زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
آقازادگی در جمهوری اسلامی

زیتون ـ احسان نادرپور: بازداشت یک فعال اینستاگرامی به اتهام کودک‌آزاری، روز گذشته خبرساز شد. پلیس فتا اعلام کرد فرد کودک آزاری که در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی از آزار جنسی دو کودک کار منتشر کرده بود، دستگیر شد.

طی روزهای اخیر حساسیت‌ها نسبت به این فرد در شبکه‌های اجتماعی با دست به دست شدن این ویدئو بالا رفت. علاوه بر واکنش‌های منفی به اصلا عمل این فرد، خبر تایید‌نشده دیگری باعث افزایش خشم افکار عمومی نسبت به او شد. در خبرهای اولیه گفته شد که این فرد آقازاده و فرزند یکی از مدیران صدا و سیماست، اما در صحت این ادعا شک و شبهه وجود دارد. با وجود این به نظر می‌رسد که این ادعا، هر چند تاییدنشده، باعث افزایش خشم افکار عمومی نسبت به این فرد و آزار اعمال شده از سوی او شد.

عنوان «آقازاده» گرچه پیش از این هم در زبان فارسی وجود داشت، اما چند سالی است که در ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران پررنگ شده و به اقوام درجه یک مدیران و مقامات ارشد اغلب سیاسی نسبت داده می‌شود که از امتیاز یا رانت خاصی برخوردارند. حال در نزد افکار عمومی این مفهوم با مصادیق مشخصی در عالم بیرون پیوند دارد که با رانت، مقام و ثروت بی‌حساب پیوند خورده و از این رو جای نقد و پرسش دارد.

هر چند در مورد این فرد آقازادگی وی اثبات نشد، اما موارد فراوانی از این دست وجود دارد که «آقازادگان» در حال بهره‌برداری از رانت آقازادگی خود و مصون از پیگیری هستند.

آقازاده‌ها چقدر به جیب زدند؟
روز گذشته محمد غرضی، سیاستمدار اصول‌گرا، هم به عملکرد آقازاده‌ها انتقاد و تاکید کرد: «شما ببینید از این ۵ هزار اولاد مدیران اصلاح طلب و اصولگرا که در آمریکا هستند چگونه امتیازات را بین خودشان تقسیم کرده‌اند و اصلا مشخص نیست که او پسر یک اصولگرا است یا پسر یک اصلاح طلب.»

پیش از این در تیرماه سال ۹۷ هم ایسکانیوز مدعی شده بود که استیون منوچین، رئیس(وزیر) خزانه‌داری آمریکا از حضور ۵هزار و ۴۳۲ نفر از فرزندان مسئولین ایران در آمریکا خبر داده و گفته که « به غیر از املاک‌ و دارایی شخصی، ۱۴۸ میلیارد و ۲۶۷ میلیون دلار در حساب این نفرات وجود دارد و بدلیل امضا نکردن FATF این مبالغ را توقیف می‌کنیم.» هرچند این خبر به فاصله چند روز تکذیب و اعلام شد منبع موثقی برای تایید صحت این ماجرا وجود ندارد، اما دیری نپایید که محمود بهمنی، رییس سابق بانک مرکزی هم مهر تاییدی بر این خبر گذاشت و گفت: «۱۴۸میلیارد دلار موجودی حساب آقازاده‌های ما در بانک‌های خارجی است. ذخایر کشور ما این قدر نیست. این موضوع نشان می‌دهد بیش از ذخایر ارزی کشور ما موجودی حساب آقازاده‌ها در خارج از کشور است. این ۵ هزار آقازاده در خارج از کشور چه می کنند؟ گفته می‌شود ۳۰۰ نفر از آنها درس می‌خوانند. بقیه آنها چه می‌کنند؟ دولت باید به این موضوع رسیدگی کند. قانون، تکلیف را روشن کرده است. نظارت بر موسسات پولی و بانکی با بانک مرکزی است و مسئول نظارت بر دولت نیز سازمان بازرسی و دیوان محاسبات است، باید گزارش شفاف در این خصوص ارائه شود.»

متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/82010
پیروزی بایدن و شکست اصولگرایان
ابوالفضل تقوایی

نخست: او حفظ نظم گذشته و ادامه روند کنونی، بی انکه امیدی به تغییر وضع موجود باشد؛ این، همانی است که اصول گرایان، پس از انتخابات اخیر امریکا، می خواهند مکرر به مردم گوشزد کنند. این یاداوری و هشدار، ابتدا از سوی صاحبان قدرت،با تحکم ابرازشد و پس از آن توسط رسانه های حکومتی وبه ویژه راست افراطی، درحال تکثیر است.

نتیجه انتخابات امریکا و پیروزی کاندیدای حزب دموکرات، دو سویه از سیاست و تاثیر ان بر نیروهای سیاسی را نشان داد. نخست،خشنودی اصلاح طلبان از پیروزی جوبایدن، که پیامدهای آن می تواند افزایش شانس اصلاح گرایان و بهبودخواهان در انتخابات اینده ریاست جمهوری و امکان طرح دوباره مذاکره با امریکا باشد. و برایند ان بازگشت امید و ایجاد فرصت برای نیروهای اصلاح طلب و دموکراسی خواه، در عرصه سیاست ورزی چه بهبودخواهان و بخش قدرت محور و عمل گرا جریان اصلاحات، که خواهان مشارکت در قدرت است و چه بخش جامعه محور که شرکت در انتخابات و حضور در قدرت را به صورت مشروط در گرو تغییر در سیاست های کنونی قدرت، می پذیرد. بخشی که حاکمیت دوگانه را به رسمیت نمی شناسد.

دوم:آشکارشدن تناقض سیاست های اصول گرایان و راست افراطی در مواجهه باامریکا،ب ه عنوان گروهی که بیش از هرجناحی برسیاست دشمنی و تقابل با آمریکا پافشاری کرده است. تناقضی که پس از نتابج انتخابات امریکا و شکست ترامپ، بیش از آن که وجهه انقلابی آنان را به نمایش بگذارد و گواه انقلابی گری باشد، سرشت قدرت طلب و افزون خواه این گروه را هویدا کرد.

در سویه نخست ،با توجه به اقبال عموم به پیروز انتخابات،که آن را فرصتی برای پایان تحریم و بهبودشرایط اقتصادی می دانند،پ ایگاه اجتماعی جریان اصلاحات،ب هبود خواهد یافت و به احیای سرمایه اجتماعی اصلاح طلبان کمک خواهد کرد. اما مساله مهم، این است که فرصت پیش امده، چه اندازه می تواند شرایط را به سوی تغییر در سیاست نه جنگ، نه صلح کنونی، هدایت کند و ان را به مثابه مهم ترین مطالبه سیاسی و فراتر از اصلاحات بوروکراتیک و مطالبات معیشتی،در سطح افکار عمومی برجسته کند.
تحریم های سه سال گذشته آثار هولناک و مخرب این سیاست را ازعرصه سیاست نظری به کوچه وخانه اورده و مردم اکنون بخوبی آگاهند که دشمنی با آمریکا و عدم رابطه تنها به دیرپایی و بقای نظام سیاسی انجامیده و انقلابی گری، مبتنی بر سویه های سیاسی و ایدئولوژیک، کشور را در فقر و فلاکت اقتصادی غوطه ور کرده است. و درنهایت مراودات اقتصادی و تکنولوژیک باخارج را  محدود کرده و از گفت وگو و رابطه با جهان آزاد بازداشته است. مطالبه نفی سیاست نه جنگ ، نه صلح، می تواند فراتر از توافق برجام، راه وفاق و رابطه با آمریکا را پر رنگ کند.

سویه دوم، وضعیت اصول گرایان و بخش تصمیم سازان، دلواپسان، پس از انتخابات آمریکاست .تلخکامی سیاسی از پی شکست ترامپ و همنوایی با او در ادعای تقلب در نهاد انتخابات آمریکا، اصول گرایان افراطی را تا مرحله تشکیل ستاد انتخاباتی ترامپ درتهران، پیش برده است. صاحبان قدرت و به رهروی ازآن، اصول گرایان، همیشه برافول آمریکا و فروپاشی نظم کنونی تاکیدکرده اند. و کشور را در وضعیت و اضطرار انقلابی، نگه داشته اند. هر متغیری که پایه های این ایدئولوژی و آرمان گرایی انقلابی را سست کند، از سوی حاکمیت مطرود است و هر عاملی، انقلابی گری را برکشد، مطلوب است. حتا اگر آن عامل، بانی سیاست فشار حداکثری بر ایران و واضع بدترین تحریم های ممکن باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82052
میهمانی آخرِ «امین روسپید»
طبری: رهبری فرمان ساخت زمین‌های لواسان را داد

زیتون ـ مهسا محمدی
: اکبر طبری می‌گوید «قرعه قربانی بودن» به نام او اصابت کرده است، اگر نه «تنها گناه»ش «بیست سال خدمت صادقانه در قوه قضائیه» بوده‌است.
معاون اجرایی پیشین دستگاه قضا، در حالی که در انتظار پاسخ فرجام‌خواهی برای حکم ۳۱ ساله خود است، روز گذشته برای اولین بار به چند و چون بازداشت و تفهیم اتهام خود هم اشاره کرد. عنوان اتهامی نهایی او «تشکیل شبکه چند نفره ارتشاء با وصف سردستگی و اخذ رشوه‌های متعدد» بود.

