زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
محمّد چگونه زمامداری بود؟
حسن یوسفی اشکوری

درآمد
این مبحث ذیل سه عنوان به ترتیب زیر سامان می یابد:
۱– تحلیل مقدماتی از حکومت پیامبر در مدینه
۲- آیا حکومت پیامبر مشروعیت آسمانی داشت؟
۳- ویژگی‌های ملکداری پیامبر
البته ادامه آن موضوع جهاد اسلامی است که جداگانه خواهد آمد.

فصل اول- تحلیل مقدماتی از حکومت پیامبر
نخست باید دید که حکومت پیامبر در مدینه چگونه بوده و از چه ماهیت تاریخی ویا جامعه شناختی برخوردار بوده و در شمار کدامین شکل از اشکال مختلف تجربه شده انسانی بوده است. سه اصطلاح مشهور وجود دارد که به ترتیب تعریف می‌شود: حکومت، حاکمیت و دولت.
«حکومت»  ( Government ) : «مجموعه‌ای از سازمانهای اجتماعی است که برای تأمین روابط طبقات اجتماعی و حفظ انتظام جامعه به وجود می‌آید. این سازمانها در جامعه ابتدایی وجود ندارند. جامعه ابتدایی به علت پیوستگی و تجانس عظیم خود، بدون متابعت از شخص یا سازمانی معین عمل می‌کند، و فقط به هنگام حوادث مهم مانند جنگ است که تمرکز نیروهای جامعه و هدایت دقیق آنها ضرورت می‌یابد و شخص یا اشخاص برجسته‌ای را که از نظر مردم دارای توانایی‌هایی فوق‌العاده هستند، به طور موقت به ریاست برمی‌دارد. اما این ریاست معمولاً دیرنده و ریشه‌دار نمی‌گردد، بلکه به محض آن‌که حادثه اضطراری سپری شود، خود به خود از میان می‌رود. رهبر موقت یا خود به خودی جامعه ابتدایی چندگاهی به یاری دیگران مخصوصا پیروان جامعه، کارهای اجتماعی را اداره می‌کند. ولی به هیچ‌روی از سنت‌های جامعه پا فرات نمی‌گذارد و به خودکامگی نمی‌‌گراید».
«حاکمیت» ( Sovereignty ) : «عبارت است از قدرت عالیه تصمیم‌گیری و وضع قوانین و اجرای تصمیمات از طرف حکومت یک کشور. حاکمیت کشور‌در درون مرزهای آن به اجرا در‌می‌آید».
«دولت»  ( State ): «به معنای وسیع کلمه عبارت از جامعه‌ای است که در آن قدرت سیاسی طبق «قوانین اساسی» تعیین و تشریح شده است. به معنای محدودتر دولت عبارت است از قدرتی که سرنوشت جامعه فوق‌الذکر را در دست دارد. در مفهوم عمومی دولت به معنای مجموعه سازمانهای اجرایی است که قدرت اداره جامعه به آن داده شده است».[۱]
بدیهی است که قدرت سیاسی و پدیده حکومت و حاکمیت و دولت، در طول تاریخ در اشکال مختلف و تحت عناوین مختلف (مانند حکومت پادشاهی و جمهوری، یا دیکتاتوری و قانونمند، تئوکراسی و دموکراسی و انواع
دموکراسی­‌ها) ظاهر شده است. آخرین آنها حکومت ملت- دولت  ( Nation – State ) است. اما حکومت پیامبر از کدامین نوع و شکل بوده است؟ با توجه به تعاریف یاد شده از حاکمیت وحکومت و دولت، به نظر می‌رسد که زعامت پیامبر با «حاکمیت» یعنی فرمانروایی ابتدایی ما قبل حکومت و دولت منطبق باشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84337
پرونده ویژه | شلیک به آسمان ۷
آیا هواپیمای اکراینی مسیر ایرباس ایرانی را طی می‌کند؟

زیتون ـ محمدرضا سرداری:
فرضیه شلیک عمدی به هواپیمای مسافربری پی اس ۷۵۲ اوکراین، پس از گذشت یک سال از آن حادثه مورد توجه بیشتر رسانه ها، خانواده‌های قربانیان و همچنین دولت های درگیر در این قضیه قرار گرفته است. اگر سال گذشته این فرضیه با احتیاط مطرح می شد؛ این روزها با صراحت بیشتری از زبان مقامات رسمی کشورهای درگیر، رسانه‌ها و همچنین انجمن خانواده های قربانیان بیان می‌شود.

دبیر شورای عالی امنیت ملی اوکراین در مراسم سالگرد این سرنگونی این هواپیما اعلام کرده که آن حادثه تروریستی بود و جمهوری اسلامی را به کتمان حقیقت و لاپوشانی در این پرونده متهم کرده. اما در صورتی که این ادعا ثابت شود؛ شلیک‌کنندگان چه نوع جرمی از را نظر حقوق بین‌الملل مرتکب شده‌اند؛ اثبات عمدی بودن چه تبعاتی برای مسببان و همچنین شاکیان این پرونده خواهد داشت؟ چه دادگاهی از صلاحیت رسیدگی به آن برخوردار است؟ این نوشته می‌کوشد ضمن یافتن پاسخ این پرسش‌ها، مسیرهای موجود تا برپایی یک دادخواهی بین‌المللی را بررسی کند.

کنوانسیون شیکاگو
بر اساس کنوانسیون شیکاگو، هرگاه برای یک هواپیمای مسافربری حادثه‌ای رخ دهد؛ سزمینی که هواپیما در آن دچار سانحه شده از نظر این معاهده بین‌المللی صلاحیت رسیدگی به آن را دارد. ماده ۲۶  این کنوانسیون می‌گوید:« چنانچه حادثه‌ای برای یک هواپیمای کشور متعاهدی در قلمرو کشور متعاهد دیگر رخ دهد و موجب مرگ یا جراحت شدید شود و یا ظاهر‌گردد که نقص فاحش فنی در هواپیما یا تسهیلات هوانوردی بوده کشوری که در آنجا این حادثه اتفاق افتاده علل حادثه را طبق مقرراتی که ممکن است از‌طرف سازمان هواپیمایی کشوری سفارش شود در حدود قوانین خود تحقیق خواهد نمود و به کشوری که هواپیما در آنجا ثبت شده اجازه داده خواه د‌شد که ناظرینی برای حضور در بازرسی به آن کشور اعزام نماید. کشور تحقیق‌کننده گزارش امر و نتایج تحقیقات خود را به کشور ذینفع ابلاغ خواهد‌نمود.»

این روندی است که تا کنون پیش رفته و پس از گذشت یکسال دولت اوکراین اعلام کرد گزارش فنی را از جمهوری اسلامی دریافت کرده اما مواضع مقامات اوکراینی گویای آن است که از تحقیقات جمهوری اسلامی رضایت ندارند. بررسی بیانیه‌های شورای ایکائو پس از سقوط پرواز پی اس ۷۵۲  نیز نشان می‌دهد که از نظر ایکائو یک سانحه هوایی رخ داده و طبق مقررات این سازمان ایران باید این سانحه را بررسی و نتیجه آن را گزارش کند.  با این حال این احتمال که گزارش ایران در سازمان ایکائو رد شود؛ بسیار زیاد است، از این رو باید دید گام دوم چیست و دولت اوکراین و دیگر کشورهای ذینفع و همچنین بازماندگان چه ابزاری برای دادخواهی در سطح بین‌المللی خواهند داشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84334
همکاری سایبری ایران و روسیه
توافقی برای سلب امنیت

زیتون ـ مهسا محمدی
: کار جمهوری اسلامی و اینترنت هر روز بالاتر می‌گیرد. ایران همه‌ی تلاش خود را برای جلوگیری از گردش آزاد اطلاعات از یک سو و بهره‌برداری از آن  برای نظارت و کنترل بیشتر از سوی دیگر می‌کند. شبکه جهانی اینترنت هم به واسطه ذات پویا و مرزناپذیرش هر روز سنگرهای جدیدی در جبهه جمهوری اسلامی فتح می‌کند.
تلاش برای تکمیل پروژه قدیمی شبکه ملی اطلاعات، ایجاد اختلال در دسترسی به شبکه‌های اجتماعی از تلگرام گرفته تا توییتر و حالا سیگنال، «مجاهدات» هر روزه سربازان جنگ نرم رهبر جمهوری اسلامی است در میدان مجازی. این در حالی  است که اکثر غریب به اتفاق سران جمهوری اسلامی در همه شبکه‌های اجتماعی حساب کاربری داشته و از عواید آن بهره می‌برند.
 حالا اما داستان کنترل اینترنت به دیپلماسی و حوزه سیاست خارجی جمهوری اسلامی هم راه پیدا کرده است. 

