سخنی چند با طرفدارانِ اصیل سلطنت‌
احسان ابراهیمی
 
۱- پس از اعتراضات سراسری آبان ۹۶ و طنین شعارهایی در دفاع از خاندان و سلطنت پهلوی در ایران، توجهات بیش از پیش به موضوع و موضع سلطنت‌طلبی و مطالبه بازگشت سلطنت جلب شد. بسامد و تناوب این شعارها در اعتراضات آبان ۹۸ نیز چونان خونی تازه در رگ‌های سلطنت‌طلبان ایرانی بود. بازخوانی اعتراضاتی که در آنها این شعارها سر داده شد نشان می‌دهد در میان طبقه فرودست و فقیر جامعه که مخاطبان اصلی شبکه «من و تو» هستند، و دانش سیاسی و اطلاعات تاریخی‌شان منحصر به تصویریست که در آن شبکه از گذشته ایران پیش از جمهوری اسلامی تبلیغ و ترویج می شود، این شعار و مطالبه، ایجاد و تقویت شده است. (رضاشاه روحت شاد؛ ای شاه ایران، برگرد به ایران؛ ایران که شاه نداره، حساب کتاب نداره و …)

اما در میان طبقه متوسط شهری که دانش تاریخی و تحلیل سیاسی فراتر و متفاوت از شبکه «من و تو» دارند شعارها حاکی از نفی هرگونه استبداد سکولار/ دینی، نفی همزمان و توآمان شاه و رهبر و فراروی از این دوگانه استبداد فردی است. (نه شاه میخواهییم نه رهبر، نه بد میخواهییم نه بدتر؛ مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر)
در واقع در تحلیلی طبقاتی از جایگاه سلطنت‌طلبی ایرانی، جدا از ارزش داوری درباره مطلوب بودن آن، و صرفاً نگاهی توصیفی به آن، تفاوت طبقاتی مشهود است و می توان گفت اگر هدف و قصد اصلی موسسان و بنیانگذاران شبکه «من و تو» جلب و جذب مخاطب از میان قشر متوسط بوده، شعارها، نشان می دهد تاکنون ناموفق بوده اند؛ اما اگر هدفشان جذب مخاطب در میان قشر فقیر و حاشیه نشین ها بوده، موفقیتشان انکارناشدنی است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72384

تأملی دوباره در باره مفهوم چند صدایی بودن قرآن
حسن یوسفی اشکوری

درآمد
چندی پیش به مناسبت چهلمین سالگرد درگذشت آیت الله طالقانی در «زیتون» منتشر شد و در آنجا از تعبیر چندصدایی بودن قرآن در مقام تفسیر یاد کردم. در پی آن دوست گرامی جناب آقای دکتر فرهاد بهبهانی نقدی نوشت و من نیز در توضیح بیشتر دیدگاهم شرحی تقدیم کردم. در همان زمان دوستی اهل فضل در این باب پرسشی را با من در میان گذاشت و من نیز به طور خصوصی بدان پاسخ دادم. حال می پندارم که آن پرسش و پاسخ برای دیگرانی (به ویژه از طایفه مؤمنان) نیز می تواند مفید باشد و شاید رفع ابهام کند. البته چند نکته بر نوشتار اولیه افزوده ام. با سپاس از آن دوست عزیز که به هرحال بانی خیر شدند (البته اگر خیری بوده باشد).

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72386

حواشی یک «دیپورت»
بازگرداندن «آقازاده»‌ها یا رد ایرانیان؟

زیتون ـ احسان نادرپور: سخت‌گیری‌ها بر سر ورود ایرانیان به خاک آمریکا اتفاق تازه‌ای نیست، در واقع می‌توان گفت با صدور و اجرای فرمان مهاجرتی دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۷ زندگی مهاجران ایرانی این کشور و کسانی که ایالات متحده را به عنوان مقصد مهاجرت انتخاب کرده بودند، وارد دوران جدید و البته سختی شد.
 
حال هر وقت ایران به دلایلی به سرخط خبرهای بین‌المللی می‌رود و یا رقابت دمکرات‌ها و جمهوری خواهان در ایالات متحده بالا می‌گیرد اخبار مربوط به این فشارها هم به سطح می‌آید و در مرکز توجه قرار می‌گیرد.

این بار اما به نظر می‌رسد که خبر دیپورت شدن یک دانشجوی ایرانی با نام شهاب دهقانی، ابعاد جدیدی داشته‌است. گروهی بر این عقیده‌اند که دلیل اخراج او صرفا آنچه «کری دویل»، وکیل دهقانی به خبرنگاران گفت:«نگرانی از ماندن وی در آمریکا بعد از اتمام ویزای تحصیلی»، نبوده است.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72369

عراق؛ مشکلات داخلی یا دوئل ایران و آمریکا؟

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: اعتراضات خیابانی در عراق همچنان ادامه دارد و تنش بین معترضین و نیروهای امنیتی در بعدازظهر روز جمعه و صبح شنبه٬ جمعا بیش از ۵۵ مجروح بر جای گذاشته و برخی اخبار تایید نشده نیز حاکی از کشته شدن ۶ شهروند عراقی است.
در میادین وثبه و تحریر در شهر بغداد٬ در دو بخش از شهر بصره٬ همچنین در دیوانیه و نجف نیز اعتراضات و تنش بین مردم و نیروهای امنیتی ادامه داشته اما به شدتِ هفته‌های پیش نیست.
آغاز مجدد اعتراضات خیابانی در عراق در حالی روی داده که خبر تظاهرات گسترده طرفداران صدر در روز جمعه٬ در صدر خبرهای بسیاری از کشورهای خاورمیانه قرار گرفت و رسانه‌های اروپایی و آمریکا نیز به این تجمع پرداختند.
تظاهرت صدها هزار نفر از شیعیان عراق در روز جمعه و در بغداد به دعوت مقتدی صدر رهبر متنفذ سائرون٬ تصویری از عراق را به نمایش گذاشت که گویی مهم‌ترین دغدغه مردم آن٬ خروج نظامیان آمریکایی از خاک این کشور است. اما در روز شنبه٬ اعتراضات خیابانی مردم به ناکارآمدی٬ فساد و بلاتکلیفی دولت و حکومت٬ باز هم ادامه پیدا کرد.

