زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
پیروزی «سیستم حاکم» بر «ناسیونالیسم افراطی»
مهدی فتاپور

انتخابات رئیس‌جمهور آمریکا در سال ۲۰۲۰  از نظر کیفی با انتخابات پیشین این کشور در دهه های اخیر متفاوت بود. در این انتخابات دو سمت‌گیری متفاوت در قبال روندهای حاکم برجهان در برابر یکدیگر قرار داشتند. بایدن نیروهایی را که خواهان تداوم روندهای حاکم بر جهان در سی سال گذشته هستند، نمایندگی می‌کرد و ترامپ شورشی علیه این روندها از موضع راست و ناسیونالیستی. هم کلینتون، اوباما و ال گور هم بوش پدر و پسر خواهان تداوم روندهای حاکم بر جهان بودند و حتی سیاست جرج بوش و نئوکنسرواتیوهای حامی وی باوجود تأثیرات بزرگی که بخصوص در منطقه خاورمیانه برجای گذاشت خارج از روندهای موجود نبود. این بار مردم آمریکا در قبال رویکرد آمریکا در قبال کل جهان تصمیم گرفتند.

سی‌وپنج سال پیش جهان به دو قطب تقسیم‌شده بود. در یکسو کشورهای غربی و هم‌پیمانان آن‌ها با نقش برتر آمریکا و در سوی دیگر کشورهای سوسیالیستی و هم‌پیمانان آنان با نقش برتر شوروی. حکومت‌های کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین مجبور بودند یکی از این دو قطب را انتخاب کنند. کشورهای چین و هندوستان که قادر شدند راهی متفاوت اتخاذ کنند استثنا هستند و در آندوران نقش مهمی در اقتصاد جهان ندارند. سیستم اقتصادی حاکم برجهان و تمرکز تولید به‌گونه‌ای بود که کشورهای هم‌پیمان با غرب به دو گروه کشورهای پیشرفته در اروپا ، آمریکای شمالی و ژاپن و کشورهای در حال رشد آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتینی تقسیم می‌شدند. تولیدات پایه‌ای صنعتی و فنّاوری پیشرفته در اختیار گروه اول بود. هیچ چشم‌اندازی برای رشد کشورهای گروه دوم و قرار گرفتن آنان در سطح کشورهای گروه اول بچشم نمی‌خورد. هر تلاشی برای اتخاذ یک سیاست ملی و خارج از دو بلوک جهانی با واکنش خشن، کودتا و سرکوب مواجه می‌شد.

جهان در دوران گلوبالیزاسیون
از سال‌های دهه هشتاد و بخصوص دهه نود میلادی ما با شرایط دیگری در روابط جهانی مواجه هستیم. دگرگونی فناوری ارتباطی و تبادل اطلاعات چهره اقتصاد جهان را در فاصله‌ای کوتاه دگرگون کرد. تمرکز جغرافیایی تولید و مدیریت ضرورت خود را از دست داد. برای مؤسسات بزرگ مالی، صنعتی جهان سودآورتر بود که بخشی از تولید محصولات خود را در نقاطی که نیروی کار ارزان‌تر در دسترس بود انجام دهند. صدور سرمایه این بار نه‌فقط در خدمت تولید مواد خام، مواد واسطه و صنایع مونتاژ بلکه در خدمت تولید بخش‌های مکمل و یا تمامی بخش‌هایی از تولید بود. روندی که با صدور تولید محصولات نیازمند نیروی کار آغاز شد و تا حد تولیداتی که به فنّاوری پیشرفته نیازمند بودند گسترش یافت. این تحولات چهره جهان را دگرگون ساخت.فروپاشی اردوگاه سوسیالیستی نیز این روند را تسریع کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81813
گفتگو با احمد زید‌آبادی و مهدی عربشاهی
«برجام» فقط اشتراک لفظی است

بعد از یک ماراتن انتخاباتی، در نهایت نام جو بایدن از صندوق رای آمریکایی‌ها به عنوان رییس جمهوری منتخب بیرون آمد. چهل و ششمین رییس جمهوری ایالات متحده در میانه‌ی موجی از بیم و امیدها انتخاب شد. احساسات و واکنش‌هایی که مختص آمریکایی‌ها نبود و ایران هم چشمی نگران در پی این انتخاب داشت.
حالا اگر اتفاق جدیدی در ایالات متحده نیافتد و موقعیت بایدن به عنوان رییس‌جمهور تثبیت شود؛ بحث اصلی در ایران عاقبت توافق هسته‌ای و تعیین تکلیف تحریم‌ها خواهد بود. از سوی دیگر واکنش‌های سران جمهوری اسلامی و برنامه‌ی احتمالی آنان در مواجهه با وضعیت جدید هم محل سوال است. برای بررسی وضعیت‌های احتمالی پیش رو با احمد زیدآبادی روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی و مهدی عربشاهی، تحلیل‌گر سیاسی، به گفتگو نشستیم.

https://youtu.be/16QL0vf4FIo
علیه اعدام ۱۸ | سعید مدنی
سیاست اقتدارگرا و اعدام-۲

در سال ۲۰۰۱ و در میانه گذار به دموکراسی، دولت شیلی قانون لغو حکم اعدام را به تصویب رساند. تا آن زمان ۱۲۶ سال بود که حکم اعدام برای جرائم غیرسیاسی به کار برده میشد. مجازات حبس ابد نیز حداقل برای ۴۰ سال صادر می‌شد. این موضوع در جشن عمومی که برای نشان دادن تعهد کامل به زندگی و حق حیات همه زندانیان برگزار شده بود، اعلام شد. بی تردید آن روز، روزی تاریخی بود که گزینه طرفداری از زندگی، گزینه طرفداری از مرگ را شکست داد.

به گفته رامیرز: «حق حیات و حفاظت از آن، حق بنیادین موجودات انسانی است. بدون حیات، موجودی وجود ندارد و بنابراین بدون آن، همه حقوق ذاتی انسانیِ مردم، نقض می‌شود. حکم انجیلی ژان پل دوم با تاکید بر لغو حکم اعدام در متن نظام عدالت کیفری، آغاز قرار گرفتن هر چه بیشتر این نظام در مسیر منزلت انسانی بود. ما این دیدگاه را به اشتراک گذاشتیم».

در جامعه‌ای مثل شیلیِ دوران دیکتاتوری که به حق حیات بی‌احترامی می‌شد، تعهد اخلاقی به تغییر قانونی که کمکی به حل مشکلات جنایی نمی‌کرد، جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار داد. درچنین جایی باید تا حد ممکن برای کاهش تدریجی اعمالی با نمودهای اجتماعی، روانشناختی و اقتصادی شرم‌آلود تلاش شود و امنیت، پیشگیری، عدالت به موقع و مجازات متناسب با جرم بهبود یابد.

بیشتر کشورها حکم اعدام را لغو کرده‌اند. اما وقتی حقوق بشر نقض می‌شود و حاصل مرگ است، در واقع اجرای مجازات اعدام، رویه می‌شود. قتل‌های خارج از رویه قضایی به عنوان یک واقعیت امروزین، مسئله کوچکی نیستند. زیرا واقعاً همان اثرات جبران‌ناپذیر و برگشت‌ناپذیر مثل حکم اعدام را دارند که هنوز در برخی کشورها مشروعیت قانونی دارد.
گزارش‌های بی‌شماری، به‌ویژه از سوی عفو بین‌الملل درباره افرادی که توسط دولت نظامی شیلی دستگیر شده و در معرض رفتار تحقیرآمیز، غیرانسانی و بی‌رحمانه‌ای قرار گرفته‌اند و پس از اعتراف تحت شکنجه محکوم به مرگ شده‌اند، منتشر شده است. درچنین مواردی حقوق بشر به طور کامل نقض شده و با محکوم و خانواده‌اش برخوردهای غیرانسانی صورت گرفته است. اگرچه در این زمینه عقاید مختلفی وجود دارد، اما تداوم وجود حکم اعدام در کشورهایی با نظام قضایی نظامی از جمله شیلی، منبع خطرناک نگران کنندهای است. به‌خصوص وقتی در یک وضعیت اضطراری اعلام شود که کشوری جهت رفاه عمومی حکم اعدام را قانونی کرده است.
رامیرز به قتل و ناپدید شدن تازه‌سربازِ نظامی، میخائیل ناش(Michael Nash) در ارتش شیلی اشاره می‌کند. «ناش» زیر بار تیراندازی به سمت گروهی از زندانیان سیاسی در ایکویکو(Iquique) که به دروغ بر اساس قانون زمان جنگ متهم شده بودند، نرفت. او دستگیر و به اردوگاه پیساگوا (Pisagua)در شمال کشور برده شد و در آنجا ناپدید شد. در این پرونده که منحصر به فرد نیز نیست، مرد جوانی که خدمت نظامی اجباری انجام میداده به خاطر سرپیچی از دستور قتل افراد بی گناه، کشته شده است. این تناقض، بیرحمی و مثال آشکاری بود از اینکه چگونه دولت‌ها در زمان اضطرار، اجازه اِعمال رفتارهای توهین‌آمیز و غیرمنصفانه به خود می‌دهند و آنها را قانونی می‌سازند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81852
استراتژی‌های لابی‌‌و دسترسی فعالان حقوق بشری ایرانی به نهادهای اتحادیه اروپا
عبدالله بائی لاشکی

بروکسل به عنوان مرکز نهادهای اتحادیه اروپا پس از واشنگتن، دومین مرکز لابی گری در جهان است. بر اساس آمار موجود در پورتال مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا، ۱۱۸۸۳ سازمان به‌طور رسمی در این پورتال ثبت نام کرده‌اند. در این میان جدا از اتحادیه‌های تجاری، اندیشکده‌ها، شرکت‌های حقوقی و سازمان‌های مردم نهاد حقوق بشری نیز مشغول به فعالیت هستند. به طور کلی این پرسش که «لابیگران در سطح اتحادیه اروپا از چه راههایی در روند تصمیم گیری‌های نهادهای اتحادیه اروپا خصوصاً پارلمان اروپا اعمال نفوذ می‌کنند؟» توجه بسیاری از محققین را به خود جلب کرده است. اما جدا از بحث کلی در خصوص، دسترسی بازیگران غیر دولتی به نهادهای اتحادیه اروپا و نقش و چگونگی دسترسی بازیگران غیردولتی حقوق بشری ایرانی در این زمینه موضوعی است که تا کنون به آن پرداخته نشده است. برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید اهداف اصلی لابیگرها در سطح اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار گیرند.