این اظهارات طبری در قالب نامه‌ای در جوابِ مطالبِ به گفته او «مغرضانه و غیرواقعی» روزنامه شرق، در همین روزنامه منتشر شد.
به نوشته این مقام قضایی سابق، او در حالی بازداشت شد که «در خارج از حوزه قضائی تهران و در شهرستان آمل ناهار میهمان منزل ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و منصوب مقام عظمای ولایت حضرت آیت‌الله آملی‌لاریجانی بوده است». می‌گوید که در منزل لاریجانی « توسط گروه پنجاه‌ نفره» که با نیروهای حفاظتی آملی‌لاریجانی درگیر شدند بازداشت شده و در ساعت سه‌ونیم صبح توسط بازپرس رسیدگی‌کننده پرونده که در بند ۲ الف منتظرش بود بود، تفهیم اتهام شد.
این معاون پیشین دستگاه قضا در ادامه مدعی می‌شود که تفهم اتهام در آن ساعت صبح در «تاریخ تشکیل بیش از یکصدساله عدلیه» در ایران بی‌سابقه بوده‌است.
او می‌گوید که بعد از این تفهیم اتهام «بی‌سابقه» روانه سلول انفرادی شده و «شاکی عمومی و سازمان اطلاعات سپاه» با گذشت پانزده ماه «هیچ‌یک از ادله اثبات اتهام یا جرم را ارائه ننمودند.»

«امین روسپید» دو دستگاه قضا
طبری می‌گوید در پایان هر دو دوره قوه قضاییه که او در آنها مسئولیت داشته به دستور روسای قوه؛ هاشمی شاهرودی و صادق لاریجانی، از او «حسابرسی دقیق توسط نیروهای امنیتی و اطلاعاتی» به عمل آمده و  او «امین رو سپید» از کار درآمده‌. او حتی با استناد به «عملکرد بیست‌ساله‌»اش به محض ورود ابراهیم رئیسی به دستگاه قضا هم به‌عنوان مدیر نمونه اجرائی کشور معرفی شده‌  و «کار یکصدساله عدلیه را به گواه رؤسای کل دادگستری سراسر کشور با ظرف مدت بیست سال» انجام داده است.
طبری هفت روز بعد از تکیه زدن ابراهیم رییسی به مسند قاضی‌القضاتی از این دستگاه رانده شد و چهار ماه بعد، در ۲۳ تیرماه سال ۱۳۹۸ توسط اطلاعات سپاه در منزل رییس پیشین‌اش بازداشت شد.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82030
چرا محافظه‌کاران افراطی در ایران ترامپیست شده‌اند 
مهدی نوربخش

با انتخابات آمریکا، ترامپیست‌های داخلی به صحنه آمدند تا هویت سیاسی خود را بیش از پیش به نمایش گذارند. از جمله ترامپیست‌های برانداز خارجی که شامل پهلوی طلب‌ها و «مجاهدین خلق» می‌شوند؛ در ایران هم ترامپیست‌های داخلی در طول انتخابات آمریکا سخت فعال شدند تا به نفع ترامپ و به ضرر بایدن اطلاعات نادرست و تحلیل‌های گمراه کننده به مردم دهند.
ترامپست‌های داخلی به طور مشخص به سه گروه تقسیم می‌شوند. دسته اول بیشتر کسانی را در بر می‌گیرد که شرایط اقتصادی و سیاسی کشور آن چنان بتنگ‌شان آورده است که می‌خواهند ترامپ مجددا انتخاب شده، فشار حد اکثری او ادامه پیدا کند تا نظام بالاجبار به مذاکره و تغیییر رویه در سیاست‌های خود تن دهد.
این دسته از مردم نگران بودند که با آمدن بایدن و خصوصا بحث برگشت او به برجام، نظام مجددا قوت گرفته و به اندازه کافی با «تهدید» مواجه نباشد تا به تغییرات لازم تن دهد.
گروه دوم افرادی هستند که در داخل کشور به براندازی نظام اعتقاد پیدا کرده‌اند به دلیل اینکه کلا از قابلیت اصلاح نظام ناامید شده و از اصلاحات و اصلاح طلبان و سیاست‌های‌شان مایوس شده‌اند. آن‌ها به دنبال این هستند که همه چیز در ایران زیر و رو شده تا بلکه با رفتن رهبران سیاسی فعلی، تغییراتی بنیادین در کشور شکل گیرد. این دسته با یک نظام سلطنتی نیز٬ مادامی که به تغییرات بنیادین منجر شود٬ مشکلی ندارند.
گروه سوم؛  دستگاه‌های امنیتی و رسانه‌ای نظام جمهوری اسلامی ایران٬ نظیر صدا وسیما، روزنامه کیهان و جوان و شخصیت‌های محافظه کار افراطی هستند. احمدی نژاد و مشاورین گذشته او همچون عبد الرضا داوری به این دسته از ترامپیست‌های داخلی پیوسته‌اند.

این نوشتار کوشش می‌کند که به هر سه گروه  پرداخته و خصوصا روشن کند که هدف گروه سوم از حمایت از ترامپ چیست، چرا این گروه به ترامپ دل و امید بسته بود.
ترامپیسم در آمریکا آرام آرام به یک ایدئولوژی فرا گیر تبدیل شده است به صورتی که این ایدئولوژی کمتر از نیمی از جمعیت این کشور را بخود مشغول و مجذوب کرده است. این ایدئولوژی را می‌توان  با مشخصات و ویژگی‌های مختلفی شناسایی کرد که بخشی در چهارچوب ایدئولوژی راست سیاسی افراطی دنیا جا گرفته و بخش دیگری منحصر بخود ترامپ و ترامپیسم در آمریکا است. این ایدئولوژی با مشخصات زیر شناسایی می‌شود.

اول: ترامپیسم بر پایه یک قرائت ویژه تنگ نظرانه از دین استوار است؛ در مورد دینداری مردم به قضاوت می‌نشیند و بخش عظیمی را دیندار واقعی نمی‌داند. اونجلیسیم و آخر الزمانی بودن، ابعاد خاصی به این قرائت از دین می‌دهد. آنچه این ایدئولوژی را از ایدئولوژی راست افراطی در اروپا تا حدودی جدا می‌کند، پایگاه قوی ترامپیسم در بخش مذهبی محافظه کار در آمریکاست. از زمان انتخاب رانالد ریگان، مسیحیان محافظه کار دست راستی در آمریکا به صحنه سیاست آمدند اما این اولین بار است که رییس جمهوری آمریکا این گروه را به پایگه اصلی اجتماعی خود تبدیل کرده است. ریگان از بقیه گروه‌های اجتماعی هم بهره می‌گرفت و به خاطر همین هم محافظه کاران مسیحی افراطی در زمان او نمی‌توانستند سیاست‌های او را انحصارا در جهت اهداف خود شکل دهند اما در مورد ترامپ موضوع متفاوت است. او در طول چهار سال گذشته به این پایگاه که بخش اصلی حزب جمهوریخواه را تشکیل می‌دهد، وفادار مانده است و از این پایگاه تاثیر گرفته است.

دوم: ترامپیسم بیشتر بر بومی گرایی (Nativism) تکیه می‌کند. بومی گرایی با ناسیونالیسم (Nationalism) در مواردی و در جغرافیای مختلف فرق‌های فاحشی دارد

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82047
به یاد او که «صدای بی‌صدایان» بود
هنرِ متعهد یا هنرمندِ متعهد؟
حسن یوسفی اشکوری

پس از درگذشت زنده یاد محمدرضا شجریان بار دیگر موضوع پر مناقشه «هنر متعهد» می تواند مورد توجه قرار بگیرد و در باره آن گفتگو شود. در چهلم درگذشت این استاد آواز  بد نیست دیدگاه خود را در این باب با مخاطبان اهل اندیشه و فرهنگ در میان بگذارم.

