زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
«رها نکردنِ حکومت» با مغالطه‌ی «رها نکردنِ پیش‌فرض»

📝طاها پارسا

▫️این روز‌ها انکارمشکلات اقتصادی ازعهده‌ی حکومت خارج شده است و وقتی امکان انکار وجود ندارد، مسئولان درصدد توجیه آن برمی‌آیند و در این راه هیچ مغالطه‌ای را هم فرو‌ نمی‌گذارند. از جمله احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران، گفته‌ است «[…] در عین حال مشکلات، گرفتاری، اختلاس، بی تدبیری و قیمتهای افسار گسیخته هم هست که اینها محکوم است اما اگر از دست ما بیرون بود باید چه کار کنیم آیا حکومت دین را رها کنیم؟ در کتاب روضه کافی آمده که امام علی فرمود در حکومت من ۳۰ خلاف شرع است که از دست من کاری ساخته نیست، یکی این که نتوانستم فدک را به بچه های فاطمه بدهم. منطق امیرالمومنین این است اگر حکومت علی باشد ۳۰ خلاف شرع است و اگر حکومت علی نباشد ۳۰۰ خلاف شرع و بیشتر رخ می‌دهد».

🔹 آیا این سخن مغالطه است؟

به‌طور معمول ما اجازه می‌دهیم که واقعیت‌ امور و آن‌چه در خارج رخ می‌دهد، پیش‌فرض‌های ذهنی ما را اصلاح کنند. مثلا اگر برداشت ما این است که «ساعت حوالی ۱۲ است» با نگاه کردن به ساعتِ دیواری آن را تأیید یا اصلاح می‌کنیم. یعنی اگر عقربه‌های ساعتِ دیواری، ۱۱ را نشان داد، متوجه خطای خود می‌شویم و کاری را که بنا بود ساعتِ ۱۲ انجام دهیم به یک ساعت بعد موکول می‌کنیم. اما در یک وضعیت غیرمعمول و انکارآمیز، ما پیش‌فرض و برداشت اولیه‌ی خود را رها نمی‌کنیم و هم‌چنان اصرار می‌کنیم که ساعت ۱۲ است و در صورت لزوم می‌گوییم «شاید ساعت دیواری معیوب باشد». حتی اگر در همان لحظه اخبار ساعت ۱۱ هم از تلویزیون پخش شود، فرض را بر اشتباه مجری می‌گیریم چون او هم آدم است و ممکن است اشتباه کند. و اگر کامپیوتر و تلفن همراه‌ هم ساعت ۱۱ را نشان دهند باز هم از پیش‌فرض خود دست بر نمی‌داریم و در سلامت این دستگاه‌ها هم شک می‌کنیم چون احتمال دارد باطری آن‌ها هم خراب شده باشد. در این وضعیت ما برداشت یا همان پیش‌فرض خود را اصل گرفته و آن را مبنای قضاوت در خصوص واقعیتِ امور، یعنی عملکرد ساعت دیواری، رفتار مجری تلویزیون، و سلامت باطری کامپیوتر و تلفن قرار داده‌ایم.

🔹و یا در این مکالمه‌ی فرضی:

اولی: آقای سعیدی چقدر چاق شده‌ای!

دومی: ببخشید آقا گویا اشتباه گرفته‌اید.

اولی: سر به‌سر ما می‌گذارید آقای سعیدی از وقتی رئیس اداره شده‌اید.

دومی: آقا اشتباه می‌کنید، لطفا مزاحم نشوید.

اولی: شما که این‌قدر بداخلاق نبودید آقای سعیدی!

دومی: آقا اشتباه گرفته‌اید، اسم من حسینیان است.

اولی:عجب آقای سعیدی! اسمتان را هم عوض کرده‌اید!

