فساد ساختاری و اصلاحاتِ غیرساختاری
سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

درآمد: نوشتار حاضر و بخش دوم آن، که به فضل حق سپس‌تر منتشر خواهد شد، چند ماه پیش از انتخابات اخیر به نگارش در آمد، اما بنا به دلایلی انتشار عمومی آن را تا پایان برگزاری انتخابات به مصلحت ندانستیم، چرا کهفضای دوقطبی «یا مشارکت فعال و یا تحریم» می‌توانست به بدفهمی محتوای نوشتار منجر گردد. از سوی دیگرنمی‌خواستیم تردید در ناکارآمدی انتخابات و نهادهای انتخابی در مبارزه با فساد تاثیری ولو اندک حتی به اندازۀ یک رای بر نتیجۀ انتخابات داشته باشد، چه بر آرای اصلاح‌طلبان چه بر نرخ مشارکت؛ بویژه در شرایط دشوار منطقه ای و بین المللی که در حال حاضر با آن روبروییم و امنیت، منافع و آرامش کشور و مردم ما دستخوش تهدیدات و زیاده خواهی های فرامرزی و فشارهای ظالمانۀ خارجی است.
اگرچه ما، انتخابات و نهادهای انتخابی را بخشی از فساد ساختاری موجود تلقی کرده و اصلاحات حداقلی و صرفا انتخابات-محور را که تنها معطوف به جابجایی افراد در نهادها و ساختارهاست، در مبارزه با فساد ساختاری ناکارآمد می‌انگاریم؛ اما اولاً امکان اصلاح را از طریق اقدامات بنیادین و شجاعانۀ نهادها از جمله نهادهای انتخابی کاملا منتفی ارزیابی نمیکنیم، ثانیاً همواره بر این تاکید داشته‌ایم که کنشگران سیاسی اصلاح‌طلب از هر فرصت سیاسی و از جمله فرصت انتخابات می‌توانند و باید برای تقویت و گسترش یک جنبش اجتماعی جهت طرح مطالبات اصلاحی بهره ببرند،

بخش نخست: بنیادهای نظری
آنچه نوشتار حاضر به عنوان بخش نخست بدان خواهد پرداخت، یک بحث جامع الاطراف نظری در باب فساد و اقسام، اسباب و پیامدهای آن یا مطالعۀ فراگیر و آماری در باب فساد در کشورهای مختلف نیست بلکه صرفاً بیان مختصر پایه‌های نظری لازم برای این ادعاست که در شرایط فساد ساختاری، تغییرات سطحی و راهبردهای صرفا انتخابات-محور برای اصلاح بنیادین و ساختاری، کفایت و کارآمدی لازم را ندارد. در بخش آتی به طور انضمامی و مشخص به وضعیت فساد ساختاری و ناکارآمدی اصلاحات نمادین، سطحی، غیرساختاری و انتخابات-محور در ایران امروز خواهیم پرداخت. هر چند این سخن چنانکه بالاتر نیز اشاره شد به معنای جبری بودن فساد و بی توجهی به انتخابات به مثابه یک فرصت نیست.
اینک پس از گزارش جنجالی رئیس دیوان محاسبات در صحن علنی مجلس شورای اسلامی در باب تفریغ بودجه سال ۱۳۹۷ و روشن شدن ابعاد فساد دامن گستر و ساختاری در ایران شاید انتشار این دو یادداشت بی مناسبت نباشد. گزارش یاد شده بلافاصله با واکنش از سوی مقامات بلند پایه از جمله روسای دو قوۀ مجریه و قضائیه، رئیس کل بانک مرکزی و نیز ناظران و تحلیلگران مواجه شد. از اصل گزارش و واکنشها بدان میتوان استنباط کرد که وضعیت وخیمتر از آنست که به نظر میرسید.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75296

وقتی عقل تعطیل می‌شود
از تصویر خمینی در ماه تا مستعان ۱۱۰

https://www.zeitoons.com/75290

رونمایی از «دستگاه ویروس یاب مستعان۱۱۰» از سوی «سردار سلامی» فرمانده سپاه‌ پاسداران، و پوشش خبری آن از سوی رسانه ملی، بازتاب‌‌های فراوان و البته بیشتر طنزی را در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت.
در کنار این واکنش‌های طنز که گاه به تمسخر هم پهلو می‌زد، عده‌ای بطور جدی دچار حیرت و شگفتی از این‌ همه شیرین‌عقلی فرمانده سپاه و صداوسیما شدند.
بخش عمده‌ای از آن‌ها که از این بازی کودکانه دچار حیرت شدند، آن‌هایی هستند که طی ۲۰ سال گذشته از شنیدن خبر اکتشافات و موفقیت‌های علمی ایران، خصوصا در حوزه نظامی دچار غرور دینی و ملی شده و با افتخار آن موفقیت‌ها را تبلیغ می‌کرده‌اند.
خیلی از این‌ها در دسته ارزشی‌ها و اصول‌گرایان افراطی طبقه‌بندی می‌شوند که «عقل» را تعطیل کرده و بیشترین اعتبار را برای «نقل» و روایت قائلند.
در تاریخ پر فراز و نشیب کلام شیعه البته؛ این تقابل عقل و نقل، مربوط به روایت‌هایی است که از زبان معصومین نقل می‌شود و غالب متکلمین شیعه معتقدند کلام معصوم بالاتر از عقل است.
و البته باز هم در تشخیص این‌که کدام کلام، کلام معصوم است و کدام نیست، این دسته، عقل خودشان را مرجع می‌دانند و به تشخیص‌های عقلی دیگران و حتی اجماع عقلی که به درکی متمایز از تشخیص خودشان منجر شده باشد، وقعی نمی‌نهند.
اما در دوره و خصوصا ۲۰ سال اخیر، عده‌ای شیفته نقل‌ و روایت و داستان‌هایی پیدا شده‌اند که تمام روایت‌ها از یا در مورد «علی خامنه‌ای» را دقیق و ناب می‌دانند. اگر حتی آن روایت و نقل‌ها نه تنها با عقل، بلکه با نص کلام ائمه شیعه و از آن بالاتر کلام خدا متناقض باشد.
تعجب این‌ها از برنامه کودک مستعان ۱۱۰ البته قابل توجه است، چه این‌که هم فرمانده سپاه منصوب همین رهبری است و هم رئیس سازمان صداوسیما. این حیرت از این حیث قابل توجه است که بالاخره عده‌ای در میان اینان اندک توجهی به عقل نشان داده و برای نخستین‌باز از یک رسوایی ملی و رسانه‌ای متحیر شدند.
اما تعجب آن‌جاست که سواد اعظم فعالین فضای مجازی غیر اصول‌گرا؛ اعم از برانداز و رفرمیست، این مورد را چنان برجسته‌ کرده‌ و در بوق رسوایی آن دمیده‌اند که انگار این اتفاق برای بار نخست می‌افتد.