شادی جمهوری اسلامی از تظاهرات بغداد
بسیاری از مقامات جمهوری اسلامی ایران از جمله افرادی همچون محسن رضایی فرمانده اسبق سپاه و دبیر فعلی مجمع تشخیص مصلحت٬ علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی٬ حسام الدین آشنا مشاور روحانی و خیلی‌های دیگر٬ مدعی شدند که میلیون‌ها نفر از عراقی‌ها برای اخراج آمریکا به خیابان آمده‌اند و این آغازگر فصلی نوین در منطقه است.
صدا و سیمای ایران٬ خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران همچون فارس٬ تسنیم٬ مشرق و بسیاری از رسانه‌های اصول‌گرا٬ تظاهرات بغداد را «میلیونی» نامیدند و رسانه‌های عربی پیرو تهران همچون المیادین و المنار نیز به همین شکل عمل کردند اما رویترز٬ بی‌بی‌سی٬ العربیه و دیگر رسانه‌ها٬ وصف تظاهرات گسترده و تظاهرات ده‌ها هزار‌نفری و صدها هزار نفری را به کار بردند.
البته برخی از معترضین عراقی نیز در همان تظاهرات روز جمعه که حاکمیت جمهوری اسلامی آن را تظاهرات میلیونی ضدآمریکایی قلمداد نموده٬ علیه مقتدی صدر و هادی العامر شعار سر داده و فریاد زدند:« لا مقتدی و لا هادی تضل حره بلادی ». (نه به مقتدا نه به هادی کشورم آزاد باقی می‌ماند). به نظر می‌رسد حتی خود صدر و عامری هم نمی‌توانند مردم عراق را اقناع کنند و در چندین نوبت دیده شد که حرف آیت الله سیستانی مرجع شیعی هم اصطلاحا تا یک جاهایی برو دارد.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72413

دو راهی سپاه
حسن عباسی؛ جاسوس اسرائیل یا تخریب‌چی قرارگاه عمار

زیتون ـ محمدرضا سرداری: حسن عباسی که از او به عنوان «مؤسس بررسی‌های دکترینال امنیت بدون مرز» یاد می‌شود؛ اخیراً در اظهاراتی مدعی شده که سپاه پاسداران از طریق بازداشت اتباع کشورهای غربی به اتهام جاسوسی درآمدزایی می‌کند. وی همچنین مدعی شده که سپاه پاسداران ۳ میلیارد دلار نیز از قطر بابت خون بهای قاسم سلیمانی اخذ کرده است.

این اظهارات برای نخستین بار واکنش رسمی سپاه را به دنبال داشته. رمضان شریف، سخنگوی سپاه در واکنش به این اظهارات گفته است که این گفته‌ها برداشت شخصی حسن عباسی است: «اعلام می‌کنیم این فرد در برخی محافل دیدگاه‌ها و برداشت‌های شخصی و بی پایه و اساس را مطرح کرده – که در مواردی از جمله آنچه اخیراً مطرح شده توسط بدخواهان دستاویز قرار گرفته و هجمه به سپاه را سبب شده است- در حالی که صحت و واقعیت نداشته است .»

حسن عباسی که چندین بار به خاطر اظهارات جنجالی علیه ارتش و وزارت اطلاعات، پس از شکایت این دو نهاد به زندان محکوم شده، در حاشیه مراسم تشییع قاسم سلیمانی در تهران اصلاح طلبان را به «تکه‌تکه» شدن از سوی مردم در صورت حضور دوباره در رقابت‌های انتخاباتی تهدید کرد.

اما آیا حسن عباسی همان‌طور که سخنگوی سپاه گفته یک شخص است یا سخنگوی یک نهاد قدرتمند. وی با کدام پشتوانه یک تنه به دولت، ارتش، وزارت اطلاعات و اصلاح طلبان می‌تازد، هر از گاهی حبسی کوتاه مدت می‌کشد و دوباره همان رویه را تکرار می‌کند؟ حسن عباسی سخنگوی کیست؟ سخنگوی موسسه بررسی‌های دکترینال امنیت بدون مرز یا سخنگوی ستاد انتخاباتی عماریون در مجلس یازدهم؟ جاسوس اسرائیل یا تخریب چی قرارگاه عمار؟

حسن عباسی و قرارگاه عمار
حسن عباسی همه جا خود را رئیس موسسه بررسی‌های دکترینال بدون مرز یا همان «اندیشکده یقین» معرفی می‌کند. موسسه‌ای که به نظر می‌رسد «اتاق فکر» قرارگاه عمار است. هرچند که هیچ ارتباط شفافی میان این موسسه با قرارگاه عمار وجود ندارد. عباسی همچنین از اعضای مؤسس قرارگاه عمار است. پیگیری مطالبات رهبر، هماهنگ ساختن نیروهای فعال انقلاب، نظارت و نقد عملکرد نهادها، رصد فعالیت‌های جبهه معارض انقلاب، شناسایی دست‌های پیدا و پنهان دشمنان و عامل داخلی آنها و بصیرت‌افزایی در صحنه عمل تحولات داخلی از جمله اهداف و وظایف این قرارگاه برشمرده شده.