نسل پیش از انقلاب به یاد دارد که در دهه بیست تا پنجاه یکی از مباحث مهم و پر مناقشه در اندیشه ها و گفتارها و نوشتارهای عموم روشنفکران و نویسندگان موضوع «تعهد در هنر» بود و این که چنین تعهدی در هنر لازم است یا نه. تا آنجا که به یاد می آورم، عموم روشنفکران چپ گرا و سیاسی و مبارز بر ضد نظام استبدادی حاکم آن روز، تعهد را لازم و بلکه ضروری ذاتی هنر می دانستند و بر این نظریه پای می فشردند. معنای محصل این نظریه آن بود که هنر بی تعهد، اساسا هنر نیست.

فکر می کنم این اندیشه از یک سو برآمده از چپ سیاسی جهانی و نیز چپ انقلابی جهان سومی (خاورمیانه و آفریقا و آمریکای لاتین) بوده و از سوی دیگر تحت تأثیر وضعیت اجتماعی و فرهنگی و سیاسی ایران در دوران پسامشروطه و به ویژه تحولات پس از سقوط دیکتاتوری پهلوی اول و فضای پس از جنگ جهانی دوم (پس از شهریور ۱۳۲۰) بوده است. در این دوران، مخالفت با استبداد داخلی و استعمار و استثمار جهانی و غربی (کاپیتالیسم و امپریالیسم) و نقد و رد آن، مقتضای وضعیت آن دوره و در نتیجه مطلوب منطقی عموم آزادیخواهان و عدالت طلبان بوده است. از این رو نظریه تعهد در هنر و یا هنر متعهد نه تنها شگفت نبود بلکه کاملا طبیعی و منطقی می نمود.
به یاد می آورم در آن سالها ژان پل سارتر در قامت شاخص ترین فیلسوف و روشنفکر و نویسنده فرانسوی یک الگوی جهانی روشنفکری بود و او نیز به هنر متعهد باور داشت. در دهه سی تا پنجاه، آثار مهمی از اندیشه های فلسفی و سیاسی سارتر در ایران ترجمه شده بود و از این رو او و شریک زندگی اش سیمین دوبوار در محافل روشنفکری و سیاسی ایران بسیار شناخته شده بوده و می توان گفت مرجعیت فکری داشتند. جمله ای به این مضمون از سارتر نقل محافل بود: هنرمندی که بر عرشه کشتی ای نشسته که در حال غرق شدن است و او فضا و آسمان بالای سر را نقاشی می کند، ابلهی بیش نیست. در هرحال در آن چند دهه التزام به هنر متعهد اندیشه رایج و غالب در سلسله روشنفکران ایران بود. در آن روزگار معمولا هنر به دو گروه تقسیم می شد: «هنر برای هنر» و «هنر برای …» و صد البته هنر نوع اول مردود بود و دومی مقبول و پذیرفتنی. در دهه پنجاه من (هرچند که از جماعت روشنفکران نبودم ولی تحت تأثیر فضای انقلابی آن دوران قرار داشتم)، مقاله ای در این باب نوشتم که به یاد ندارم در کجا منتشر شد ولی بعدتر در کتاب «بت های شکسته» من (که مجموعه مقالات منتشر شده بود) در سال ۵۶ در تهران منتشر شد.

حال از مناقشات پیشین چشم می پوشم و نظر کنونی ام را که، حداقل سه دهه است از آن دفاع می کنم، با شما در میان می گذارم. پیش از ادامه، به یاد بیاورم که در اواخر دهه ۶۰ در یکی از شماره های گاهنامه «احیا»، با آقای محمدعلی نجفی (کارگردان و سازنده سریال «سربداران») در همین موضوع مصاحبه و گفتگو کرده و در این باب همفکر و هم نظر بوده ایم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82072
بیانیه جمعی متنوع از فعالان سیاسی و مدنی ایران
در ضرورت مذاکره شفاف و بدون قید و شرط با دولت جدید آمریکا

زیتون
– جمعی از فعالان سیاسی و مدنی ایران ضمن صدور بیانیه‌ای بر ضرورت مذاکره مستقیم و بی‌قید و شرط ایران و آمریکا تاکید کردند.

در این بیانیه آمده است: «سیاست خارجی ضد منافع ملی ایرانیان و اصرار رهبر حکومت بر خط مشی «دشمن محور» خویش، علیرغم خواست اکثریت ملت، یکی از عوامل مهم به گروگان در آمدن زندگی مردم است. بسیاری از دلسوزان ملت و کشور بارها بر لزوم تنش زدایی و به طور مشخص پایان دادن به ستیزه‌گری با آمریکا و کلیه کشورهای منطقه تاکید کرده، اما هیچ گاه گوش شنوایی نیافته‌اند.»

این جمع متنوع از فعالان سیاسی و مدنی داخل و خارج ایران می‌گویند که «باید با نقد صریح سیاست ولی فقیه و اقلیت حاکم، فشار اجتماعی لازم را برای تغییر جدی این مسیر ضد ملی فراهم کرد»

به گزارش «زیتون» امضا کنندگان این بیانیه در بخش دیگری از آن افزوده‌اند: «هر چند رفتار حاکمان در چندین موضوع سرنوشت ساز مثل گروگانگیری، جنگ و برنامه هسته‌ای که نشان از برخورد شدیدا تاخیری در تغییر این سیاستهای زیانبار و ایران بر بادده دارد، جای امید و انتظار گوش شنوایی باقی نمی گذارد؛ اما لازم می دانیم بار دیگر با صدای بلند بر ضرورت عدم دخالت نظامیان در سیاست داخلی و خارجی و بر مضرات ضد ملی و ضد انسانی استمرار این سیاست توسط رهبر ج.ا هشدار دهیم و بر تغییر آن تاکید نماییم.»

در ادامه این بیانیه تاکید شده است: «با شرایط جدید آمریکا، یک مذاکره مستقیم، شفاف و بی قید وشرط بین دو کشور آخرین فرصت برای سامان دادن به سیاست خارجی کشور در جهت دوری جستن از تنش آفرینی و نزدیکی و تعامل با دیگر کشورهای دنیا باشد. در این دوران باید با نقد صریح سیاست ولی فقیه و اقلیت حاکم، فشار اجتماعی لازم را برای تغییر جدی این مسیر ضد ملی فراهم کرد.»

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار «زیتون» قرار گرفته٬ به شرح زیر است:


https://www.zeitoons.com/82089
حصر خانگی؛ دشمن خانگی!

سازمان گزارشگران بدون مرز اعلام کرد که به اطلاعاتی دست یافته که نشان می‌دهد میرحسین موسوی و زهرا رهنورد در این مدت تنها با نگهبانان و مامورانی در تماس بوده‌اند که در بخشی از خانه آنها مستقر شده‌اند و از این طریق به ویروس کرونا مبتلا شده‌اند نه از طریق ارتباط با فرزندان‌شان.

#خط_سوم
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۱ | گفت‌وگو با پرستو فروهر
«تبانی متهم و بازجو» برای لاپوشانی حقیقت
زیتون ـ مهسا محمدی
: اول آذر سال ۷۷ با آنکه یکی از منزل‌گاه‌های پایانی قتل‌های زنجیره‌ای سیاسی دهه‌ی ۷۰ ایران است، گاهِ افشای آن نیز هست. قاتلینی که به گفته خودشان پیش از آن «عملیات»‌های فراوانی از این دست انجام داده بودند، کمی بعد از آن‌که دست از خون داریوش و پروانه فروهر شستند، راهی دادگاه شدند. البته برگزاری آن دادگاه‌ها به معنی طی پروسه دادخواهی درباره این مجموعه قتل‌ها نبود و نیست. آمرین با وجود افشا شدن، مصون ماندند و عاملین با وجود دادگاهی شدن محکومیت‌‌شان را سپری نکردند. افشاگران برای سال‌های متمادی به زندان رفتند و خانواده‌های قربانیان نه فرصت سوگواری یافتند و نه شانس دادخواهی. پرستو فروهر، فرزند پروانه و داریوش فروهر از کسانی است که بعد از ۲۲ سال، هنوز نه دست از دادخواهی برداشته و نه خاطره آن جنایت را رها کرد تا به فراموشی سپرده شود. پرستو فروهر یاد والدینش را با خود به همه جا برد؛ از سرخط خبرگزاری‌ها تا درون گالری‌های هنری و از آن‌جا به خانه‌های مردم.
از او درباره نوع مواجهه‌اش با این فقدان به عنوان فرزند قربانیان و در عین حال هنرمند پرسیدیم. کارهایی که برای حفظ خاطره قتل‌ها تا روز دادخواهی کرده و موانعی که در این مسیر پیش رویش بود. پرستو می‌گوید هنر به او امکان این را داد که با وجود همه محدودیت‌ها بخشی از واقعیات را بیان کند، در عین حال از مسیر دشواری که خانواده‌ها در مواجهه با انحرافات اعمال شده بر پرونده طی کردند، سخن می‌گوید.
....
بخش‌هایی از گفت‌وگو:

در افکار عمومی درباره پرونده قتل‌های سیاسی در ایران یک روایت غالب شکل گرفت که از نگاه ما تنها بخشی از آن درست است. در واقع نوعی انحراف به وجود آمد. این روایت غالب، از سوی «جناح اصلاح‌طلب»، که در آن روزها به باور افکار عمومی برای افشا و دادخواهی این جنایت‌ها تلاش می‌کرد، جا افتاد. روزنامه‌های اصلاح‌طلب هم در جا انداختن آن سهم اساسی داشتند.
...
رسانه‌ها و بدنه اجتماعی نیروهای اصلاح‌طلب تا یک جایی برای پیگیری این قتل‌ها با ما همراهی کردند، اما در نهایت برای «کشف حقیقت» پای کار نایستادند و ابزارسازی سیاسی از این واقعه برای آنان بر کشف حقیقت چربید. 
....
در این بازجویی‌ها نه پاسخ‌ها و نه پرسش‌های بازجوها در راستای کشف حقیقت نبودند. به توصیف وکیل ما ناصر زرافشان، که بر سر پیگیری این پرونده پنج سال زندانی شد، بازجویی‌ها نمود آشکار تبانی متهم و بازجو، برای پنهان کردن حقیقت‌ بودند. برای مثال وقتی متهم‌ها به قتل‌های گذشته اشاره کرده بودند بازجو حتی از آنها نپرسیده بود که افراد دیگری که کشتید چه کسانی بودند؟ چرا آنها را کشتید؟
...
برخی از روزنامه‌نگاران، مانند حجاریان یا گنجی طوری درباره این قتل‌ها می‌نوشتند که گویی اطلاعات بیشتری دارند و از وقایع پشت پرده باخبرند. اما بعدها که ما بازماندگان شخصا از این روزنامه‌نگارن پیگیری کردیم، حتی من اطمینان دادم که تنها برای اطلاع شخصی خودم می‌پرسم، در هیچ موردی هیچ آگاهی بیشتری به ما ندادند. می‌گفتند بیش از آنچه نوشته‌اند نمی‌دانند. اما راستش من هیچ‌گاه باور نکردم.
...
در همان روزهای ابتدای بعد از قتل پدر و مادرم نماینده‌ای از سوی رییس‌جمهور وقت آقای خاتمی، برای تسلیت به برادرم  و من به مراسم ختم آن دو آمد. تسلیت گفتند، برخی دیگر از کاربه‌دستان حکومتی هم در حرف ابراز تاسف کردند اما مسئولیت‌پذیری به هیچ‌وجه در کار نبود
...
متن کامل گفت‌‌وگوی پرستو فروهر با «زیتون»  از پی می‌آید:

https://www.zeitoons.com/82001
مجازات حبس ابد؛ مشروط یا غیر مشروط؟
علیه اعدام ۲۰ | سعید مدنی

در میان موافقان و مخالفان کیفر «حبس ابد» نظربینابینی نیز وجود دارد. بنا بر این  نظر، کیفر حبس ابد تنها در صورتی پذیرفتنی است که همراه با مقرراتی انعطاف‌پذیر در تحمیل و اجرای آن باشد. این نظر موضوع حبس ابد را به چالش بیشتر کشیده و زمینه را برای تعدیل آن فراهم می‌سازد.

اصولا مجازات‌ها پس از گذشت زمانی مشخص تعدیل‌پذیرند. در حقوق داخلی بسیاری از کشورها از جمله ایران، موضوع تعدیل مجازات‌ها در قوانین کیفری مدنظر قرار گرفته و از دو نوع کیفیات مخففه قانونی و قضایی سخن رفته است. قدر مسلّم آن است که امکان تعدیل مجازات‌ها باید در محکمه‌ای بی‌طرف و مستقل بررسی شود و تصمیم این محکمه قابل فرجام‌خواهی باشد. سؤالی که همیشه در ذهن حقوق‌دانان مطرح می‌شود این است که آیا امکان تعدیل حبس‌های طولانی‌مدت، به ویژه حبس ابد وجود دارد؟
در برخی کشورها و با شرایطی از جمله قطعی‌بودن کیفر در دادگاه، ابراز ندامت محکوم، امکان اصلاح، تساوی میان محکومان(سایر زندانیان نیز در اوضاع و احوال مشابه از حق تعدیل مجازات برخوردارند)، رفتار محکوم در طول اجرای مجازات، نظر قضاتی که متهم را محکوم به مجازات کردند، نظر دادستان و همکاری با دادستان، امکان تعدیل مجازات حبس ابد فراهم شده است.

مواضع کشورها در برابر مجازات حبس ابد بسیار متفاوت است . کشورهای شیلی، کوبا، اسرائیل، مکزیک، اسپانیا، پرتغال و ونزوئلا بر مغایرت مجازات حبس ابد با موازین حقوق بشر تاکید ورزیده‌اند. برخی کشورها همچون قطر و عربستان سعودی مجازات حبس ابد را با توجه به خصوصیت نامعین بودن آن رد کردند. با وجود این، مجازات حبس ابد در او ضاع و احوال خاص پذیرفته شده است. جامعه جهانیِ بزه‌دیده‌شناسی درمجموع خاطرنشان می‌سازد، زندانی‌کردن قاتل بدون آزادی مشروط یعنی تا وقتی در زندان بمیرد می‌تواند ظالمانه باشد. این مجازات هم مثل حکم اعدام می‌تواند قاتل را از این فرصت‌ها محروم کند:
– مسئولیت کشتن فردی را بپذیرد؛
– اعضای خانواده قربانی را درک کند؛
– آنچه را در ذهن اعضای خانواده قربانی می‌گذرد، بفهمد؛
– به اینکه خانواده‌ای را نابود کرده اعتراف کند؛
– اینکه واقعاً نادم بوده و می‌فهمد چه صدمه‌ای به دیگران رسانده را نشان دهد.
ازاین‌رو باید درباره صدور حکم زندان ابد بدون آزادی مشروط نیز هشدار داد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82156
«این تازه اول داستان است»؛ نامه‌ای به مهدی کروبی
سیداحمد نیک‌جو

https://www.zeitoons.com/82180

شیخ عزیز، شجاع و سرافراز ؛ جناب آقای کروبی


این مکتوب را کسی می‌نگارد که برای آخرین بار در شامگاه یکی از شب‌های پس از ۲۲ خرداد ۸۸ در دفتر حزب اعتماد ملی در شهرک غرب تهران توانست شما را از نزدیک ببیند و دست پدرانه‌ی‌تانرا بر دوش خویش لمس کند، و اکنون سال‌هاست که خداوند منان را می‌خواند برای سلامت و طول عمرتان، و توفیق دیداری مجدد را انتظار می‌کشد.
از درون زندان بزرگ و فراخ ایران‌زمین بر شما که محصور زندانی کوچک‌تر هستید، سلام و درود می‌فرستم و بابت تحمل رنج ده‌ساله‌ی حصر غیرقانونی و غیرشرعی و غیرانسانی خدا قوت عرض می‌کنم و از آن یگانه‌ی بی‌همتا، توفیق جهاد در راهش را برای همه‌ی‌مان طلب و آرزو می‌کنم.

آنچه که به بنده این جسارت را داد تا مکتوبی برایتان بنویسم آن است که روزگار را خطرناک، شرایط را پیچیده، و هر کنشی از جانب منتقدین و مخالفینِ استبداد دینی حاکم بر کشور را حساس و تعیین‌کننده می‌بینم و بر همین اساس، مواردی را تقدیم می‌کنم و امیدوارم نوشته‌ی فرزند کوچک‌تان را به حساب سیاه‌مشقی بگذارید که از سر نگرانی و دغدغه نسبت به آینده‌ی کشور و آبرو و اعتبار شما نگاشته شده، و جسارت او را با بزرگی و سعه‌ی صدر همیشگی‌تان ببخشید.

مدتی است که هر از گاهی، عکس و خبری از ملاقات برخی افراد با حضرت‌عالی در رسانه‌هامنتشر می‌شود و پس از آن کلمات و جملاتی به‌نقل از شما منتشر می‌شود که خواننده‌ای که مواضع صریح و محکم شما را در این سال‌ها دنبال کرده باشد دچار تعجب و تردید می‌کند، کما اینکه در اکثر قریب به اتفاق موارد، توضیح و تکذیب خانواده‌ی محترم جنابعالی را در پی داشته است. کمتر از دو ماه پیش مطلبی نوشتم با عنوان «مدافعان اصلاحات چینی و شیخ آزاده» و در ضمن آن برخی نگرانی‌ها را بیان نمودم. اکنون، و پس از انتشار گزارشی از دیدار برخی اعضای حزب کارگزاران با جنابعالی، گمان می‌کنم که باید برخی نکات را، ضمن تفصیل بیشتر، در درون چشم‌انداز وسیع‌تری قرار داده و به عرض برسانم تا تحلیل جامع‌تری به‌دست آید و چراغ راه آینده شود.