۱. فروردین‌ماه سال ۹۰ فیلمی از «محمد سعیدی» امام جمعه قم منتشر شد که در آن وی برخلاف نص صریح کتب آسمانی، کلام شیعه  و برخلاف عقل اعلام می‌کرد که علی خامنه‌ای هنگام خروج از رحم مادر هوشمندانه «یاعلی» گفته و قابله‌ای که در به دنیاآوردن او کمک می‌‌کرده، در جواب گفته است: «علی یارت».
تمامی پاسبانان حریم دین و دینداری در مورد این بدعت رسوا و مضحک سکوت اختیار کردند. بعدا مشخص شد هاشمی رفسنجانی در این مورد به رهبری اعتراض کرده و رهبری در پاسخ گفت است مورد را از خواهرش استعلام، و خواهرش آن‌را تایید کرده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75290

روایت‌هایی از «فاصله اجتماعی» و «اختلاف طبقاتی» در زندان
محکوم به «کرونا»

زیتون ـ شیوانظرآهاری: این روزها یکی از پرتکرارترین توصیه‌های بهداشتی، رعایت فاصله اجتماعی با دیگر افراد در محیط‎های عمومی است و اغلب دولت‎ها نیز برای عمل به این توصیه ناچار شده‌اند ممنوعیت‏ها و محدودیت‌هایی را برای تجمعات انسانی قائل شوند. علاوه بر بسته شدن کافه‌ها، سینماها، استخرها و باشگاه‌های ورزشی که امکان تجمع انسانی در آنها وجود دارد، حتی در خیابان و یا در فروشگاه‏های مواد غذایی هم این محدودیت‌ها اعمال می‎شود. با این‌حال همچنان مکان‏هایی مانند زندان وجود دارند که تراکم انسانی در آن‌ها بالاست و وقتی صحبت از شیوع ویروس به میان می‌آید، بیشترین نگرانی را در میان مدافعان حقوق بشر به‌وجود می‌آورد.

زندان‎ها و وضعیت زندانیان در هماهنگی آشکار با ویروس کرونا قرار دارند. زندگی در زندان با واژه فاصله اجتماعی بیگانه است. در این روزها که ما از نظر جسمی ملزم به رعایت فاصله با یکدیگر هستیم اما در عین‏حال با داشتن امکاناتی مانند اینترنت و تلفن‏های هوشمند و صدها اپلیکیشن ارتباطی قادریم تا پیوندهای اجتماعی‎مان را حفظ کنیم. انا زندانیان نه تنها پیوند اجتماعی‏شان با جامعه قطع است بلکه با احاطه شدن در چهاردیوار زندان، جسم‌شان نیز امکانی برای رعایت فاصله اجتماعی ندارد. جمعیتی انبوه در محیطی محدود که بیماری یک نفر می‌تواند دیگران را دومینو‌وار تحت تاثیر قرار دهد.
....
«ع» از زندانیان سیاسی که در اسفندماه به مرخصی اعزام شده وضعیت زندان را در روزهای ابتدایی اعلام شیوع کرونا در ایران اینطور شرح می‏دهد:«زمانی که من بیرون آمدم ابتدای اعلام رسمی شیوع کرونا بود. هنوز این اپیدمی خیلی گسترده نشده بود. تا روز هفت اسفند حتی ملاقات‌ها هم لغو نشده بود. ما نامه نوشتیم که قرنطینه زندان را در دوران کرونا حداقل چهارده روز کنند، نه مثل الان که دو روزه هست و زندانیان جدید بعد از دو روز قرنطینه در بندها پخش می‌شوند. البته زندان اوین الان ورودی جدید زیادی ندارد، چون بیشتر زندانی‌ها را منتقل کرده‌اند به زندان تهران بزرگ. با این حال همچنان ورودی‌های جدید دو روز قرنطینه دارند و درحالی‏که می‌توانند ناقل بیماری باشند در بندها پخش می‎شوند.»

«م» از زندانیان سیاسی زن که تازگی به مرخصی آمده هم می‏گوید«اعلام کرده بودند که زندان‌ها ورودی جدید نخواهند داشت، اما چند وقت پیش دو نفر را از زندان قرچک به بند سیاسی آوردند و می‌خواستند مستقیم بفرستند توی بند که با اعتراض زندانیان، اول ۱۴ روز قرنطینه شدند و بعد وارد بند شدند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75314

مشکلاتِ «شاد»
از اپلیکیشن رانتی تا دانش‌آموز بی‌تبلت
 
زیتون ـ احسان نادرپور: «تا آخر سال ۹۸ تمامی مدارس ایران هوشمند می‌شوند.» این وعده‌ای بود که تیرماه سال گذشته آذری جهرمی، وزیر ارتباطات داده و در صفحه توییتر خود نوشته بود: «امروز با وزارت آموزش و پرورش یک تفاهم‌نامه زیبا و عملیاتی (نه از آن نوع کاغذبازی‌ها و لفاظی‌ها) امضا کردیم تا «تمامی» مدارس کشور را تا پایان سال هوشمند کنیم. دوست دارم دیگه هیچ دانش‌آموزی به خاطر مسائل مالی یا محرومیت محل زندگی‌اش، از پیشرفت جا نماند. پیش به سوی آینده‌روشن».
در آن زمان البته خبری از کرونا و خانه‌مانی اجباری دانش‌آموزان نبود. اما زیرساخت‌های وعده داده شده وزیر که به پایان سال ۹۸ نرسید با از راه رسیدن کرونا برای ادامه جریان آموزش در ایران حیاتی شد. 
حالا در وضعیتی که زیرساخت‌های وعده شده که مستلزم دسترسی تمام مدارس و در نتیجه مناطق کشور به اینترنت است محقق نشد، کرونا فوریتی جدیدی هم به شرایط بد قبلی افزود. دانش‌آموزان باید از خانه درس بخوانند و این فقط با برنامه‌ریزی دولت برای آموزش آنلاین و دسترسی دانش‌آموزان به اینترنت و سخت‌افزار و نرم‌افزارهای لازم ممکن خواهد شد.
هفته گذشته وزارت آموزش و پرورش با ارسال پیامک سراسری از همه دانش‌آموزان، معلمان و مدیران مدارس خواسته تا اپلیکیشن اندرویدی شاد را برای آموزش آنلاین نصب کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75342

جهتِ اطلاع یک رئیس‌جمهور ازخودراضی
علي اعظم محمدبيگي

تقریبآ در همین ایّام در سه سال پیش؛ یعنی سال ١٣٩۶ بود که در بحبوحه وعده وعیدهای نجومی کاندیداهای ریاست جمهوری، فریب وعده های مدرن حسن روحانی را خوردم. این وعده ها برای من ساده دل چنان فریبنده بود که حتی برای کمک به ایشان در غلبه بر وعده های دیگر کاندیداهای ریاست جمهوری، مقاله ای نوشتم( امکان سنجی وعده دو کاندیدا برای ایجاد اشتغال، ٢٢اردیبهشت ١٣٩۶، وبسایت زیتون). البته، پیش از بیان اصل مطلب، باید بگویم سادگی دل من از این ناشی می شد که گمان می کردم وعده دادن حسن روحانی، چیزی مانند وعده دادن امثال خودم باشد که شب، خواب راحت ندارند؛ به دلیل نگرانی از ناتوانی احتمالی در انجام وعده های داده شده به دیگران.
بگذریم و برسیم به اصل مطلب. در آن ایّام تبلیغات کاندیداهای ریاست جمهوری در ١٣٩۶، چنان به پایبندی حسن روحانی به وعده هایش باورپیداکرده بودم و البته، چنان نگران از احتمال به قدرت رسیدن یکی دو کاندیدای دیگر که با وجود خارج از ایران بودن، به یکی از بستگان تلفن زدم و خواهش کردم که با شناسنامه اش به جای من، به حسن روحانی رآی بدهد- زیرا او قصد نداشت در این انتخابات شرکت کند. اکنون، این مطلب را به این دو دلیل می نویسم: اول، به رئیس جمهور بگویم بسیاربسیار پشیمان هستم از اینکه به او رآی داده ام. دوم و البته، مهمتر از دلیل اول، در دوسه هفته اخیر، رئیس جمهور به بهانه تشریح عملکرد دولت در مقابله با عواقب شیوع کرونا در ایران، این عملکرد را با دیگر کشورها؛ به ویژه در اروپای غربی و آمریکا پیروزمندانه مقایسه می کند. در این مقایسه ها همانطور که از هر سیاستمدار و مقام ریز و درشت ایرانی دیده می شود رئیس جمهوری به عملکرد خودشان نمره عالی می دهد و طرف مقابل، نصیبی ندارد جز نمره مردودی در مقایسه با عملکرد ایران.
چون رئیس جمهور از این مقایسه ها حسابی حظ می برد و با چاشنی لبخند خاص خودشان، آن را بیان می کند به عنوان دومین دلیل نوشتن این مطلب، خواستم امکان یک مقایسه دیگر را به ایشان تذکر دهم و از رئیس جمهور درخواست کنم هنگام مقایسه بعدی، این مقایسه را نیز برای بینندگان و شنوندگان گزارش های عملکرد دولت بازگو کند