علاوه بر حسن عباسی، نام‌های آشنای دیگری نیز در قرارگاه عمار به چشم می‌خورند از جمله علیرضا پناهیان (نماینده نهاد رهبر در دانشگاه‌ها)؛ مهدی طائب (برادر رئیس اطلاعات سپاه)؛ حمید رسایی، نادر طالب زاده، سعید حدادیان، روانبخش (سردبیر نشریه مصباح یزدی) و بالاخره حسین الله کرم (انصار حزب الله). برخی از این نام‌ها در انتخابات آتی مجلس نیز دیده خواهند شد. نام‌هایی که قرار است ذیل نام محمد باقر قالیباف قرار گیرند.

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72436

دفاع مجدد رییس دولت از «جمهوریت» و «رفراندوم»
ترسم نرسی به کعبه ‌‌ای «روحانی»

زیتون ـ یلدا امیری: حسن روحانی رئیس دولت ایران صبح دوشنبه ۷ بهمن در همایش استانداران و فرمانداران سراسر کشور سخنانی کنایه‌آمیز بر زبان آورد او از «جمهوریت» نظام گفت و خطری که دموکراسی را تهدید می‌کند، او گفت: «بزرگترین خطر برای دموکراسی و حاکمیت ملی روزی است که انتخابات تبدیل به تشریفات شود و جای دیگری انتصاب کنند و مردم پای صندوق بروند و تشریفات انتخابات را انجام دهند؛ خدا نکند چنین روزی برای کشور ما پیش بیاید.»

حسن روحانی مدت‌هاست که نقشی دوگانه بازی می‌کند. از یک سو به دنبال اعتراضات آبان ماه از پخش اعترافات معترضان سخن می‌گوید و چهره امنیتی خود را همسو با بخش سخت حاکمیت به نمایش می گذارد و از سوی دیگر تلاش می کند نقش اپوزسیون را بازی کند و حرف از تهدید دموکراسی می‌زند.
او تلویحا به رد صلاحیت گسترده نامزدهای انتخابات مجلس اشاره کرد و با طرح این پرسش که اگر خدای نکرده روزی حمله دشمن باشد آیا جناح خاصی را دعوت می‌کنیم یا از همه مردم دعوت می‌کنیم که به مقابله با دشمن بروند؟ ادامه داد: «در دوران دفاع مقدس آیا یک جناح خاص در میدان جنگ بود یا همه مردم در میدان جنگ بودند؟ یادمان نرود که در روز مشکل همه باید با همه باشیم و باید بگذاریم روز انتخابات نیز همه با هم باشیم.»

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72464

باغبانا ز خزان بی‌خبرت می‌بینم؛ نقدی بر یادداشت دکتر سروش برای قاسم سلیمانی
آمیار احمدی

دلا دلا به سررشته شو مثل بشنو
که آسمان ز کجایست و ریسمان ز کجا

https://zeitoons.com/72473

در یادداشت‌ پیشین کوشیدم که به قدر وسع نقدهایی را بر استدلال‌های آقای دکتر دباغ در رابطه با کشته شدن قاسم سلیمانی بیان کنم. در این نوبت قصد دارم تا با ذکر و نقد رویکرد آقای دکتر عبدالکریم سروش در رابطه با این واقعه، و تعارض آشکار این موضع‌گیری با آثار قبلی ایشان، نکاتی را به اختصار بیان نمایم.
دکتر عبدالکریم سروش که عمری را در حوزه‌های مختلف معرفتی، اخلاقی، عرفانی و سیاسی سپری نموده است، در چرخشی تعارض‌آمیز که در تقابل با پارادایم فکری او و نواندیشی دینی قرار می‌گیرد در ابتدا با تغییر اندکی در دو بیت از شعر حافظ و سپس با انتشار نوشته‌ای با عنوان «حدیثی با حاکمان» به سوگ و مرثیه‌خوانی قاسم سلیمانی پرداخت. ایشان سلیمانی را دلاوری می‌خواند که از چشمه‌ی عشق وضو ساخته و چهارگوشه‌ی زمین‌بازی را بوسیده و چشم خویش بربسته و چشم خلایق را گشوده. همچنین به جمعیت هایلی اشاره می‌کند که در تشییع ‌جنازه‌ی او حضور داشته‌اند و اینکه حافظه‌ی تاریخ کمتر چنین جمعیتی را برای بدرقه‌ی جنازه‌ای به خود دیده است.
این رویکرد عبدالکریم سروش سؤالات فراوانی را به ذهن‌ها متبادر نموده از جمله اینکه; آیا دکتر سروش به تغییر پارادایم فکری خویش می‌اندیشد!؟ آیا می‌توان با استناد به این تغییر رویکرد از این پس منتظر مرثیه بر افرادی همچون حسن نصرالله، عبدالله شهلایی(فرمانده سپاه قدس در یمن)، حسن رحیم‌پور‌ازغدی، سرلشکر حاجی‌‌زاده، محسن رضایی و … هم بود یا نه؟ آیا این اوصاف را که برای سلیمانی قائل شده می‌توان برای مابقی مبارزان ایرانی یا اسلامی یا ملی _ با هر تفکر و اندیشه‌ای و به صرف مبارز بودن_ در نظر گرفت؟ و سؤالات بی‌شمار دیگری که جامعه مخاطب نواندیشی دینی را به یک‌باره با شوک /شک عظیمی مواجه نمود.