از آنجایی که شورای اروپایی و شورای وزیران به دلیل ماهیت نهادی تمایل زیادی ندارند تا خود را در دسترس گروه‌های ذی نفوذ قرار دهند، بازیگران غیردولتی تلاش می‌کنند تا امکان دسترسی به کمیسیون و پارلمان اروپا را مورد آزمایش قرار دهند. کمیسیون اروپا به عنوان مسئول طرح و ارائه پیشنویس قوانین به پارلمان و شورای وزیران، اولین مخاطب لابیگران است. از سوی دیگر، کمیسیون اروپایی نیز از این امر استقبال می‌کند. کمیسیون اروپا به دلیل محدویت نیروی انسانی و کمبود تخصص گرایی، از طریق تماس با بازیگران غیر دولتی به اطلاعات تخصصی مورد نیاز کمیسیون در خصوص حقوق بشر دست پیدا می‌کند. دومین مخاطب سازمان‌های حقوق بشری که در اتحادیه اروپا لابی می‌کنند، پارلمان اروپا است که می‌تواند با توجه به اختیارات خود پیشنویسی که از طرف کمیسیون ارائه شده است را تصویب کرده و یا تغییر دهد. لابیگران برای ترقیب نمایندگان پارلمان برای فراهم کردن دسترسی آنها به روند تصمیم گیری‌های پارلمان با ارائه اطلاعات، مشاوره و تفسیر قوانین به آنها کمک می‌کنند. در این مبالات متقابل، تصمیم گیرندگان درگیردر این مبادلات، دسترسی به روند سیاست‌گذاری را برای بازیگران غیر دولتی فراهم می‌کنند. این در حالی است که بازیگران غیر دولتی در ازای آن اطلاعاتی را فراهم می‌کنند که برای تصمیم گیرندگان مفید است.

این نوشتار این استدلال را مطرح می‌کند که تأثیر بازیگران غیردولتی در سیاستگذاری پارلمان اروپا توسط منطق تبادل دسترسی اطلاعات هدایت می‌شود و این مسئله توسط تحقیقات آکادمیک اثبات شده است که این گروه‌ها در تصمیم گیری‌های پارلمان اروپا نقش اساسی دارند. این نظریه با این فرض آغاز می‌شود که سیاستگذاران از پیامدهای تصمیم‌های بالقوه خود اطمینان ندارند و بنابراین اطلاعاتی راجع به تأثیرات احتمالی پیشنهادهای جایگزین و واکنش‌های احتمالی به منافع آنها در حوزه‌های انتخابیه خود را مطالبه می‌کنند. بازیگران غیردولتی به دلیل اینکه غالباً دارای اطلاعات مورد نظر نمایندگان پارلمان اروپا هستند، برای آن‌ها جذاب‌اند. بازیگران غیر دولتی تمایل دارند در موضوعاتی که بیشتر منافع آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد دارای تخصص کافی باشند و غالباً اطلاعات برجسته سیاسی را بر اساس نظرات حوزه‌های انتخابیه نمایندگان پارلمان اروپا و یا دیگر سیاست‌گذاران تهیه میکنند. اما آنچه که این بازیگران فاقد آن هستند و تمایل به آن دارند، دسترسی به تصمیم گیرندگان است که پیش شرط تأثیرگذاری بر روند تصمیم گیری‌های سیاست‌گذاران است. در واقع “اطلاعات” حلقه‌ای است که دو گروه درگیر در لابیگری را به هم متصل می‌کند. آدام چالمرز اعتقاد دارد واحد پولی لابیگری در اتحادیه اروپا “اطلاعات” است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81836
رابطه با آمریکا یا «جواب خدا»

در طول چهل سال گذشته، موضوع رابطه با امریکا همواره یکی از چالش‌های مهمی بوده که نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران با آن دست به گریبان بوده است و یکی از کسانی که بسیار تلاش کرد تا راهی برای عبور از این بحران‌ و این چالش بیابد، هاشمی رفسنجانی بود. وی در خاطرات خود به این نکته اشاره داشته است:

«زمان ریاست‌جمهوری، آقای روحانی، مشاور من و رئیس شورای عالی امنیت ملی بود. نظر او هم مثل من است که ما باید مسئله‌مان را با آمریکا حل کنیم. آقای روحانی برای منافع و ضررهای این کار دو ستون درست کرده بود. من بر آن اساس و نظر، و ضمن این‌ که خودم هم نظراتی داشتم و اضافه کردم، رفتم و با آقا صحبت کردم»….
«خیلی بحث کردیم. یکی – دو ساعت بحث کردیم {در باره آمریکا} و به نتیجه نرسیدیم. معمولاً وقتی با ایشان اختلاف داشته باشم، نهایتاً نظر ایشان را برای خودم حجت می‌دانم. چون ایشان رهبر هستند و حق اظهار نظر قاطع دارند. همین الان هم همین‌طور است. من گفتم نمی‌توانم حرف دیگری به شما بزنم و فقط مسئلۀ ما و خداست. بالأخره در روز قیامت از من و شما می‌پرسند چرا این‌ همه ضرر و مشکلات برای نظام و مسلمانان ایجاد شد. اگر این‌ها را بر عهده می‌گیرید، من دیگر حرفی ندارم. ایشان گفتند: بله، جواب خدا با من باشد.» (ص۶۷۵)

در گفت‌وگوی فوق، حسن روحانی نیز با هاشمی هم‌نظر است و منافع و ضررهای رابطه با امریکا را برای رهبری توضیح می‌دهند. تلاش این دو، بی‌سرانجام است و به نتیجه مورد انتظار که همانا برقراری رابطه با امریکاست، نمی‌رسند.

در نگاه اول از متن چنین برمی‌آید که چالش اصلی حاکمیت و مردم، حل مسئله امریکاست اما اگر دقیق‌تر و عمیق‌تر به این گفت‌‌وگو نگریسته شود به سادگی عیان می‌گردد که امر بحران‌زا در جمهوری اسلامی فقدان رابطه با آمریکا نیست بلکه آن است که مسئولین خود را در برابر مردم مسئول و پاسخگو نمی‌دانند. هاشمی، به هیچ وجه، نگران نظر و رأی مردم نیست و نمی‌گوید اگر مردم از ما در باره این همه مسائل و آسیب‌ها توضیح بخواهند، چه توجیهی داریم بلکه همه چیز را به قیامت و خدا حواله می‌دهد و خامنه‌ای هم جواب به خدا را برعهده می‌گیرد. یعنی اینان مردم را دچار مسائل و مشکلات بی‌شمار می‌کنند و از آنجایی که قدرت خود را عطیه و هدیه‌ای الهی می‌دانند به جای پاسخگویی به مردم، نگران چگونگی جواب دادن به خدا هستند. به همین دلیل، بدون توجه به وضعیت نابسامان مردم و بدون توجه به رأی و نظر ایشان، همچنان به راه خود می‌روند و بر این گمان باطل‌اند که گویی دستورات خداوند را اجرا می‌کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81848
فیرحی و فهم عرفی از فقه‌ سیاسی
پیمان عارف

۱-داود فیرحی گرچه خاستگاهش حوزه  بود اما برخلاف بسیاری از چهره‌های پروژه وحدت حوزه و دانشگاه در جمهوری اسلامی و به‌ویژه شخصیت نمادین آن در دانشگاه تهران ، عباس‌علی عمید زنجانی، نه خواستار حوزوی سازی دانشگاه بود و نه علوم انسانی را سکولار و غربی می‌دانست که باید تحت عنوان اسلامی‌سازی کمر همت به نابودی‌اش بست.
فیرحی کاملا به اقتضائات نهادی آکادمی پایبند بود ، روش‌شناسی‌اش علمی و معرفت‌شناسی‌اش عرفی بود.
او بر خلاف بسیاری از آباء روشنفکری‌دینی بضاعتی سترگ در فهم فلسفه ‌سیاسی غرب ، تاریخ و جامعه‌شناسی داشت و باز بر خلاف دست‌کم نحله‌‌ای از روشنفکران دینی ، با بضاعت و عینک تجدد به سراغ فهم سنت می‌رفت نه آنکه سنت را نقطه آغاز خویش قرار دهد و آنگاه هر آنچه از تجدد در خدمت ترمیم سنت بیابد را برگزیند و ملغمه‌ای بیافریند که نام روشنفکری‌دینی بر آن بگذارد.