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75376

شق‏القمری که «ما» را دو شقه کرده است
صالح طباطبایی

مقدمه
از دیرباز، آیات نخستین سورۀ قمر دربارۀ شکافتن ماه در میان مفسران و متکلمان اسلامی محل بحث بوده است. جمعی بر این رأی رفتند که این آیات از معجزۀ بزرگی که در زمان پیامبر اسلام به وقوع پیوست سخن می‏‌گوید، و برخی نیز این رأی را نپذیرفتند و گفتند که این آیات از معجزه‏ای در عصر پیامبر نمی‏‌گوید، بلکه دربارۀ حوادث قیامت و شکافته‏ شدن آسمان است. این اختلاف با آن‏که در عصر تابعین جلوۀ آشکاری داشت، رفته‏ رفته و با گذشت ایام رنگ باخت و بیش‏تر مفسران اسلامی به رأی نخست گراییدند، چندان‏که کم‏تر مفسری را می‏‌توان یافت که از آن رأی رویگردان شده باشد. رأی غالب چنان چیرگی بی‌‏هماوردی یافت که بسیاری از سرایندگان مسلمان در وصف «شق ‏القمر» شعر سرودند و ادیبان در بیان معجزات پیامبر خاتم مکرر بدان استناد کردند. چنین بود تا آن‏که در روزگار معاصر و زمانۀ پیشرفت‏‌های کیهان‏شناسی بار دیگر این پرسش پیش کشیده شد که آیا به‏ راستی، به گفتۀ قرآن، ماه زمانی شکاف برداشته و از میان دوپاره شده است. مگر می‏شود که چنین شده باشد و هیچ اخترشناس یا اخترگویی که پیوسته چشم بر آسمان می‏‌دوخته چنین پدیده‏ای را گزارش نکرده باشد؟ و اگر حتی یک تن در جهان آن را دیده باشد، مگر ممکن است که از فرط شگفتی فریاد بر نیاورده و آن را به گوش دیگر همشهریانش نرسانده باشد، و از آن پس زبان به زبان نگشته باشد و سرانجام در کتابی یا سندی تاریخی ثبت نشده باشد؟ کار اختلاف چندان بالا گرفت که جمعی دست به دامان مؤسسۀ علوم ماه ناسا شدند و این مؤسسه سرانجام در ۲۰۱۰ به‏صراحت اعلام کرد که «شواهد علمی کنونی هیچ نشان نمی‏دهند که زمانی ماه دو یا چندپاره شده و سپس در زمانی در گذشته به هم برآمده باشد»[۱] از آن پس، مسلمانانی که هم می‌‏خواستند حرمت رأی مفسران بزرگ اسلامی را نگه دارند و هم به رویاروی علم نوین برنخیزند، دو راه پیش روی خود دیدند: جمعی رضا دادند که ماه دوپاره نشده، بلکه به اعجاز (یا بگوییم به چشم‏بندی) الهی (یا حتی به واسطۀ نوعی ماه‏ گرفتگی) به نظر مردم عصر پیامبر چنین آمده که ماه دوپاره شده است، و جمعی گفتند که هنوز علم نوین به آن جایگاهی نرسیده است که اثر دوپاره‏ شدن ماه را بر آن بیابد و باید منتظر ماند تا روزی حجتی بر درستی این مدعا بیاورد. اما یک راه دیگر آن است که دست از این همه قیل و قال بشوییم و یک‏بار دیگر به آیات نخستین سورۀ قمر نظر کنیم، ولی این‏بار بی‌‏پیش‏داوری و فارغ از رأی این و آن. در نوشتاری که در پی می‏آید کوشیده‏ایم چنین کنیم.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75354

نگاهی به گذشته و آینده بازوی اقتصادی صندوق تأمين اجتماعی
آیا «بمبِ شستا» در بورس خنثی شد؟

زیتون ـ جلیل فقیهی: در حالی که اکثر بازارهای مالی دنیا تحت تاثیر ویروس کرونا قرار گرفته و پیش‌بینی می‌شود سال سختی پیش‌روی تمام اقتصادهای دنیا باشد، با این حال بازار بورس ایران مسیر متفاوتی را طی می‌کند. بورس تهران که سال پر حرارتی را پشت سرگذاشته بود و حتی تعطیلی‌های سراسری هم نتوانسته بود جلوی رشد خیره‌کننده‌اش را بگیرد، هفته گذشته شاهد رکوردشکنی‌های جدیدتری نیز بود.

بر این اساس، با عرضه اولیه ۱۰ درصد از سهام بزرگترین هولدینگ اقتصادی کشور بازدهی بورس اوراق بهادار تهران تنها با گذشت یک ماه از ابتدای سال جاری به ۲۶ درصد رسید. در این عرضه اولیه، ۸ میلیارد «سهم» شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) در سقف قیمتی هر سهم ۸۶۰ تومان به سهامداران واگذار شد. بیش از ۸۰ درصد از مجموع این سهم‌ها به سهامداران خرد واگذار شد و مابقی به صندوق‌های سرمایه‌گذاری اختصاص یافت. بنابراین، شستا توانست در مجموع حدود ۷ هزار میلیارد تومان از بورس تامین مالی انجام دهد. یکی دیگر از نکات قابل‌توجه، مشارکت خیره‌کننده بیش از دو میلیون نفر در این عرضه اولیه بود.
....
بورسی شدن شستا؛ موافقان و مخالفان
به نوشته روزنامه دولتی ایران، با واگذاری ۱۰ درصد از سهام در بورس «شفافیت به بزرگترین هولدینگ اقتصادی کشور راه یافت. تا پیش از این بسیاری از کارشناسان، شستا را حیاط خلوت دولت‌ها می‌دانستند، اما با اقدام دولت این بخش از اقتصاد ایران زیر نورافکن‌های پرنور بازار سرمایه قرار گرفت». البته بعید است همه موافقان به اندازه روزنامه دولت خوش‌بین و ذوق‌زده باشند، با این حال، شفافیت می‌تواند یکی از محتمل‌ترین دستاوردهای عرضه سهام در بازار بورس باشد.