جناب دکتر در این نوشته به گونه‌ای از جمعیت هایل تشییع‌کننده سخن می‌گویند که گویی به کلی از وضعیت ایران و میزان امکان و اختیار برای حضور در چنین مراسمی بی‌خبر هستند، واینکه گویا همه‌ی این جماعت سینه‌چاکان آقای سلیمانی و رشادت‌های وی بوده‌اند. چگونه است که کثرت دال بر حقانیت شده است؟ اگر بخواهیم مبنای حقانیت فکری و عملی را تعداد کثیر تشییع کنندگان یا جان باختن افراد در این مراسم در نظر بگیریم، قطعا تشییع جنازه افرادی همچون استالین که جمعیت تشییع کننده چند میلیونی و حدود ۱۰۹ نفر کشته به همراه داشت را باید ستایش کرد و احتمالا در رسای او باید گفت “«کجایید ای شهیدان خدایی بلاجویان دشت کربلایی»

متن کامل در زیتون:

https://zeitoons.com/72473

در ستایش دستاوردهای انقلاب
محمد برقعی

در انقلاب مشروطه خواسته عموم جامعه، به جز اندکی، پیوستن به جهان روز، خانه تکانی و پاک کردن فرهنگ جامعه از گرد وغبار سنت بود.
عموم مردم بر آن بودند که جامعه‌ای را که در اثر سالها بی تحرکی و خواب آلودگی ، کهنه و ویران شده، نه تنها غبار تکانی بلکه بازسازی جدی کنند. این جو  سبب شد که ملت به خروش آمده به دنبال تجدد خواهان افراطی روان شوند، کسانی که خواستار نه ترمیم و نوسازی، بلکه خواستار ویرانی این بنا و ساختن عمارتی از نو بودند، عمارتی به سبک غرب، محکم و مهندسی شده و موفق.
در چنین جوی تقی‌زاده بر آن بود که راه نجات ما در آ ن است که سراپا غربی شویم.  از سوی دیگر غرب هم خواستار ایجاد حکومت‌های مقتدر مرکزی در منطقه بود؛ لذا در ایران رضاشاه به قدرت رسید و در ترکیه آتاتورک و…
رضا شاه که بر اریکه قدرت نشست با کمک روشنفکران غربزده پیرامونش سیاست نوسازی ایران را دنبال کرد. سیاستی که هم نوایی با نظریه امثال تقی زاده داشت.
اولین گام به دورریختن هویت سنتی موجود بود؛ نه تنها نطام آموزش و پرورش باید عوض می شد، ارتش دگرگونه می‌شد، قدرت روحانیت سرکوب می‌شد، مراسم دینی تعطیل می‌شد٬ بلکه آزادی‌های به دست آمده ازمبارزات مشروطه هم باید درپای قدرت حاکم قربانی می‌شد، تا کسی به نقد قدرت نپردازد. حتی حرکت به سوی بازسازی وجامعه و نوسازی آن هم باید به شیوه‌ای صورت می‌گرفت که پادشاه می‌خواست.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72468

همه چیز به ماندن ترامپ در کاخ سفید بستگی دارد
«معامله قرن» یا قمار ترامپ بر سر فلسطین و اسرائیل

زیتون ـ محمدرضا سرداری: منطقه خاورمیانه بار دیگر دستخوش التهابی تازه شده است. دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا اخیراً با ارایه طرح کوشنر موسوم به «معامله قرن» در پی حل اختلاف کهنه میان اسرائیل و فلسطین است. طرحی که کلیه توافق‌های پیشین از جمله طرح صلح اسلو و قطعنامه‌های شورای امنیت را نقض می‌کند و سرزمین‌هایی پراکنده و محصور شده در خاک اسرائیل را به فلسطین پیشنهاد می‌کند.

در عوض قرار است اسرائیل تشکیل دولت فلسطین را به رسمیت بشناسد. امری که همواره با آن مخالفت می‌کرد. بخشی از بیت‌المقدس شرقی به عنوان پایتخت فلسطین تعیین ‌گردد و در عوض اورشلیم (بیت المقدس) پایتخت اسرائیل خواهد شد.
طبق طرح‌های پیشین صلح قرار بود بیت‌المقدس شرقی پایتخت فلسطین شود. موضوعی که هیچگاه مورد قبول راست گرایان در اسرائیل قرار نگرفته بود. ترامپ همچنین وعده داده اگر فلسطینی‌ها این طرح را بپذیرند، امتیازات اقتصادی متنوعی به آنان ارائه کند. اما واکنش‌ها به طرح ترامپ چه بوده و آیا وی به اندازه کافی اعتبار دارد که بتواند صلحی دائمی را برای خاورمیانه به ارمغان آورد؟

واکنش فلسطینی‌ها
طرح جرد کوشنر (مشاور ارشد دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا و همسر دختر او ایوانکا ) موسوم به معامله قرن بدون حضور فلسطینی‌ها تهیه شده است؛ در حالی که نمایندگان اسرائیل در جریان طرح قرار داشته‌اند. در واقع این طرح به گونه‌ای ترسیم شده که ابتدا موافقت و رضایت اسرائیل را به دنبال داشته باشد و سپس به طرف فلسطینی پیشنهاد شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72543

علی‌رضا علوی‌تبار
نواندیشی دینی و پسادنیوی‌گرایی

هدف این نوشتار طرح بحثی است در مورد نسبت میان «نواندیشی دینی» و «پسادنیوی‌گرایی» (post secularism) با قرائت یورگن هابرماس. گرچه هیچ‌یک از این دو مفهوم به‌طور تفصیلی مورد بحث و بررسی قرار نمی‌گیرند اما به ناگزیر با طرح نکاتی محدوده مفهومی هر دو مشخص می‌شود.‌ پس از طرح درآمدی بر این دو به بحث از نسبت میان آن‌ها می‌پردازیم. روشن است که به وضعیت ایران امروز نظر داشته و تاملی نظری برای درک بهتر آن خواهیم داشت.