محمد جواد ظریف دیروز به روسیه سفر کرد و در کنار همه مذاکرات سیاسی و اقتصادی؛ صحبت از برجام، وضعیت منطقه و معاهدات تجاری با این کشور، توافق همکاری درباره «امنیت اطلاعات» هم امضا کرد.

«امنیت اطلاعات» با روسیه
وزرای امور خارجه ایران و روسیه که روز گذشته در مسکوی تازه آرام گرفته از اعتراضات هفته اخیر دیدار کردند، به جز نجات برجام از موضوع تازه‌ای هم سخن گفتند که نگرانی فعالان حوزه اینترنت و امنیت شبکه را به دنبال داشت.
ایران و روسیه توافقنامه همکاری در زمینه «امنیت اطلاعات» امضا کردند. به واسطه این توافق دو کشور قرار است به «مبارزه با جرایم ارتکابی با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات» بپردازند.
ظریف گفت که امضای این توافق «نقطه عطفی» در همکاری‌های سایبری میان دو کشور خواهد بود.

مواردی کلی و گاه مبهمی مانند، «کمک‌های فنی و فناوری، همکاری بین‌المللی شامل شناسایی، هماهنگی و انجام همکاری لازم در مجامع منطقه‌ای و بین‌المللی برای تضمین امنیت ملی و بین‌المللی» از مفاد این توافق‌نامه بوده است.
پیش از این هم رئیس سازمان فدرال همکاری فناوری نظامی روسیه از فروش سیستم‌های شنود اطلاعاتی و ابزارهای نظارت الکترونیکی به جمهوری اسلامی خبر داده بود.

امیر رشیدی، متخصص امنیت شبکه این همکاری را «مهم و خطرناک» خوانده و می‌گوید که خطر این توافق «در درجه اول متوجه شهروندان ایرانی است» و در درجه دوم در صورتی که این همکاری در ابعاد گسترده‌تری صورت بگیرد می‌تواند به هر چه بیشتر محلی کردن اینترنت کمک کند و خطری در سطح جهانی خواهد داشت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84357
رقص در ترازوی اخلاق
سروش دباغ

مدت‌هاست در این اندیشه ام که درباره «رقص» بنویسم و تلقیِ خویش از این کنش انسانیِ پر بسامد در جوامع پیرامونی را با مخاطبان در میان گذارم.[۲] جهت ایضاح بیشترِ مدعیاتم، از پی دکارت، فیلسوف فرانسویِ سده شانزدهم که می گفت: « تقسیم کن تا پیروز شوی»؛ رواست چهار نوع رقص را از یکدیگر تفکیک کنیم: “رقص اروتیک”، “رقص شاد” ،   ” رقص هنری” و “رقص صوفیانه” ( سماع).[۳] مطابق با توضیحی که خواهد آمد، به روایت نگارنده، رقص شاد و رقص هنری و رقص صوفیانه، ذیل «اوصاف اخلاقیِ بدساز»[۴] قرار نمی گیرند، متصف به وصف بدی نمی گردند و رفتارهای انسانیِ ناموجهی از منظر اخلاقی نیستند.

رقص اروتیک توام با برانگیختگیِ جنسی است و رقصنده ( اعمّ از زن و مرد)، به نیت برانگیختنِ قوایِ جنسی بیننده، می رقصد. رقص شاد، برای شادی بخشیدن به خود و دیگران انجام می شود و می تواند به صورت فردی و جمعی صورت گیرد؛ رقصی که رافع و دافعِ ملالت و تلخکامی است. رقص هنری، کنشی هنری[۵] است و رقصنده، هنر خویش را پیش چشم دیگران قرار می دهد. رقص باله، پاتیناژ( رقص روی یخ) [۶] و رقص در آب[۷] از جمله رقص های هنری اند.[۸] رقص صوفیانه، سویه عرفانی دارد و متضمنِ  اتصال آسمان به زمین، به نحوی که گویی صوفی با یک دست تحفه های آنجهانی را می گیرد[۹] و به واسطه بدن و توسطِ دست دیگر آنرا به زمین منتقل می کند.[۱۰]

در این نوشتار، فارغ از رقص اروتیک، به انحاء دیگر رقص می پردازم. در سنت ایرانی-اسلامیِ پسِ پشت، برخی از عارفان و فیلسوفان و متکلمان، درباره رقصیدن در معنای دوم و سوم و چهارم، رقص شاد و رقص هنری و رقص عارفانه، نوشته و آنرا روا انگاشته اند؛ هر چند این سخنان چندان طنین انداز نگشته است. فی المثل، ابن سینا دررساله « فن شعر» می گوید:« ایقاعِ  تنها که آهنگی در آن نیست در رقص یافت می‌شود؛ به این دلیل رقص با همراهی آهنگ بهتر می‌شود و بر نفس اثر می‌گذارد.»[۱۱]  بر همین سیاق، خواجه نصیر طوسی در بحث از اموری که در در شعر ایجاد محاکات و خیال انگیزی می کنند، در  فصل دومِ پ اساس الاقتباس[۱۲] می نویسد:
« و شعر محاکات به سه چیز کند: لحن و نغمه [آواها]، به وزن [ایقاع]، به نفسِ کلام…و این هر سه که گفتیم مجتمع و متفرّق تواند ‌بود. مثلا محاکات به لحن تنها …و به وزن تنها در ایقاعات که به دست زدن و رقص ایجاد کنند.»  در ادامه خواجه تاکید می کند که در رقص، اگر علاوه بر ایقاعات، لحن یعنی آهنگ هم باشد رقص بهتر می‌شود؛ چرا که رقص به سبب آن با لحنی/ آهنگی نیکوتر و آسان‌تر می شود که محاکات لحنیِ نفس را مستعدتر می گرداند.[۱۳]

از فیلسوفان و متکلمانِ شیعیِ یاد شده که در گذریم، ابوحامد غزالی، فقیه، متکلم وعارفِ قرن پنجم، در کتاب « سماعِ» احیاء العلوم الدّین، درباره رقصیدن در معنایِ عرفی کلمه چنین می نویسد:
« و رقص سبب تحریک شادی و نشاط است و هر شادی که مباح است تحریک آن رواست و اگر حرام بودی عایشه – رضی‌الله عنها- به حبشیان ننگریستی با پیامبر در حال پای کوفتن ایشان.» [۱۴]

غزالی، بر اساس آنچه در احیاء العلوم و کیمیای سعادت آمد، استدلال می کند و نتیجه می گیرد که رقصیدن حرام نیست؛ که اگر چنین بود، چطور پیامبر به اتفاق همسر خود به تماشای رقص حبشیان نشست و بر آن خرده نگرفت.[۱۶]

روایت دیگری از این امر را غزالی در کیمیای سعادت، که صورت ملخّص و فارسی شده ی احیاءالعلوم است، چنین آورده است: « عایشه روایت می‌کند که روز عید، زنگیان در مسجد بازی می‌کردند، رسول مرا گفت : خواهی که بینی؟ گفتم : خواهم. بر در بایستاد و دست فرا پیش داشت تا من زنخدان بر دست وی نهادم، و چندان نظاره کردم که چند بار گفت که بس نباشد؟ و من گفتم: نه.»[۱۵]


لبّ سخن بوعلی سینا، خواجه نصیر و غزالی، چنانکه در می یابم، از این قرار است که رقصیدن در معنای متعارف که متناسب با رقص شاد و رقص هنری به روایت نگارنده است؛  رقصِ مردم کوچه و بازار که شادی گستر و نشاط آور است، علی الاصول خالی از اشکال است.
رقصیدن، فعلی طبیعی است، نظیر افعال طبیعی دیگر: دویدن، درازکشیدن، چرخیدن، چرت زدن، شنا کردن، فریاد زدن و لیز خوردن … . فعلی که در آن اعضای بدن به نحوی موزون به حرکت در می آیند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84373
امپراطوری رو به رشد ولی فقیه
مصادره املاک مردم به نفع خزانه رهبری

زیتون- سولماز ایکدر
: رهبر جمهوری اسلامی طی چهل سال گذشته همزمان با بسط نفوذ سیاسی‌اش در تمامی ارکان کشور٬ اقدام به برپایی یک امپراطوری اقتصادی کرد. او همزمان با اینکه به مرور نهادهای انتخابی کشور را از معنا تهی کرد٬ شریان‌های اقتصادی را نیز در اختیار گرفت تا از امنیت نظامی که ساخته حفاظت کند.

در خصوص «ساده زیستی» آیت‌الله خامنه‌ای داستان‌های فراوانی نقل می‌شود٬ او اما در حقیقت مدیریت یک مجموعه بزرگ مالی را در اختیار دارد؛ ولی به رغم این موضوع رهبر فعلی جمهوری اسلامی همچنان به دنبال گسترش دادن منابع مالی‌اش است.