مضاف بر این، واقعیت این است که شستا مالکیت عمومی دارد و در نتیجه ممکن است انگیزه زیادی برای ایفای نقش مثبت خود به‌عنوان محرک اقتصادی نداشته باشند. به بیان دیگر، چندن دور از تصور نیست که در چنین مجموعه‌ای، گوش‌به‌فرمانی مدیران بر توانمندی آنها و سود‌دهی شرکت ترجیح داده شود. خصوصی‌سازی و مطالبه عمومی سهام‌داران می‌تواند به افزایش کارآمدی و پاسخگوتر شدن مدیران به صاحبان سهام بیانجامد.
از طرف دیگر،‌ منتقدان بر این نکته تاکید می‌کنند که این خصوصی‌سازی در عمل به اهداف مورد نظر نمی‌انجامد. در واقع ایراد اصلی این است که عرضه سهام شستا (به عنوان شرکت مادر و سرِ هرم مجموعه) در عمل تنها یک لایه به شرکت‌های بورسی این هرم اضافه می کند در حالی که اختیار انتخاب مدیران را به سهام‌داران نمی‌دهد.
داستان به این قرار است: شستا به عنوان شرکت مادر، صاحب شرکت‌ها و هولدینگ‌های بی‌شماری است که همه آنها زیرمجموعه شستا هستند. با واگذاری ۱۰ درصد از شرکت مادر (شستا)، در عمل صاحبان سهام نمی‌توانند نقشی در انتخاب مدیریت مجموعه شستا داشته باشند. چرا که هنوز ۹۰ درصد سهم شستا در دست سازمان تامین اجتماعی است و واگذاری ۱۰ درصد از سهام شرکت خللی در قدرت اعمال مدیریت شستا وارد نمی‌کند. اما اگر به جای واگذاری حدود ۷ هزار میلیارد تومان -که ۱۰ درصد از کل شستا بود- یک یا چند تا از شرکت‌های زیرمجموعه شستا به ارزش همان ۷ هزار میلیارد تومان به فروش می‌رسید،‌ در آن صورت صاحبان سهام می‌توانستند در انتخاب مدیریت شرکت‌ها نیز سهیم باشند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75358

دفن جوجه‌های یک روزه؛ حیوان‌آزاری یا «امری طبیعی»

زیتون ـ یلدا امیری: وسط پارک ایستاده بود و فریاد می زد؛ بچه‌ها، بچه‌ها. در چشم بر هم زدنی ۲۰-۳۰ گربه دورش جمع شدند، در سطلش را برداشت و شروع کرد برای گربه‌ها غذا ریختن؛ دل و جگر مرغ. جلو رفتم و خسته نباشیدی گفتم، زن مسنی بود که خستگی از صورتش می‌بارید انگار بار مراقبت از آن همه گربه خسته‌اش کرده بود. می گفت قبلا توی این پارک ۷۰ گربه بوده شهرداری آمد و سم ریخت حالا همین ۳۰ تا مانده‌اند جنازه هاشون هنوز گوشه و کنار پارک هست. سطل دل و جگر که خالی شد خداحافظی کرد، راه رفتنش هم خسته بود.

سرنوشت گربه‌های این پارک شباهت زیادی به سگ‌هایی دارد که در حومه شهرها هرازگاهی خبر قتل عام آنها توسط نهادهای مختلف منتشر می‌شود.
قصه رفتار با حیوانات وحشی، دام و پرندگانی که به مصرف خوراکی می‌رسند، حیوانات شهری و خانگی در ایران قصه‌ای پر از خشونت و غصه است. از رفتار نهادهای مسئول گرفته تا حیوان آزارانی که راهی برای مجازات آنها وجود ندارد.

دفن کردن جوجه‌های زنده
این روزها فیلم‌هایی از زنده به گور کردن تعداد زیادی جوجه منتشر شده است. گفته شده که همگی این جوجه‌ها خروس هستند و تنها یک روز عمر دارند و به جوجه یک‌روزه معروف‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75392

بلاتکلیفی فعالان طب‌ اسلامی
بازداشت به‌خاطر ادرار شتر

زیتون– مهدی سبیلی٬ حکیم طب اسلامی که مدعی شده بود راه درمان بیماری کرونا «نوشیدن ادرار شتر» است٬ امروز (چهارشنبه) بازداشت شد.
مهدی سبیلی،‌ مدیر انجمن موسوم به «علمی آموزشی طب‌الصادق»، روز یکشنبه اول اردیبهشت ماه با انتشار ویدیویی در یک اصطبل نگهداری شتر اقدام به نوشیدن ادرار این حیوان در مقابل دوربین کرده و از مردم خواسته بود برای درمان و مقاومت برابر کرونا آن را به صورت «گرم و تازه» بنوشند.
مهدی سبیلی اولین مروج طب اسلامی نیست که به دلیل ترویج ایده‌های این نوع از «طب» بازداشت می‌شود.

بازداشت مروجان طب سنتی
پیش از مهدی سبیلی٬ مرتضی کهنسال به دلیلی مشابه بازداشت شده بود. او اهل لنگرود و یکی از شاگردان مکتب طب اسلامی است.
مرتضی کهنسال یکی از شاگردان عباس تبریزیان، بود که با انگشت به دهان و دماغ مبتلایان کرونا «عطر پیامبر» می‌مالید تا شفا یابند.
پیش از آن طاهره چنگیز٬ رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان٬ درباره عیادت و ملاقات بدون تجهیزات با بیماران کرونا هشدار داده بود. دکتر طاهره چنگیز گفته بود اگر در این صورت کسی مبتلا نشد در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان را می‌بندد و استعفا می‌دهد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75411

ترامپِ خارج، ترامپِ داخل
کیوان صمیمی

زیتون– در وضعیتی که جریان‌ها و گفتمان‌‌های سیاسی ایرانِ امروز  در بن‌بست به سر می‌برند و راهکاری برای خروج از بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی امروز ایران به‌چشم نمی‌خورد؛ کیوان صمیمی، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی با سابقه، چاره‌ی کار را جنبش‌های اجتماعی می‌داند و به تقویت زیرساخت‌های آن نظر دارد. در تداوم تلاش‌های این روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی سابق سیاسی، برای پی‌ریزی حرکت‌های مردمی، کوتاه‌نوشت‌هایش از این پس در زیتون و در ستونی هفتگی با عنوان «صمیمانه با جنبش‌های اجتماعی» منتشر خواهد شد. نخستین یادداشت از این مجموعه در ادامه می‌آید.
   ***

ترامپِ داخل، ترامپِ خارج
همکاریِ حساب‌شده‌ای برای سقوط حکومت، درجریان است. نئوکان‌ها و نئولیبرال‌های امریکایی که بخشِ افراطی و پوپولیست حزب جمهوری‌خواه هستند «فشار از خارج» را برعهده دارند. نئواصولگرایان ایرانی هم، بخشِ افراطی جریان راست داخل هستند که اکثریت مجلس آینده را هم تصرف کرده‌اند.
سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل و امریکا، سال‌هاست مهره‌هایی مقدس‌نما را پرورش داده‌اند که مشی اختناق را به مقامات مستعد تزریق کنند. مستعدینِ برقراریِ استبداد، ریشه‌ی وابستگیِ اکثریتشان «زر» و «زور» است و ریشه‌ی وابستگی اقلیتشان هم «تزویر». (یا همان توهّم ایدئولوژیک).
«فشار از داخل» برعهده‌ی مهره‌های مقدس‌نماست که بعضی‌شان لو رفته‌ و زندانی‌اند و چند نفری هم اعدام شدند و بقیه هم کماکان مشغول تاثیرگذاریِ نامحسوس بر مستعدین. ترامپیان خارج و داخل درحال انجام‌دادن اقداماتی هستند که به سقوط این حکومت و ایجاد یک حکومت ترامپی ختم شود.
چه حکومت سقوط کند یا نکند، راه نجات ما دنبال‌کردن پروسه‌ی دموکراتیزاسیون است ولی چگونه؟ از طریق جنبش اجتماعی.
اگر در جمع‌هایی حتی دوسه نفره، حضوراً تهیدستان را به‌هر شکل که می‌توانیم یاری رسانیم و ارتباط را ادامه دهیم، زیرساخت‌های جنبش خشونت‌پرهیز اجتماعی‌ را هم فراهم کرده‌ایم.
فقط و فقط جنبش مردمی‌ست که به دموکراسی پایدار منجر می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75421