۱) آنچه در مورد نواندیشی دینی، طرح می‌شود به‌طور مشخص به دین اسلام معطوف است. اما به گمان من می‌توان آن را به همه ادیان (به‌ویژه ادیان ابراهیمی) تعمیم داد. برای طرح ادعاهای این نوشتار کافی است که بحث را به «دین اسلام» محدود کنیم.
۱.۱. دین باوران، کم‌وبیش تصوری واحد از «دین» دارند. ازنظر آن‌ها دین عبارت است از «مجموعه‌ای از نمادها و نشانه‌ها که دربرگیرنده پیام و دعوت خدا، خطاب به انسان است».

۱. ۲. همیشه و همه‌جا، موضوع دین‌باوری و دین‌داری، «درک و تفسیر» انسان‌ها از نمادها و نشانه‌های دینی است. موضوع دین‌داری شناخت و درک ما از «دین» است و نه خود «دین». واقع‌گرایی حکم می‌کند میان «شیء» و «علم به شیء» تفاوت قائل شویم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72556

آریا آرام‌نژاد در گفتگو با زیتون:
وسط ایستادن، اخلاقی نیست

زیتون: صدای «آریا آرام‌نژاد» خواننده، آهنگساز و ترانه‌سرای ۳۶ ساله با جنبش سبز شناخته شد و با آثاری چون: «علی برخیز، دلتنگی، یه روز خوب و برای لمس آزادی» درخشید. تاوان این آثار، سه بار زندان و ممنوعیت انتشار کارهایش در ایران شد. او علیرغم تلاش برای ماندن در کشور و درخواست مکرر و ناکامش برای صدور مجوز آثارش، سرانجام دو سال پیش مجبور به مهاجرت شد و این روزها در سوئد مشغول آماده‌سازی آلبوم جدید است.

تازه‌ترین اثر آریا آرام‌نژاد با عنوان «ما گم شدیم» راوی نگاه و احساس اوست به فاجعه شلیک سپاه به هواپیمای اوکراینی و کشته شدن دهها تن از هموطنان‌مان و البته شرایط اجتماعی و سیاسی امروز ایران.

ترانه‌سرای این اثر «میلاد نظری» است و ادبیات این ترانه توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی را به خود جلب کرده است؛ در بخشی از این ترانه می‌شنویم:

«ما گم شدیم تو راه ِرویامون
با آدرسایی که غلط بودن
فرمون ُدادیم دست ِاونا که
نه چپ نه راست، بلکه وسط بودن!»

او خود در این باره به سایت زیتون می‌گوید در شرایط کنونی «ایستادن در وسط به معنی اعتدال نیست بلکه به نوعی فرصت طلبی سیاسی است، دوری از فرصت طلبی سیاسی اگرچه ممکن است در ابتدا هزینه‌بر باشد اما در نهایت باعث خواهد شد با روشن شدن سره از ناسره، جبهه‌ای حقیقی و قوه‌ای قابل اتکا برای تغییر بوجود بیاید».

آنچه می‌خوانید حاصل گفتگوی کوتاه زیتون است با آریا آرام‌نژاد درباره «ما گم شدیم»:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72577

ملی‌گرایی محافظه‌کارانه؛ ‏خزان جنبش سبز یا میراث بهار عربی
علیرضا ارشادی‌فرد

در این یادداشت خواهم کوشید تا معنای حضور میلیونی مردم در مراسم خاکسپاری سردار ‎قاسم سلیمانی را توضیح دهم و بگویم که این حضور میلیونی نشانه‌‌ای از دگردیسی ‎جنبش سبز به یک گفتمان ناسیونالیستی است و عامل این دگردیسی نیز ‎بهار عربی است.
‏
حضور میلیون‌ها نفر در مراسم خاکسپاری سردار سلیمانی از زوایای مختلفی قابل بررسی است اما بررسی این حضور از این زاویه جالب‌ خواهد بود که توجه کنیم طی دهه گذشته این اولین باری است که مردم به صورت میلیونی ذیل گفتمانی جز جنبش سبز اجتماع می‌کنند‌. یا به عبارت بهتر اجتماع میلیونی آنها ذیل گفتمانی جز جنبش سبز قابل تبیین است و نمی‌توان با استناد به مقولات جنبش سبز معنای این حضور را توضیح داد.
‏
اگر از مورد عجیب برانگیخته شدن احساسات عمومی در پی مرگ مرتضی پاشایی صرف نظر کنیم، در توضیح مطلب فوق می‌توان به تمام اجتماعات میلیونی مردمی طی یک دهه گذشته اشاره کرد که همگی با عطف توجه به جنبش سبز قابل فهم بوده‌اند.
‏
راهپیمایی ۲۵ خرداد سال ۸۸ در تهران که به ‎راهپیمایی سکوت مشهور شد، تنها یک نمونه از اجتماعات مردمی است که ذیل جنبش سبز انجام گرفت و خود سر آغاز راهپیمایی‌ها و اجتماعات میلیونی بعدی شد. گفته شده در آن روز بیش از سه میلیون نفر مابین میدان امام حسین و میدان آزادی تهران حضور داشته‌اند.
‏
راهپیمایی بعدی که روز ۲۷ خرداد ۸۸ انجام گرفت و به ‎راهپیمایی خس و خاشاک مشهور شد، عنوان‌اش کنایه‌ای بود به محمود احمدی‌نژاد که طی سخنانی در میان حامیان خود معترضان به نتیجه انتخابات را خس و خاشاک نامیده و تلویحاً تعدادشان را کم بر آورد کرده بود. اما این راهپیمایی حضور پرشمار مردم را به رخ کشید و نشان داد که جنبش تازه متولد شده سبز توان بر پایی تجمعات میلیونی را دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72578

زمینه‌های مساعد جنبش‌های فاشیستی در ایران امروز
علی افشاری
شرایط کنونی جامعه ایران مجموعه در هم تنیده ای از تهدیدها و فرصت ها است. عوامل ناشناخته و حرکت هایی که در زیر پوست شهرها جریان دارد، بیم ها و امیدهایی را برانگیخته است. ساخت قدرت مطلقه و اصرار بخش مسلط قدرت در تداوم فضای بسته سیاسی با اتکا به قوه قهریه، شناخت حرکت ها و سمت و سوی مورد نظر گروه های مختلف جامعه را دشوار ساخته است.

