحبه با رسانه‌های خاص اعم از فارس و تسنیم٬ شرکت در جلساتی با حضور مقامات نظام و تایید «ولایت‌پذیری‌شان» تحت فشار هستند.

یکی از نزدیکان یکی از مسافران این پرواز به «زیتون» گفت که پس از تماس‌های فراوان از نهاد‌های مختلف در نهایت به خانواده این قربانی گفته شده که اگر از خواست‌های نهادهای امنیتی سرباز زنند٬ پیکر فرزندشان به ایشان تحویل داده نخواهد شد.
همچنین برخی دیگر از خانواده‌ها نیز برای برگزاری مراسم ترحیم تحت فشار هستند.

از سوی دیگر مساجد نیز موظف شده‌اند که اکیدا از قبول برگزاری مراسم ختم چند قربانی همزمان٬ خودداری کنند.
یک فرد مطلع در یکی از نهادهای امنیتی نیز به «زیتون» گفت که برای «تجدید بیعت» خانواده‌های قربانیان سقوط هواپیمای مسافربری برنامه دارند.

در همین زمینه «زیتون» اطلاع یافت که خانواده‌های قربانیان برای برگزاری مراسم ختم٬ دفن پیکر عزیزانشان و حتی خروج از کشور برای ملحق شدن به دیگر اعضای خانواده در خارج از کشور٬ باید اول به نظام اسلامی اعلام وفاداری کنند.
پیشتر ایران اینترنشنال خبر داده بود که خانواده‌های قربانیان سقوط هواپیمای مسافربری از مصاحبه با رسانه‌های خارج از کشور٬ منع شده‌اند.

امروز اما خبرگزاری تسنیم٬ وابسته به سپاه پاسداران٬ مصاحبه با خانواده چندتن از قربانیان این حادثه را منتشر کرد که در تمامی این مصاحبه‌ها خانواده قربانی اعلام وفاداری به ولایت و نظام اسلامی کرده بودند.
همچنین وب سایت پاد٬ ارگان خبری دولت٬ تصاویری از حضور علی شمخانی٬ دبیر شورای عالی امنیت ملی در خانه چند تن از قربانیان سقوط هواپیما را منتشر کرد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71982