در این مکاله «اولی» با آن‌که سه‌بار با واقعیت روبرو شده، اما پیش‌فرض خود را رها نمی‌کند و سرانجام برای نگه‌اشتن باور نادرستش ادعا می‌کند که «دومی» اسمش را عوض کرده است. این مکالمه اگرچه طنز می‌نماید اما مشابه آن در عالم واقع و مخصوصا در سیاست و رسانه بارها و بارها رخ می‌دهد و لبخند را بر لب کسی نمی‌نشاند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93459

©
@Zeitoons
👍1
آیا دست فرانسه هم به خون زم آغشته است؟

▫️زیتون- احسان نادرپور:
روز گذشته اکبر خوش کوشک، مقام سابق امنیتی جمهوری اسلامی، در مورد ربودن روح‌الله زم و انتقال او به ایران ادعاهای جدیدی را مطرح کرد. خوش کوشک در گفتگو با سایت رویداد ۲۴ گفت که دستگیری روح الله زم در چارچوب مبادلات امنیتی ایران و فرانسه بوده است و زم با یک افسر امنیتی کشور فرانسه مبادله شده. روایت‌های متعددی از نحوه ربایش این فعال رسانه‌ای و اپوزسیون جمهوری اسلامی وجود دارد که هیچکدام چندان محکم و قابل استناد به نظر نمی‌رسند.

▫️«محبت کرده این فرد را آزاد کنید»
خوش‌کوشک در توضیح پیشینه‌ی این اتفاق به حضور نیروهای امنیتی کشورهای مختلف در منطقه خاورمیانه اشاره کرد و گفت: «پس از ایجاد داعش بسیاری از شهروندان کشور‌های اروپایی و آمریکای شمالی هم به خاورمیانه آمدند و عضو داعش شدند.» به گفته او «در بین این افراد اعضای سازمان‌های اطلاعاتی کشور‌های اروپایی هم آمده و به سوریه و عراق ‌رفتند». به گفته او نهادهای امنیتی در همین راستا تحت عنوان متقاضی عضویت در داعش افرادی را فرستادند و همین کار نیروهای امنیتی فرانسه را به دردسر انداخت: «یک افسر میان‌رده سازمان امنیتی فرانسه هم که به صورت پنهانی عضو داعش شده بود در جریان درگیری‌ها به اسارت بچه‌های محور مقاومت در می‌آید. با یک نام و نام خانوادگی ساختگی عربی عضو داعش شده بود. بچه‌های مقاومت وقتی او را بازجویی می‌کنند متوجه می‌شوند این فرد فرانسوی است. از سازمان امنیت فرانسه هم با سرویس ایران تماس می‌گیرند و می‌گویند چنین فردی که از افسران رده‌دار ماست به اسارات یکی از گروه‌های مقاومت درآمده و چون ایران با گروه‌های مقاومت ارتباط دارد، محبت کرده و این فرد را آزاد کنید. از سمت ایران هم پیگیری و مشخص شد شخصی که سرویس اطلاعاتی فرانسه می‌خواهد، نیروی سطح پایینی نیست و رده‌دار است.» به ادعای خوش‌کوشک ایران به فکر باج‌خواهی می‌افتد و برای پس فرستادن این نیروی امنیتی به فرانسه روح‌الله زم را از این کشور طلب می‌کند. به گفته‌ی او‌ همین اتفاق باعث می‌شود ایران به فکر باج‌خواهی بیافتد و برای پس فرستادن این نیروی امنیتی به فرانسه روح‌الله زم را از این کشور طلب کند.

🔹 او همچنین ادعا می‌کند: «سازمان امنیت فرانسه (DGSE) همکاری خیلی خوبی کرد. بچه‌های زحمتکش و کوشای اطلاعات سپاه هم برنامه‌ریزی بسیار خوبی کردند. اطلاعات سپاه یک منبع خوب در کنار روح الله زم داشت. از آن طرف هم فرانسوی‌ها به ما قول دادند که روح الله زم را تحویل شما می‌دهیم، اما با برنامه.»