بنابر خبری که به دست «زیتون» رسیده است بنیاد مستضعفان مدتیست املاک و مستغلاتی را که بدون ساکن به نظر می‌رسند، «مصادره» می‌کند.

ستاد فرمان اجرایی امام که از جمله نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی به شمار می‌آید، همچون بنیاد پهلوی به دنبال زمین‌های بزرگ کشاورزی نیست٬ این بنیاد خانه‌هایی را در شهرهای بزرگ کشور از جمله تهران مد نظر قرار داده‌اند که بدون مالک به نظر می‌رسند.

تعداد املاکی که طی یک سال گذشته به این روش مصادره شده‌اند٬ آنقدر زیاد هست که شعبه‌ای خاص در دادگاه انقلاب برای اعتراض به مصادره این املاک در نظر گرفته شده است تا شاکیان احتمالی به آن مراجعه و اثبات کنند که ملکشان بدون مالک نیست.
مالک یکی از این املاک مصادره شده به زیتون گفت که به دلیل پارک بودن اتومبیلی قدیمی در حیاط خانه که از بیرون دیده می‌شد برای منزلش قرار مصادره صادره شده و در نهایت او با نشان دادن قبض‌های آب و برق ماه‌های اخیر در دادگاه انقلاب توانسته اثبات کند که خانه بدون مالک نیست و قرار مصادره لغو شده است.
اما دیگر املاکی که صاحبان آن در شهرهای دیگر یا خارج از کشور زندگی می‌‌کنند٬ به سادگی «مصادره» شده و در زمره املاک «رهبری» در می‌آیند.
همچنین دادگاه‌ها موظفند اموال مجهول‌المالک، بلاصاحب، ارث بلاوارث، کالاهای قاچاق بلاصاحب و صاحب متواری و اموال رسوب‌شده در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، اموال اعراضی،‌‌ رها شده، اموال و املاک غائبین مفقود‌الاثر که از طریق مصادره به ولی فقیه می‌رسد را در اختیار ستاد اجرایی فرمان امام قرار دهند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84399
استیضاح دوم ترامپ؛ اقدامی نمادین یا ضرورت تحکیم دمکراسی
علی افشاری

دوران چهارساله ریاست جمهوری دونالد ترامپ به پایان رسید اما حضور جنجالی وی در سیاست کماکان ادامه دارد. مهمترین رویداد پساریاست جمهوری وی داوری سنا در خصوص دومین استیضاح او در مجلس نمایندگان آمریکا است که مربوط به موضع‌گیری او در آخرین روزهای ریاست جمهوری است.

در جریان یورش مرگبار به ساختمان کنگره آمریکا که همراه با تخریب، سرقت و غوغاسالاری بود، او متهم است که حامیانش را به این اقدام قانون‌شکنانه تحریک کرده و بدین ترتیب سوگند خود در پایبندی به قانون را شکسته و وظایف ریاست جمهوری آمریکا را نقض کرده است.

ترامپ این ادعا را رد کرده و بعد از اتفاق نیز خشونت را محکوم کرد اما لحن و سخنان وی در مراسم راهپیمایی روز ۶ ژانویه که اتفاقی سیاه در تاریخ آمریکا با حمله به بنیادهای دمکراسی رقم خورد، غیرسازنده و تحریک آمیز بود که به جمعیت حاضر در بیانی تهییجی گفت از طریق خیابان پنسیلوانیای واشنگتن دی‌سی به طرف کنگره حرکت کرده و صدای خود را به نمایندگان کنگره آمریکا برسانند که در جلسه سنای مشغول تایید رسمی نتایج انتخابات ریاست جمهوری ٢٠٢٠ ایالت‌ها بودند. او تاکیدی بر عدم خشونت و رعایت قانون نکرد در شرایطی که رویکرد تهاجمی و غیرمسالمت آمیز برخی از شرکت کنندگان و موضع‌گیری‌های تند آنها از قبل معلوم بود و بعید است شخص ترامپ و نزدیکانش از این موضع بی اطلاع بوده باشند.

تحقیقات اف‌بی‌آی و رسانه‌ها نشانگر حضور برخی از اعضای ستادهای انتخاباتی فعلی و قبلی ترامپ در سازماندهی تظاهرات بوده است، اگرچه هنوز مشخص نیست که آنها نقشی در حمله به کنگره و اخلال در وظایف ذاتی نمایندگان مردم آمریکا در آخرین مرحله انتخابات داشتند اما تقریبا با ضریب اطمینان بالا می توان گفت یورش فوق دست‌کم از درجه ای از سازمان‌یافتگی برخوردار بود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84396
طرح حذف غربالگری همچنان در دستور کار مجلس است
تسلط سیاست بر بدن زنان

https://www.zeitoons.com/84439

زیتون ـ مهسا محمدی:
سیاست‌های جمعیتی جمهوری اسلامی یکی دیگر از نقاط تلاقی و تضاد ایدئولوژی با حوزه‌های بهداشتی و زیستی در ایران است. شاید شاخص‌ترین نمونه اخیر این تضاد را بتوان در دستور سیاسی رهبر جمهوری اسلامی درباره ممنوعیت خرید واکسن کرونا از کشورهای آمریکا و انگلستان دید. سیاست‌های جمعیتی جمهوری اسلامی و اعمال‌نظرهای غیرتخصصی و سیاسی در آن اما سابقه‌ای طولانی‌تر از این دارد.
حالا بحث بر سر طرحی در مجلس است که گفته می‌شود به واسطه آن قرار است «غربالگری اجباری» حذف شود.  چندی پیش اعلام این خبر و در واقع تبریک کبری خزعلی، رئیس شورای فرهنگی اجتماعی زنان برای این طرح، بحث را به سطح آورد و واکنش‌های زیادی در پی داشت، به طوری که کمی بعد او مجبور به حذف توییت خود شد. با وجود این طرح همچنان در مجلس مطرح است.

 روز گذشته زهرا شیخی عضو و سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس گفت حذف غربالگری اجباری همچنان در دستور کار کمیسیون پیشنهاد دهنده است.
کمیسیون پیشنهاد دهنده این طرح هم نه کمیسیون بهداشت و درمان که  کمیسیون مشترک «طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده» است. 

از فتوای غربالگری تا سیاست افزایش جمعیت
غربالگری از سال ۱۳۸۴ و با فتوای خود آیت‌الله خامنه‌ای در ایران تصویب و تایید شد. این کار در واقع روشی برای جلوگیری از تولد نوزادانی است که دچار نقص کروموزومی یا ناهنجاری شدید جسمی هستند.
 طرح اخیر مجلس اما به نظر می‌رسد در راستای سیاست‌های کلی جمعیتی آیت‌الله خامنه‌ای است که در سال ۱۳۹۳ ارائه شد. رهبر جمهوری اسلامی در سال ۹۳ و در یک سخنرانی در شهر بجنورد گفته بود که سیاست محدودکردن جمعیت «اشتباه» بوده و از خدا خواست این اشتباه را ببخشد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84439
هم‌جنس‌گرایی و قتل؛ قیاس مع‌الفارق
احسان ابراهیمی

واکنش عمادالدین باقی به عکسی از یک زوج همجنس‌گرا و توضیح‌ات بعدی آن، واکنش‌های بسیاری برانگیخته است. دراین نوشتار کوتاه به دو خلل منطقی مستتر در استدلال باقی اشاره می کنم و امیدوارم با اشاره بر این دو خلل، بطلان کلام و نظر وی روشن شود.

۱- تقسیم حقوق:
حقوق انسان‌ها را در دو سطح اولیه و ثانویه، تقسیم کرده اند. حقوق اولیه عبارت اند از حق حیات، حق آزادی، حق برابری و … (مطابق ماده شش میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق زندگی از حقوق ذاتی شخص انسان است. این حق باید به موجب قانون حمایت بشود. هیچ فردی را نمی‌توان خودسرانه (بدون مجوز) از زندگی محروم کرد.) این حقوق، انسان ماهو انسان را شامل می شود و هیچ قانون و تنظیم حقوقی، اهداکننده این حقوق نیستند.
حقوق ثانویه اما عبارت اند از حق تحصیل، حق مالکیت، حق بهداشت و سلامت، حق دادرسی عادلانه … که نیازمند وضع مقررات و سیاستگذاریهای اقتصادی و سیاسی در جهت ایفا و استیفای این حقوق است. (نک: Jeremy Waldron, “The philosophy of Rights”, in: An Encyclopaedia of Philosophy, ed. G. H. R. Parkinson, Routledge , 1989. P. 713- 721.)