۲-پروژه بنیادین فکری فیرحیِ متقدم آن چیزی است که در پایان‌نامه دکتری‌اش که تحت عنوان «دانش ، قدرت ، مشروعیت در اسلام» چاپ و منتشر شده. او توضیح می‌دهد: فکر دینی به مثابه نظام دانایی برساخته قدرت که کارکرد اصیل‌اش توجیه و معتبرسازی قدرت مسلط است. خواه قدرت سلجوقی ، خواه صفوی و خواه قاجار و پهلوی.
در این نگاه که متکی بر تبارشناسی میشل فوکو در آثاری همچون تاریخ جنسیت ، تاریخ زندان و تاریخ جنون است، فیرحی می‌کوشد با توضیح توازن قدرت بین نهاد دین و نهاد سلطنت از یک سوی و سوگیری‌ و اراده معطوف به دانایی نزد نهاد سلطنت از سوی دیگر ، ادوار فقه‌سیاسی و نظریات مسلط بر آن را توضیح دهد.
در این فهم تبارشناسانه سه‌گانه «دانش ، قدرت و مشروعیت» همزاد یکدیگرند ؛ قدرت نظام دانایی را بر می‌سازد ؛ دانش ، مشروعیت می‌آفریند و مشروعیت ، قدرت را بازتولید می‌کند!
سه‌گانه دیگر فیرحی سه‌گانه «امر واقع ، نص و عقل» است و فقه که ابزاری برای فهم نص بر مبنای سنتز امر واقع و عقلانیت است. سنتز امر واقع و عقلانیت که موجب می‌شود تا گفتگویی کاملا عرفی با نص صورت گیرد و نص بر مبنای پرسش‌های عرفی شهروندان و نه قدسیتی پیشینی خوانده شود.
در برساخت سنتز عقل-واقع نیز باز پای قدرت به میان می‌آید و به مثابه عرفی‌ترین وجه بشری از طریق سامان امر واقع و نیز عقلانیت مسلط ، خود را بر نص تحمیل می‌کند.
حال دیگر می‌توان از نص خادم سخن گفت. نصی که از طریق فقه ، جامه نظام دانایی موجه و مشروع را پوشیده و جز از طریق فقه به سخن در نمی‌آید.
فقهی که خود مقهور امر عرفی ، جهان اجتماعی و نظام دانایی مسلط است.
۳-آن‌گاه توجه ویژه فیرحی متوجه نظریه مشروطیت و برساخت «فقه سیاسی خادم مشروطیت» نزد شاگردان شیخ مرتضی انصاری همچون آخوند خراسانی و نائینی می‌شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81867
همهمه در ریاض، سکوت در تهران

زیتون ـ یلدا امیری
: روابط مدتها است که تیره و تار است، جمهوری اسلامی پس از ۴۲ سال هنوز نتوانسته روابط خود را با همسایگان حاشیه خلیج فارس حتی به نقطه صفرِ بی‌طرفی برساند و البته از آن سو نیز تمایلی برای اصلاح روابط وجود ندارد. در میان کشورهای همسایه ایران در خلیج فارس خصوصا از چشم عربستان سعودی ایران یک رقیب و بدتر از آن یک دشمن دیده می‌شود. ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی روز ۲۲ آبان در سخنرانی سالانه خود در مجمع مشورتی این کشور که عالی‌ترین نهاد مشورتی دولت است از جامعه‌جهانی خواست تا «موضعی قاطع» در برابر برنامه‌های اتمی و موشکی و سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کنند.
چنین درخواستی از سوی پادشاه عربستان سعودی درست در زمانی انجام شده که پیروزی جو بایدن نامزد دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا رقم خورده و دونالد ترامپ رئیس جمهوری که سیاست «فشار حداکثری» را در مقابل ایران اعمال کرده و می‌کند، به احتمال قوی تا دو ماه دیگر رفتنی است. در مقابل جو بایدن در مناظرات انتخاباتی و یادداشت‌های خود در مطبوعات اعلام کرده که به شرط و شروطی به توافق هسته‌ای با ایران باز می‌گردد و این تلویحا به معنای رفع تحریم‌های ایران است.
پادشاه عربستان چه گفت؟
پادشاه عربستان سعودی بالاترین مقام سیاسی این کشور در موضعی تهاجمی گفت:« پادشاهی سعودی از جامعه جهانی می‌خواهد تا موضع قاطعی نسبت به رژیم ایران اتخاذ کنند.»

او گفت پادشاهی عربستان بر خطرات «پروژه منطقه‌ای ایران، دخالت در امور کشورهای دیگر، حمایت از تروریسم و دامن زدن به فرقه‌گرایی» تأکید دارد و از جامعه جهانی می‌خواهد تا با موضع‌گیری قاطع در قبال ایران «مانع از تلاش‌های این کشور برای دستیابی به فناوری هسته‌ای و توسعه موشک‌های بالستیک» شود.
پادشاه ۸۴ ساله عربستان حدود یک ماه و نیم پیش نیز از طریق ویدئو کنفرانسی در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرده و گفته بود، ایران با بهره‌گرفتن از مزایای برجام اقدام به گسترش فعالیت‌های تروریستی کرده است.
البته مقامات جمهوری اسلامی بارها سخنانی از این دست را اتهام دانسته و آن را رد کرده اند.
متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81874
سراب باخودی، سودای بی خودی
سروش دباغ

به نام خداوند جان و خرد. خیلی خوشوقتم که در جمع هموطنان عزیز در اوکلند کالیفرنیا حاضرم. قرار است در باب خودشناسی عارفانه با یکدیگر گفتگو کنیم. می­کوشم نکاتی را به اختصار عرض کنم. بعد هم پرسش و پاسخی در این باب خواهیم داشت.
وقتی دوستان با من در میان گذاشتند که در جمع عزیزان حاضر شوم و موضوعی اخلاقی – عرفانی را پیشنهاد کردند؛ تصمیم گرفتم یک غزل از غزلیات دیوان شمس مولانا را پیش چشم قرار دهم. سپس نکاتی را در خصوصِ آن عرض کنم. پاره ­ای نکاتِ اخلاقی – عرفانی که در این غزل آمده را با هم به بحث می­گذاریم. عنوان بحث چنانکه اعلام شده خوشناسیِ عرفانی است.

خودشناسی
خودشناسی یا خودکاوی از مهمترین مؤلفه ­هایی است که عرفا بر آن انگشت تأکید نهاده ­اند. این از آموزه­ های محوری سنت عرفانی محسوب می­شود. اینکه ما نقاط قوت و ضعف خود را بشناسیم. در برابر خویشتن عریان شویم و بند از بند و تار از پودِ خویشتن بشناسیم، از نکاتی است که قویاً پیشِ چشمِ عرفا بوده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81887
ابومحمد مصری یا حبیب داوود
اسرائیل: مرد دوم القاعده را در تهران کشتیم

https://www.zeitoons.com/81893

زیتون
– نیویورک تایمز در گزارشی افشا کرد که ابومحمد المصری، رهبر دوم شبکه القاعده به دست مأموران اسرائیلی در تهران کشته شده است. او در انفجار سفارت آمریکا در کنیا و تانزانیا دست داشته.
بنابر این گزارش ابومحمد المصری «به سفارش آمریکا» به قتل رسیده است.
روزنامه نیویورک تایمز در شماره ۱۳ نوامبر از عملیات مخفیانه مأموران امنیتی اسرائیل در تهران پرده برداشته است. به نوشته این روزنامه شخصی که روز ۱۸ مرداد گذشته در محله پاسداران تهران به قتل رسید، ابومحمد المصری، از سران القاعده و مرد دوم این شبکه تروریستی بوده است.

بیشتر بخوانید: قتل یا «ترور شبیه سمپات‌های موساد»

بنا بر این گزارش المصری با نام اصلی عبدالله احمد عبدالله، هدایتگر اصلی دو عملیات بمب‌گذاری در سفارت‌های ایالات متحده در کنیا و تانزانیا بوده و نیروهای اسرائیلی او را در تهران با مأموریت از سوی آمریکا کشته‌اند.
گفته می‌شود که ابومحمد مصری، از سال‌ها پیش در ایران بوده و نهادهای امنیتی آمریکا همواره او را زیر نظر داشته‌اند.
ابومحمد مصری از سال ۱۹۹۸ طراح چندین عملیات تروریستی از جمله بمب‌گذاری در سفارت‌خانه‌های ایالات متحده در کنیا و تانزانیا بوده که در جریان آن‌ها بیش از ۲۰۰ نفر به قتل رسیدند و حدود ۵۰۰۰ نفر زخمی شدند.

نفر دوم القاعده در همسایگی مهدی مهندس
رسانه‌های ایران روز ۱۹ مردادماه امسال خبر دادند که حبیب‌ داوود، استاد تاریخ و ۵۸ ساله، و دخترش مریم، ۲۷ ساله، شامگاه جمعه، ۱۷ مرداد، در حوالی گلستان یکم در خیابان پاسداران تهران به ضرب چهار گلوله کشته شدند.