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93449

©
@Zeitoons
👍1
سپاه پاسداران؛ بازنده‌ی پرهیاهو

▫️زیتون ـ یلدا امیری
: هفته‌نامه صبح صادق وابسته به سپاه پاسداران در شماره اخیر خود در پرونده‌ای با عنوان «تقابل سایبری» به جنگ‌های سایبری که جمهوری اسلامی در آن درگیر است، پرداخت. این هفته‌نامه، اسرائیل را عامل حمله به تاسیسات هسته‌ای نطنز، تاسیسات هسته‌ای کرج و مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه و حمله سایبری اخیر به سامانه‌ توزیع سوخت معرفی کرد. مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه از بخش‌های مخفی توسعه موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی است که ۵ مهر در آتش سوخت. صبح صادق این حملات را در راستای راهبرد جدید اسرائیل با عنوان «مرگ با هزار ضربه چاقو» ارزیابی کرد. نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل اوایل شهریور در دیدار با جوبایدن، رئیس جمهور آمریکا، گفته بود که راهبرد اسرائیل در مقابل جمهوری اسلامی «مرگ با هزاران جراحت» است که شامل اقدامات کوچک بی‌شمار در جبهه‌های متعدد به جای یک حمله بزرگ است. در این گزارش همچنین به حمله سایبری ویروس «استاکس نت» در ژوئن ۲۰۱۰ به تاسیسات هسته‌ای نطنز و تاسیس «قرارگاه دفاع سایبری» اشاره شد و نویسنده گزارش مدعی شده که  جمهوری اسلامی چهارمین ارتش سایبری قدرتمند دنیا را دارد. با بالا گرفتن واکنش‌ به این گزارش‌ها، صبح صادق ۱۹ آبان، در تکذیبیه‌ای نوشت که حمله به مرکز تحقیقات جهاد خودکفایی سپاه ادعای اسرائیل بوده و با انکار گزارش خود، افزود: «رسانه‌های‌ وابسته به محور عبری،‌ عربی و غربی با شانتاژ خبری_تحلیلی این بازخوانی را به عنوان موضع سپاه معرفی کردند.»

▫️چرا این خبر مهم است؟

برنامه‌های موشکی حکومت ایران از سوی بعضی از همسایگان تهدید جدی محسوب می‌شود. دست داشتن ایران در حملات مستقیم یا غیرمستقیم در منطقه از طریق گروه‌های نیابتی‌ علیه اسرائیل، عربستان، امارات و نیروهای آمریکایی در عراق هم به نوعی بر هشدارهای غرب صحه می‌گذارد. مانورها و نمایش قدرت نظامی جمهوری اسلامی هم بر حساسیت جهانی دامن می‌زند. در سال‌های اخیر حملات متعددی علیه مراکز نظامی و هسته‌ای ایران انجام شده، حملاتی که جمهوری اسلامی آنها را به اسرائیل نسبت می‌دهد اما مقامات اسرائیلی تا کنون صراحتا مسئولیت این حملات را نپذیرفته‌اند. فرماندهان ارشد سپاه بارها این تهدید را تکرار کرده‌اند که در صورت انجام هر اقدامی علیه ایران، اسرائیل را نابود می‌کنند، اما در عمل تا‌کنون نتوانسته اند هیچ اقدام هم‌سنگ و متقابلی در برابر اسرائیل داشته باشند. در واقع جمهوری اسلامی در برابر فناوری و توسعه امنیتی و نظامی غرب و اسرائیل تا کنون ناتوان بوده. تکذیب گزارش صبح صادق احتمالا به این دلیل است که سپاه نمی‌خواهد بار دیگر در مقابل اسرائیل ضعیف جلوه کند. رجز خوانی‌های سرداران سپاه و اظهارنظرهای شاذ و مبالغ هنگفتی که صرف فعالیت‌های نظامی سپاه می‌شود، نه تنها دستاورد امنیتی و دفاعی برای مراکز نظامی نداشته بلکه هزینه‌های سنگین اقتصادی و حتی برخی از تحریم‌ها را به مردم ایران تحمیل کرده است.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93509

©
@Zeitoons
▫️شماری از معلمان و فرهنگیان شاغل و بازنشسته در شهرهای مختلف ایران مانند قم، قزوین، لرستان، کردستان، رشت، تهران و... دست به تجمع اعتراضی زدند.