همچنین ناکارآمدی نظام و گسترش ابرچالش ها و مشکلات جامعه را به سمت گسترش تلاطم ها و درگیری ها نیز کشانده است. در واقع ترکیب اقتدارطلبی و عملکرد غیراثربخش باعث آشفتگی در جامعه شده است. البته مقاومت بخشی از جامعه که به دنبال پایان بحران دولت از طریق استقرار دولت دموکراتیک مدرن توسعه گرا است، وجه مثبت ماجرا را تشکیل می دهد که تاکید پررنگی در رعایت حقوق شهروندی دارد. اما نشانه ها و علائمی نیز مشاهده می شود که حرکت های مخربی نیز در جریان است که خروجی آن برای کشور مضر خواهد بود.

یکی از این حرکت ها شکل گیری جنبش فاشیستی از جنس راست و غیرمذهبی است. البته وقوع آن قطعی نیست، اما نشانه‌هایی را می توان یافت که شکل گیری محتمل آن را باید جدی گرفت و تهدیدات آن به قدری زیاد است که نیازمند توجه ویژه و حساسیت بالا است.

در ادامه به عوامل مساعد کننده جنبش فاشیستی راست در ایران امروز پرداخته می شود. پیش از آن باید توجه داشت که یکی از ویژگی های بخش مسلط قدرت با میدان داری نهاد ولایت فقیه، فاشیسم است. به عبارت دقیق تر جامعه ایران ۴۱ سال است که با فاشیسم مذهبی در قدرت سیاسی درگیر است و پیش از آن هم برای دهه ها گرفتار جنبش فاشیسم مذهبی بوده است. فاشیسم غیرمذهبی نیز بخصوص در اواخر سلطنت رضا شاه و اوایل سلطنت محمدرضا شاه نیز حضور ملموسی در جامعه ایران داشت. در جریان جنگ جهانی دوم نازیسم آلمانی طرفداران پرشوری در ایران داشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72627

کرونا، شایعه، بی‌اعتمادی
این سه ویروس

زیتون ـ احسان نادرپور: همه کشورهای جهان برای مقابله با ویروس کرونا آماده شده‌اند. سازمان بهداشت جهانی اعلام وضعیت اضطراری کرده است. دولت‌ها سعی می کنند جلوی ویروس را در همان مرز بگیرند تا قبل از ورود کرونا به خاکشان با آن مقابله کرده باشند و از فراگیر شدن ویروسی که گفته می‌شود حداقل تا سه ماه آینده واکسنش آماده نمی‌شود، جلوگیری کنند.


مقام‌های چین که ۹۹ درصد از موارد ابتلا تابه‌حال از آنجا گزارش شده، گفته‌اند که در آن کشور ۲۵۹ نفر تا کنون جان خود را از دست داده‌اند. شمار افراد حامل ویروس هم به ۱۲ هزار نفر رسیده است.

 مردم ایران اما نگرانی دیگری هم دارند. ترس از رسیدن ویروس بی‌آنکه از ورود آن باخبر شوند.
اعتماد عمومی در ایران خدشه‌دار شده است و احتمالا سعید نمکی، وزیر بهداشت با علم به همین مساله تاکید کرده که نباید به «اخبار کذب و شایعات» درباره این ویروس توجه شود. چرا که به گفته او «ویروس شایعه» می‌تواند از کرونا هم خطرناک‌تر باشد و در نهایت سعی کرد اطمینان بدهد که «هرگونه مورد ابتلا بلافاصله و مستقیم به مردم اطلاع رسانی خواهد شد.»

علیرغم تلاش وزیر بهداشت، اما نشانه‌ها و اخبار و حتی بعضی از اظهارنظرهای همکاران دیگرش چندان موید این «اطمینان» او نیست.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72611

آیا ایران از بازی‌های منطقه‌ای کنار گذاشته شده
جمهوری اسلامی پس از قاسم سلیمانی

زیتون ـ نیلوفر سعیدی: پس از کش‌و قوس‌های بسیار٬ بالاخره برهم صالح رئیس جمهور عراق٬ فرد جدیدی را به عنوان رئیس دولت انتقالی و نخست وزیر جدید جایگزین عادل عبدالمهدی کرد.

محمد توفیق علاوی، نخست وزیر جدید عراق
نخست وزیر جدید به نام محمد توفیق علاوی٬ موظف است هر چه زودتر یک کابینه تشکیل دهد و انتخابات عراق را برگزار کند.
توفیق علاوی در اقدامی نوآورانه به محض معرفی٬ با انتشار یک فایل ویدیویی به شکل مستقیم مردم عراق را مورد خطاب قرار داده و اعلام کرد: «اگر شهامت و شجاعت مردم نبود٬ تحولات جدید در عراق روی نمی‌داد.»
او حتی از مردم خواسته به اعتراضات خود ادامه دهند و در همین حال٬ تهدید کرده که اگر بر او فشار بیاورند و یا اجازه ندهند وظایفش ر انجام دهد٬ این پست را ترک می‌کند.