به گزارش خبرگزاری مهر، در این حادثه از سوی یک موتوسوار «از سمت راننده» پنج تیر شلیک شده که «۴ تیر شلیک شده» به خودرو برخورد کرده و «شلیک پنجم هم به یک ماشین دیگر که در حال عبور بوده اصابت» کرده است.
بر اساس این گزارش، این دو نفر سوار بر یک خودروی ال‌۹۰ سفید در حال حرکت بودند و حادثه ساعت ۹ شامگاه جمعه رخ داده است.
در این گزارش آمده که به دلیل باریک بودن و یکطرفه بودن کوچه “فقط عابر پیاده و یا موتورسوار می‌توانسته از طرف پیاده رو تیراندازی کند.
اکانت «عماد» در توییتر که نخستین بار این خبر را منتشر کرد، نوشت که این اتفاق «حوالی منزل» ابومهدی المهندس رخ داده است.
ابوالمهدی مهندس،‌ معاون نیروهای حشدالشعبی سیزدهم دی پارسال در حمله پهپادهای آمریکایی در فرودگاه بغداد در کنار قاسم سلیمانی کشته شد.
خانواده این فرمانده ارشد نظامی که چند دهه با سپاه پاسداران همکاری داشت، سال‌هاست ساکن تهران هستند.
حال اما نیویورک تایمز با تکیه بر تحقیقات چهار منبع امنیتی همچنین نوشته است، مریم مصری همسر حمزه بن لادن، جانشین و پسر اسامه بن لادن، رهبر سابق شبکه القاعده بوده است، که سال گذشته طی عملیات ضدتروریستی در مرز پاکستان و افغانستان به قتل رسید.

تکذیب جمهوری اسلامی
در پاسخ به این گزارش نیویورک تایمز، سخنگوی وزارت خارجه ایران صبح شنبه، ۲۴ آبان‌ماه، «ادعای ترور» و همین طور «هرگونه حضور اعضای این گروه در ایران» را «قویا» تکذیب کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81893
بیانیه جمعی از فعالان سیاسی و مدنی
پاسخ به اعتراضات آبان مشت آهنین بود

زیتون
– در سالگرد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ جمعی از فعالان سیاسی٬ اجتماعی و حقوق بشری بیانیه‌ای صادر کردند.

به گزارش «زیتون» امضاءکنندگان این بیانیه  با اشاره به این‌که «تعداد انسان‌های مظلومی که خون‌شان در آبان بر زمین جاری شد حتی بیش از جمع چهار شورش و اعتراض علیه استبداد پیش از انقلاب» بوده پرسیده‌اند «چگونه تعداد قتل و کشتار در اعتراضات چند روزه آبان را توجیه می‌کنید»؟

در بخشی از این بیانیه آمده است: «در غروب جمعه ۲۴ ابان ۱۳۹۸ مردمِ خسته از گرانی، بیکاری، فساد و غارتگریِ منابع عمومی، با اِشغال خیابان‌ها اعتراض خود را به ظلم، بی کفایتی، ناکارامدی و فساد فریاد زدند تا شاید که گوشی شنوا شود و دلی بلرزد؛ اما پاسخ به این‌همه در آن هفته سیاه آبان مشت آهنین بود. دامنه این سرکوبِ کم‌سابقه و آتش خشونت سازمان‌داده شده حاصلی جز ریختن خون گرسنگان بر زمین و بازداشت توده‌های محروم نداشت.»

این بیانیه افزوده است:«این خطای مکرر همه قدرتمداران مستبد تاریخ است که تصور می‌کنند با زورِ نامشروع و داغ و درفش می‌توان جامعه سراسر بحران را به آرامش و سکون رساند. تا کی می‌توان تهیدستان، پابرهنگان، جان‌به‌لب‌رسیدگان، حاشیه‌نشین‌ها، جوانان عاصی از بیکاری و زنان شورش‌کننده بر تبعیض را با ایجاد رعب و ترس و وحشت خاموش ساخت؟

امضاءکنندگان در پایان ضمن هشدار بر «تداوم سیاست‌ها و شیوه های استیلاجویانه حکمرانی کنونی» از حاکمان خواسته اند که «خشونت‌های ساختاری» را متوقف، «بازداشت‌شدگان» را آزاد و «راه برای شروع گفت‌و‌گوی ملی به منظور اصلاحات ساختاری»  هموار شود.

این بیانیه به امضاء«
هاشم آغاجری- بهمن احمدی امویی- حسن اسدی زید آبادی- پروین اسفندیاری- کمال اطهاری- قربان بهزادیان نژاد- محمود بهشتی لنگرودی- علیرضا بهشتی شیرازی- علیرضا بهشتی- مصطفی تاجزاده- علیرضا جباری- بهزاد حق پناه- امیر خرم- ابراهیم خوش سیرت- معصومه دهقان- صادق ربانی- علیرضا رجایی- بهمن رضاخانی- حسین رفیعی- رضا رییس طوسی- پروانه سلحشوری-سید محمد سیف زاده- احسان شریعتی- گوهر شمیرانی- فیروزه صابر- محمود صدیقی پور- طاهره طالقانی- سیامک طاهری- محسن عمرانی- محمد علی عمویی- احمد فخر عالمی – عزیز قاسم زاده-  ابوالفضل قدیانی- نظام الدین قهاری- محمد رضا کارخانه چین– رحمان کارگشا– فاطمه گوارایی- سیاوش لاهوتی- اسکندرلطفی- فخرالسادات محتشمی پور- محمد محمدی اردهالی- مهدی محمودیان- رضا مسلمی- سعید مدنی- احمد معصومی- عبدالله مومنی- صدیقه وسمقی-  هادی هادیزاده یزدی»
رسیده است.

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:


https://www.zeitoons.com/81909
تسلیت‌نامه‌ی جمعی از نواندیشان دینی ایرانی
به مناسبت درگذشت داود فیرحی
 
هو الحیّ الذی لایموت
 
آن را غمِ دار است که دور از رخِ یار است
ما را چه غم از دار که رخ در رخ یاریم
دی لعل روان‌بخشِ تو می‌گفت که خواجو
خوش باش که ما رنج تو ضایع نگذاریم
 
هنگامی که خبر درگذشت برادر عزیزمان جناب حجة الاسلام دکتر داود فیرحی منتشر شد، بسیاری از نحله‌های مختلف فکری، اجتماعی و فرهنگی غمگین شدند و این مصیبت را تسلیت گفتند؛ زیرا موافقان‌اش رفیقی دانا و توانا را در اوج شکوفایی و ثمردهی فکری و اجتماعی از دست داده بودند و مخالفان‌ منصف‌اش جای رقیبی آراسته به تسامح، تواضع و گشودگی را خالی می‌یافتند. چنین اتفاقی در این روزگار که صف‌آرایی‌های سیاسی و اجتماعی آلوده به انواع کدورت‌ها و خشونت‌ها است در حکم کیمیا است!
 
آن‌چه داود فیرحی را از دیگران متمایز می‌کرد نه فقط مقال پرثمر او که مرا‌م پرمهرش نیز بود؛ مرام و ادبی که ایران ما بیش از همیشه بدان محتاج است. او از یکسو جهان و زبان حوزه و دانشگاه را به خوبی می‌شناخت زیرا دانش‌آموخته و مدرّس هر دو حیطه بود و از سوی دیگر اندیشه‌اش را به آبروی‌اش نمی‌آمیخت تا مبادا هر جا که نقدی می‌شنود برای حفظ آبرو بر نظر خود اصرار باطل کند و از پیرایش و پالایش رأی خویش محروم بماند. همین ویژگی‌ها بر محبت و معرفت جمع و جامعه‌ای که او را می‌شناختند افزود و فقدان‌اش را بسا سنگین‌تر کرد.
 
کارنامه‌ی فکری فیرحی در عمر کوتاه اما پرثمرش ۱۰ کتاب، بیش از ۶۰ مقاله و ده‌ها مباحثه‌ی بی‌پرده و بی‌پروا با صاحب‌نظرانی بود که از مخالفان جدی آرای او بودند و با همه‌ی اختلافاتی که با دیگر نواندیشان دینی ـــ به ویژه در تعریف، تبیین و کاراییِ «فقه سیاسی» داشت ـــ در یک نقطه با آن‌ها اشتراک نظر داشت: او اصالت درخت دین را در انسانی بودن میوه‌اش جستجو می‌کرد و پیوسته به گره‌های کور نسبت میان دین و آزادی و نیز نسبت میان سنّت، مدرنیّت و مدنیّت می‌اندیشید.
 
زنده‌یاد فیرحی در سال‌های اخیر دل‌مشغول نقد و واکاوی آفت و ظرفیّت جریان‌های کهن اسلام‌گرا از جمله اخوان‌المسلمین مصر بود و از چرخه‌ی باطل استبداد و انقلاب سخن می‌گفت. بازخوانی تجربه‌ی مشروطه و بازاندیشی در مفهوم وکالت و ولایت و نیز نقد اصول حکم‌رانی و چاره‌جویی برای آمیختگیِ فقاهت و سلطنت از نقطه‌های برجسته‌ی نقدها و تأمّلات اوست، نقاطی که میراث گران‌بهایی برای دانش‌پژوهان الهیات سیاسی، فقه مشروطه و اندیشه‌ی سیاسی اسلام به جای می‌گذارد.  
 