🔹معلمان شاغل اهم مطالبات خود را اجرای طرح رتبه‌بندی به میزان ۸۰ درصد هیأت علمی عنوان کردند و معلمان بازنشسته خواستار اجرای همسان‌سازی حقوق خود هستند. فرهنگیان حاضر در این تجمعات شعارهایی از قبیل "معلم زندانی آزاد باید گردد" و "معیشت، منزلت، سلامت، حق مسلم ماست" "مجلس انقلابی، وعده‌های قلابی" را سر دادند.

© @Zeitoons
بازدیدِ میدانی؛ از عوام‌گرایی به عوام‌فریبی

▫️زیتون ـ مهسا محمدی:
«بازدید میدانیِ» روز گذشته‌ی معاون اول رییس جمهور، در شبکه‌های اجتماعی دستمایه‌ی طنزهای تلخی شد. محمد مخبر با انتشار تصویری در توییتر خود نوشت که در خیابان کارگر شمالی تهران در حال بازدید میدانی از «وضعیت قیمت‌ها» است. این بازدید در یک مغازه فروش قهوه و ماگ و لوازم لوکس صورت گرفت. با بالا گرفتن واکنش‌ها معاون رییس‌جمهور این توییت را از اکانت خود حذف کرد اما خبر پیش از آن به خروجی خبرگزاری‌ها رسیده بود. به نظر می‌رسد بازدید میدانی به صورت جدی در دستور کار دولت سیزدهم از رئیس‌جمهوری تا وزرا و مدیران میانی‌اش قرار دارد. مقامات حکومتی هم البته از این قاعده مستثنی نیستند و از زاکانی، شهردار تهران تا امام جمعه اندیمشک هم به طور مرتب در حال انجام این نوع بازدیدها هستند. هفته پیش در بازدید میدانی و سفر استانی رییس‌جمهوری به استان سمنان او در بخش مهدی‌شهر با گروهی از کارگران فضای سبز وارد گفتگو شد، از تک تک آنان میزان حقوق‌شان را پرسید و در نهایت با جمله «خدا به زندگی‌تان برکت بدهد إن شاء الله» و بی‌هیچ توضیح و یا حتی وعده‌ای این گفتگو را به پایان برد.

🔹در همین راستا روز گذشته شهردار تهران هم هفت صبح به مرکز نگهداری کودکان کار «یاسر» در محله شوش رفته و بر سر سفره صبحانه بچه‌های کار نشست. بازدیدهای متعدد و متراکم رئیسی، از حضورش در بازار بورس گرفته تا بیمارستان میلاد و غسالخانه بهشت زهرا و پمپ بنزین‌ میدان فردوسی، نیز جزو مواردی از همین دست است.