داغ سروها

ببین چگونه ستم تار و مارمان کرده است
چو برگهای خزان زرد و زارمان کرده است

چو شاخه های شکسته رها شده در باد
چو بره ایم که گرگی شکارمان کرده است

خر چموش سوار است پادشاه ستم
ببین چه با گل و برگ دیارمان کرده است

ربوده نان ز دهان و شکسته دندان هم
ستم نگر که چه با روزگارمان کرده است

شکسته حرمت این خانه را به داغ و درفش
ستون خانه درآورده دارمان کرده است

نمانده جان به تن زندگی نمانده نفس
دریغ و درد و بلا در حصارمان کرده است

درید جامه وطن زین همه دروغ و فریب
سپاه مکر چه ها با تبارمان کرده است

نهاده بر دل ما داغ سروها را باز
دوباره سینه ی ما را مزارمان کرده است

بریده باید ازین خاک دست دیو ستم
که صبر بر ستم اینگونه خوارمان کرده است

صدیقه وسمقی
دی ماه ۱۳۹۸

نظام بدون سلیمانی؛ محاصره یا مصالحه؟
مهرداد خوانساری

قتل غیرمنتظره قاسم سلیمانی،‌ فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توسط ارتش آمریکا و مراسم بزرگداشت کم‌نظیری که به منظور تجلیل و سوگواری او در سراسر کشور برنامه‌ریزی و حداقل تا «چهلم» او به اجرا گذاشته خواهد شد، ممکن است توجه عموم را از اوضاع اسفناک حاکم بر زندگی روزمره مردم عادی در ایران که حاکی از ادامه و تشدید اجتناب‌ناپذیر شرایط بد اقتصادی در سال ۲۰۲۰ است دور نگهدارد (گرچه «آب و تاب» این تلاش اینک به لحاظ عواقب حمله موشکی به هواییمائی مسافربری اوکراین تا حدود زیادی کاهش یافته است).
قاسم سلیمانی ، چهره‌ای استثنائی که هم مورد تائید و مهر بسیاری از یکسو و ترس و تنفر تعدادی دیگر از سوی دیگر در ایران و منطقه بوده است، بی شک تنها چهره حکومتی بعد از شخص آیت الله خمینی است که در ۴۰ سال گذشته، به نوعی از همان میزان محبوبیتی که در گذشته به بنیانگذار جمهوری اسلامی منحصر می شد، برخوردار بوده است.
علیرغم تمام شعارهای داغ و تحریک آمیزی که در سوگ سردار سلیمانی از سوی مقامات مختلف در جمهوری اسلامی به زبان آمد، ‌مرگ او در زمانی صورت گرفته که هرنوع اقدام تلافی جویانه همراه با قیمت فوق العاده سنگینی برای نظام ورشکسته ای خواهد بود که همچنان درگیر مقابله با ناآرامی های گسترده ای است که توده های مردم را در آبانماه گذشته به علت تشدید اوضاع بد معیشتی ناشی از تحریم های اقتصادی آمریکا،‌ به اعتراض در خیابانها کشاند و حد اقل چند صد نفر قربانی بر جای گذاشت.
اگرچه حاکمیت در تهران ابزار و گزینه های بالقوه زیادی برای اجرای اقدامات انتقام جویانه دارد ولی به خوبی نیز می داند که هر اقدام انتقامی که موجب تشدید بحران کنونی گردد،‌ کشور را قطعا به سوی یک درگیری پر خطر با دشمنی قوی می برد که امکان شکست دادن آن را ندارد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72011

نقدی بر موضع‌گیری اصلاح‌‌طلبان در وقایع اخیر
صدیقه وسمقی

جریان اصلاح‌طلبی تاکنون نتوانسته انسجام و تشکل یافته، دارای برنامه و راهبرد مشخصی شود. این جریان حتی شعار شناخته‌شده‌ای نیز ندارد و نتوانسته اصولی را برای خود تعریف کند تا در حوادث گوناگون و به ویژه مهم، بر مبنای آن اصول موضع‌گیری کند.
اگرچه تعیین این اصول با توجه به گستردگی طیف اصلاح‌طلبان که مطالبات آنان از بازگشت به مرزهای قانون اساسی – که کف مطالبات اصلاح‌طلبی است- تا تغییرات بنیادین در قانون اساسی را در بر می‌گیرد، دشوار به نظر می رسد، اما مهم این است که در این جهت جد و جهد چشم‌گیری نیز از سوی اصلاح‌طلبان دیده نشده است.
تعیین اصول ولو حداقلی می‌تواند به اصلاح‌طلبان هویت بخشیده و کمک کند که در حوادث مهم در جایی بایستند که حداقل، موضع آنان از مواضع جریانات مورد نقد آنان بازشناخته شود. کم‌کاری اصلاح‌طلبان در تشکیل جبهه‌ی واحد و به دور از تنگ‌نظری‌های سیاسی و تعریف اصول و برنامه برای پیشبرد اهداف خود، نه تنها موجب کم سو شدن امیدها به این جریان شده، بلکه گاهی در حوادث مهم بازشناختن موضع آنان را از دیگر مواضع دشوار ساخته است.
مثلا در حادثه‌ی اخیر یعنی ترور سردار سلیمانی طیف وسیع اصلاح‌طلبان موضعی اتخاذ نکردند که شاخص و معرف موضع اصلاح‌طلبی باشد، در حالی که در حوادث مهم نخبگان سیاسی و پیشگامان جریانات باید به گونه‌ای اتخاذ موضع کنند که با اهداف آنان تناسب داشته باشد.
طیف وسیعی از اصلاح‌طلبان به سیاست خارجی جمهوری اسلامی نقدهای اصولی دارند، اما موضع‌گیری آنان در حادثه مذکور معرف موضع سیاسی آنان نبود. این‌گونه موضع‌گیری‌های غیراصولی نه فقط جریان اصلاح‌طلبی را بیش از پیش دچار تشتت و ضعف می‌کند، بلکه موجب تقویت موضع تندروها می‌شود؛ به علاوه در بحران‌های سخت که فرصتی فراهم می‌شود تا حکومت به پشتیبانی مردم احساس نیاز کرده، گامی به سوی مردم بردارد، موضع نادرست اصلاح‌طلبان حکومت را از برداشتن این گام بی‌نیاز می‌سازد، چراکه اصلاح‌طلبان، زودتر این گام را برمی‌دارند و این رفتار در فضاسازی به نفع جریان تندرو مؤثر است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72008