جنبش‌های اجتماعی و جامعه ایرانی
علیرضا کفایی

https://www.zeitoons.com/75468

آقای کیوان صمیمی، فعال سیاسی و نظریه‌پرداز، راهی را برای رسیدن به دموکراسی پایدار بر پایه جنبش‌های مردمی پیشنهاد داده‌اند و در اولین کوتاه نوشتی که در سایت زیتون منشر شده و قرار است در ستون هفتگی زیتون با عنوان «صمیمانه با جنبش‌های اجتماعی» ادامه یابد، به‌طور مختصر با موضوعی چالشی تحت عنوان «ترامپ خارج، ترامپ داخل» آغاز کرده‌اند.
مفروض سایت زیتون بر بن بست جریانها و گفتمان های سیاسی ایران امروز است و هنوز مشخص نیست که آیا آقای صمیمی نیز بر این باور باشند؛ باید منتظر ادامه یادداشتهای وی بود تا قطعیت نظر ایشان مشخص گردد، اما نوشته اولیه که مقدمه و یا مدخلی برای ورود به بحث است از همان ابتدا و با عطف به موضوع آن نقش برخی جریانهای داخلی و خارجی را نادیده انگاشته، تمرکز وی بر نئوکانها و نئولیبرالهای آمریکایی و نئو اصولگرایان داخلی است، تاثیرگذاری روشنفکران و اندیشمندان خارج و داخل و برخی جریانهای سیاسی موافق و یا مخالف را نیز لحاظ نکرده اند، در پی ریزی حرکتهای مردمی می بایست همه فاکتورها را در نظر آورد.
در نظریه ارائه شده تلویحاً اصلاحات سیاسی و اجتماعی و دیدگاه توسعه و احزاب و مواجهه مردم با جریانات سیاسی خصوصا در دهه اخیر نادیده انگاشته شده است، جنبش هایی مانند جنبش سبز و یا جنبش دانشجویی که همچنان در سرکوب و سانسور شدید هستند و با این حال اثرگذاری خود را از دست نداده اند و در موقعیتها و فرصتهایی که هر حرکت مردمی پدید می آورد نقش پررنگی دارند؛ لذا از همان ابتدا نظریه آقای صمیمی با خطا مواجه است، بر همه اینها باید افزود که اتکای یک نظریه بر مفروضاتی که نقش ایدئولوژی و مذهب را در جامعه ایی دین باور گرچه با اشکالات و خرافات بسیار مواجه است نادیده گرفتن و از تاثیر گذاری اقلیتی تندرو که به زعم آقای صمیمی برخی از آنها به مجلس راه یافته اند سخن راندن خطای دوم است.
خطای سوم تحلیل بر مبنای نفوذ سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل و آمریکاست و البته نمی توان منکر آن شد ولی عام تلقی کردن آن فرض اشتباهی است که نه تنها نظریه را مخدوش بلکه آشفتگی و بدبینی در میان توده ها ایجاد می کند و راه هر جنبش اجتماعی را مسدود و مردم را گریزان و به نوعی هرج و مرج را موجب میشود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75468

بازی سپاه پاسداران با ایران

بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین دشمن بشریت و حیات و سیاست و اقتصاد و … در شرایط حاضر «کرونا» است.
در این شرایط بحرانی که‌ همه‌گیری ویروس کرونا، نه تنها سیاست‌مداران، که جهان پزشکی را هم گیج کرده است، بدیهی است که آدم و دولت عاقل با سیاست‌ورزی، محافظه‌کاری و احتیاط، حواس دشمنان سابق‌اش را به جایی دیگر مشغول، و همه توش و توان و حواسش را جمع دفع این خطر و دشمن کند.
لجبازترین دولت‌ها هم در شرایط فعلی دست از لجبازی برداشته و رفتاری عقلانی با محافظه‌کاری شدید در برابر دشمنان و در تعامل با دوستان پیشه ساخته‌اند.
زیان‌‌های وحشتناک اقتصادی ناشی از زمین‌گیرشدن مشاغل از یک‌طرف و افزایش هزینه‌های مقابله به همه‌گیری ویروس کرونا از طرف دیگر، دولت‌ها و افراد را محکوم و مجبور به رعایت نهایت صرفه‌جویی و رفتار اقتصادی کرده‌است.
هرگونه هزینه‌های فانتزی و تجملاتی از طرف دولت‌ها و افراد در شرایط حاضر حذف شده تا جایی که مناسک و برنامه‌های ویژه دفن اموات و برگزاری مراسم‌های ترحیم آن، حذف و آیین‌های تشییع جنازه با حضور کمترین افراد برگزار می‌شود.
مناسک مذهبی و اماکن مذهبی معتبر ادیان بزرگ از جمله حج ابراهیمی و اجتماع در خانه کعبه که متعلق به مسلمانان جهان است و همچنین اجتماع در کلیسا‌ها و برنامه‌های مخصوص واتیکان نیز تعطیل شده است.
بر این سیاهه بسیار می‌توان افزود که سایه سیاه کرونا چه بر سر دنیا آورده و دوراندیشان جهان، چه تمهیداتی را اندیشیده و چه وسواس و ظرافتی را برای مهار بیماری و عبور ایمن از این مرحله سرلوحه رفتار‌های خود قرار داده‌اند.
می‌شود به عینه دید که عقلای دنیا اکنون به این حس مشترک رسیده‌اند که دنیا حکم یک کشتی را دارد که سوراخ‌کردن هر نقطه از آن، به غرق‌شدن همه آن می‌انجامد، بنابراین مسالمت‌جویی، ترک مخاصمه، حفظ آرامش و فاکتورهایی از این دست در رفتار عقلای جهان حرف نخست را می‌زند.
در چنین شرایطی فقط دیوانه‌ها به دنبال ماجراجویی و زنده‌کردن خصومت‌های دیرین و تنش و التهاب می‌روند. تنش و التهابی که به سادگی می‌‌تواند زنگیان مست را مسلح به تیغی کند که کمترین نتیجه رفتارشان سوراخ‌کردن «کشتی انسانیت» و غرق‌شدن همه انسان‌ها و البته نخست؛ آن‌ها که در کناره‌های فقر و سیاه‌بختی نشسته‌اند و نهایتا هم تخته‌پاره‌ای نصیب‌شان نمی‌شود، باشد.


https://www.zeitoons.com/75464

بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند
عبدالکریم سروش

https://www.zeitoons.com/75472

به دنبال مصاحبه اخیر صاحب این قلم در باب اپیدمی کرونا و کارکرد دین و خدا ( زیتون.فروردین ۱۳۹۹) چند تن از عالمان و عامیان قدم به میدان نقد و جرح نهادند و در دفاع از ساحت روحانیت و دیانت، سخنان نرم و درشت فراوان گفتند و نگارنده را به اصناف نکوهش فرو کوفتند. در این تیرباران بلا:

می‌شنیدم فحش و خر می‌راندم / رَبِّ یسِّر زیر لب می‌خواندم
هر زمان می‌گفتم از سوز درون / إهدِ قومی اِنَّهُم لایَعلَمون