ما اکنون سوگوار فقدان آن انسان صدیق و ژرف‌کاو هستیم. از خداوند برای خانواده و شاگردان آن مرحوم شکیبایی آرزو داریم و برای جان زلال و روح بزرگ‌ آن دانشی‌مرد افتاده‌منش رحمت و غفران الهی می‌طلبیم و از سویدای دل آرزو می‌کنیم که آینده‌ی ایران از این مرام و منش تهی نمانَد.
 
و یبقیٰ وجهُ ربک ذوالجلال و الإکرام
 
 
حسن یوسفی اشکوری
محمّدجواد اکبرین
میثم بادامچی
محمّد برقعی
رضا بهشتی معزّ
سروش دبّاغ
علیرضا رجایی
احمد صدری
محمود صدری
علی طهماسبی
رضا علیجانی
حسین کمالی
محسن کمالیان
داریوش محمّدپور
محمّدمهدی مجاهدی
مهدی ممکن
یاسر میردامادی


https://www.zeitoons.com/81933
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۲
تاسیس نهاد مدنی برای دادخواهی از جنایتی عمدی

زیتون ـ محمدرضا سرداری
: جمعه ۲۳ آبان و دو هفته بعد از دیدار هیات‌های ایرانی و اوکراینی در تهران دادستانی کل اوکراین اعلام کرد که دولت ایران علیرغم وعده‌هایش هیچ سندی درباره سرنگونی این هواپیما به اوکراین نداده است.
دادستانی اوکراین سرنگونی هواپیمای ۷۵۲ را یک «جنایت عمدی» توصیف کرده و تاکید کرده تا دستیابی به حقیقت این پرونده مختومه نخواهد شد.

این در حالی است که پیش از این و در پی برگزاری دومین نشست هیات اوکراینی با هیات ایرانی در تهران، مقامات اوکراینی اعلام کرده بودند که جمهوری اسلامی قرار است با انتشار گزارشی جزییات بیشتری از آن ماجرا منتشر کند. بر اساس اطلاعات منابع اوکراینی، قرار بود در این گزارش به هویت ۶ متهم این پرونده نیز اشاره شود. اوکراینی‌ها نحوه مواجهه هیات ایرانی با مذاکرات را متفاوت از دور گذشته توصیف کرده و آن را سازنده خوانده بودند، اما در عین حال گفته شد حداکثر میزان مجازات تعیین شده برای متهمان این پرونده ۳ سال زندان است.
در مذاکراتی که دو هفته پیش در تهران برگزار شد، ایران وعده داده بود جزییاتی از شش متهم بازداشت شده در این پرونده را ارائه کند و هیات اوکراینی اجازه یابد تا از این متهمان بازجویی کند. همچنین قرار بوده تا تبلت یکی از خدمه هواپیما که هنوز کار می‌کند و احتمال وجود شواهدی از سقوط در آن وجود دارد به اوکراین ارسال شود؛ اما این وعده نیز عملی نشده است. دولت ایران تا لحظه نگارش این گزارش واکنشی به اطلاعیه دادستانی اوکراین نشان نداده است

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81919
حسن یوسفی اشکوری
یادنامه و حاشیه‌ای بر فقه سیاسی داود فیرحی

درآمد

زنده یاد دکتر داود فیرحی به شکل غیرمنتظره و ناگهانی از میان می رفت. جدایی از یاران و دوستان همواره و در همه حال سخت و تلخ است و از این رو «کز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران» اما وداع ناگهانی تلخ تر است. هرچند خبر بیماری فیرحی و ابتلای او به کرونا اخیرا منتشر شده بود ولی (نمی دانم چرا) هرگز به مخیله ام خطور نکرده بود که ممکن است او نیز مانند پرشمارانی دیگر به زودی تسلیم مرگ شود. به هرحال رفتنی تلخ بود و جانگداز و آن هم در میان سالی و در اوج شکوفایی علمی. هرچند به درستی گفته اند اهل اندیشه و قلم همیشه ناکام از دنیا می روند، چرا که در هرحال، کارهای ناتمام روی میزشان هست. بار دیگر به خانواده این عزیز و عموم یاران و علاقه مندان و قاطبه اهل دانش و پژوهش، صمیمانه تسلیت می گویم.
در باره شخصیت فردی فیرحی چیزی نمی گویم چرا که دیگرانی که بیشتر از من با او حشر و نشر داشته اند، شایسته ترند در این باب بگویند و گفته اند. گزیده سخن آن است که زنده یاد داود فیرحی انسانی بود خلیق و با ادب و متین و اهل مدارا و خوش برخورد و به ویژه از نظر فکری باز و دارای هاضه ای فراخ برای مواجهه و گفتگو با هر نوع اندیشه و فکر و نظری. آشنایی دور و نزدیک من نیز با آن بزرگوار گواه این مدعیات است. گفتن ندارد که تجمیع این خصایل نیکو در یک پژوهشنده حوزوی–دانشگاهی، نادر و از این رو در روزگار ما بسی مغتنم است.
در این نوشتار، که عدمدتا به انگیزه نکوداشت آن عزیز سفر کرده فراهم آمده است، در آغاز به برخی ویژگی ها در آثار علمی فیرحی اشاره می کنم و بعد حاشیه انتقادی و یا ایضاحی خود را در این باب به اشتراک می گذارم.

سه ویژگی مهم در آثار فیرحی
در قلمرو اندیشه و آثار پژوهشی فیرحی، نقاط قابل ذکری وجود دارد که می توان در اینجا به سه نقطه درخشان اشاره کرد:

یکم. فیرحی، حداقل از زمان ارائه تز دکترایش در موضوع «دانش، قدرت و مشروعیت» و دفاع از آن، نشان داده است که دارای پروژه ای مشخص بوده و از آن زمان تا پایان فعالیت های علمی اش، همواره آگاهانه و ارادی، پروژه کلانش را پی گرفته و البته آثارش با گذشت زمان و پژوهش بیشتر عمیق تر و جدی تر شده است. بر این پروژه دار بودن تأکید ویژ دارم. کمتر پژوهشگری را می شناسم که عمری را با هدف و یا اهداف معین و برنامه ریزی شده کار تحقیقی و علمی ارائه دهد.

دوم. فیرحی هرچند در آغاز طلبه بوده و طبعا دروس رایج و متداول حوزوی را آموخته و تا سطح عالی خارج فقه و اصول ادامه داده ولی در نهایت دانشگاهی شده و با روش های علمی و نظریات مدرن تحقیقات آکادمیک کم و بیش آشنا شده و در آثار خود از این روش ها بهره برده است. در واقع می توان گفت او هرچند حوزوی بوده ولی به حدی از توانایی رسیده بود که متون و منابع سنتی را با روش شناسی های جدید حول علوم سیاسی و تاریخ اسلام و نیز فقه مورد نقد و بررسی و بازکاوی قرار دهد. آثار قابل اعتنای فیرحی گواه این مدعاست. این یک قاعده تجربه شده است که تا کنون نواندیشانی در قلمرو دین و تجدد در جهان اسلام، ولو به طور نسبی، موفق بوده اند که میراث دار دو فرهنگ سنتی و مدرن بوده و در واقع از هر دو در حد تخصص نسبی بهره داشته باشند. بی گمان داود فیرحی یکی از این عالمان دانشگاهی موفق در زمان ما بوده است.
هرچند در چند دهه اخیر در حوزه های علمیه این نوع طلبه گی رو به فزونی است ولی واقعیت این است که هنوز محققانی پرحوصله و پروژه محور در حد و اندازه داود فیرحی نادرند و از این رو با ارزش اند و قابل پیروی. طلبه های دانشگاهی و یا دانشگاه دیده، کم نیستند ولی کم اند که واقعا با متد علمی دانشگاهی با معیارهای آکادمیک امروز بگویند و بنویسند.

سوم. پروژه کلان فیرحی، بازخوانی نقادانه فقه و منابع فقهی موجود بود به انگیزه تواناسازی دستگاه فقاهت و اجتهاد سنتی و هدف غایی نیز اثبات این مدعا که فقه هنوز هم ظرفیت کارآمدی دارد و می توان با استفاده از روش های مدرن نواندیشانه در دستگاه دینی حول محور اجتهاد و فقاهت به سود مدرنیته و مقولات سیاسی تجدد مانند قانون، دولت، آزادی، انتخابات، پارلمان، احزاب، مطبوعات و … به تجدد جامعه اسلامی و ایرانی کمک کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81926
از ۲۴ آبان تا ۳ آذر ۱۳۹۸
روزهای تیره و تار

زیتون
ـ افزایش ناگهانی قیمت بنزین در آخرین روزهای آبان ماه سال گذشته اعتراضاتی در پی داشت. اعتراضات مسالمت‌آمیزی که با خاموش کردن ماشین و بند آوردن خیابان توسط مردم معترض آغاز شد، اما در ادامه با چنان سرکوب بی‌سابقه‌ای از سوی حکومت مواجه شد که به لحاظ گستردگی و میزان خشونتِ سرکوب در حاکمیت جمهوری اسلامی هم بی‌سابقه است. در ادامه تایملانی از خبرهای رسیده در روزهای ۲۵ آبان تا ۳ آذر را خواهید دید. به دلیل قطع اینترنت در این روزها خبرهای سرکوب قطره چکانی مخابره می‌شد.