▫️چرا این خبر مهم است؟
«بازدید میدانی»، «دیدارهای مردمی»، «بازدید سرزده» و ترکیباتی از این دست کلماتی پرتکرار در خبرهای این روزهای رسانه‌های اصولگرا و برخی از هوادارن آنان در شبکه‌های اجتماعی است. به هدف و بالاخص نتیجه این دیدارها اما کمتر پرداخته شده است. بازدید‌های میدانی می‌تواند متناسب با اهداف سیاستمداران کارکردها و دلایل متفاوتی داشته باشد. می‌تواند تلاشی برای افزایش میزان محبوبیت و دادن چهره‌ای مردمی به بازدید کننده باشد. گاهی هم سیاستمدار مجموعه‌ی زیردستش و حتی رسانه‌ها را در کار جمع‌آوری و انتقال داده‌ها، کارآمد و دقیق نمی‌داند و این ضرورت را احساس می‌کند که برای به دست آوردن اطلاعات دست اول در «کف خیابان» حضور یابد. گاهی هم انگیزه‌های دیگر یا ترکیب مواردی که نام‌برده شده یک سیاستمدار را با دوربین و محافظانش به بقالی محل یا غسالخانه بهشت زهرا می‌کشاند. این در حالی است که در یک سیستم استاندارد و کارآ، اقداماتی مانند نظارت بر قیمت‌ها و حسن اجرای قوانین، جمع‌آوری و دسته‌بندی اطلاعات مربوط به پرداخت‌ها و دستمزد‌ها و در نهایت تهیه و ارائه گزارش آن به رییس‌جمهور، معاونش و یا شهردار بر عهده یک شبکه از نهادها و سازمان‌ها و کارمندان مربوطه در بدنه این نهادهاست. از این رو انجام آن توسط صاحب منصبان بالاترین نهادهای اجرایی کشور یا سایر نهادهای حاکمیتی نه تنها مفید نیست بلکه مخرب، خرج‌تراش و عوام‌فریبانه است. اهمیت جایگاه کسی مانند رییس‌دولت، بابت مسئولیت وی در اجرای سیاست‌های کلان و تصمیم‌گیری بر اساس گزارش‌های نهادهای مسئول است.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93549

©
@Zeitoons
👍1
🍃تجمع مردم اصفهان در اعتراض به خشک شدن زاینده رود

▫️ پنج روز از تجمع کشاورزان اصفهانی می‌گذرد. کشاورزانی که به خشک شدن زاینده رود و دریافت نکردن حق آبه خود اعتراض دارند، در بستر خشک این رودخانه تجمع کرده‌اند و شماری از مردم اصفهان نیز با آن‌‌ها همراه شده‌اند.

© @Zeitoons
امامان جمعه یا سربازان پروپاگاندا

▫️زیتون ـ سولماز ایکدر:
نماز جمعه، منبر واجب تخییری شیعیان، مدت‌هاست که تبدیل به تریبونی برای خط و نشان کشیدن برای مومنین، تهدید کردن آنان یا توجیه کمبودها و کاستی‌های حکومت شده است. یکی از عجیب‌ترین اظهار نظرهای نماز جمعه هفته پیش متعلق بود به امام جمعه موقت اصفهان؛ ابوالحسن مهدوی مدعی شده «مراجع اجازه کوتاه کردن محاسن را نمی‌دهند.» او در خطبه‌های دوم نماز جمعه اصفهان گفت: «مراجع عالیقدر اسلام کوتاه کردن محاسن را نیز اجازه نمی‌دهند و ما باید از این فتواها دفاع کنیم، از ما انتظار نداشته باشند نگوییم و سکوت کنیم، عدالت ظاهری ایجاب می‌کند که حدود الهی را رعایت کنیم.»
اظهارات امام جمعه موقت تهران اما بازتاب بیشتری در رسانه‌ها داشت. کاظم صدیقی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تهران مدعی شد: «مردم اگر خدا را در نظر می‌گرفتند مبتلا به مشکلات معیشتی نمی‌شدند.» او همچنین در شرایطی که کشور درگیر بحران کم آبی است، ادامه داد: «اگر اهل کشورها، استان‌ها و شهرها دو بال تقوا و ایمان را داشتند و در وظایف شرعی و مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی خدا را در نظر می‌گرفتند، مبتلا به مشکلات معیشتی و کم آبی نمی‌شدند.»