و ابن فارض‌وار، زنهارگویان با خود می‌خواندم: «اَنا القَتیل بِلا اِثمٍ وَ لاحَرَج»! پس به حکم خرد و انصاف واجب آمد تا نقدها را پاسخ گویم و ظلمت شبهات را به نور تبیین طهارت کنم. سخنان من هیچ‌جا و هیچ‌گاه، نه خصمانه است و نه ویران‌گرانه، بل همه‌‌جا حبیبانه  و طبیبانه و نیک‌خواهانه است؛ و البته:

باغبانم شاخ تر می‌پرورم / شاخ‌های خشک را هم می‌بُرم

شفقت بر خلق و بر دین ایجاب می‌کند تا روشنفکران دینی با خرافات درآویزند و خرافه‌گستران را ملامت و شماتت کنند و سخت‌گیرانه دست ردّ بر سینه نامحرمان و دین‌فروشان بزنند و خلق را از راهزنی‌های مقدّس‌نمایانه و عوام‌فریبانه آنان برحذر دارند. نیک پیداست که درآویختن با خرافات ستبر کهن، هزینه بسیار دارد، علی‌الخصوص آنجا که جامه دین بر خود بپوشد و چهره مظلوم تقدّس به خود بگیرد. امروز که عرضیات دین جا را بر ذاتیات آن تنگ کرده ، فروع از اصول سَبَق برده و مستحبّات و سنن برتر از واجبات نشسته، و مدّاحْ پایْ در نعلینِ عالِمِ دین کرده، و امامت حاجبِ نبوّت شده و فقه فرسوده بی‌اخلاق  و بی‌حقوق، فربه‌تر از تفسیر و کلام شده و انبان واعظانِ تهیدست، آکنده از جهل مقدّس گشته، و خرافات و روایات دروغین و افسانه‌ها و افسون‌های خردستیز، همه جا شاهد بازاری شده و دیانت در خدمت حکومت درآمده و حوزه فقهیّه، استقلال و استغنای خود را درباخته و بنگاه بانگ و رنگ به نشر یاوه‌ ‌های جاهلان همّت‌گماشته، بارض عالمُها مُلجَم و جاهلها مُکرّم، البته دم زدن از دینداری معرفت‌اندیش، که سر سوزنی با آن احوال و اوضاع سر آشتی ندارد، غلتیدن در خون خویشتن است و لذا جای عجب نیست که کاسبان و حامیان نظم موجود،‌ به ستیزه برخیزند و ناصحان و ناقدان نیک‌خواه را به تیر ملامت و ملعنت بدوزند و حتی نام کسروی را در میان آورند و برق شمشیر تهدید و تکفیر را نشان‌شان دهند تا مگر واپس بنشینند و خموشی بگزینند. زمانه غریبی است. روحانیت تا ابد باید شرمنده باشد که پنجه در خون کسروی کرده است. او هر که بود و هر چه گفت مستحق قتل و قاتلش مستحق تجلیل نبود، حالا به جای توبه و تراجع، سرنوشت او را مفتخرانه به رخ دیگران می‌کشند و در خیال بیمار خود، کسروی‌های دیگر می‌تراشند و می‌‌کُشند!
گفته بودم پاره‌هایی از مفاتیح‌الجنان شیخ عباس قمی معیوب و مشکوک است (که البته و بی‌شک چنین است). روحانی نامهربانی در جواب من نوشته که بلی کسروی هم مفاتیح‌سوزی کرد (که یعنی به عاقبت کار خویش بیندیش!). آیا اینست جواب یک نقد ناصحانه؟ آیا دفاع از زیارت‌نامه مفاتیح‌الجنان، که نه از اصول دین است و نه از فروع  آن، آن‌قدر مهم است که قطعه‌ای ننگین از تاریخ روحانیت با‌ز‌آفرینی و نظیره‌سازی شود؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75472

غیبت خدا ممکن است
پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با یاسر میردامادی

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، در یک لحظه به سلاحی در دست مخالفان تبدیل شد و در رسانه‌های اجتماعی، بی‌پرواتر از همیشه، اعتقادات مومنان به چالش کشیده و گاه به سخره گرفته شد.

قم قرنطینه نشد و کار از هر سو بالا گرفت. زخم کهنه‌ی نقش روحانیت شیعه و مسئولیت و جایگاه دینی و سیاسی آن‌ها در حکومت هم سر باز کرد و کرونا پرچم‌دار سکولاریزم شیعی شد. کم‌کم پای خدا و مسئله «شر» هم به‌میان آمد و  دیگر این بیماری مرگ‌بار به چالشی برای زیست مومنانه نیز تبدیل شد، آن‌هم در شرایط و لحظاتی که مردم، بیماران و بازماندگان و مصیبت‌دیدگان بیش از همیشه به جایگاه  و کارکرد معنوی دین برای تسکین و پناه و امید نیازمند بودند.

روحانیت و منادیان دین‌داری سنتی برای این وضعیت و این سوالات پاسخ‌هایی کهنه، تکراری و غالبا کلیشه‌ای دارند و این پاسخ‌ها کمتر کسی را جز خود آنان قانع می‌کند، دست‌کم می‌توان گفت دستگاه دین سنتی، هاضمه‌ی جذب سوالات و انتقادات نسل جدید در این روزهای پر درد را ندارد. لذا ما در «زیتون» برای مواجهه با این سوالات به سراغ روشنفکران و نواندیشان دینی می‌رویم؛ نحله‌ای که دهه‌هاست تلاش می‌کند خوانش جدیدی از دین و مسائل دینی به‌دست دهد و به زعم خود برای سوالات جدید پاسخ‌های نو دارد و درصدد آشتی دادن دین و دنیاست.

سومین فرد از نحله‌ی نواندیشی دینی که پرسش‌هایمان را با او در میان گذاشتیم، یاسر میردامادی است. مصاحبه با آقای میردامادی، کتبی انجام شد و دو هفته به طول انجامید. هر بار تنها یکی-دو سوال را برایش فرستادم و به‌همین‌خاطر گفت‌وگو در حد امکان چالشی و زنده به‌انجام رسید. گشودگی و دقت و حوصله‌ و اقتصادِ کلمات نزد دکتر میردامادی فرصت ورود به جزئیات بیشتری را در مسئله‌ی شر فراهم کرد. اما هیچ سوال و جوابی را تا بی‌نهایت نمی‌توان ادامه داد و لاجرم  گاهی محور گفتگو را به آرامی تغییر می‌دادم؛ هرچند هیچ‌گاه احساس خستگی نکرد و گلایه‌ای از او نشنیدم و به کش‌دادن‌ها اعتراضی نکرد. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.


https://www.zeitoons.com/75479

بحران کرونا و ضرورت بازگشت به علوم انسانی
احسان ابراهیمی
 
– صف‌های طولانی مردمان در آمریکا برای خرید اسلحه و فشنگ؛
درگیریهای ساکنان شهرهای شمالی ایران با مسافران غیر بومی در مبادی ورودی شهرها و آتش زدن بیمارستان در یکی از شهرهای جنوبی ایران؛
– اسلحه کشی مشتریان یک فروشگاه معروف در کانادا بر سر دستمال توآلت؛
– فرار پرستارها و کادرهای پزشکی از بیمارستانها و خانه های سالمندان؛
– خبرهای متعدد از سرقت  و توقیف ماسک حتی از سوی کشورها؛
– حمله سیاست‌مداران به هم در سطح بین المللی و ملی؛
– دو قطبی در جوامع بر سر ادامه یا توقف قرنطینه ها و …
مثال‌هایی ازین دست، از شکاف‌هت و نقارهایی که ویروس عجیب کرونا در آغازین روزهای سال ۲۰۲۰ میلادی باعث شد یا نمایان ساخت، تأییدی است بر نکته کانونی این نوشته که همانا عبارت است از «ضرورت بازگشت و سیادت علوم انسانی».
به‌نظر نویسنده، ملاک و سنجش برتری یک حکومت و ملت، به میزان تولیدات علوم انسانی (هنر را زیرمجموعه علوم انسانی لحاظ کرده‌ام) است. به دیگر سخن، هر ملتی تعداد بیشتری هنرمند، نویسنده، موسیقیدان، رمان‌نویس، متفکر و فیلسوف به دنیا عرضه کرده باشد، محترم‌تر و البته پیشرفته‌تر است و نه صرفاً میزان بودجه نظامی، مصرف‌گرایی، توریست، تولیدات صنعتی و ازین دست امور.
در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکا، دانشکده‌های علوم انسانی با مشکلات عدیده مالی و بودجه‌های دولتی و شخصی روبرو هستند در حالی‌که در دانشکده‌های فنی، علوم ارتباطات، نظامی و هسته‌ای روز به روز بر وسعت و بودجه و پروژه‌هایشان و … افزوده می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75507