۲۴ آبان ماه: روحانی در دیدار عیدانه با برخی اعضای دولت و مسوولان کشور: افزایش نرخ بنزین به نفع مردم است.
۲۴ آبان ماه: مجمع تشخیص مصلحت نظام ضمن انتشار تکذیبیه‌ای شایعات و جملات منتسب به دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره قیمت بنزین را تکذیب کرد.
۲۴ آبان‌ماه: بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، از آن پس قیمت هر لیتر بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان و نرخ هر لیتر بنزین آزاد سه هزار تومان شد.
۲۴ آبان‌ماه: احمد نوریان٬ معاون اجتماعی و سخنگوی ناجا٬ از آرامش و امنیت حاکم بر استان های سراسر کشور بعد از اعلام سهمیه بندی سوخت توسط دولت خبر داد.

 
۲۵ آبان ماه٬ از ساعات ابتدایی روز: تجمعاتی در شهرهایی از جمله اهواز، شوشتر، دزفول، گچساران، آبادان، خرمشهر، ماهشهر،شیراز، بندرعباس، تبریز، گرگان،‌ خرم‌آباد،‌ قم،‌ ایلام ، کرج، سنندج، ‌دورود، قزوین، اراک، مهدیشهر،‌ گرمسار و شاهرود در اعتراض به سهمیه‌بندی و گران شدن بنزین انجام شد که بعضا تا شامگاه نیز ادامه داشت. در برخی شهرها از جمله اهواز، مشهد، اصفهان، شیراز و تهران این اعتراضات بعضا با شکل‌گیری ترافیک شدید و بسته شدن برخی راه‌ها نمود می‌یافت.
۲۵ آبان ماه: اینترنت قطع شد. نت‌بلاکس اعلام کرد میزان دسترسی به اینترنت در ایران به ۷ درصد میزان معمول خود رسیده است
۲۵ آبان ماه: اعلامیه شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا: این شورا که یک شورای فراقوه‌ای است، پس از چندین جلسه بررسی موضوع قیمت سوخت، تصمیم گرفت تا قیمت بنزین را افزایش دهد. تصمیمات این شورا به منزله تصمیمات نظام تلقی شده و رهبری هم تاکید کرده اند که از مصوبات این شورا حمایت خواهند کرد.
۲۵ آبان ماه: فرماندار سیرجان در استان کرمان تایید کرد که یک نفر در اعتراضات این شهر جان خود را از دست داده است.
۲۵ آبان ماه: معترضینی که به ضرب گلوله مجروح شده‌اند به بیمارستانی در شهریار منتقل شدند. به گفته یکی از کارکنان کادر پزشکی بیمارستان شهریار تعدادی از معترضین که به ضرب گلوله مجروح شده‌اند به این بیمارستان منتقل شده‌اند.
۲۵ آبان ماه: محمدرضا عارف: طرح فوریتی فراکسیون امید برای توقف افزایش قیمت بنزین.
۲۵ آبان ماه: دادستان کل کشور معترضان به افزایش قیمت بنزین را تهدید کرد.
۲۵ آبان ماه: معترضین به فرمانداری یزد حمله کردند.
۲۵ آبان ماه: کشته شدن معترضان در بهبهان
۲۶ آبان ماه: نت بلاکس از قطع کامل اینترنت ایران خبر داد
۲۶ آبان ماه: کشته شدن سه تن از معترضین در جوانرود تایید شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81947
اعتراضات آبان‌ماه چرا سرکوب شد؟
علی کشتگر
پیروزی از آن ملتی ست که خاطره فرزندان فداکارش را فراموش نکند. در سالگرد اعتراضات بزرگ آبانماه ۹۸ که به فرمان خامنه ای به خون نشست، گرامیداشت خاطره جان باختگان راه آزادی و عدالت و برافراشتن پرچم دادخواهی علیه جنایتکاران وظیفه ای است که به جنبش ملی و میهنی علیه دیکتاتوری مذهبی گرما می بخشد!

اعلام ناگهانی گرانی بنزین آتشی به انبار باروت خشم و نارضایتی گسترده مردم ایران از فقر، غارت و بیدادگری بود. ملت کارد به استخوان رسیده، ملتی که بنا به آمار و ارقام رسمی اکثریت عظیمش (شش دهک) اسیر چنگال فقر بود یک‌شبه در اعتراضاتی خودجوش و فراگیر به خیابان‌ها ریخت. موج اعتراضات به سرعت همه شهرهای بزرگ و کوچک ایران را فراگرفت. رهبر و ایادی او که از گستردگی و شدت اعتراضات به وحشت مرگ و نابودی افتاده بودند، چاره کار را در سرکوب بیرحمانه و خونین مردم دیدند. خامنه ای با خطاب به سران سپاه که نظام در خطر است و برای نجات آن به هر اقدامی مجاز هستید فرمان کشتار عمومی صادر کرد. (۱)

حداکثر ظرفیت سرکوب به کار گرفته شد. پاسخ رژیم به مطالبات به حق مردم به تیربار و مسلسل حواله شد. تبلیغات دروغین صدا و سیمای بدنام جمهوری اسلامی اعتراضات اصیل مردم را به تحریکات خارجی و گروههایی که هیچ ربطی به این حرکت عظیم خودجوش نداشتند نسبت داد. صدها و بنا به روایاتی نزدیک به ۱۵۰۰ تن از مردم بی گناه بی پناه که اکثرا از تهیدستان بودند به خون در غلطیدند. بیش از ده هزار نفر از جوانان معترض روانه شکنجه گاهها شدند. خامنه ای حتی بیشرمانه معنای «مستضعف» را عوض کرد و این صفت را از تهیدستان پس گرفت و برای خود و ایادیش مصادره کرد. (۲) به این سان اعتراضات بزرگ ملت با جنایت بزرگ رژیم موقتا خاموش شد و شعله های آن زیر خاکسترهای سرکوب پنهان گشت.

آیا نظام چاره دیگری داشت؟

در نظام های دموکراتیک که حکومتگران به رای مردم می آیند و می روند هم مردم حکومتگران را از خود می دانند و هم حکومت خود را محصول رای و اراده مردم می داند. در این گونه نظام ها نارضایتی و اعتراضات مردم اگر فراگیر و ادامه دار شود معمولا با استعفای دولتمردان و برگزاری انتخابات زودرس پاسخ داده می شود و بحران خاتمه می یابد. در این گونه نظام ها رفتار حاکمان با مردم معمولا شبیه رفتار رییس خانواده با فرزندان است، پلیس و قانون در خدمت امنیت شهروندان اند و در نتیجه پاسخ اعتراض مرگ و خون ریزی نیست.
در دیکتاتوری ها اما از آنجا که حاکمان نه به رای و اراده مردم بلکه به سرنیزه و تفنگ تکیه دارند پاسخ اعتراض ارعاب و سرکوب است. و معمولا به مرور زمان همان گونه که این نظام ها در میان مردم خود کاملا منزوی تر و منفورتر می شوند، شکافشان با ملت عمیق تر و تکیه شان به سرکوب بیشتر و بیشتر می شود. دیکتاتوری مذهبی ایران، امروز به دلایلی که همه می دانیم یکی از منزوی ترین و منفورترین رژیم های دیکتاتوری جهان در میان مردم خویش است.

متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/81957
آقازادگی در جمهوری اسلامی

زیتون ـ احسان نادرپور: بازداشت یک فعال اینستاگرامی به اتهام کودک‌آزاری، روز گذشته خبرساز شد. پلیس فتا اعلام کرد فرد کودک آزاری که در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی از آزار جنسی دو کودک کار منتشر کرده بود، دستگیر شد.

طی روزهای اخیر حساسیت‌ها نسبت به این فرد در شبکه‌های اجتماعی با دست به دست شدن این ویدئو بالا رفت. علاوه بر واکنش‌های منفی به اصلا عمل این فرد، خبر تایید‌نشده دیگری باعث افزایش خشم افکار عمومی نسبت به او شد. در خبرهای اولیه گفته شد که این فرد آقازاده و فرزند یکی از مدیران صدا و سیماست، اما در صحت این ادعا شک و شبهه وجود دارد. با وجود این به نظر می‌رسد که این ادعا، هر چند تاییدنشده، باعث افزایش خشم افکار عمومی نسبت به این فرد و آزار اعمال شده از سوی او شد.

عنوان «آقازاده» گرچه پیش از این هم در زبان فارسی وجود داشت، اما چند سالی است که در ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران پررنگ شده و به اقوام درجه یک مدیران و مقامات ارشد اغلب سیاسی نسبت داده می‌شود که از امتیاز یا رانت خاصی برخوردارند. حال در نزد افکار عمومی این مفهوم با مصادیق مشخصی در عالم بیرون پیوند دارد که با رانت، مقام و ثروت بی‌حساب پیوند خورده و از این رو جای نقد و پرسش دارد.

هر چند در مورد این فرد آقازادگی وی اثبات نشد، اما موارد فراوانی از این دست وجود دارد که «آقازادگان» در حال بهره‌برداری از رانت آقازادگی خود و مصون از پیگیری هستند.

آقازاده‌ها چقدر به جیب زدند؟
روز گذشته محمد غرضی، سیاستمدار اصول‌گرا، هم به عملکرد آقازاده‌ها انتقاد و تاکید کرد: «شما ببینید از این ۵ هزار اولاد مدیران اصلاح طلب و اصولگرا که در آمریکا هستند چگونه امتیازات را بین خودشان تقسیم کرده‌اند و اصلا مشخص نیست که او پسر یک اصولگرا است یا پسر یک اصلاح طلب.»