سیاست‌مداری دور از مواضع و دوستان ایران
محمد توفیق علاوی یک سیاست‌مدار شیعه سکولار است که لااقل در هیچکدام از مواضع چند سال اخیرش٬ رد و نشانه‌ای از ارادت به جمهوری اسلامی ایران دیده نمی‌شود.
او پیش از این عضو حزب الدعوه بوده است. همان حزبی که نوری المالکی نیز از چهره‌های متنفذ آن بود، اغلب سران امنیتی الدعوه هم مدتی در ایران بوده‌اند. اما علاوی با دیدگاه‌های سکولاریستی خود٬ نتوانسته الدعوه را تحمل کند و از آن جدا شده است. او بعدها وزیر ارتباطات دولت نوری المالکی شد اما در آنجا هم با مالکی دچار اختلاف شده و استعفا داده بود.

دوران پساسلیمانی جمهوری اسلامی
اگر چه روند برگزاری انتخابات پیش از موعد در عراق٬ زمان‌بر و پیچیده است٬ اما اعتراضات مردم به احزاب قدیمی ادامه دارد و حالا عراق در آستانه یک تحول سیاسی نوین است که از مقدمات آن٬ بوی ضعیف شدن دو گروه سیاسی شیعی نزدیک به ایران یعنی «فتح» و «بناء» به مشام می‌رسد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72665

ما شاهد سقوط حقیقت
طاها پارسا

۱. بیستم دی‌ماه ۹۸، دو روز پس از سقوط پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی اکراین، علی ربیعی، سخن‌گوی دولت، در بیانیه‌‌ای «خبر اصابت دو موشک به هواپیمای اوکراینی» را یک «ادعای دروغ عاری از حقیقت» خواند و آن را «دروغ پردازی و شکل دادن یک عملیات روانی» از سوی دولت آمریکا دانست.

۲. بیست‌ویکم دی‌ماه، ستاد کل مشترک نیروهای مسلح با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که هواپیمای مذکور «بر اثر بروز خطای انسانی و به صورت غیر عمد، مورد اصابت قرار گرفته» است. همان روز عباس عبدی، رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران تهران، یادداشتی را با عنوان «جعبه سیاه سقوط» در روزنامه‌ی اعتماد منتشر کرد که در بسیاری از رسانه‌های دیگر بازنشر شد و حتی مورد ارجاع قرار گرفت.

یادداشت عباس عبدی محورها و نکات متعددی داشت اما مهمترین و اصلی‌ترین محور آن، تلاش برای تطهیر علی ربیعی،سخن‌گوی دولت، بود. عبدی در این یادداشت، کوشیده بود گاه به صراحت و گاه به تلویح و ایماء نشان دهد که دست‌کم علی ربیعی(و شاید هم مجموعه‌ی دولت و حسن روحانی)، آگاهانه به مردم دروغ نگفته، بلکه خود قربانی اطلاعات نادرستی شده که در اختیار او گذاشته‌اند.

رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران تهران، در ابتدای یادداشت، یادآوری می‌کند که به دلایلی خاص (یا شخصی) پی‌گیر ماجرای سقوط بوده و به همین خاطر از افراد مختلفی در مسئولیت‌های متعددی جویای ماجرا می‌شود ولی جملگی آن‌ها با قاطعیت، علت سقوط هواپیما را «نقص فنی» ذکر می‌کنند. از جمله «یکی از مقامات بالای دولت»، «یکی از مسئولین هواپیمای کشوری» و «یک کانال دیگر» در گفت‌وگو با عبدی قاطعانه قضیه اصابت موشک را رد می‌کنند. عبدی می‌نویسد هنوز شک داشتم اما «تکذیب سخن‌گوی دولت را که دیدم بیشتر اطمینان یافتم»!
البته روز بعد همان سخن‌گوی دولت به آقای عبدی زنگ می‌زند و می‌گوید که «کل ماجرا دروغ است و «آبروی او هم رفته است» و بعد «دوتا قرص می‌خورد تا خوابش ببرد» و روز بعد هم عبدی در حالی او را می‌بیند که «گریه می‌کرد».

پس ازاین مقدمات و تلویحات، عباس عبدی، نتیجه‌/مدعا مورد نظرش را با صراحت بیشتری می‌نویسد:«متأسفانه آنان که به مردم پاسخ دادند براساس داده‌های دیگران اظهار نظر کردند. داده‌هایی که گمان می‌کردند صد درصد درست است، ولی دروغ بود»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72675

بیانیه تحلیلی «جمعی از جمهوری‌خواهان تحول‌خواه ایران»
«نه» به انتخابات نمایشی

زیتون: جمعی از فعالان سیاسی-مدنی با امضای بیانیه‌ای با اعلام ولایت فقیه به عنوان مهم ترین مانع دموکراسی در ایران، همگان را به همبستگی برای «نه؛ به انتخابات نمایشی» دعوت کرده اند.

این فعالان سیاسی-مدنی، علی‌رغم گرایش های سیاسی مختلف، مسالمت‌آمیز‌ترین راه تغییر در ایران را «انتخابات آزاد» دانسته‌اند.

امضاء‌کنندگان این بیانیه به‌عنوان «جمعی از جمهوری‌خواهان تحول‌خواه ایران»،  با این باور که «نه اقلیت حاکم می تواند اعتراضات را ریشه کن سازد و نه زور مردم ناراضی در حدی است که بتواند این اقلیت را کنار بزند»، مسیر گذار از استبداد دینی و «تغییر موازنه قوا به نفع اکثر مردم ایران» را «تقویت و تشدید فعالیت های مدنی زنان، کارگران، معلمان، دانشجویان و…، هر چه گسترده تر و پرشمارتر شدن اعتراضات مسالمت آمیز مدنی در محل کار و در خیابان ها، شکل گیری اعتصابات گسترده و نافرمانی مدنی» دانسته‌اند و تاکید کرده‌اند:«این مسیر هرچند ممکن است زمان‌بر باشد اما تنها راه حل ملی و مسالمت‌آمیز برای تغییر در ایران است».