موشک سپاه در میانه‌ی جشنواره فجر

زیتون ـ شیوانظرآهاری: اعتراف سپاه به شلیک موشک به هواپیمای مسافربری اکراینی که در بامداد چهارشنبه، جایی حوالی فرودگاه امام خمینی سقوط کرد و ۱۷۶ جان زیبا را گرفت، انگار ضربه آخر بود در جان تک‌تک مردم ایران. از بازیگر و موسیقی‌دان و کارگران گرفته تا گویندگان و مجریان صداوسیما پس از ماه‏‌ها آوار اخبار سهمگین و کشتار صدها معترض در خیابان‏‌ها دریافتند که دیگر زمان آن است که از این ورطه سراسر تباهی و دروغ، رخت خود را بیرون بکشند.

حالا هر روز شمار بیشتری از چهره‌ها با اعلام استعفا و انصراف از کار در صداوسیما یا جشنواره فیلم فجر، تکلیف خود را یکبار برای همیشه روشن می‌کنند. اعتراض اما فقط محدود به چهره‌های سینمایی و هنری نمانده است، در روزهای گذشته برخی از فوتبالیست‏‌ها، والیبالیست‏‌ها و چهره‏‌های ورزشی مشهوری مانند کیمیا علیزاده و سارا خادم‌الشریعه نیز بعضا پست‎های تندی در صفحات اجتماعی‏شان منتشر کرده و علیه وضعیت موجود موضع‏‌گیری کرده‎اند.
سیر تحولات در دو هفته گذشته آنقدر سریع بوده که سخت می‌توان تک‌تک آنان را نقل و بررسی کرد، اما یکی از اتفاق‎های جالب توجه این روزها تحریم گسترده جشنواره فیلم فجر از سوی شماری از هنرمندان است. این اتفاق از آن‌رو مهم تلقی می‌شود که پیش از این بارها و بعد از وقایعی مانند اعتراضات ۸۸، دی‌ماه ۹۶ و یا آبان‏ماه ۹۸، در شبکه‌های اجتماعی بحث‌های زیادی در خصوص لزوم همراهی هنرمندان با مردم و تحریم جشنواره حکومتی فجر مطرح شده بود، با اینحال هرگز این اتفاق به گستردگی‌ای که امروز شاهدش هستیم رخ نداده و آنان همیشه ترجیح می‏‌دادند تا خودشان را از اتفاقات و اعتراضات و آنچه در خیابان می‌گذرد دور نگه دارند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/71996

زنگ‌ها برای برجام به صدا درمی‌آیند

زیتون ـ یلدا امیری: توافق هسته ای ایران و کشورهای ۱+۵ که حاصل ماه‌ها گفتگوی چندجانبه بود، روز به روز به آخر خط نزدیک می‌شود، زنگ‌های مرگ این توافق به صدا در آمده است، پس از خروج آمریکا از برجام و کاهش تعهدات گام به گام ایران، اکنون سه کشور اروپایی عضو برجام اعلام کرده اند که مکانیسم حل اختلاف را فعال می‌کنند.