در این سطح، هیچ‌یک از حقوق اولیه و ذاتی انسان، تعطیل بردار نیست و هر تفسیری از آن باید مبتنی بر به رسمیت شناختن حق مطلق تحقق آنها باشد. ازینرو کشتن بی دلیل یک انسان آزاد و صاحب حق حیات، به هیچ وجه با اصل آزادی حق انتخاب و گرایش جنسی برابر نیست. چه در مقام حق اولیه و چه در مقام حق ثانویه. اینکه در هر نظام حقوقی، در مقام حقوق ثانویه، متهم به قتل واجد حقوقی است به معنای این نیست که این وجوب و وجود حق برای قاتل، همان وجود و وجوب حق برای انسان در سطح حقوق اولیه و ذاتی است. آقای باقی در مغالطه‌ای این دو سطح را با هم خلط کرده و از این که متهمین حق و حقوقی دارند و می توان ضمن مخالفت با عمل قتل، حقوق متهم/مجرم را ادا کرد، پس می توان با انتخاب انسانها در سطح زندگی فردی و حقوق اولیه نیز مخالف بود اما از حقوقشان دفاع کرد. این مغالطه خلط دو سطح از حقوق است که وی مرتکب شده است. به دیگر سخن، حقوق اولیه و ذاتی انسا‌هها، مخالفت بردار نیستند و از رهگذر حقوق ثانویه انسان‌ها نمی توان به سراغ حقوق اولیه و ذاتی آنها رفت.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84460
نواندیشان دینی و «غرابت مفهومی» یک حدیث
محمد حسینی

https://www.zeitoons.com/84452

«غرابت مفهوم»، حجابی بر سیمای تاریخی یک روایت

نقدی بر خوانش عبدالکریم سروش و منتقدین او از حدیث [امرت ان اقاتل الناس…]

۱. در نظریه‌ی اخیر عبدالکریم سروش درباره‌ی نسبت میان دین و قدرت و شخصیت پیامبر، پای حدیثی از پیامبر اسلام به میان آمده است، که  تاکنون موجب نقدها وکش و قوس‌های فراوانی شده است. این حدیث نزد محدثین، مفسرین و فقها از شهرت و اعتبار «خاصی» برخوردار است و در موارد متعددی به آن استناد شده است. عبدالکریم سروش در حین تبیین نظریه‌ی خود از آن به‌عنوان یک «حدیث متواتر» یاد می‌کند و آن را شاهدی بر برخی از ادعاهای خود می‌گیرد، اما گروهی از منتقدان مدعی می‌شوند که این حدیث، متواتر نیست و «خبر واحد» است.

متن این حدیث، به مشهورترین روایت، چنین است:
« أمرت أن أقاتل الناس حتى یشهدوا أن لا إله إلا الله و أن محمدا رسول الله و یقیموا الصلاه و یؤتوا | الزکاه، فإذا فعلوا ذالک عصموا منی دماؤهم و أموالهم إلا بحق الإسلام و حسابم علی الله »[۱]
ترجمه: «من مأمور گشته‌ام که با مردم پیکار و مبارزه کنم تا این‌که شهادت دهند که فریادرس و فرمانروایی جز الله نیست و من فرستاده و پیامبر الله هستم و نماز را اقامه نمایند و زکات را پرداخت کنند. وقتی چنین کردند، خون‌های آنان و اموال آن‌ها از جانب من محفوظ و مصون است، مگر بر طبق مجوزی که اسلام بدان فرمان داده باشد و حساب و کتاب آنان با خداست»

۲.‌ بسیاری از صاحب‌نظران و بزرگان علم حدیث و حدیث‌شناسان مشهور، این حدیث را «متواتر» دانسته‌اند، از جمله می‌توان از حافظ عراقی، ابن حجر عسقلانی، سیوطی، ابوجعفر کتانی و….یاد کرد[۲]. این افراد غالبا گفته‌اند که مطابق قواعد علم حدیث، چون ۱۸ نفر از «اصحاب پیامبر» و شماری بیشتر از این عدد از «تابعین»و «اتباع تابعین»، این حدیث را روایت کرده‌اند[۳]. از اینرو امکان تبانی یا تجمع آنان بر دروغ‌پردازی عقلا و عادتا محال است، پس این حدیث متواتر است. فقها از حدیث متواتر، وجوب عمل به آن را نتیجه می‌گیرند و اگر اکثر فقها نیز از این حدیث وجوب «قتال» را نتیجه گرفته‌اند به‌سبب تواتر آن است.

۳. کسانی هم برای دفعِ «قتال» ، یا به تعبیر حوزوی دفع «شبهه‌ی قتال»، این حدیث را «خبر واحد» خوانده‌اند و آن‌را معارض با آیاتی از قرآن، از جمله «لا اکراه فی‌الدین» دانسته‌ و گفته‌اند چون مطابق علم اصول، خبر واحد نباید با نص قرآن در تعارض باشد، این حدیث، از اعتبار ساقط است و عمل به آن هم واجب نیست. از جمله‌ی این افراد در این پژوهش می‌توان از محمدعلی ایازی(آزادی در قرآن) و به تبع ایشان  از محسن کدیور(این‌جا) و عدنان فلاحی(این‌جا) یاد کرد. متاسفانه این گروه در نقد خود بر این حدیث، به اسامی و استدلال افراد گروه نخست اشاره‌ چندانی نمی‌کنند، گویی «خبر واحد» بودن آن نزد اهل حدیث مسلم است، حال آن‌که ماجرا، فارغ از درستی یا نادرستی، عکس این است.


https://www.zeitoons.com/84452
ایدئولوژیک شدن بهداشت
چه کسی «شان» ارزیابی واکسن کرونا را دارد؟

https://www.zeitoons.com/84484

زیتون ـ یلدا امیری
: آنجا که پای یک بیماری همه‌گیر به میان می‌آید حتی سیاستمداران هم ناچارند به هشدارها و توصیه‌های پزشکان و پژوهشگران عمل کنند. اما گویا جمهوری اسلامی از این قاعده هم مستثنی است. سیاست و ایدئولوژی از مرزهای بهداشتی و درمانی در جمهوری اسلامی عبور کرده و امروز به جای متخصصان، سیاستمداران هستند که نه با اتکا به نظر کارشناسان که حتی خلاف نظر آنان در مورد سلامت مردم تصمیم می‌گیرند.

نمونه بارز چنین رویکردی دستور سیاسی و مستقیم رهبر جمهوری اسلامی در خصوص واکسن کرونا بود، آیت‌الله خامنه چندی پیش تعارف را کنار گذاشت و حکمی مبنی بر ممنوعیت خرید واکسن کرونا از کشورهای آمریکا و انگلستان داد، حکمی که می‌تواند به قیمت جان بسیاری از مردم ایران تمام شود. اما ظاهرا رهبر جمهوری اسلامی خود را صاحب جان و مال مردم می‌داند، از آن سو وزیر بهداشت، بالاترین مقام حوزه سلامت کشور هم، «رهبر» را در جایگاه «پدر» ملت نشانده و  این حق را به او می‌دهد.

پس از ممنوعیت واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی موضوع واردات واکسن‌های چینی و خصوصا روسی و اخیرا هندی مطرح شده است. حالا مجوز استفاده اضطراری از واکسن اسپوتنیک روسی در داخلی ایران در حالی صادر شده که این واکسن هنوز در انتظار تایید بین‌المللی است و مجوز سازمان بهداشت جهانی را هم دریافت نکرده و جزئیاتی از نحوه تولید آن منتشر نشده. همین موضوع با مخالفت و اعتراض مینو محرز یکی از مقام‌های علمی کمیته ستاد ملی مبارزه با کرونا روبرو شده است.

مخالفت با واکسن روسی
مینو محرز یکی از اعضای علمی کمیته ستاد ملی مبارزه با کرونا است که بلافاصله مخالفت خود را با واردات واکسن روسی اعلام کرد. او یک روز پیش از اعلام خبر ورود واکسن روسی هم گفته بود که «هیچ‌گاه از روسیه واکسن تهیه نمی‌کنیم.» این بدان معناست که تا قبل از سفر اخیر ظریف، وزیر امور خارجه ایران به روسیه این خرید اساسا در دستور کار دولت قرار نداشت و یا اگر هم بود با مقامات علمی کمیته ستاد ملی مبارزه با کرونا در میان گذاشته نشد.

محرز، پزشک، رئیس مرکز تحقیقات ایدز ایران و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران است. او متخصص بیماری‌های عفونی است و زمینه اصلی فعالیتش بیماری ایدز است.  این پزشک همچنین به عنوان کارشناس سازمان جهانی بهداشت درباره بیماری ایدز در ایران و منطقه مدیترانه شرقی پژوهش می‌کند. انتخاب محرز اعتباری علمی به اقدامات کمیته ستاد ملی مبارزه با کرونا داد.