🔹صدیقی که از منتقدان دولت‌های حسن روحانی بود، این طور افزود: «اولین امتیاز دولت سیزدهم و رئیس جمهور عزیز ما آیت‌الله رئیسی عشق به خدا، مکتب، امامان و ولی امر و ولی فقیه است و ما احساس می‌کنیم ایشان در صدد اجرای منویات نایب امام زمانشان بودند.» اما اظهارات شاذ از تریبون نماز جمعه محدود به همین موارد نیست. احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد و پدر همسر رییس جمهوری، در خطبه دوم نماز جمعه این هفته مدعی شد: «این دولت بنا داشت که تحول ایجاد کند و بزرگترین تحولی که در این ۱۰۰ روز شاهد آن بودیم، تحول گفتمانی بود. در واقع تا پیش از این رسم بود مردم دنبال حکومت و دولت بدوند و مشکلات خود را بازگو کنند ولی در حال حاضر شرایط برعکس شده و این حکومت است که دنبال مردم است.» اشاره علم‌الهدی به «بازدید‌های میدانی» دولتمردان بود که اعتراضات فراوانی را در همین صد روز با خود به همراه داشته است. تقریبا می‌توان نام تمامی ائمه جمعه‌ را به این لیست افزود؛ از اظهار نظر در مورد «لزوم افزایش جمعیت» تا تعیین تکلیف برای «مذاکرات هسته‌ای» گویی ائمه جمعه نه بر منبر امام زمان که بر صندلی مسئول پروپاگاندای «جمهوری اسلامی» تکیه زده‌اند.

▫️امامان جمعه فرمانبردار
هشتم آبان ماه امسال محمدجواد حاج علی اکبری، رییس شورای سیاست گذاری ائمه جمعه کشور اعلام کرد که «طرح فساد داخلی به صورت مصداقی در نماز جمعه ممنوع است.» شورای سیاستگذاری ائمه جمعه نهادی است که در ۱۳۷۲ به حکم آیت‌الله علی خامنه‌ای جایگزین شورای مرکزی ائمه جمعه شد. بودجه این نهاد سالانه بالغ بر صدها میلیون تومان است این مبلغ در سال ۹۸ حدود ۲۰ میلیارد تومان بوده است. وظیفه شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، حداقل بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی ایجاد «هم‌افزایی» در کشور است. اما در عمل این شورا به صورت هفتگی سرفصل‌های لازم برای طرح شدن در خطبه‌های نماز جمعه را به دفاتر ائمه جمعه ارسال و کسانی را که از طرح موضوعات ارسالی تخطی کنند را عزل می‌کنند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93599

©
@Zeitoons
دین‌خویی؛ مفهومی مبهم و تهی

📝حسن یوسفی اشکوری

درآمد

▫️بی گمان یکی از مناقشه‌برانگیزترین نویسندگان و صاحب‌نظران معاصر ایران مرحوم آرامش دوستدار است که اخیرا درگذشت. هرچند او اصولا نویسنده‌ای پُر کار نیست ولی سه اثر او در چهل سال اخیر یعنی «ملاحظات فلسفی در دین و علم»، «درخشش های تیره» و «امتناع تفکر در فرهنگ دینی» و دیدگاه‌های خاص وی در باب تاریخ و فرهنگ ایران و حاملانش در دو کتاب اخیر است که مورد بحث و مناقشه گرفته و می گیرد. واقعیت این است که در تاریخ معاصر ما، از یک سو رویکردهای انتقادی عمیق نسبت به تاریخ و فرهنگ ملی و مذهبی (مذهب در تمام اشکالش) حول پاسخ به معضل عقب ماندگی فکری و تمدنی چندان جدی و کارآمد نبوده، و از سوی دیگر اگر صاحب نظری کم و بیش جدی پیدا شده و حرفی برای گفتن داشته، هم خود او یا چنان گرفتار عُجب و خودبزرگ بینی شده که دیگران را تحقیر کرده و خود را تافته‌ی جدابافته نمایانده و یا دیگران او را مورد تحقیر قرار داده و به هر تقدیر به افکار و مدعیاتش برخورد تحقیرآمیز کرده و گاه نیز بی تفاوت از آن گذشته اند. البته چنین روندی در نهایت، نه به سود شخص مدعی تمام شده و نه چندان به توسعه و تعمیق اندیشه منتهی شده و نه در نهایت گرهی گشوده است. در این وجیزه، که به مناسبت درگذشت آرامش دوستدار قلمی می شود، نمی توان به ابعاد و اجزای مختلف مقولات مورد ادعای دوستدار در باب تاریخ و فرهنگ گذشته و حال ایرانی و اسلامی پرداخت، با این حال می کوشم به مفهوم ابداعی و کانونی دوستدار یعنی «دین‌خویی» بپردازم و مختصری در آن تأمل کرده و مخاطبان را به تأمل بیشتر حول این مفهوم دعوت کنم.