تنها چند ساعت پس از آنکه خبرگزاری‌ها از احتمال فعال شدن مکانیسم حل اختلاف در مورد توافق هسته ای با ایران خبر دادند، سه کشور اروپایی عضو برجام روز سه‌شنبه، ۲۴ دی ماه، خبر دادند که مکانیسم حل اختلاف را علیه تهران فعال می‌کنند.
بوریس جانسون، نخست وزیر انگلیس گفته است که بهتر است توافق ترامپ جایگزین برجام شود. جانسون گفت: «اگر قرار است آن را کنار بگذاریم، پس بیایید آن را جایگزین کنیم و بگذارید آن را با توافق ترامپ جایگزین کنیم.»

جمهوری اسلامی، غرق در بحران
اخبار در مورد ایران با سرعت سرسام آوری منتشر می‌شوند، اعتراضات آبان ماه با تعداد بالای کشته و زخمی، کشته شدن قاسم سلیمانی توسط نیروهای آمریکایی، مورد اصابت قرار گرفتن هواپیمای مسافربری اوکراین و اعتراضات مردمی پس از آن و اکنون فعال شدن مکانیسم حل اختلاف توسط کشورهای اروپایی، همگی اخباری هستند که در یک ماه و نیم اخیر شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مردم ایران را تحت تاثیر قرار داده اند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72053

دور تازه اعتراضات مردم ايران در گفت‌وگو با مهدی مهدوی آزاد
سرنوشت جمهوری اسلامی احتمالا شوروی‌ـ‌شیلیایی خواهد بود 

زیتون ـ سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین در آسمان تهران، دور تازه‌ای از اعتراضات رادیکال را در ایران آغاز کرده است؛ اعتراضاتی که بیشتر سمت و سوی سیاسی دارد تا اقتصادی. بخش عمده‌ای از این معترضان، دانشجویان مهم‌ترین دانشگاه‌های ایرانند و شعارهای رادیکالشان علیه آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، کم‌سابقه است. متن زیر مصاحبه زیتون است با مهدی مهدوی آزاد، روزنامه‌نگار و تحلیلگر مسائل سیاسی ایران. آقای مهدوی آزاد معتقد است نظام جمهوری اسلامی آن قدر در برابر تغییرطلبی مردم ایران مقاومت می‌کند که نهایتاً به نقطه فروپاشی می‌رسد ولی این فروپاشی، از نظر این تحلیلگر سیاسی، احتمالا سرشتی نرم خواهد داشت و امنیت ملک و ملت را به باد نخواهد داد.

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید


https://zeitoons.com/72060

🍃بی‌خبری از بازداشت‌شدگان آملی بعد از ۴ روز
 
زیتون ـ چهارده نفر از بازداشت شدگان مراسم گرامیداشت کشته‌شدگان هواپیمای اوکراینی در آمل به مکانی نامعلوم منتقل شده‌اند.
در پی تجمع شهروندان آملی در مقابل ساختمان مرکزی سپاه پاسداران در روز ۲۲ دی، ده‌ها نفر از معترضین بازداشت شدند.
این بازداشت‌ها که در مواردی با ضرب و شتم همراه بوده است توسط سپاه صورت گرفته است.

رحیم رستمی، بازپرس پرونده
در شب اول بازداشت برخی از بازداشتی‌ها ضرب و شتم شدند و در سه مورد به بیمارستان منتقل شده و دوباره به بازداشتگاه بازگردانده شدند.

با گذشت ۴ روز از بازادشت این افراد، از محل نگهداری آنان اطلاعی در دست نیست. تماسی با خانواده ها گرفته نشده و  اطلاعات سپاه هم توضیحی به خانواده‌ها نمی‌دهد.
برخی از خانواده‌ها تهدید شده‌اند در صورت اطلاع‌رسانی درباره بازداشت نزدیکانشان، قرار بازداشت آنان تمدید خواهد شد.