حاشیه‌های بی‌پایان یک خواننده جنجالی
«حرمسرای» تتلو کار دستش داد

زیتون ـ احسان نادرپور: صفحه اینستاگرام امیرحسین مقصودلو، معروف به امیر تتلو برای چهارمین بار بسته شد. امیر تتلو، خواننده سبک رپ و R&B فارسی خواسته یا ناخواسته هر چند وقت یکبار با کاری حاشیه‌ساز می‌شود و برای خودش مخالفین و البته هوادارنی جدید دست و پا می‌کند. این بار دلیل «خبر» شدن امیر تتلو خواست او از هوادارانش برای معرفی دخترهای ۱۵ تا ۲۰ ساله به او برای برقراری رابطه جنسی و اجابت بعضی از این هواداران بود.

امیر تتلو دوسال پیش، پس از ناامیدی از دریافت مجوز آلبوم و کنسرت در ایران، سرانجام تصمیم گرفت تا برای بار دوم مهاجرت کند و پس از گذراندن مدتی در دبی و گرجستان، پس از کنسرت استانبول در همان شهر ماند. این بار اما به علت موضعگیری‌های سیاسی تند و همچنین عوض شدن ادبیات حاکم بر آهنگ‌هایش و استفاده بی‌پروا از الفاظ رکیک، بعید به نظر می‌رسد امکان بازگشت به ایران را داشته باشد.
امیر حسین مقصدلو هم به دلیل حاشیه‌های اینستاگرامی و حوزه کاری‌اش و هم به دلیل چرخش‌های فراوان در مواضع سیاسی، از همراهی با ابراهیم رییسی در کمپین انتخاباتی‌اش تا فحش و ناسزا به سران نظام بعد از خروج از ایران، همواره خبرساز بوده است.
این بار اما گروهی از خبرنگاران، فعالان حوزه زنان و وکلای ایرانی و ترک درصددند بر سر اتهام کودک‌آزاری و ارتباط جنسی با کودکان زیر سن قانونی، او را به دادگاه بکشانند.

حرمسرای تتلو و تتلیتی‌ها
درخواست تتلو از هوادارانش (که آنها را تتلیتی می‌خواند) برای معرفی دخترانی که تمایل به برقراری رابطه جنسی با او دارند، اتفاق تازه‌ای نیست. او تقریبا هر شب در استوری‌هایش در اینستاگرام درخواست می‌کرد که دختری جدید یا به اصطلاح او «نیو فیس» برایش معرفی کنند. تتلو برای اینکار یک نفر را هم مسئول انتخاب «نیو فیس»‌ها کرده تا دختران طرفدار تتلو با پیام دادن به او و رد شدن از فیلتر «مسئول حرمسرا» به «حرم» تتلو برسند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75526

«سروش»ِ بی‌پناهان کجاست؟
نقد پاسخ‌ معرفتی به بحران اجتماعی

آرمان ذاکری

(به بهانه نقد دکتر سروش و مباحث طرح شده پیرامون خرافات‌گراییِ عوام در ایام کرونا)

۱– ویروس کرونا به بحث درباره باورهای خرافی مردم دامن زده است. برداشت‌های سازگار با علم از دین در برابر برداشت‌های علم‌ستیز قرار گرفته‌اند. بحث از نسبت علم و دین رونق دوباره یافته است. تا جایی که برخی از اثرات الهیاتی بحران کرونا سخن گفته‌اند. جماعت بزرگی از روشنفکران و سیاسیون و دانشگاهیان، این روزها به خرافه‌گرایی حمله کرده‌اند. حتی عده‌ای به دلیل ترویج خرافات بازداشت شده‌اند. بحث از ترویج عقاید نادرست و مبارزه با آن این روزها سکه روز است. مصاحبه دکتر سروش با عنوان «خدا به هر دردی نمی‌خورد» منتشر شده در ۲۹ اسفند ۹۸ و یادداشت «بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند» در تاریخ  پنجم اردیبهشت ۹۹، در همین رابطه آخرین جدل‌های او، عمدتا با روحانیت‌اند که در سایت زیتون منتشر شده‌اند. آن مصاحبه و این یادداشت بازنمای وجوه مهمی از نزاعی‌اند که به نظر می‌رسد اگرچه به وجوه سیاسی، الهیاتی و معرفتی آن تا حد زیادی پرداخته شده، اما به وجه اجتماعی آن توجه کمتری شده است.
۲– نسبت دادن خرافه و اوهام به باورهای مردم پدیده جدیدی نیست. سالیان طولانی است که طیف‌های مختلف علما و روشنفکران مردم را متهم به پیروی از خرافات و انحراف از دین و بدعت‌گذاری می‌کنند. از قضا در متهم دانستن عوام به پیروی از خرافات و انحرافات و بدعت‌ها، روحانیون و روشنفکران با یکدیگر هم‌سو بوده‌اند. هر یک از منظر خود هشدار داده است «دین خدا» یا «حیات اجتماعی» قربانی «انحرافات» و «خرافات» و «بدعت‌هایی» شده است. آنها همگی فکر می‌کنند چون «معرفت» از جای درستی گرفته نمی‌شود، خرافات و انحراف سر بر می‌آورد. از نظر آنها راه اخلاقی‌شدن جامعه، اصلاح معرفت مردم است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75498

در نکوداشت دوست با فضیلت زنده یاد مهدی تقوایی
حسن یوسفی اشکوری

من با نام مهدی تقوایی از اوان انقلاب آشنا شدم. او از اعضای سازمان مجاهدین خلق و از مبارزان قدیم بود و سالیانی نیز در رژیم پادشاهی زندان را تجربه کرده بود. در سال‌های نخست پس از انقلاب، در دورانی که هنوز سازمان در داخل فعالیت می کرد، کم و بیش نام او در کنار چهره‌های شاخص این سازمان مطرح بوده و شناخته شده بود.