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است:«در هنگامی که صف اقشار گوناگون مردم و جبهه نجات و مقاومت ملی در برابر استبداد حاکم قوی‌تر شد و زور و قدرت اکثر شهروندان معترض افزون‌تر گردید، آنگاه می توان در برابر حاکمانی که نشان داده اند هیچ حرف حقی بدون قدرت موثر به گوششان فرو نمی رود، به پشتوانه «قدرت» مردمان؛ خواهان آزادی‌های سیاسی و اجتماعی، آزادی همه زندانیان سیاسی و عقیدتی، آزادی کامل فعالیت رسانه‌ها، احزاب و تشکل های صنفی و برگزاری یک انتخابات آزاد و منصفانه بدون هرگونه تبعیض سیاسی و عقیدتی و … برای اعمال حاکمیت و اراده ملت در یک مجلس انتقالی برای تغییر سیاست‌ها و ساختارها گردید. »

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته، به این شرح است:


https://www.zeitoons.com/72716

تطهیر قالیباف
شورای نگهبانِ قدرت

زیتون ـ محمدرضا سرداری: یازدهمین دوره انتخابات مجلس در ایران که برخی از هم اکنون نام آن را انتصابات گذاشته‌اند؛ حاشیه‌های اقتصادی زیادی نیز داشته است.
اگر پیش‌تر شورای نگهبان به دلایل سیاسی صلاحیت نامزدها را رد می‌کرد؛ در این دوره مدعی است که دلایل اقتصادی پررنگ‌تر شده. طبق اعلام سخنگوی شورای نگهبان صلاحیت دست کم ۷۰ نماینده فعلی مجلس به خاطر اتهامات مالی رد شد.

اتهاماتی که البته در دادگاه طرح یا ثابت نشده، بلکه صرفاً بر اساس بررسی‌های هیئت‌های نظارت شورای نگهبان صورت گرفته است. طبق قانون انتخابات اگر شخصی در دادگاه محکومیت مالی داشته باشد؛ صلاحیت نمایندگی مجلس را ندارد؛ اما شورای نگهبان ظاهراً نیازی به حکم دادگاه ندارد و خود را راسا مرجع رسیدگی به اتهامات اقتصادی نیز می‌شناسد. 

اما این فقط یک سوی ماجرا است. سوی دیگر داستان نشان می‌دهد که رویه شورای نگهبان در بررسی تخلفات مالی نامزدها نیز همانند دلایل سیاسی، سلیقه‌ای است. یعنی صلاحیت برخی نامزدها به خاطر اتهامات مالی رد شده اما عده‌ای دیگر با همان اتهامات تأیید صلاحیت شده‌اند.

موضوعی که بازتاب گسترده‌ای در میان رسانه‌های داخل کشور داشته و صدای بسیاری از جمله نمایندگان مجلس را هم در آورده است. جلوه شاخص این تبعیض محمد باقر قالیباف سر لیست اصولگرایان است که چنانچه از شواهد پیداست صندلی ریاست مجلس آینده نیز براش رزرو شده است.

بسیاری می‌پرسند چگونه صلاحیت نمایندگان مجلس به خاطر مفاسد مالی رد شده اما صلاحیت قالیباف با چند نمونه اتهام مالی و فساد در دستگاه زیرمجموعه‌اش تأیید شده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72703

آیت‌الله خامنه‌ای و عطا و لقای انتخابات

زیتون ـ سولماز ایکدر: آیت‌الله خامنه‌ای هم «انتخابات» را می‌خواهد٬ هم آن را نمی‌خواهد. می‌‌‌خواهد خودش یا معتمدینش بتوانند مقابل منتقدین داخلی و خارجی سینه سپر کنند و بگویند «مردم این سبک زندگی انتخاب کردند»٬ اما همزمان آن را نمی‌خواهد تا مبادا همچون انتخابات مجلس خبرگان رهبری گذشته از صندوق نام «لیست انگلیسی» در بیاید.

این بلاتکلیفی در هر دوره از انتخابات بیشتر از پیش می‌شود.
از یک سو رهبر جمهوری اسلامی به کمک نهادهای انتصابی‌اش همچون شورای نگهبان سعی تام و تمام دارد تا افراد «امن» را به عنوان نامزد انتخابات معرفی کند٬ از سوی دیگر می‌خواهد تا «صفوف به هم پیوسته مردم پای صندوق‌های رای حماسه بیا‌فرینند.»
«اگر ایران را دوست دارید رای بدهید»
این اولین بار نیست که رهبر جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات می‌گوید: «ممکن است کسی از بنده خوشش نیاید، اما اگر ایران را دوست دارد، رأی بدهد.»
او پیش از انتخابات ریاست جمهوری یازدهم نیز مشابه این سخنان را به زبان آورده بود.
سال ۹۲ نیز رهبر جمهوری اسلامی برای پای صندوق آوردن مردمِ سرخورده از انتخابات ریاست جمهوری دهم٬ گفته بود که اگر «مرا» قبول ندارید نیز در انتخابات شرکت کنید.
آیت‌الله خامنه‌ای آن زمان گفته بود: «ممکن است کسی بنده را قبول نداشته باشد،‌ انتخابات مال رهبری نیست مال ایران اسلامی و جمهوری اسلامی است، این موجب تقویت نظام و تأمین ماندگاری آن و باقی ماندن کشور در حصار امنیت کامل و بالا رفتن اعتبار و ابهت ملت است.»
این سخن رهبر جمهوری اسلامی هم زمان با ائتلاف اصلاح‌طلبان بر سر روحانی در نهایت رونق را به انتخابات بازگرداند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/72739