سرهنگ درخشان، رییس پلیس امنیت آمل مسئولیت بازداشت‌ها را برعهده‌ی اطلاعات سپاه می‌داند و سپاه، پلیس امنیت را ضابط معرفی می‌کند.

رحیم رستمی، بازپرس پرونده رفتار توهین‌آمیزی با خانواده‌های این زندانیان دارد و در مراجعات خانواده‌ها آنان را «منافق» خطاب کرده و از دادن اطلاعات به آنان خودداری می‌کند.
۵ نفر از این معترضین زن و ۹ نفر مرد هستند.
در عین حال دادستانی هیچ گزارشی درخصوص ضابط پرونده و علت بازداشت‌ها به خانواده و افکار عمومی نداده است.


https://zeitoons.com/72118

ناگفته‌های آیت‌الله خامنه‌ای در نماز جمعه
هیاهوی بسیار برای هیچ

زیتون ـ سولماز ایکدر: نمازجمعه‌ای که به گفته هواداران رهبر جمهوری اسلامی قرار بود «تاریخ‌ساز باشد» و منتقدان و مخالفان او را نگران کرده بود٬« تقریبا هیچ» بود.

حامیانی که منتظر خطبه‌های آتشین بودند به سختی توانستند جمله‌ای از این نماز را پررنگ کنند٬ منتقدان و مخالفانش هم چیز دندان‌گیری  نیافتند.

آیت‌الله خامنه‌ای نه همچون دو نماز مهم پیشین٬ پس از انتخابات بحث برانگیز سال ۸۸ و پس از اوج انقلاب در کشورهای عربی٬ چنان خطبه‌ای خواند که هوادارانش سرمست از «خط و نشان‌ها»٬ «شعارها» و «تشرها» از مصلای تهران خارج شوند و نه حتی سخنی گفت که بتوانند از آن برای «طوفان‌های مجازی» که برایش برنامه‌ریزی کرده بودند یک هشتگ در بیاورند.‌

او حتی منتقدان امیدوار به دیده شدن از سوی عالی‌ترین مقام جمهوری اسلامی را نیز مایوس کرد. کسانی که خوش بینانه امیدوار بودند «نایب برحق امام زمان» و «جانشین تام الاختیار خداوند» صدایشان را شنیده باشد٬ به آن‌ها اشاره کند و وعده‌ای بدهد؛ غافل از آنکه «رهبر کل مسلمین جهان» هرگز «اشتباه» نمی‌کند یا حداقل به صورت علنی به آن اعتراف نمی‌کند.

متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/72123

زیدآبادی متاخر و انتظار در نقطه صفر
علی افشاری
توضیح زیتون: در ادامه‌ی گفت‌وگوهای انتقادی و مکتوب آقایان احمدزیدابادی و علی افشاری، این یادداشت حدود ۲ هفته پیش دریافت شد اما به‌سبب وقایع  و حوادث دو هفته گذشته، انتشار آن به تاخیر افتاد.
***
آقای احمد زیدآبادی عزیز در پاسخ به نوشته من نکاتی را در مقاله «علی افشاری و راه حل انقلابی» طرح کرده اند که در ادامه به نقد آنها می پردازم. به گمانم گفتگوی سازنده در این خصوص اگر حتی به توافق هم منجر نشود، فرجام مثبتی به همراه خواهد داشت.  ابتدا از ابراز لطف ایشان نسبت به خودم تشکر می کنم. خاطرات خوب زیادی از احمد آقای گرامی در داخل و خارج از زندان دارم. ولی ارادت ویژه من به زید آبادی به خاطر دانش، روشن بینی، گریز از نگاه های کلیشه ای، حق طلبی، آزادگی، سلامت و فضائل اخلاقی  او بوده است و بخصوص هزینه بسیار زیادی که برای اعتلای کشور و حقوق ملت پرداخت کرده است. بدیهی است که من هیچوقت ملاحظات وی را از سر ترس و یا عافیت اندیشی نمی دانم و باور دارم نگرانی ها و دغدغه هایی او را به مسیری برده که تفاوت های زیادی با مشی سیاسی گذشته اشپیدا کرده است.