اما پس از حوادث و تحولات سال شصت و به ویژه پس از انتقال فعالیت های اصلی سازمان به خارج از کشور، دیگر نام و فعالیت های اغلب اعضای سازمان مجاهدین در افواه عمومی در ایران مطرح نبود و البته با توجه به مجموعه شرایط و فضای پر اختناق دهه شصت این فراموشی طبیعی بود. ماجرای همکاری های گسترده رجوی و سازمان با عراق در داخل آن کشور بر علیه ایران در دوران جنگ و نیز ازدواج جنجالی مسعود رجوی با خانم مریم عضدانلو (همسر سابق مهدی ابریشمچی) بر بی اعتباری سازمان در داخل و طبعا فراموشی فعالان قدیم آن جریان در داخل میهن افزود.
اما آشنایی من با زنده یاد تقوایی در دوازده سال اخیر در خارج از کشور بوده است. فکر می کنم در سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹) بود که ایمیلی برای من آمد با نام «فرهاد مهدوی» و از من خواسته بود کتاب «محمد پیامبری برای زمان» اثر خانم کارن آرمسترانگ، که به وسیله ایشان به پارسی برگردانده شده بود، را معرفی کنم. در آن زمان نه نویسنده را می شناختم و نه مترجم را از این رو پاسخ دادم کتاب را ندیده و نخوانده ام تا بتوانم چیزی بنویسم. آدرس خواستند و دادم و چندی بعد کتاب از طریق پست به دستم رسید. در آن زمان من در ایتالیا بودم.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75582

برجام جدید؛ آیا در جبهه غرب خبری هست؟

زیتون ـ یلدا امیری: قرار بود عمر توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی با غرب حداقل ۱۵ سال باشد اما کمتر سه سال پس از توافق، آمریکا از برجام خارج شد و اکنون ۵ سال و نیم پس از این توافق، کشورهای اروپایی هر کدام ساز مخالفی می‌زنند یکی از توافقی جدید سخن می‌گوید و دیگری از فعال‌سازی مکانیسم ماشه.
نوربرت روتگن، رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان آلمان خواستار انجام شدن یک توافق جدید با ایران شده است. او در گفت‌وگو با شبکه آلمانی ولت، درباره توافق هسته‌ای ایران گفت که هدف توافق هسته‌ای این بود که از توان ایران در زمینه تسلیحات هسته‌ای جلوگیری کند. با خروج آمریکا از آن، اکنون دوباره ایران ایجاد تهدید می‌کند. منظور او از تهدید ایران خروج جمهوری اسلامی از تعهداتش است.

روتگن گفت: بنابراین، ضرورت دارد که توافقی جدید و گسترده‌تری انجام شود که مسائل ثبات منطقه‌ای را هم در بر بگیرد.

طرح توافق ترامپ
پیش از آنکه آلمانی‌های مستقل از توافق جدید سخن بگویند، بریتانیایی‌های همسو با آمریکا بارها از آن سخن گفته بودند.
جیمز کلورولی معاون وزیر خارجه انگلیس در ۶ فروردین امسال در نامه‌ای به کمیته روابط بین‌الملل مجلس اعیان نوشت که انگلیس مایل است با طرف‌های باقی‌مانده در برجام راهی دیپلماتیک برای حرکت رو به جلو پیدا کند. با این حال از طرح مذاکرات آمریکا و ایران برای رسیدن به توافق جدید و طولانی‌تر حمایت می‌کند در کنار فعالیت‌های هسته‌ای ایران، یک توافق جامع لازم است که طیفی از مسائل مختلف شامل اقدامات بی‌ثبات کننده ایران در منطقه را شامل شود.
بوریس جانسون نخست‌وزیر انگلیس نیز ۲۴ دی‌ماه ۱۳۹۸ از لفظ توافق ترامپ استفاده کرد و گفت: بهتر است با همکاری یکدیگر، توافق با ترامپ را جایگزین برجام کنیم. او در گفت و گو با شبکه بی‌بی‌سی گفت که برجام مانع تلاش ایران برای دستیابی به سلاح شده و اگر بخواهیم از شر برجام خلاص شویم به یک جایگزین نیاز داریم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75575

لازمه‌ی فمینیست‌بودن: ضدیت با جنگ و بی‌عدالتی یا نزدودنِ موی بدن؟
سپیده جدیری

پایان یافتن جنگ ویتنام در دهه‌ی ۱۹۷۰ در حکم یک پیروزی بزرگ و تاریخی برای فعالان ضدجنگ بود، چرا که اگر فشارهای آنان نبود، این جنگِ بیست ساله‌ی نابرابر سر تمام شدن نداشت. عده‌ای مقاومت مثال‌زدنی ویتنام شمالی مقابل حملات و بمباران‌های مداوم آمریکا را عامل کوتاه آمدن آمریکا و عقب‌نشینی سربازانش از خاک ویتنام می‌دانند اما اسناد تاریخی چیز دیگری می‌گوید: آن‌چه جنگ‌طلبان آمریکایی را به زانو درآورد و باعث شد مذاکرات صلحی که یک دهه پیش‌ از آن از سوی آمریکایی‌ها رد شده بود از سر گرفته شود، اعتراضات پیگیر مخالفان جنگ در سراسر آمریکا بود. در این میان، فمینیست‌های آمریکایی نیز مانند سایر فعالان نقش برجسته‌ای در آن صلح تاریخی داشتند. در عین حال، تبادل آراء میان فمینیست‌های آمریکایی و زنان ویتنامی چه در طول جنگ و چه در خلال فرآیند صلح، به گسترش تفکر فمینیستی و افزایش هواداران این تفکر در سراسر آمریکا کمک بزرگی کرد.

در اواخر دهه‌ی شصت و اوایل دهه‌ی هفتاد میلادی، جنبش فمینیسم مسیری را طی کرد که در مجموع، چندان به نفع اهداف جنبش نبود: جداسازی نحله‌های مختلف فمینیسم از یکدیگر و نام‌گذاری آنها تحت عناوین «رادیکال»، «سوسیالیست» و «لیبرال» در موج دوم فمینیسم، لطمه‌های جبران‌ ناپذیری را به اتحاد فمینیست‌ها وارد کرد. اما چیزی که در این میان، تمام این نحله‌ها را با وجود تمام اختلاف‌ها و تفاوت‌هایشان دوباره با هم متحد کرد، مسئله‌ی «جنگ» بود.

سینتیا کوکبرن فمینیست بریتانیایی و از فعالان جنبش بین‌المللی زنان حامی صلح که در سپتامبر سال قبل درگذشت، در مقاله‌ای با عنوان «جنگ چه نوع فمینیسمی به وجود می‌آورد؟» از یافته‌ی مهمی پرده برمی‌دارد: «فمینیسمی که با جنگ ضدیت دارد، تقریبا تمام نحله‌های فمینیسمی را شامل می‌شود که از کوره‌ی آهنگریِ جنگ بیرون آمده است.» و توضیح می‌دهد: «هنگامی‌که به دنبال شناسایی نوعی از فمینیسم بودم که به عنوان پاسخی به خشونتِ نظامی‌گری و جنگ شکل گرفته است، دیدم که ردپای هر سه نحله‌ی فمینیسم در آن به چشم می‌خورد؛ نه در رقابت با هم بلکه در هم تافته و یکی شده با هم.»

در زمانه‌ای که هم شاهد افزایش خشونت مستبدین حاکم بر ایران هستیم، هم تحریم‌های اقتصادی آمریکا، در همراهی با فساد روزافزونِ حاکمیت و بیماری فراگیر، حیات مردم ایران را نشانه رفته است و هم احتمال آغاز جنگی بین آمریکا، متحدینش و ایران هر لحظه بیشتر قوت می‌گیرد، شماری از فعالان ایرانی حوزه‌ی زنان که در فضای مجازی حضور موثری نیز دارند – مشخص نیست از سر بی‌تفاوتی یا از روی ترس – در مجموع با عملکرد خود، مخالفت با جنگ، تحریم و سرکوب را که در این شرایط، قاعدتا می‌بایست به اولویت‌های اصلی مبارزات فمینیست‌های ایرانی تبدیل می‌شد، هر چه بیشتر به حاشیه برده‌اند.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/75584