گزارشی که با عنوان «کروبی خطاب به اصلاح طلبان و مردم: نگذارید فردی مانند احمدی‌نژاد در سال ۱۴۰۰ رییس جمهور شود/ گزارش سردبیر مجله «آگاهی نو» از تازه ترین دیدگاه‌های سیاسی مهدی کروبی»، و به‌قلم محمد قوچانی منتشر شده، نه‌تنها ملغمه‌ای از خلاف‌گویی و تحریف تاریخ است، بلکه مهم‌تر از این‌ها، در تعارض است با مفاد نامه‌ها و بیانیه‌های درخشان شما در این سال‌ها. در ادامه هر یک از این موارد را شرح خواهم داد، اما پیش از آن مقدماتی خواهم آورد تا زمینه‌ی بحث روشن‌تر شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82180
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۲|
افشاگری ناتمام، رسیدگی ناتمام، دادخواهی ناتمام

https://www.zeitoons.com/81943

زیتون ـ مهسا محمدی
: به نظر می‌رسد ترورهای سیاسی دهه ۷۰ در ایران، مصادیق مشخصی در ذهن کسانی دارد که طی ۲۲ سال گذشته به آن پرداخته‌اند، اذهان عمومی نیز کمابیش به فهم مشترکی از این فجایع و حدود و ثغور آن رسیده‌، اما به واقع  چنین نیست.

تعداد کشته‌شدگان، انگیزه‌ی قتل‌ها و گروه‌های هدف در این پروژه‌ی حکومتی، زمان آغاز و پایان احتمالی قتل‌ها و اینکه آیا واقعا این «پروژه» به پایان رسیده است یا نه و موارد بسیاری از این دست، ما را به پاسخ‌های متفاوتی برای این سوال می‌رساند که وقتی از «قتل‌های زنجیره‌ای» می‌گوییم درباره چه چیزی حرف می‌زنیم؟
با وجود اینکه این قتل‌ها در تاریخ معاصر ایران به «قتل‌های زنجیره‌ای» شهرت یافته، گروهی از پیگیران این فجایع، بالاخص خانواده‌های قربانیان، آن را «قتل‌های زنجیره‌ای سیاسی» می‌نامند. به نظر می‌آید این تدقیق در نام‌گذاری، تلاشی است برای نیفتادن در دام یکی از انحرافاتی که سعی شد در تعریف دلایل و انگیزه‌‌های این قتل‌ها به وجود بیاید.

چند نفر به قتل رسیدند؟
درباره تعداد قربانیانی که در این «پروژه» جای می‌گیرند، اعداد ارائه شده  از ۴ تا ۴۰۰ متغیر است. در نسخه حکومتی، قتل‌ها به ۴ مورد قتل‌های پاییز ۷۷ محدود می‌شود و بس. یعنی قتل داریوش فروهر، پروانه اسکندری، محمد مختاری و جعفر پوینده. حکومت حتی دو قتل دیگر که در همان محدوده زمانی و با شرایطی مشابه انجام شده بود؛ یعنی قتل‌ پیروز دوانی و مجید شریف را در ابتدا وارد پرونده و بعد از مدتی از آن حذف کرد.
این در حالی است که شیرین عبادی وکیل پرونده‌های داریوش فروهر و پروانه اسکندری با استناد به اقاریر متهمان پرونده از ۴۰۰ قتل سخن به میان می‌آورد. اکبر گنجی، روزنامه‌نگار می‌گوید در جلسات بازجویی‌اش، بازجو تعداد را تا ۳۰۰ نفر ذکر کرده و ناصر زرافشان وکیل دیگر این پرونده هم اخیرا در مصاحبه‌ای تاکید کرده که او اسناد و مدارک لازم را برای اثبات ۶۶ قتل در اختیار دارد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/81943
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۳| قتل کاظم سامی به روایت یکی از نزدیکان
در این پرونده همه را کشتند، حتی قاتل و پلیس را

زیتون ـ مهسا محمدی
:  ۳۲ سال از مرگ کاظم سامی، وزیر بهداشت دولت موقت و نماینده مجلس اول می‌گذرد. قتل کاظم سامی در آذر ۶۷، از سوی آیت‌الله منتظری «شهادت» نام گرفت و هاشمی رفسنجانی در خاطراتش آن را «ترور» خواند، هیچکدام از این کلمات اما آن بار و حساسیت سیاسی‌ که باید را به پرونده نداد و انگیزه قتل سامی به «انتقام شخصی» یک کارمند سابق فروکاهیده شده. فضای بسته سیاسی اواخر دهه ۶۰، که در آن جمهوری اسلامی به تازگی به زعم خود پرونده اعدام‌های تابستان ۶۷ را بسته بود، از خانواده امکان پیگیری پرونده‌ای را گرفت که در درون نظام اراده‌ای برای رو شدن آن وجود نداشت و در نهایت این پرونده‌ی سراسر ابهام را زودهنگام بست.
این قتل، بعدها، در سال ۷۷ که قتل‌های حکومتی جمهوری اسلامی نامی گرفتند و شناسنامه‌دار شدند، به عنوان حلقه اول «قتل‌های زنجیره‌ای» شناخته شد، اما همچنان دادخواهی نشده باقی ماند. در مصاحبه پیش رو با یکی از نزدیکان دکتر کاظم سامی که نامش نزد «زیتون» محفوظ است به گفتگو نشستم و جویای روایت شخصی او از ماجرا و آن‌چه‌ در این سال‌ها بر اطرافیان و خانواده گذشت شدم.

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:

قتل دکتر کاظم سامی با وجود آنکه به روایتی اولین قتل از قتل‌های زنجیره‌ای سیاسی ایران بود که در دهه ۷۰ به اوج رسید و «ترور» بودن آن را از هاشمی رفسنجانی گرفته تا آیت‌الله منتظری تایید کردند اما، از یکی پر ابهام‌ترین قتل‌های این زنجیره باقی ماند. حتی در این میان جای خالی روایت‌های شخصی خانواده و اطرافیان هم حس می‌شود، روایاتی که برای روز دادخواهی بی‌گمان به کار خواهد آمد، بگذارید از روز واقعه شروع کنیم، در روز دوم آذر سال ۱۳۶۷ چه اتفاقی افتاد؟

درست است. ۳۲ سال گذشته و هنوز این پرونده پر از ابهام است، چرا که کسی بابت آن پاسخی در این سال‌ها به ما نداد، اما من درباره آن بخشی از اتفاق که در مقابل چشمان خانواده روی داد و یادآوری نکردن‌اش موجب فراموشی و پشیمانی است می‌توانم بگویم. دوم آذر ماه سال ۱۳۶۷ در واقع حدود ۹ ماه از افتتاح مطب دکتر در همان ساختمانی که در آن به قتل رسید می‌گذشت. یک سالی بود که به آنجا نقل مکان کرده بودند و در طبقه بالای خانه با همسر و دخترانشان زندگی می‌کردند. طبقه ی سوم  هم پدر دکتر زندگی می‌کرد. طبقه همکف را هم به مطب اختصاص داده بودند.

در آن روز منشیِ مطب نبودند و همسر دکتر کار منشی را می‌کردند، قاتل، که بعدها فهمیدم «جلیلیان» نام دارد، به عنوان آخرین مریض نوبت گرفته و منتظر نشسته بود. مریض یکی مانده به آخر کارش طولانی شد و دکتر از مطب بیرون آمد تا از «مریض آخر» یا همان قاتل بابت تاخیر عذرخواهی کند. «مریض» که گویی یک پلاستیک مشکی هم به همراه داشت وارد اتاق دکتر شد. همسر دکتر با تصور پایان کار، رفتند طبقه بالا که ناهار را آماده کنند. هنوز چند دقیقه نگذشته بود که صدای دو فریاد از طبقه پایین شنیده شد و او  سراسیمه خود را دوباره به مطب رساند. قاتل با چاقوی خون‌آلود میانه مطب ایستاده بود و به محض دیدن همسرش به سمت او رفت، در نهایت بعد از چند دقیقه تصمیم‌اش را گرفت او را نکشت و همسر دکتر را با خود با طبقه بالا بازگرداند و در حمام خانه زندانی کرد. صداهای طبقه پایین که قطع شد همسر دکتر سامی شیشه بالای حمام را شکست و خود را بالای پیکر نیمه‌جان او رساند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82210
فرار از مسئولیت یا سیگنالی برای مذاکره‌ با آمریکا
دستِ پسِ رهبر، پای پیشِ رییس‌جمهوری

ِزیتون ـ یلدا امیری
: تنها یک روز پس از سخنان رهبر جمهوری اسلامی مبنی بر عدم مذاکره با آمریکا، حسن روحانی، رئیس‌جمهوری، سخنان متفاوتی گفته است. آیت الله خامنه‌ای می‌گوید که مسیر رفع تحریم را یک بار امتحان کرده، چند سال مذاکره کرده، اما به نتیجه‌ای نرسیده است. اما حسن روحانی می‌گوید در صورت بازگشت آمریکا به تعهدات، ایران نیز به تعهدات خود باز می‌گردد.