اما این اختلاف دلیل نمی شود که حرمت زیدآبادی که یک سرمایه اجتماعی است را نگه نداشت. از این زاویه من ماه ها پیش به مخالفت با غوغاسالارانه پرداختم که به وی توهین کرده بودند و کماکان بر حفظ حرمت احمد آقای گرامی تاکید دارم. اما مطلب قبلی من از سر عصبانیت و خشم نبود بلکه از سر حیرت و تعجب بود. همدلی من با زیدآبادی همچنان پابرجاست و احساس نزدیکی با او باعث شد تا به گفتگوی قلمی روی بیاورم وگرنه کسان دیگری هم بودند که به مخالفت با نظرم پیرامون “گذار انقلابی” پرداختند ولی از مواجهه مستقیم با آنها صرفنظر کردم.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72130

ژان پُل سارتر و جامعۀ امروز ما؛ تأملی دربارۀ مفهوم «آزادی»
محمدرضا واعظ شهرستانی
 
به باور ژان پل سارتر[۲] «انسان محکوم به آزادی است»؛ محکوم است چرا که خود را نیافریده و توسط دیگران به این جهان آورده شده است و در عین حال، آزاد است زیرا همین که پا به جهان گذاشت، مسئول همۀ رفتارها و گفتارهای خویش است.[۳]
اکنون این پرسش طرح می‌شود که چرا مسئولیت مستلزم آزادی است؟(پرسش اول) زیرا انسان تنها هنگامی در مورد عملی مسئول شناخته می‌شود که آن عمل را آزادانه انتخاب کرده باشد. برای مثال قاتلی که دارای جنون است به قصاص نفس محکوم نمی‌شود چرا که عمل قتل به طور آزادانه و در شرایط سلامت روانی از او سر نزده است و یا در حالت معکوس، من مسئول تک‌تک جملات این یادداشت هستم چرا که آزادانه این جملات را به تقریر درآورده‌ام.

اگر یک قدم به عقب گام برداریم، پرسش پیشینی‌تر این است که چرا انسان همین که پا به جهان گذاشت، مسئول همۀ کارهای خویش است؟(پرسش دوم) سارتر به منظور پاسخ‌گویی به این پرسش اصل مهم و محوری اگزیستانسیالیسم یعنی «تقدم وجود بر ماهیت» را مطرح می‌کند. از نظر سارتر در مکتب اگزیستانسیالیسم، انسان نخست هیچ نیست! یعنی تصوری از انسان تا پیش از به وجود آمدنش وجود ندارد. در حقیقت، انسان پس از آنکه وجود یافت، خویشتنِ خویش را چنین و چنان می‌سازد. به قول سارتر «بشر همان است که خود می‌سازد»[۴]. به طور خلاصه، «بشر هیچ نیست مگر آنچه از خود می‌سازد».[۵] بنابراین تفاوت اساسی انسان با دیگر موجودات، تفاوت در نوع هستی[۶] است. موجودات دیگر “هستند” و چنان نیز خواهند “بود” اما این انسان است که با “وجودیافتن”[۷]، آنی می‌شود که خود ساخته است. به عبارت بهتر، انسان با مجموعه انتخاب‌های خود در زندگی، ماهیت خویش را شکل می‌دهد، ولی موجودات دیگر دارای چنین امکانی برای انتخاب و شکل دادن ماهیت خویش نیستند.[۸]

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72170

جشن‌نامه بزرگداشت هفتادسالگی حسن یوسفی اشکوری؛ مجموعه‌ یادداشت‌‌ها


https://zeitoons.com/wp-content/uploads/2020/01/0EFFEDDC-22AD-4B47-BA14-6FBD71573D2E.jpeg