مینو محرز در اعتراض به استفاده از واکسن روسی گفت: «معلوم نیست از چه زمانی تاکنون سازمان غذا و داروی کشور جزو منابع بین‌المللی شده‌اند؟ سازمان غذا و داروی ایران زمانی می‌تواند دارو و واکسنی را تایید کند که پیش از آن دارو یا واکسن مورد تایید سازمان بهداشت جهانی قرار گرفته باشد. وقتی دارو یا واکسنی هنوز مورد تایید هیچ منبعی نیست، سازمان غذا و داروی داخلی نمی‌تواند آن را تایید و توزیع کند. وقتی هنوز هیچ اطلاعاتی از واکسن درز نشده، بر حسب چه فرآیندی آن را تایید می‌کنند؟»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84484
انتخابات ۱۴۰۰ ایران: آن سپاهی با کت‌وشلوار آمد
سعید برزین
 
قرار است انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۴۰۰ برگزار شود. بررسی شرایط موجود و احتمال شرکت برخی از فرماندهان سپاه در این انتخابات و تصرف قوه مجریه توسط آنها نشان می‌دهد که:
یک – اینکه نظامیان با کت و شلوار در حوزه سیاسی حضور پیدا کنند به معنای عدم دخالت سپاه در حوزه سیاست نیست.
دو – سپاه نفوذ خود را در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی افزایش خواهد داد.
سه – سهم سپاه از جایگاه رهبر آینده بیشتر خواهد شد.
چهار – توازن قدرت در داخل جبهه اصولگرایان میان سپاه، روحانیت و احزاب سیاسی، باید مدیریت شود.
پنج – رقابت سیاسی در داخل خود سپاه احتمالا افزایش پیدا خواهد کرد.
شش – چنین انتخاباتی با استقبال عمومی برگزار نخواهد شد و مشروعیت نظام را تقویت نخواهد کرد.

گکت و شلوار یا لباس فرم؟
ورود نظامیان به قوه مجریه غیر رسمی و با لباس غیر نظامی خواهد بود. اما پوشیدن کت‌و‌شلوار را نباید به معنای جدایی تشکیلاتی و سیاسی نیروهای سپاهی از بدنه سپاه فرض کرد. برعکس! استعفا از پست سپاهی و پوشیدن لباس غیر نظامی احتمالا شکل ظاهری قضیه خواهد بود. برای مثال، حتی می‌توان تصور کرد که اگر نامزد مستعفی در انتخابات موفق نشود فورا لباس نظامی خواهد پوشید و به پست خود باز خواهد گشت. این نوع رفت و آمد بین دستگاه‌های نظامی و غیرنظامی در میان سپاهیان مسبوق به سابقه است؛ به عنوان مثال، محسن رضایی و محمد اسماعیل کوثری. زمانیکه نیاز بوده لباس نظامی به تن کرده اند و زمانیکه خواسته اند کت‌وشلوار پوشیده اند. بدین‌سان آمد و رفت میان قوه مجریه و سپاه با تغییر لباس فرم صورت خواهد گرفت.

توسعه نفوذ سیاسی و اقتصادی سپاه
تشکیل کابینه توسط اعضای (سابق) پاسداران به معنای توسعه نفوذ سپاه در عرصه‌های سیاست خارجی، اقتصادی و امنیتی خواهد بود. مهمترین حوزه نفوذ سپاه در سیاست خارجی، مشخصا در منطقه خاورمیانه است. برای نمونه، جواد ظریف گفته وزیر خارجه در تدوین سیاست‌های منطقه‌ای ایران «نقش محدودتری» دارد. قاسم سلیمانی هم در پیام معروف خود به ژنرال دیوید پترائوس (فرمانده ارشد آمریکایی در عراق) گفت که خودش (یعنی سلیمانی) سیاست ایران را در عراق، لبنان، غزه و افغانستان تعیین می‌کند. با روی کار آمدن یک نظامی در قوه مجریه، حوزه نفوذ سپاه در سیاست خارجی به مراتب وسیعتر خواهد شد.
در همین حال، شاهد توسعه نفوذ سپاه در حوزه اقتصادی هم خواهیم بود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84458
اسم رمز: دشمنی با آمریکا
بنیادگرایی؛ جایی‌که جمهوری اسلامی و طالبان به‌هم می‌رسند

زیتون ـ محمدرضا سرداری
:بیش از یک هفته است که هیاتی از گروه طالبان به ایران و روسیه سفر کرده و در حال ملاقات با مقامات ارشد دو کشور هستند. در قالب این سفر روز گذشته این هیات با محمد جواد ظریف دیدار کرد.

این در حالی است که هیات مذاکره کننده صلح در افغانستان اعلام کرده که طالبان مذاکرات صلح را رها کرده است. گروه طالبان در افغانستان پس از شکست در جنگ با آمریکا و کنار رفتن از قدرت چندین بار به تهران سفر کرده و حتی با رهبر جمهوری اسلامی نیز دیدار کرده بودند. آخرین دیدار رسمی ایران با این گروه به سال ۹۷ باز می‌گردد. آن دیدار در زمانی صورت گرفت که داعش پس از شکست در عراق و سوریه به افغانستان کوچ کرده بود و ردپای جنگجویان داعشی در آن سرزمین دیده می‌شد. از این رو جمهوری اسلامی در سیاستی مشترک با روسیه خواستار مهار داعش در مرزهای شرقی با توسل به نیروی طالبان بود.

پیشتر دولت ترامپ در آمریکا نیز سلسله مذاکراتی را با گروه طالبان آغاز کرده بود. هدف آمریکائی‌ها رسیدن به یک توافق امنیتی با این گروه برای خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان بود که پس از وعده آزادی ۵۰۰۰ زندانی طالب محقق شد. طالبان نیز متعهد شدند تا با دولت فعلی افغانستان برای مشارکت در ساختار سیاسی و قدرت وارد مذاکره شود. دولت افغانستان زندانیان طالب را پیش از آغاز مذاکرات درون افغانی آزاد کرد.  اما موقعیت فعلی طالبان در افغانستان چیست و طالبان در تهران در جستجوی چیست؟

نگاه افغانستانی‌ها به موقعیت و دورنمای طالبان به قدرت
از دید تحلیلگران افغان، طالبان می‌خواهند دوباره به موقعیت گذشته خویش در پیش از ۱۱ سپتامبر بازگردد و «امارت اسلامی افغانستان» را احیا کند. از این رو طالب‌ها هیچ تمایلی به ادغام در حکومت فعلی افغانستان ندارند. از این رو تلاش دارند که رهبران کنونی کابل از قدرت کنار بروند و زمینه برای‌ تشکیل حکومت موقت متشکل از جریان‌ها و گروه‌های اجتماعی فراهم شود.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84515
❤1
آیا جمهوری اسلامی دشمن اسرائیل است؟
چهل و سه سال جنگ با آسیاب‌های بادی

زیتون- سولماز ایکدر
: چند سال پیش ابراهیم نبوی، طنزپرداز معاصر، در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی فارسی آقای خامنه‌ای  را «جاسوس اسرائیل» خواند؛ طنز تلخی که آثار واقعی آن را نمی‌توان انکار کرد.

دیروز، به‌دنبال انفجاری در نزدیکی سفارت اسرائیل در هند، یک نامه حاوی اشاره به نام‌های قاسم سلیمانی و محسن فخری‌زاده، با «وعده انتقام» و «تهدید» به اینکه رویدادهای بیشتری از این دست «در راه خواهد بود»، پیدا شد.
به نقل از «ایندیا تودی» گروهی با عنوان «جیش الهند» در بیانیه‌ای یک و نیم صفحه‌ای که در محل انفجار پیدا شده، ضمن به عهده گرفتن مسئولیت این انفجار، از قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس یاد کرده است. شبکه محلی «والا»ی هند هم نوشته است که نیروهای امنیتی از چند ایرانی به ظن دست داشتن در این حمله بازجویی کرده‌اند.

برخی از گمانه‌زنی‌ها می‌گوید که این جدیدترین اقدام جمهوری اسلامی در مقابله با اسرائیل است، تلاشی که از ۱۶ مرداد ۱۳۵۸، پس از بمباران جنوب لبنان توسط نیروهای دفاعی اسرائیل، با سخنرانی روح‌الله خمینی آغاز شد و همچنان ادامه دارد. رهبر انقلابِ ایران پس از آن بمباران گفته بود «اسراییل یک غده سرطانی است و باید از روی زمین محو گردد».‌و این آغازی بود برای نزدیک به چهل و سه سال شعار «مرگ بر اسرائیل» و تلاش برای «نابودی اسرائیل».
به نظر می‌رسد که تلاش جمهوری اسلامی برای نابودی اسرائیل شامل طیف نسبتا وسیعی از اقدامات و ادعاهاست؛ گاهی به صورت نیابتی است، مانند آنچه «جیش الهند» در مقابل سفارت اسراییل در هند انجام داد، گاه با نوشتن شعار بر روی یک موشک، گاه به واسطه تصویب قانون در مجلس و زمانی هم با رسمیت نشناختن اسرائیل در میادین ورزشی و محرومیت ورزشکاران ایرانی.