پیش از این در تیرماه سال ۹۷ هم ایسکانیوز مدعی شده بود که استیون منوچین، رئیس(وزیر) خزانه‌داری آمریکا از حضور ۵هزار و ۴۳۲ نفر از فرزندان مسئولین ایران در آمریکا خبر داده و گفته که « به غیر از املاک‌ و دارایی شخصی، ۱۴۸ میلیارد و ۲۶۷ میلیون دلار در حساب این نفرات وجود دارد و بدلیل امضا نکردن FATF این مبالغ را توقیف می‌کنیم.» هرچند این خبر به فاصله چند روز تکذیب و اعلام شد منبع موثقی برای تایید صحت این ماجرا وجود ندارد، اما دیری نپایید که محمود بهمنی، رییس سابق بانک مرکزی هم مهر تاییدی بر این خبر گذاشت و گفت: «۱۴۸میلیارد دلار موجودی حساب آقازاده‌های ما در بانک‌های خارجی است. ذخایر کشور ما این قدر نیست. این موضوع نشان می‌دهد بیش از ذخایر ارزی کشور ما موجودی حساب آقازاده‌ها در خارج از کشور است. این ۵ هزار آقازاده در خارج از کشور چه می کنند؟ گفته می‌شود ۳۰۰ نفر از آنها درس می‌خوانند. بقیه آنها چه می‌کنند؟ دولت باید به این موضوع رسیدگی کند. قانون، تکلیف را روشن کرده است. نظارت بر موسسات پولی و بانکی با بانک مرکزی است و مسئول نظارت بر دولت نیز سازمان بازرسی و دیوان محاسبات است، باید گزارش شفاف در این خصوص ارائه شود.»

متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/82010
پیروزی بایدن و شکست اصولگرایان
ابوالفضل تقوایی

نخست: او حفظ نظم گذشته و ادامه روند کنونی، بی انکه امیدی به تغییر وضع موجود باشد؛ این، همانی است که اصول گرایان، پس از انتخابات اخیر امریکا، می خواهند مکرر به مردم گوشزد کنند. این یاداوری و هشدار، ابتدا از سوی صاحبان قدرت،با تحکم ابرازشد و پس از آن توسط رسانه های حکومتی وبه ویژه راست افراطی، درحال تکثیر است.

نتیجه انتخابات امریکا و پیروزی کاندیدای حزب دموکرات، دو سویه از سیاست و تاثیر ان بر نیروهای سیاسی را نشان داد. نخست،خشنودی اصلاح طلبان از پیروزی جوبایدن، که پیامدهای آن می تواند افزایش شانس اصلاح گرایان و بهبودخواهان در انتخابات اینده ریاست جمهوری و امکان طرح دوباره مذاکره با امریکا باشد. و برایند ان بازگشت امید و ایجاد فرصت برای نیروهای اصلاح طلب و دموکراسی خواه، در عرصه سیاست ورزی چه بهبودخواهان و بخش قدرت محور و عمل گرا جریان اصلاحات، که خواهان مشارکت در قدرت است و چه بخش جامعه محور که شرکت در انتخابات و حضور در قدرت را به صورت مشروط در گرو تغییر در سیاست های کنونی قدرت، می پذیرد. بخشی که حاکمیت دوگانه را به رسمیت نمی شناسد.

دوم:آشکارشدن تناقض سیاست های اصول گرایان و راست افراطی در مواجهه باامریکا،ب ه عنوان گروهی که بیش از هرجناحی برسیاست دشمنی و تقابل با آمریکا پافشاری کرده است. تناقضی که پس از نتابج انتخابات امریکا و شکست ترامپ، بیش از آن که وجهه انقلابی آنان را به نمایش بگذارد و گواه انقلابی گری باشد، سرشت قدرت طلب و افزون خواه این گروه را هویدا کرد.

در سویه نخست ،با توجه به اقبال عموم به پیروز انتخابات،که آن را فرصتی برای پایان تحریم و بهبودشرایط اقتصادی می دانند،پ ایگاه اجتماعی جریان اصلاحات،ب هبود خواهد یافت و به احیای سرمایه اجتماعی اصلاح طلبان کمک خواهد کرد. اما مساله مهم، این است که فرصت پیش امده، چه اندازه می تواند شرایط را به سوی تغییر در سیاست نه جنگ، نه صلح کنونی، هدایت کند و ان را به مثابه مهم ترین مطالبه سیاسی و فراتر از اصلاحات بوروکراتیک و مطالبات معیشتی،در سطح افکار عمومی برجسته کند.
تحریم های سه سال گذشته آثار هولناک و مخرب این سیاست را ازعرصه سیاست نظری به کوچه وخانه اورده و مردم اکنون بخوبی آگاهند که دشمنی با آمریکا و عدم رابطه تنها به دیرپایی و بقای نظام سیاسی انجامیده و انقلابی گری، مبتنی بر سویه های سیاسی و ایدئولوژیک، کشور را در فقر و فلاکت اقتصادی غوطه ور کرده است. و درنهایت مراودات اقتصادی و تکنولوژیک باخارج را  محدود کرده و از گفت وگو و رابطه با جهان آزاد بازداشته است. مطالبه نفی سیاست نه جنگ ، نه صلح، می تواند فراتر از توافق برجام، راه وفاق و رابطه با آمریکا را پر رنگ کند.

سویه دوم، وضعیت اصول گرایان و بخش تصمیم سازان، دلواپسان، پس از انتخابات آمریکاست .تلخکامی سیاسی از پی شکست ترامپ و همنوایی با او در ادعای تقلب در نهاد انتخابات آمریکا، اصول گرایان افراطی را تا مرحله تشکیل ستاد انتخاباتی ترامپ درتهران، پیش برده است. صاحبان قدرت و به رهروی ازآن، اصول گرایان، همیشه برافول آمریکا و فروپاشی نظم کنونی تاکیدکرده اند. و کشور را در وضعیت و اضطرار انقلابی، نگه داشته اند. هر متغیری که پایه های این ایدئولوژی و آرمان گرایی انقلابی را سست کند، از سوی حاکمیت مطرود است و هر عاملی، انقلابی گری را برکشد، مطلوب است. حتا اگر آن عامل، بانی سیاست فشار حداکثری بر ایران و واضع بدترین تحریم های ممکن باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82052
میهمانی آخرِ «امین روسپید»
طبری: رهبری فرمان ساخت زمین‌های لواسان را داد

زیتون ـ مهسا محمدی
: اکبر طبری می‌گوید «قرعه قربانی بودن» به نام او اصابت کرده است، اگر نه «تنها گناه»ش «بیست سال خدمت صادقانه در قوه قضائیه» بوده‌است.
معاون اجرایی پیشین دستگاه قضا، در حالی که در انتظار پاسخ فرجام‌خواهی برای حکم ۳۱ ساله خود است، روز گذشته برای اولین بار به چند و چون بازداشت و تفهیم اتهام خود هم اشاره کرد. عنوان اتهامی نهایی او «تشکیل شبکه چند نفره ارتشاء با وصف سردستگی و اخذ رشوه‌های متعدد» بود.

این اظهارات طبری در قالب نامه‌ای در جوابِ مطالبِ به گفته او «مغرضانه و غیرواقعی» روزنامه شرق، در همین روزنامه منتشر شد.
به نوشته این مقام قضایی سابق، او در حالی بازداشت شد که «در خارج از حوزه قضائی تهران و در شهرستان آمل ناهار میهمان منزل ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و منصوب مقام عظمای ولایت حضرت آیت‌الله آملی‌لاریجانی بوده است». می‌گوید که در منزل لاریجانی « توسط گروه پنجاه‌ نفره» که با نیروهای حفاظتی آملی‌لاریجانی درگیر شدند بازداشت شده و در ساعت سه‌ونیم صبح توسط بازپرس رسیدگی‌کننده پرونده که در بند ۲ الف منتظرش بود بود، تفهیم اتهام شد.
این معاون پیشین دستگاه قضا در ادامه مدعی می‌شود که تفهم اتهام در آن ساعت صبح در «تاریخ تشکیل بیش از یکصدساله عدلیه» در ایران بی‌سابقه بوده‌است.
او می‌گوید که بعد از این تفهیم اتهام «بی‌سابقه» روانه سلول انفرادی شده و «شاکی عمومی و سازمان اطلاعات سپاه» با گذشت پانزده ماه «هیچ‌یک از ادله اثبات اتهام یا جرم را ارائه ننمودند.»