شاید مقایسه اتحاد جماهیر شوروی با ایران اغراق‌آمیز باشد، اما برخی  وقایع تاریخی در مورد این دو کشور شباهت‌های زیادی  دارد. اوایل سال ۱۹۹۲ اصلاح اقتصاد شوروی استانداردهای زندگی بخش عمده‌ای از جمعیت را تخریب کرد. به خصوص گروه‌هایی که از یارانه‌های دولتی و برنامه‌های استحقاقی رفاهی برخوردار شده بودند. در دهه ۱۹۹۰، شوروی متحمل رکود اقتصادی شدیدی شد و در نهایت اتحاد شوروی به‌طور رسمی در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ از هم پاشید. وضعیتی که جمهوری اسلامی هم با آن روبروست شباهت زیادی با سی سال پیش روسیه دارد. تورم شدید، بخش بزرگی از مردم ایران را تحت فشار قرار داده است و مهم‌ترین دلیل سکوت مردم وحشت از سرکوب شدید حکومت است، همان‌گونه که در آبان ۱۳۹۸ اتفاق افتاد.

روحانی به دنبال مذاکره است
حسن روحانی روز ۵ آذر در جلسه هیات دولت گفت: یکی از مظاهر بزرگ پیروزی ملت ایران و شکست حتمی دشمن در این جنگ اقتصادی در دوران ترامپیسم است. آدمی که بدترین جنایت‌ها را در تاریخ علیه دولت‌ها و ملت‌های مستقل مانند ایران و فلسطین انجام داد.
روحانی گفت: دولت آتی آمریکا در برابر آن همه اقداماتی که چهره آمریکا را تخریب کرد، باید کارهای بزرگی را انجام بدهد و بتواند تا حدی اشتباهات گذشته را جبران کند. ما امیدواریم دولت آینده آمریکا در اولین قدم‌هایش سیاست‌ها و اقدامات ضد حقوق بشری و تروریستی ترامپ را به صراحت محکوم کند و سیاست‌های نادرستی که دولت قبلی در طول ۴ سال اعمال کرد را جبران کند.

بیشتر بخوانید:
بازگشت آمریکا به برجام یا بازگشت ایران به تعهدات برجامی؟
آیا «فرقی نمی‌کند» چه کسی رییس‌جمهور آمریکا باشد؟
به گفته او «سیاست جمهوری اسلامی ایران همانطور که بارها ما تأکید کردیم تعهد در برابر تعهد، اقدام در برابر اقدام، کاهش تنش در برابر کاهش تنش، احترام در برابر احترام، تعهدات بین المللی دربرابر تعهدات بین المللی» است.
از نظر رئیس جمهوری اگر چنین اراده‌ای در حاکمان آینده آمریکا وجود داشته باشد، «حل مسئله بسیار آسان است».

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82280
آن روز وحشت می‌بارید؛
در حاشیه مراسم ختم دکتر کاظم سامی

حسن یوسفی اشکوری

درآمد
اقدام بسیار به‌جا و مفید تحریریه وب‌سایت «زیتون»  در تنظیم گزارش‌ها و گفت‌وگوهایی در باب قتل‌های مشهور به «قتل‌های زنجیره ای» در دو دهه شصت و هفتاد و از جمله در مورد دوست و همکار فقیدمان دکتر کاظم سامی در مجلس اول که در سال ۶۷ در دفتر طبابتش به شکل غیر منتظره ای ترور شد و به قتل رسید، وادارم که در این ارتباط حداقل  بخشی از خاطراتم را با مخاطبان و هم‌وطنان به اشتراک بگذارم. چند روز پیش در کانال تلگرامی‌ام شرحی در باره دوست دیگرمان مجید شریف نوشتم و حال در اینجا گزارشی از رویدادهایی در حاشیه مراسم ختم دکتر سامی در مسجد حجت بن الحسن در سهروردی شمالی ارائه می‌کنم که شاید پس از ۳۲ سال برای خوانندگان مفید و جالب باشد. بگویم که با دکتر سامی در مجلس اول همکار بودم و خاطرات قابل ذکری از آن بزرگوار دارم که فعلا در این مجال نمی‌گنجد. البته پس از پایان کار مجلس نیز با ایشان دیدارهای مکرر در جلسات مختلف داشته‌ام.

روز ترور سامی من در سفر به شمال در رامسر بودم. عصری به مناسبتی به زنده‌یاد محمد نصرالهی (نماینده آبادان در مجلس اول که بعدها در یک تصادف رانندگی درگذشت) تلفنی تماس گرفتم. پس از احوال‌پرسی طبق عادت گفتم: چه خبر؟ گفت: مگر از ماجرای دکتر سامی خبر نداری؟ اظهار بی‌اطلاعی کردم. گفت: کجایی؟ گفتم در رامسر. ماجرا را تعریف کرد. بی‌اندازه پریشان شدم. نصرالهی گفت سامی در بیمارستان است ولی حالش وخیم است.

وقتی به تهران بازگشتم مراسم تشییع و تدفین سامی انجام شده بود. مهندس سحابی تماس گرفت و گفت خانواده سامی و پدرم و مهندس بازرگان پیشنهاد داده‌اند شما سخنران مراسم ختم در مسجد حجت بن الحسن باشید. بعد توضیح داد چون برخی از پزشکان حکومتی (مانند دکتر شیبانی و دکتر ولایتی و …) اطلاع داده اند و می‌خواهند در مراسم شرکت کنند، آنها با سخنرانی شما مخالف‌اند و سخنران مورد نظرشان آقای حجتی کرمانی (محمدجواد) است. سحابی توضیح داد در این مورد کشکمش زیادی بوده و در نهایت قرار بر این شده که شما در روز سوم سخنرانی کنید و حجتی در مراسم هفتم در حسینیه ارشاد و بدین ترتیب اختلاف برطرف شده است (البته مراسم ارشاد هرگز برگزار نشد و دلیل آن نیز فشارهای نهادهای حکومتی و امنیتی بوده است).

من در پاسخ مرحوم سحابی گفتم مرا معذور بدارید. با تعجب پرسید: چرا؟ گفتم این ایام من حالم بد است و به شدت عصبی و حتی خشمگین هستم و ممکن است زبان از کنترل خارج شود و حرفی بزنم که نه فقط برای من بلکه برای همه شماها خوب نباشد. گفت چرا؟ نمی‌خواستم در تلفن حرف خاصی بزنم و این را مهندس متوجه شد. از این‌رو ایشان گفت بس بگذارید بیایم حضوری صحبت کنیم. چند ساعت بعد آمد به منزل ما. در اتاق دو نفری صحبت کردیم. گفتم به دلیل فاجعه تابستان و کشتار شمار زیادی از زندانیان سیاسی حالم بد است و به‌شدت ناراحت و آزرده‌ام و در چنین حال و هوایی ممکن است فضای اندوهناک قتل سامی و نیز فضای مجلس در من اثر بگذارد و سخنی بگویم که پیامدهایی امنیتی برای من و به ویژه برای همه شماها داشته باشد. زیرا من به هرحال، هم دوست شما هستم و هم سخنران معرفی شده از سوی شماها و از این رو حرف‌های من به حساب شماها نیز گذاشته می‌شود.
ناگزیر باید در این‌جا برای روشن‌تر شدن موضوع اندکی توضیح بدهم

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82303
علیه سکوت

#خشونت_علیه_زنان در تعریف سازمان ملل، هرگونه رفتاری است که می‌تواند به آسیب بدنی، جنسی یا روانی زنان بینجامد. (روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان)

#خط_سوم
ترور محسن فخری‌زاده در «خانه امن» جمهوری اسلامی
«جولان» در تهران

https://www.zeitoons.com/82310

زیتون ـ سولماز ایکدر:
ساعت ۱۲:۳۰ عصر روز گذشته (جمعه ۷ آذرماه) محسن فخری‌زاد مهابادی، چهره ارشد در برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، در منطقه آبسرد دماوند در نزدیکی تهران ترور شد.

محسن فخری‌زاده، نفر اول از راست
محسن فخری‌زاده که از او با عنوان استاد فیزیک دانشگاه امام حسین نیز نام برده می‌شود٬ یک افسر ارشد سپاه پاسداران است و نامش در لیست تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل قرار داشت.