دولت را مکلف می‌کنیم به نابودی اسرائیل به «فضل الهی»
نمایندگان مجلس دی ماه امسال طرحی را برای بررسی و تصویب ارائه داده‌اند که دولت را مکلف می‌کند دست به اقداماتی جهت «نابودی» اسرائیل تا سال ۱۴۲۰ بزند.
این طرح تحت عنوان «اقدام متقابل ایران در برابر ترور شهید قاسم سلیمانی» ارائه شد و از جمله اهداف مورد اشاره در این طرح «اخراج آمریکا از منطقه»، «اجرای انتقام سخت» و «مقابله با اقدامات اسرائیل» است.

یکی از عجیب‌ترین بخش‌های این طرح ۱۶ ماده‌ای، ماده پنجم آن است که در آن دولت  مکلف شده اقداماتی را با هدف ایجاد «ترتیبات نابودی اسرائیل تا سال ۱۴۲۰» اجرا کند.  در صورت بدل شدن این طرح به قانون، دولت ایران موظف خواهد شد ظرف ۶ ماه حصر غزه را شکسته و اولین محموله کالاهای اساسی را رایگان و یا در برابر دریافت وجه به این منطقه ارسال کند.
تعیین تاریخ نابودی اسرائیل در طرح مجلس هم  ظاهرا با توجه به پیش‌بینی پنج سال پیش رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای٬ انجام شده که گفته بود تا ۲۵ سال دیگر «به فضل الهی، چیزی به نام رژیم صهیونیستی در منطقه وجود نخواهد داشت.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84538
👏1
مغالطه‌ی «توسّل به مرجع کاذب» در نقل خواب و کرامت
ع.ایماگر

https://www.zeitoons.com/84550

یکی از مغالطه‌های رایج «توسّل به مرجع کاذب» (appeal to authority) است که در آن برای اثبات امری به کارشناس یا منبعی ارجاع داده می‌شود که صلاحیّت کافی برای اظهارنظر در آن باره را ندارد و در حقیقت نه تنها مرجعیّت  ندارد بلکه مرجع کاذب (false authority) به شمار می‌رود. برای مثال:
الف. نمونه‌ی آشنای این مغالطه در دوران ما اظهارنظرهای گوناگون کسانی است که به عنوان سلبریتی شناخته می‌شوند. به استثنای برخی افراد پرفالور شبکه‌های مجازی که هیچ هنری جز داشتن دنبال‌کتتدگان زیاد ندارند، این افراد معمولاً در یک زمینه تخصّص دارند،‌ مثلاً بازیگر سینما یا خواننده‌اند امّا بسته به شرایط روز درباره‌ی بسیاری مسائل (سیاست،‌ مذهب، دانش و…) اظهار نظر می‌کنند؛ تا اینجای کار مشکلی نیست چون اقتضای آزادی بیان است ولی مشکل از جایی شروع می‌شود که طرفداران آنها بخواهند درستی یا نادرستی عمل یا عقیده‌ای را با ارجاع به سخن آنان موجّه جلوه دهند.
ب. کارشناسان دینی نیز فقط در رشته‌ی خود صاحب‌نظرند. آنها آزادند اگر بخواهند خارج از آن نظری بدهند امّا سخن آنها با معیاری برون‌دینی سنجیده خواهد شد و آنها حق ندارند از اعتبار دین برای اظهارنظر خود در زمینه‌ای دیگر خرج کنند. در یک‌سال گذشته که شاهد بحران کرونا بودیم، افراد زیادی مدّعی درمان این بیماری با داروهایی شدند که نام پیشوایان دین (امام کاظم و …) را بر خود داشت و در مرحله‌ای بالاتر مدّعی وجود طبّی به نام «طبّ اسلامی» شدند که البتّه در عمل ناکارایی خودش را نشان داد. این افراد گرچه در یک زمینه‌ی خاص مثل فقه درس خوانده اند امّا تلاش کرده‌اند و می‌کنند که تقدّس و احترامی را که متدیّنان برای دین و پیشوایان دین قائلند به زمینه‌ای دیگر ببرند و از آن استفاده کنند.

ج.توسّل به خواب،‌ کشف و کرامت
یک. نمونه‌ی حادتر مثال فوق توسّل به خواب، ‌کشف، کرامت و سخنان مدّعیان عرفان در اثبات یا نفی چیزی خارج از صلاحیّت گویندگان آن است. چندی پیش سخنان صدیقی درباره‌ی مصباح یزدی بحث‌برانگیز شد. وی مدّعی شد که او در حالی که غسل میّت داده می‌شد، ‌چشم باز کرده و به غسّال لبخند زده است. صدیقی این «کرامت» را برای این منظور نقل می‌کرد که جایگاه والای مصباح را نشان دهد و بگوید که احتمالاً جزو اولیای الهی است چون چنین کاری از افراد عادی سر نمی‌زند. مصباح یزدی چه در عرصه‌ی دانش و چه در عرصه‌ی سیاست کارنامه‌ی مشخّصی دارد که با استفاده از عقل متعارف سنجیده می‌شود و چشم‌بازکردن فرضی پس از مرگ ذرّه‌ای بر جایگاه او یا هیچ‌کس دیگر نمی‌افزاید.

صدیقی پس از چندی و دیدن نقد مخالفان در لفّافه حرفش را پس گرفت ولی توجّه به یک نکته لازم است:‌ بسیاری از سخنان صدیقی و امثال صدیقی از همین قماش است و انکار اجباری یک نمونه مشکلی را حل نمی‌‌کند. صدیقی در جای دیگری از سخنانش می‌گوید که مصباح پیش از فوت گفته که باغی را برایم مهیّا کرده‌اند که تا  دو هفته‌ی دیگر به آنجا می‌روم و ایشان دقیقاً دو هفته بعد فوت کرد. این گفته نیز از لحاظ اعتبار دقیقاً مانند نمونه‌ی اوّل است ولی کسی به آن حساسیّت نشان نداد.
دو. چندسال پیش و در زمان ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد که نقل اینگونه مسائل به اوج خود رسیده بود و نامبرده از داشتن هاله‌ی نور پیرامون خود در سازمان ملل سخن می‌گفت، سخن یکی از مدّعیان عرفان نزدیک به احمدی‌نژاد درباره‌ی زلزله بحث‌برانگیز شد. عزیزالله خوشوقت که نام وی در برخی پرونده‌های سیاسی نیز به عنوان فتوادهنده دیده‌ی می‌شود، گفت که تهران به‌خاطر رواج گناه مردمانش در معرض عذاب و زلزله است. با ترک گناه،‌ برگزاری مراسم دعاخوانی و صدقه‌دادن به مؤمنین مستحق باید از آن جلوگیری کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84550
«رانتی»، «تورم زا»، «انحرافی»
چرا هیچ‌کس با لایحه بودجه ۱۴۰۰ موافق نیست؟

زیتون ـ مهسا محمدی
: لایحه بودجه ۱۴۰۰ روی دست دولت و مجلس ماند. نه مجلس آن را تصویب کرد و نه حتی دولت دیگر آن را بعد از اصلاحات کمیسیون تلفیق قبول دارد. از این رو به نظر نمی‌رسد که کسی از رد کلیات لایحه بودجه ناراحت باشد، بودجه‌ای که به گفته کارشناسان حداقل ۶ ماه در دولت بررسی و کار کارشناسی شده بود و حدود دو ماه هم در کمیسیون تلفیق.

باقر قالیباف، رییس مجلس، می‌گوید که رد کلیات لایحه بودجه برای «هدایت» دولت بوده چرا که مجلس آن را «تورم‌زا و رانتی» تشخیص داده است. حسن روحانی، رییس دولت هم که اساسا به جلسه دفاع از بودجه‌اش در مجلس نرفته بود در پاسخ به انتقادات مجلسیان می گوید که «تغییر در شاکله بودجه به معیشت مردم و مدیریت اقتصاد کشور ضربه می‌زند.»
بر اساس گزارش‌ها این لایحه با ۹۹ رای موافق، ۱۴۸ مخالف و ۱۲ ممتنع از مجموع ۲۶۲ رای ماخوذه به تصویب مجلس نرسید.
در این میان بعد از صدور رای رد کلیات لایحه بودجه، محمد خدابخشی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه گفت که از اساس اشتباه شده و «برخی از نمایندگان نمی‌دانستند که به لایحه بودجه رای می‌دهند یا گزارش کمیسیون تلفیق مجلس، از این رو برخی از نمایندگان اشتباهی رای دادند..»