«امین روسپید» دو دستگاه قضا
طبری می‌گوید در پایان هر دو دوره قوه قضاییه که او در آنها مسئولیت داشته به دستور روسای قوه؛ هاشمی شاهرودی و صادق لاریجانی، از او «حسابرسی دقیق توسط نیروهای امنیتی و اطلاعاتی» به عمل آمده و  او «امین رو سپید» از کار درآمده‌. او حتی با استناد به «عملکرد بیست‌ساله‌»اش به محض ورود ابراهیم رئیسی به دستگاه قضا هم به‌عنوان مدیر نمونه اجرائی کشور معرفی شده‌  و «کار یکصدساله عدلیه را به گواه رؤسای کل دادگستری سراسر کشور با ظرف مدت بیست سال» انجام داده است.
طبری هفت روز بعد از تکیه زدن ابراهیم رییسی به مسند قاضی‌القضاتی از این دستگاه رانده شد و چهار ماه بعد، در ۲۳ تیرماه سال ۱۳۹۸ توسط اطلاعات سپاه در منزل رییس پیشین‌اش بازداشت شد.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82030
چرا محافظه‌کاران افراطی در ایران ترامپیست شده‌اند 
مهدی نوربخش

با انتخابات آمریکا، ترامپیست‌های داخلی به صحنه آمدند تا هویت سیاسی خود را بیش از پیش به نمایش گذارند. از جمله ترامپیست‌های برانداز خارجی که شامل پهلوی طلب‌ها و «مجاهدین خلق» می‌شوند؛ در ایران هم ترامپیست‌های داخلی در طول انتخابات آمریکا سخت فعال شدند تا به نفع ترامپ و به ضرر بایدن اطلاعات نادرست و تحلیل‌های گمراه کننده به مردم دهند.
ترامپست‌های داخلی به طور مشخص به سه گروه تقسیم می‌شوند. دسته اول بیشتر کسانی را در بر می‌گیرد که شرایط اقتصادی و سیاسی کشور آن چنان بتنگ‌شان آورده است که می‌خواهند ترامپ مجددا انتخاب شده، فشار حد اکثری او ادامه پیدا کند تا نظام بالاجبار به مذاکره و تغیییر رویه در سیاست‌های خود تن دهد.
این دسته از مردم نگران بودند که با آمدن بایدن و خصوصا بحث برگشت او به برجام، نظام مجددا قوت گرفته و به اندازه کافی با «تهدید» مواجه نباشد تا به تغییرات لازم تن دهد.
گروه دوم افرادی هستند که در داخل کشور به براندازی نظام اعتقاد پیدا کرده‌اند به دلیل اینکه کلا از قابلیت اصلاح نظام ناامید شده و از اصلاحات و اصلاح طلبان و سیاست‌های‌شان مایوس شده‌اند. آن‌ها به دنبال این هستند که همه چیز در ایران زیر و رو شده تا بلکه با رفتن رهبران سیاسی فعلی، تغییراتی بنیادین در کشور شکل گیرد. این دسته با یک نظام سلطنتی نیز٬ مادامی که به تغییرات بنیادین منجر شود٬ مشکلی ندارند.
گروه سوم؛  دستگاه‌های امنیتی و رسانه‌ای نظام جمهوری اسلامی ایران٬ نظیر صدا وسیما، روزنامه کیهان و جوان و شخصیت‌های محافظه کار افراطی هستند. احمدی نژاد و مشاورین گذشته او همچون عبد الرضا داوری به این دسته از ترامپیست‌های داخلی پیوسته‌اند.

این نوشتار کوشش می‌کند که به هر سه گروه  پرداخته و خصوصا روشن کند که هدف گروه سوم از حمایت از ترامپ چیست، چرا این گروه به ترامپ دل و امید بسته بود.
ترامپیسم در آمریکا آرام آرام به یک ایدئولوژی فرا گیر تبدیل شده است به صورتی که این ایدئولوژی کمتر از نیمی از جمعیت این کشور را بخود مشغول و مجذوب کرده است. این ایدئولوژی را می‌توان  با مشخصات و ویژگی‌های مختلفی شناسایی کرد که بخشی در چهارچوب ایدئولوژی راست سیاسی افراطی دنیا جا گرفته و بخش دیگری منحصر بخود ترامپ و ترامپیسم در آمریکا است. این ایدئولوژی با مشخصات زیر شناسایی می‌شود.

اول: ترامپیسم بر پایه یک قرائت ویژه تنگ نظرانه از دین استوار است؛ در مورد دینداری مردم به قضاوت می‌نشیند و بخش عظیمی را دیندار واقعی نمی‌داند. اونجلیسیم و آخر الزمانی بودن، ابعاد خاصی به این قرائت از دین می‌دهد. آنچه این ایدئولوژی را از ایدئولوژی راست افراطی در اروپا تا حدودی جدا می‌کند، پایگاه قوی ترامپیسم در بخش مذهبی محافظه کار در آمریکاست. از زمان انتخاب رانالد ریگان، مسیحیان محافظه کار دست راستی در آمریکا به صحنه سیاست آمدند اما این اولین بار است که رییس جمهوری آمریکا این گروه را به پایگه اصلی اجتماعی خود تبدیل کرده است. ریگان از بقیه گروه‌های اجتماعی هم بهره می‌گرفت و به خاطر همین هم محافظه کاران مسیحی افراطی در زمان او نمی‌توانستند سیاست‌های او را انحصارا در جهت اهداف خود شکل دهند اما در مورد ترامپ موضوع متفاوت است. او در طول چهار سال گذشته به این پایگاه که بخش اصلی حزب جمهوریخواه را تشکیل می‌دهد، وفادار مانده است و از این پایگاه تاثیر گرفته است.

دوم: ترامپیسم بیشتر بر بومی گرایی (Nativism) تکیه می‌کند. بومی گرایی با ناسیونالیسم (Nationalism) در مواردی و در جغرافیای مختلف فرق‌های فاحشی دارد

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82047
به یاد او که «صدای بی‌صدایان» بود
هنرِ متعهد یا هنرمندِ متعهد؟
حسن یوسفی اشکوری

پس از درگذشت زنده یاد محمدرضا شجریان بار دیگر موضوع پر مناقشه «هنر متعهد» می تواند مورد توجه قرار بگیرد و در باره آن گفتگو شود. در چهلم درگذشت این استاد آواز  بد نیست دیدگاه خود را در این باب با مخاطبان اهل اندیشه و فرهنگ در میان بگذارم.

نسل پیش از انقلاب به یاد دارد که در دهه بیست تا پنجاه یکی از مباحث مهم و پر مناقشه در اندیشه ها و گفتارها و نوشتارهای عموم روشنفکران و نویسندگان موضوع «تعهد در هنر» بود و این که چنین تعهدی در هنر لازم است یا نه. تا آنجا که به یاد می آورم، عموم روشنفکران چپ گرا و سیاسی و مبارز بر ضد نظام استبدادی حاکم آن روز، تعهد را لازم و بلکه ضروری ذاتی هنر می دانستند و بر این نظریه پای می فشردند. معنای محصل این نظریه آن بود که هنر بی تعهد، اساسا هنر نیست.

فکر می کنم این اندیشه از یک سو برآمده از چپ سیاسی جهانی و نیز چپ انقلابی جهان سومی (خاورمیانه و آفریقا و آمریکای لاتین) بوده و از سوی دیگر تحت تأثیر وضعیت اجتماعی و فرهنگی و سیاسی ایران در دوران پسامشروطه و به ویژه تحولات پس از سقوط دیکتاتوری پهلوی اول و فضای پس از جنگ جهانی دوم (پس از شهریور ۱۳۲۰) بوده است. در این دوران، مخالفت با استبداد داخلی و استعمار و استثمار جهانی و غربی (کاپیتالیسم و امپریالیسم) و نقد و رد آن، مقتضای وضعیت آن دوره و در نتیجه مطلوب منطقی عموم آزادیخواهان و عدالت طلبان بوده است. از این رو نظریه تعهد در هنر و یا هنر متعهد نه تنها شگفت نبود بلکه کاملا طبیعی و منطقی می نمود.
به یاد می آورم در آن سالها ژان پل سارتر در قامت شاخص ترین فیلسوف و روشنفکر و نویسنده فرانسوی یک الگوی جهانی روشنفکری بود و او نیز به هنر متعهد باور داشت. در دهه سی تا پنجاه، آثار مهمی از اندیشه های فلسفی و سیاسی سارتر در ایران ترجمه شده بود و از این رو او و شریک زندگی اش سیمین دوبوار در محافل روشنفکری و سیاسی ایران بسیار شناخته شده بوده و می توان گفت مرجعیت فکری داشتند. جمله ای به این مضمون از سارتر نقل محافل بود: هنرمندی که بر عرشه کشتی ای نشسته که در حال غرق شدن است و او فضا و آسمان بالای سر را نقاشی می کند، ابلهی بیش نیست. در هرحال در آن چند دهه التزام به هنر متعهد اندیشه رایج و غالب در سلسله روشنفکران ایران بود. در آن روزگار معمولا هنر به دو گروه تقسیم می شد: «هنر برای هنر» و «هنر برای …» و صد البته هنر نوع اول مردود بود و دومی مقبول و پذیرفتنی. در دهه پنجاه من (هرچند که از جماعت روشنفکران نبودم ولی تحت تأثیر فضای انقلابی آن دوران قرار داشتم)، مقاله ای در این باب نوشتم که به یاد ندارم در کجا منتشر شد ولی بعدتر در کتاب «بت های شکسته» من (که مجموعه مقالات منتشر شده بود) در سال ۵۶ در تهران منتشر شد.

حال از مناقشات پیشین چشم می پوشم و نظر کنونی ام را که، حداقل سه دهه است از آن دفاع می کنم، با شما در میان می گذارم. پیش از ادامه، به یاد بیاورم که در اواخر دهه ۶۰ در یکی از شماره های گاهنامه «احیا»، با آقای محمدعلی نجفی (کارگردان و سازنده سریال «سربداران») در همین موضوع مصاحبه و گفتگو کرده و در این باب همفکر و هم نظر بوده ایم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82072