اولین رسانه‌ای که خبر ترور فخری‌زاده را منتشر کرد٬ وب‌سایت رجانیوز٬ نزدیک به سپاه پاسداران٬ بود. پس از آن باشگاه خبرنگاران جوان٬ وابسته به صداوسیما٬ در خبر کوتاهی که در این زمینه منتشر کرد، از او به عنوان «یکی از دانشمندان موثر و رده‌بالای حوزه تحقیقات علمی» نام برده و نوشته است پس از وقوع حادثه «تلاش‌ها برای احیای این شخص به نتیجه نرسیده» است.

بیشتر بخوانید: مرد «مرموز» جمهوری اسلامی؛ از موشکی تا کرونا

روابط عمومی وزارت دفاع نیز با تایید این خبر، از محسن فخری‌زاده به عنوان «رییس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع» نام برده است.
در اطلاعیه وزارت دفاع آمده است که فخری‌زاده در جریان این درگیری «به شدت مجروح» شده و «تلاش تیم پزشکی برای احیاء ایشان موفق نبوده است.»
خبرگزاری فارس٬ وابسته به سپاه پاسداران٬ از جمله آخرین خبرگزاری‌هایی بود که پس از چندین مرتبه تکذیب٬ در گزارشی نوشته است این حادثه در «بلوار مصطفی خمینی شهر آبسرد» رخ داده و در جریان درگیری، صدای انفجار و رگبار شنیده شده است.
این خبرگزاری نوشته است که «سه یا چهار تن دیگر» که عامل عملیات ترور بوده‌اند، در این درگیری کشته شده‌اند.
خبرگزاری تسنیم هم گزارش داده که «برخی نزدیکان آقای فخری‌زاده» همراه او بوده‌اند و زخمی شده‌‌اند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82310
رهبر جمهوری اسلامی و «نفوذ»ش
احسان ابراهیمی
 
برادران من! اگر از هزینه‌های سنگین و عملیات عظیم خود نتیجه نمی‌گیرید شاید صحنه درگیری را اشتباه گرفته‌اید؛ در خیابان با سایه‌ها می‌جنگید حال آن که در میدان وجدان‌های مردم، خاکریزهایتان پی در پی در حال سقوط است. (میرحسین موسوی، بیانیه شماره ۱۶)

وقتی برجام به نتیجه رسید، رهبر جمهوری اسلامی که خود با دور زدن دولت کودتا، مذاکرات با آمریکا را در عمان کلید زده بود، از ترس باختن در داخل، توهم «نفوذ» را کلید زد تا بتواند آثار و نتایج داخلی توافق بین‌المللی را کنترل و خنثی کند. اما ناظران آگاه و رصدکنندگان مدیریت سه دهه‌ای وی می‌دانستند این سناریوی جدید، هم کاربردی داخلی دارد و هم نشانه ضعف وی است. از آن روز که وی نفوذ را کلید زد تا امروز صدها نفر از نخبگان و مردمان عادی و بی‌گناه این مرز و بوم به اسم رمز نفوذ دستگیر و زندانی و شکنجه و گاهی اعدام شده‌اند تا بیلان ظالمان دستگاه‌های امنیتی به بیت رهبری پرتر و سنگین‌تر شود و وی آسوده شود حکومتش را نفوذی و نفوذی‌ها تهدید نمی کند اما غافل از آنکه به قول میرمحصور، صحنه درگیری را اشتباه گرفته‌اند. نفوذ واقعی، جولان دستگاه‌های امنیتی اسراییل و غرب در امنیتی‌ترین مراکز این نظام است و خبر و بی خبر اعدام و دستگیری فلان عضو دون پایه سپاه و پیمانکار بهمان مرکز هسته‌ای به اسم جاسوسی برای موساد، تنها و تنها نشانه استیصال کامل نظام برای حفظ کمترین حد امنیت است. حال آنکه بر همگان روشن است نفوذ موساد و غرب در قلب و مغز این حکومت، فراتر از دون‌پایگان است.

حکومتی که در روز روشن و شب تاریک به خانه بهاییان، دانشجویان، دراویش، محیط زیستی‌ها، اساتید دانشگاه و … می‌ریزد و به اسم همکاری با دولت متخاصم دستگیرشان می‌کند کجا؛ و اینکه نفرات اصلی برنامه‌های موشکی و هسته‌ای در دل پایتخت ترور مسلحانه می‌شوند کجا؟! آیا این‌ها را می‌توان بدون هماهنگی‌های میدانی انجام داد؟ مگر نگفتند یکی از سپاهیان رفت‌وآمد قاسم سلیمانی را گزارش می‌داده است؟ عملیات‌هایی در این سطح از دقت، جملگی نیازمند تایید و حضور نهایی نیروهای داخلی و ناظر بر صحنه برای زدن سوژه است و بدون تایید نهایی میدانی، هیچ گلوله‌ای شلیک نمی‌شود.

نگارنده معتقد است فرض ناآگاهی دستگاه‌های امنیتی از میزان نفوذ سرویس‌های خارجی در سپاه و بسیج و بیت رهبری و … محال است و بالاترین سطوح «ساس» و «واواک» و همان ها که روز و شب در حال دستگیری مردمان عادی به اسم نفوذند، اصلی‌ترین نفوذی‌ها و کارگزاران موساد و سیا هستند. همان‌ها که «کلوب ترور» را می‌سازند و بیگناهان را با شکنجه جلوی دوربین اعتراف می‌نشانند و با جعل پاسپورت اعدامشان می‌کنند، اصلی‌ترین نفوذی‌هتی موسادند.

حتی دیر نیست و غریب نمی‌نماید که حسین شریعتمداری و حسین طائب و محمود علوی و حسین سلامی و … جملگی جاسوسان اسرائیل بوده‌ از آب درایند  و معلوم شود سال‌ها در این جایگاه‌ها فقط به فکر زدن و کشتن مردم مظلوم ایران و در حال خدمت به کشورهای خارجی بوده‌اند.


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82314
«دانشمند»‌کُشی، رسمی از رسوم زمانه
ملیحه محمدی

هر چقدر تأسف‌بار اما خیلی غریب نیست چرا که باز بزنگاهی بود! باز وقتش بود که دست کسی از آستین کسی در بیاید. دستی و آستینی از بی‌شمارانی که در قبای خودی‌هاست و هر روز انگار خودی‌تر و محرم‌تر و نزدیک‌تر به دل و دیده‌ی صاحبان قدرت!

فکر می‌کنم بیشترمان نه فقط نگران که شوربختانه منتظر بودیم. چرا؟ چون درست چهل سال است در وسط یک معرکه‌ی بی‌نظیر، معرکه‌ی دلخواه آن دست‌های پوشیده در آستین خودی‌ها و آن چهره‌های نورانی هستیم که صاحبانشان در لباس‌های مقدس از یونیفورم نظامی تا عبای روحانی ایضا میان مهم‌ترین دفتر و دیوان‌ها در رفت‌وآمد هستند تا کی، کِی نوبت هنرنمایی‌اش برسد. البته که کشوری مانند ایران را نمی‌توان با جاسوس و نفوذی برانداخت؛ اما این خطر مدام است که در هر بزنگاه نفس‌گیری یکی از این افعی‌ها را به میان معرکه بیاندازند و آن‌وقت می‌ماند که میدان‌دار کیست و تدبیر چیست!
این‌بار هم نگرانی همه از این بابت‌ها بود. میان هنگامه‌ای که آمریکای بی‌صاحب و معطل میان رفتن ترامپ و آمدن بایدن باقی ناو و ناوچه‌هایش را «در اقدامی تحریک آمیز» ـ بعضی وقت‌ها از اینگونه عبارات استفاده می‌شود ـ به منطقه مشتعل ما راهی کرده است. وقت و هنگامی است که پمپئو و نتانیاهو نیمه‌شبانه و سراسیمه خود را در دامن فراخ بن سلمان می‌اندازند تا ببیند کدام کارت را تا فرصتی هست می‌توانند بازی کنند! و همه می بینیم از روزی که آن باخت و این برد رقم خورده است چگونه اپوزیسیون ِ مثلا برانداز دخیل بسته به ترامپ، در سکوت ناشی از افسردگی، چشمان پر التماسش را میان تل‌آویو و واشنگتن به دو دو انداخته ست! و شاهد بودیم که از این‌سو هم‌پیمانان داخلی این مجموعه، چگونه نگران از اینکه نکند بایدن واقعا امکانی برای تفاهم، صلح و یا اندکی ارامش برای مردم ایران به‌وجود آمده باشد، گریبان خویش را چاک می‌کنند که اگر موشک مرگ بر اسرائیلی دم دست ندارند، اگر دستگیری مفصلی از شهروندان نمی‌توانند راه بیاندازند، عنقریب یک اعدام سیاسی دیگر صورت بدهند. خوب تلاش‌های همیشه هماهنگ‌شان ثمر داد یکی از شاهکارهای‌شان را که برای یکی از روزهای مبادا شاید هم مبادای بزرگتری گذاشته بودند، رو کردند و محسن فخری‌زاده دانشمند هسته‌ای را ترور کردند، به امید احیای همه آن آرزوها و امیدها که نگران از کف رفتنشان هستند و کشتن آن فرصت‌ها که نگران رسیدنشان.