دولت چه می گوید؟
از ۱۲ آذر ماه که دولت لایحه بودجه ۱۴۰۰ را به مجلس برد تا روز گذشته که کلیات آن رد شد، کشمکش دامنه‌داری میان دولت و مجلس بر سر آن جریان داشت. مجلس لایحه را بازنگرداند اما آن را برای یک جراحی اساسی به کمیسیون تلفیق برد. جرح و تعدیل انجام شد و  دولت هم در مخالفت با تغییرات اساسی اعمال شده در این کمیسیون می‌گوید که «لایحه»اش به «طرح» بدل شده و دیگر از آنچه مد نظرش بود اثری در آن نیست. کار تا جایی بالا گرفت که دولت اعلام کرد که این لایحه ـ طرح اگر تایید هم بشود آن را اجرا نخواهد کرد. 

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84572
آیا قرآن ادعاهای عبدالکریم سروش را تائید می‌کند؟
مصطفی حسینی طباطبائی
اخیراً مجلسی با حضور چند تن از فضلای محترم در امریکا تشکیل شد تا مقالۀ آقای دکتر عبدالکریم سروش را در موضوع «دین و قدرت» در معرض نقد قرار دهند و سپس آقای سروش به نقدهای ایشان پاسخ گوید. این کارِ پسندیده، صورت پذیرفت و گفتگوهایی انجام گرفت. ولی به نظر اینجانب پاسخ های دکتر سروش اشکالات وارد بر نظریّۀ وی را برطرف نساخت و متأسّفانه اختلافات باقی ماند.

در این مقاله، من می خواهم اشکالات مقالۀ دکتر سروش را بیشتر توضیح دهم و نقد خود را نیز بر بیانات وی بیافزایم تا إن شاء الله به مقصود اصلی که جز کشف حقیقت چیزی نیست نزدیک شویم.

اصل و اساس ادّعای آقای سروش این است که گفته اند: «قرآن کتابی است که بر قدرت تکیه می کند و پیامبراسلام هم یک شخص اقتدارگر بوده است.». سپس اصل مزبور را چنین تفسیر نموده اند: «پیامبر، نبیُّ السّیف بود. یعنی با تکیه بر قدرت می خواست دین را جا بیاندازد. اگر به زبان خوش، آمدید که آمدید و اگر ناخوش، آنوقت ما با شما معامله های دیگری می کنیم! شما همانطور که می بینید پیامبر با مشرکین اصلاً سر صلح ندارد.».

ادّعای مزبور در همان نگاه اوّل، به لحاظ قرآنی و تاریخی، خلاف واقع به نظر می رسـد زیرا قـرآن کریـم در آیۀ ۶۱ و ۶۲ از سورۀ مدنیِ انفال چنین می‏فرماید:
وَ إِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَ تَوَکَّلْ عَلَى اللهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ *
وَ إِن یُرِیدُواْ أَن یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللهُ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِینَ * یعنی: « اگر آنها (مشرکان) به صلح تمایل نشان دادند تو نیز به صلح گرای و بر خدا توکّل کن که او شنوا و دانا است. و اگر خواستند که بر تو نیرنگ زنند در آن صورت، خدا تو را بسنده است، او همان کسی است که تو را با یاری خود و مؤمنان تأید نمود».
به لحاظ تاریخی نیز پیامبر اسلام بنا به گزارش عموم مورّخان در سال ششم هجرت در محلّی به نام «حُدَیبِیَه» نزدیک مکّه با مشرکان صلح نمود، بدون آنکه صلح مزبور مشروط به اسلام آوردن ایشان باشد.

متأسّفانه ما سخنی از این آیات و از صلح حدیبیه در بیانات آقای سروش ملاحظه نمی کنیم و گفتار قرآنی و عمل پیامبر را با این سخن در تعارض می‏بینیم که آقای سروش گفته اند: «پیامبر با مشرکین اصلاً سر صلح نداشت»!
اینک اجازه می خواهم پیامد این موضوع را کمی توضیح دهم:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84541
در آمدی بر شکستِ عقلانیتِ بلخی
حسین مرادی

درآمد:

سُفرۀ خرد و خرد‌گرایی در پهنایِ تاریخ ــــ گاه پیوسته و گاه گسسته ــــ در مراکز و تمدن‌های بسیاری پهن شده و بر تارکِ ظلمت‌های مشبع از ناعقلانیت و جهل درخشیده است. شاید در گزارش از خردگرایی و عقلانیتِ برهانی گزارشِ گاهینه‌تر از یونانِ باستان وجود نداشته باشد؛ آن‌گونه که اخبارِ به دست ‌آمده از منابعِ مکتوبِ یونان باستان در رابطه با عقلانیت برهانی ـــ فلسفی تضمین می‌کند که یونان زیست‌جهانِ آغازین برهان و فلسفه و یونانیان به عنوان پیش‌گامِ عقلانیتِ فلسفی در بستر تاریخ ظاهر شده اند. صرفِ نظر از احتمال منشأ شرقی داشتنِ فلسفه و خردگرایی یونانی[۱]اما مسلم است که پس از فروپاشیِ دولت‌شهرهای یونانی، سر رسیدنِ دوره‌های یونانی‌مآبی و مکاتبِ التقاطی و مآلا بن‌بست عقلانیت فلسفی در یونان و روم و فتح اسکندریه از سوی مسلمانان، میراث عقلانیِ یونانیان به  سوی شرق متمایل شد و مراکزِ شرقیِ یونانی‌مآبی کوشیدند تا از میراثِ یونانی با تمسک به عقلانیت و اندیشه پاسداری نمایند. از این‌رو گذشته از دیگر مراکزِ یونانی‌مآبی؛ جایگاهِ پارسیان به طور عام و بلخِ باختری به طور خاص، که با پارادایمِ یونانیِ عقلانیت به‌‌بهترین وجه ممکن کنار آمد، قابل تأمل است. با این‌که جایگاهِ بلخ به عنوان خاستگاهِ تفکر در فرهنگ پارسی ـــ اسلامی مبرهن و محفوظ است، اما عناصرِ ایدئولوژیک و منظرهای ناسیونالیستی اسبابِ انکارِ آن‌را فراهم آورده و بر مهدِ عقلانیتِ شکست‌خوردۀ بلخی پردۀ فراموشی کشیده است. درین جستار، کوشش می‌شود تا نخست نقبی به نقاط کورِ عقلانیتِ بلخی زده شود و سپس شکستِ آن در جهان اسلام و نیز تداوم و شامگاهِ آن در غربِ قرون‌وسطایی و اسلام بررسی گردد: تبیین بلخیتِ تفکر اروپایی در قرون ‌وسطی ـــ البته بیش‌تر با محوریتِ نحلۀ دومنیکن ــــ  که کوشیدند عقلانیتِ برهانی را با پارادایمِ بلخیِ آن دریافت کنند و در امر اندیشه به سلکِ خردگرایی بلخی سلوک نمایند؛ از نقاط عزیمت این مقاله شمرده می‌شود.عقلانیتِ برهانی بلخی؛ تعبیر اساسی‌تری سنت مشائی در فلسفۀ اسلامی است و شکستِ آن را مترادف با شکستِ فلسفۀ اسلامی نباید گرفت؛ زیرا فلسفۀ اسلامی در حکمت اشراق و متعالیه ادامه یافته است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84622
«سیاست ما عین مداحی ماست»
ادبِ مداحانِ «آقا»

زیتون ـ یلدا امیری
: هیتلر در ابتدای نخست‌وزیری خود در آلمان نازی توانست کشور را از بحران اقتصادی به سلامت بیرون ببرد. گفته می‌شود قسمتی از آنچه که از او مردی با اندیشه‌های اهریمنی و جنایتکارانه ساخت، کسانی بودند که در حزب نازی، نخبگان نظامی و کارتل‌های اقتصادی در مسابقه‌ای خستگی‌ناپذیر تملق او را می‌گفتند.