حالا آغاز شده و شدت می‌گیرد نعره‌های تقاص و تلافی و مسابقه رجز خوانی توسط مسئول و غیر مسئول. از نخستین دقایق آغاز کردند البته پس از رشته تأیید و تکذیب‌های محکم و با اطمینان و سرانجام بر باد همیشگی. از اظهارات نبوغ‌آمیز جناب سلامی فرمانده سپاه پاسداران که فرموده بودند، صهیونیست‌ها خودشان می‌دانند که ما کجا به آنها پاسخ داده‌ایم! تا فرمایشات شگفتی‌آفرین امیر حاتمی وزیر دفاع محترم که با چه افتخاری توضیح می‌داد که دشمن قسم‌خورده ی شناخته‌شده، معاونش را به دلیل چه امتیازاتی ترور کرده است و فقط مانده بود آفرین بگوید به این‌همه دقت و کاردانی به‌نوعی که بی اختیار می‌خواستی بگویی پس خاک بر سرتان. همه‌ی اینها انسان را از باقیمانده نبوغی که می‌تواند در راه باشد می‌ترساند.

اما! و علیرغم این نگرانی باید امیدوار بود که حکومت ایران که قطعا خوب می‌داند چرا در چنین موقعیت ویژه‌ای یکی از بی‌شمار نفوذی‌های پنهان زیر نقاب‌های رنگارنگ دست به چنین حرکت بزرگی زده است، بسیار محتاط و عاقلانه عمل کند.


https://www.zeitoons.com/82348
از «صبر استراتریک» تا «انتقام سخت»
یک ترور و چند روایت
 
زیتون ـ محمدرضا سرداری
: ترور (Terror) ) یا قتل (assassination) محسن فخری‌زاده که رسانه‌های غربی او را «پدر برنامه هسته ای ایران» خوانده‌اند؛ موجی از واکنش‌ها را در داخل و حتی خارج از ایران به دنبال داشته است. در آمریکا و اروپا، این عملیات که به اسرائیل نسبت داده شده با اعتراض طرفداران صلح و دیپلماسی روبرو شده است. چهره‌هایی چون «جان برنان» رئیس سازمان سی آی ای در دوره باراک اوباما و همچنین سناتور دمکرات «برنی سندرز» چنین اقدامی را در جهت «تخریب دیپلماسی» توصیف کرده‌اند. یک سخنگوی اتحادیه اروپا نیز چنین اقدامی را مجرمانه و نقض حقوق بشر خوانده است.

واکنش‌ها در داخل ایران اما از هماهنگی و همصدایی برخوردار نیست. چه در میان مقامات امنیتی و نظامی و چه در میان چهره‌های سیاسی، واکنش‌های متفاوتی نسبت به این اتفاق بروز کرده است. در میان این واکنش‌ها، دو محور بیش از همه برجسته شده است. یکی زیر سئوال رفتن نهادهای اطلاعاتی و امنیتی و طرح موضوع وجود حفره‌هایی برای نفوذ در ساختار اطلاعاتی کشور و دیگری انتخاب میان «انتقام سخت» از اسرائیل یا ادامه «صبر استراتژیک».

روایت‌های متناقض از عملیات ترور فخری زاده
از ابتدای انتشار خبر کشته شدن محسن فخری‌زاده تا کنون، روایت عملیات ترور بارها از سوی رسانه‌های نزدیک به سپاه و چهره‌های نزدیک به وی تغییر کرده است. ابتدا گفته شد که وی در اثر اصابت گلوله تک تیراندازان کشته شده است. به روایت جواد موگویی، مستندساز «ارزشی»، یک خودروی سانتافه با چهار سرنشین، چهار موتور سوار و دو تک تیرانداز در این عملیات حضور داشتند. ابتدا به خودروی فخری‌زاده شلیک می‌شود. پس از اصابت چند گلوله به دست و پای وی از خودرو پیاده می‌شود. سپس اسکورت بعدی از راه می‌رسد و یکی از محافظین خود را روی فخری‌زاده انداخته و هم زمان  تیراندازان به سمت او و تیم حفاظت شلیک می‌کنند. در این حمله بر اساس این روایت تعدادی نیز مجروح می‌شوند.

روایت فریدون عباسی، فعال سیاسی اصولگرا با این روایت تناقض دارد. او به نقل از محافظان فخری‌زاده گفته است پس از شلیک به سمت خودروی حامل مقتول، خودروی وی کمی دور از نیسان متوقف می‌شود. فخری‌زاده بدون آن که گلوله‌ای به وی اصابت کرده باشد از خودرو به اتفاق همسرش پیاده شده تا اینکه محافظی خود رو را به روی او می‌اندازد. محافظ در اثر شلیک تیراندازان کشته شده و سپس فخری زاده مورد اصابت گلوله قرار می‌گیرد. اما فرزند محسن فخری‌زاده کشته شدن محافظ را رد کرده و می‌گوید او تیر خورده اما در قید حیات است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82380
پرونده ویژه قتل‌های زنجیره‌ای ۴| هویت، چراغ، کیهان
پروپاگاندا برای قتل

https://www.zeitoons.com/82162

زیتون ـ مصطفی خسروی
: «آنچه که باعث شد من امشب خودم خواهش کنم که بیایند این برنامه را ضبط کنند صحبتی است که از دو روز پیش شروع شده ولی شاید ده دقیقه قبل یک تلنگر سفتی به روح من خورد. می‌خواستم این صحبت را بکنم که این چیزهایی که در طول این مدت من نوشتم، همه رگه‌هایی از لجبازی شدید دارد و شدیداً پشیمانم از این کار.»

گوینده این سطور هیچ‌گاه مجال آن را نیافت که توضیح دهد کدام «تلنگر سفت» او را مقابل دوربین برنامه «هویت» نشانده بود، چرا که دو سال پیش از پخش این اعترافات، علی‌اکبر سعیدی سیرجانی در یکی از خانه‌های امن وزارت اطلاعات با شیاف پتاسیم به قتل رسیده بود.

 اکبر گنجی نویسنده کتاب تاریک‌خانه اشباح می‌گوید سعید امامی در جلسه شورای استان یکی از استان‌ها مسئولیت اجرا و برنامه‌ریزی این جنایت را پذیرفته و چگونگی آن را شرح داده است. (تاریکخانه اشباح/ص ۳۲۸)

سعیدی سیرجانی تنها روشنفکری نبود که اعترافات اجباری‌اش در سال ۷۵ در برنامه هویت از شبکه اول سیما پخش شد، عزت‌الله سحابی و غلامحسین میرزاصالح نیز دیگر قربانیان این برنامه امنیتی بودند که هر کدام به نحوی مجبور به مشارکت در این سناریو شده بودند. 

بازوی رسانه‌ای قتل‌های زنجیره‌ای
«هویت» علاوه بر اعترافات اجباری این سه تن، شامل مجموعه‌ای از انواع اتهام‌های امنیتی و اخلاقی علیه جمع گسترده‌ای از شخصیت‌های ادبی و سیاسی کشور در آن سال‌ها بود؛ عبدالحسین زرین‌کوب،  هوشنگ گلشیری، داریوش شایگان، محمدعلی اسلامی ندوشن، سید حسین نصر، باقر پرهام، محمود دولت‌آبادی، محمدجعفر محجوب، احمد شاملو، ایرج افشار  و … 

گرچه پخش چنین برنامه‌ای در زمان خود واکنش‌های منتقدان نظام را به همراه داشت اما ۳ سال طول کشید تا همزمانی تهیه، تولید و انتشار این برنامه با قتل بسیاری از دگراندیشان که در سال ۷۵ و پیش از آن رخ داده بود، مورد توجه افکار عمومی قرار گیرد. 
با ترور داریوش فروهر و پروانه اسکندری در آذر ۱۳۷۷ و برملا شدن دیگر جنایات موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای در آن سالها، نقش سازندگان هویت در پرونده قتل‌های زنجیره‌ای بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و این سوال مطرح شد که چه ارتباطی میان سازندگان هویت و دستگاه ترور وزارت اطلاعات وجود داشته و دارد؟ هویت‌سازان در آن مقطع به دنبال چه بودند؟ توجیه قتل‌های زنجیره‌ای یا زمینه‌سازی برای حذف دیگر دگراندیشان؟ 


متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/82162