مدیحه‌سرایی بخش جدایی‌ناپذیری از تاریخ ایران هم هست. مداحان در دربار پادشاهان ایرانی وظیفه داشتند تا از هر چه سلطان می‌گوید و انجام می‌دهد، تمجید کنند. حتی این موضوع در اطرافیان محمد رضا پهلوی که پادشاهی نسبتا مدرن بود هم دیده می‌شود. اسدالله علم در کتاب خاطراتش می‌گوید که او تنها از اواسط نیمه اول دهه ۱۳۵۰ بود که بالاخره توانست با وجود تحسین و تمجیدهایی که از تلاش‌ها و اقدامات شاه در شئون مختلف می‌شد، به‌‌تدریج نگرانی‌های خود را درباره چالش‌های پیش روی نظام شاهنشاهی به شاه منتقل کند. به این معنا که تا پیش از آن علم جرات مطرح کردن چنین مسائلی را نداشته است.
«مداحی» در ادبیات دینی به معنی گفتن مدح ائمه و پیامبر اسلام است. اما همین کار در جمهوری اسلامی کارکردی چندگانه و بسیار تعیین کننده یافت. مداحان از یک سو مجیزگویان قدرت سیاسی هستند و از سوی دیگر ایدئولوژی دینی جمهوری اسلامی را تبلیغ می‌کنند و همزمان هر وقت که نیاز باشد در سیاست روز دخالت می‌کنند. از این رو بی‌جهت نیست که رهبر جمهوری اسلامی هرازگاهی جلساتی اختصاصی با این صنف برگزار می‌کند.

رهبر جمهوری اسلامی روز گذشته، ۱۵ بهمن هم به مناسبت تولد فاطمه زهرا و روز زن نشستی تصویری با جمعی از مداحان برگزار کرد. اما در سخنانش بیشتر از آنکه از زنان سخن بگوید به مداحان پرداخت و مداحی را پدیده‌ای ویژه و منحصر بفرد خواند.

آیت الله خامنه‌ای و مداحان
آیت الله خامنه ای در نشست اخیر خود با مداحان وظیفه آنها را گسترش الگوی «زیست نبوی» معرفی کرد و گفت: «موضوع کار مداح از عالی‌ترین موضوعات یعنی ستایشگری اهل‌بیت، و وظیفه او گسترش دادن الگوی زیست نبوی، علوی و فاطمی و ترویج اندیشه‌ها و درسهای آن بزرگواران است. هیئت باید به شکل هیئت باقی بماند. بنابراین، قالب و شکل مداحی را حفظ کنید و نگذارید با استفاده از ابزارهای خارج از قالب مداحی، هیئت‌ها به محیطهای دیگر تبدیل شوند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84600
👍1
دشواره‌ی «تواتر»
عدنان فلاحی

https://www.zeitoons.com/84626

آقای محمد حسینی در نوشتاری با عنوان «نواندیشان دینی و غرابت مفهومی یک حدیث» که در سایت زیتون منتشر شده است، ضمن اشاره به نوشتار نگارنده درباره‌ی خبر واحد «اُمرت أن اقاتلَ الناس…» با استناد به سخن برخی محدثان عصر مملوکی و دوران متأخر مدعی شده‌اند که این روایت متواتر بوده و در صدور آن نباید شک کرد. می‌کوشم در چند نکته این ادعا را راستی‌آزمایی کنم.

الف) معنای تواتر
حقیقت این است که فقها در تحدید و تعیین معنای متواتر و نیز در تعیین مصادیق آن هیچ اتفاق نظری ندارند. غلوها و زیاده‌روی‌های برخی محدثین در متواتر خواندن بسیاری از احادیث نیز این موضوع را تغییر نخواهد داد. برای تبیین این موضوع می‌شود به شافعی (۲۰۴هـ) مراجعه کرد. شافعی معارف دینی را من‌حیث ارزش و اعتبار معرفت‌شناسانه به دو بخش تقسیم می‌کند: علم عامه یا اخبار عامه، و اخبار خاصه. این نوعی تقسیم‌بندی‌ست  که می‌توان آن را معادل تقسیم‌بندی اصولیان بعد از شافعی درباره‌ی دوگانه‌ی خبر واحد و خبر متواتر دانست؛ چراکه شافعی در تعریف علم عامه می‌گوید: «علم عامه که هیچ بالغ عاقلی راهی به جهل نسبت به آن ندارد… مثل نمازهای پنجگانه، وجوب روزه ماه رمضان، حج در صورت استطاعت، زکات در اموال، حرمت زنا و قتل و سرقت و خمر و هرآنچه که شبیه به این موارد باشد…»[۱]. شافعی سپس درباره‌ی علم عامه می‌گوید: «این علم عام، مجال نقل غلط یا تأویل و نزاع را ندارد»[۲].
بنابراین علم عامه که متواترات هم جزیی از آن هستند مجال شک و چون و چرا ندارند چنان‌که خطیب بغدادی (۴۶۳هـ) در تعریف متواتر می‌گوید: «خبر متواتر آن است که عده‌ای آن را گزارش کنند به طوری که تعداد آنها به حدی باشد که عادتاً، اتفاق همگی‌شان بر کذب مُحال باشد»[۳].
اما آیا می‌توان هر حدیثی را به صرف اینکه در قرن سوم و چهارم هجری مشهور شده متواتر خواند؟ غزالی (۵۰۵هـ) می‌گوید: «درجه‌ی تواتر چنین است که امکان شک در [صحتِ] آن وجود نداشته باشد مثل علم به وجود انبیا و شهرهای معروف و غیره. ضمن این که متواتر در تمام اعصار یکی پس از دیگری تا عصر نبوت جاری باشد پس آیا می‌توان گمان کرد که در یکی از این دوره‌ها عدد تواتر [راویان] دچار نقص شود؟ شرط تواتر چنین نقصی را نمی‌پذیرد چنانکه در مورد قرآن چنین تواتری وجود دارد اما در مورد غیرقرآن، درک چنین تواتری مبهم است»[۴].
بنابراین برخلاف غلو محدثین در تعداد احادیث متواتر، این احادیث بسیار کم‌یاب هستند چنان‌که فقیه و محدث برجسته‌ی شافعی، نَوَوی (۶۷۶هـ)، می‌گوید: «حدیث متواتر بسیار کمیاب است به حدی که تقریباً در روایات محدّثین یافت نمی‌شود»[۵] و شاطبی (۷۹۰هـ) نیز بر این نکته تأکید می‌کند: «دشوار است که حدیثی متواتر از رسول الله (ص)، پیدا شود»[۶].

متن کامل در زیتون:


https://www.zeitoons.com/84626
سلبریتی‌ها و کرونا
کرونا را ول کن، غضنفر را بچسب

زیتون-احسان نادرپور:
در روزهایی که اینستاگرام و تلگرام جای تلویزیون و رادیو را گرفته و صفحات سلبریتی­‌ها و اینفلوئنسرها جایگزین رسانه‌های رسمی شده است، سخت می­‌شود از مجاری رسمی و معتبر چیزی را آموزش داد. با فرض اینکه مجاری رسمی و در کنترل حاکمیت خود منبع معتبری برای آموزش در میان بحران‌هایی مانند پاندمی کرونا باشند، این منابع کوچک و بزرگ غیررسمی و خودمختار می‌توانند خطرساز باشند.
سلبریتی‌­هایی که بدون داشتن سواد مرتبط در مورد نحوه برخورد با اتفاقات مختلف، از کرونا گرفته تا روانشناسی کودک «لایو» برگزار کرده یا مصاحبه می‌کنند در کنار ناکارآمدی حاکمیت یکی دیگر از چالش‌های جدی جامعه امروز ایران در مقابله با کرونا هستند و در این میان کروناست که پیروزمندانه و به سرعت از مردم، مسئولان و سلبریتی­ها پیشی گرفته و از همه اقشار قربانی می‌گیرد.

از فریاد سحر تا انکار بهروز
این روزها جشنواره فیلم فجر در ایران در جریان است و بحث‌ها حول رعایت شدن یا نشدن پروتکل‌های بهداشتی در این فستیوال فیلم داغ است. در میان اظهار نظرهای گوناگون اما بهروز افخمی، کارگردان، تیر خلاص را زده است. افخمی با اظهارنظرش در مورد جدی نبودن ویروس کرونا موجب تعجب تعداد زیادی از مردم شد.
او پس از بالا گرفتن انتقادات در اجرا نشدن پروتکل‌ها در جریان جشنواره فیلم فجر، ویروس کرونا را «یک برنامه جهانی وحشت» خواند که از سوی آمریکا و انگلیس طراحی شده است و ادعا کرد که این برنامه جهانی با اهداف سیاسی شکل گرفته و ما در ایران «کاسه داغ‌تر از آش» شده‌ایم. افخمی در مصاحبه­‌ی دیگری مدعی شد که در کاخ جشنواره فجر فقط جلوی ماموران انتظامات از ماسک استفاده می‌کرده تا آنها ناراحت نشوند! و به محض رفتن آنها دوباره ماسکش را در می‌­آورد و بدون ماسک به سالن سینما می­رفت. او البته در این میان تنها نبود و مسعود فراستی هم گویا با او هم نظر است و برای همین در سالن سینما و کاخ جشنواره از ماسک استفاده نمی­‌کند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/84625