▫️تأملی در اصطلاح دین خویی
اصطلاح «دین‌خویی» در دو دهه‌ی اخیر وارد ادبیات فلسفی و اجتماعی و سیاسی شده و تقریبا جا افتاده است. به ویژه این عنوان از سوی دوستدار و پیروان فکری و سیاسی اش، بیشتر به عنوان یک دشنام و تحقیر مخالفان و منتقدانش و به طور خاص مسلمانان با تمرکز روی نواندیشان اصلاح‌طلبِ دین‌مدار کاربرد پیدا کرده است. اما جدای از این منازعات و حواشی، راستی مراد از دین‌خویی چیست؟ چه کسی دین‌خوست و دین‌خویی دارای چه مختصات قابل تحقیق و ارزیابی است؟ به ویژه که مبدع مدعی، دین خویی را تقریبا به تمام فیلسوفان و عالمان و اندیشمندان و شاعران ایران از گذشته تا کنون نسبت داده و حتی مهم تر از آن بی دینان و یا بالاتر دین ستیزان پرورش‌یافته در جوامع مذهبی با تمرکز روی ایران پس از اسلام را نیز دین معرفی کرده و از این رو تمامی آنها را متهم به نیندیشدن کرده است. هرچند این تعبیر و اصطلاح همچنان ابهام و ایهام دارد ولی وفق توضیحات مکرر دوستدار از جمله در درخشش های تیره، «دین خویی یعنی آن رفتاری که امور را بدون پرسش و دانش می فهمند. بنابراین دین خویی در حدی که مدعی فهمیدن به معنی جدی آن است نه از عوام بلکه منحصر به خواص است». البته ایشان در چند اثر و در گفتارها و نوشتارهایش مبانی و مقومات و لوازم این مدعای خود را تبیین کرده است. گزیده‌ی این مبانی و استدلال ها را می توان چنین دانست:

یکم. هرچند دین و علم و فلسفه در مقام پاسخ به پرسش بنیادین از چگونگی و چرایی هستی هستند اما پاسخ آنها متفاوت است. دین پاسخ را به امر قدسی (خدا و پیامبر و وحی) احاله می دهد و از این رو جهان و هستی را از پیش می شناسد؛ علم به دلیل ماهیت تجربی اش، هستی را از پس می شناسد و در نتیجه علم هم پس از شناخت جهان دیگر پرسش را بلاموضوع می کند. از آنجا که برای دوستدار «پرسش» (و به تعبیر دیگر او «پرسایی») اصلی اساسی و پایدار است، دین و علم عملا و الزاما نمی‌توانند پرسشگر باشند و یا پرسا باقی بمانند. روشن است که از نظر دوستدار فقط فلسفه است که پرسشگر است و تا بی نهایت می تواند پرسایی را ادامه دهد و در نتیجه اندیشه و تفکر را تا بی نهایت استمرار بخشد ادامه و حرکت و نوآوری را محقق کند. چنین می نماید که در منظر دوستدار فلسفه است که مادر تمامی معارف و معرفت های بشری است و فقط اوست که در صدر می نشیند و طبعا قدر می بیند.

دوم. بر این اساس، فرهنگ دینی به طور عام و مطلق، منطقا نمی تواند با اندیشه ورزی میانه داشته باشد چرا که همه چیز برای یک دیندار روشن است و او اگر هم سئوالی داشته باشد از پیش پاسخ های آماده و مقطوع از جانب خدا و وحی و نبی (نبی به معنای آورندهی خبر) در اختیار دارد و از این رو این نوع پرسش ها در واقع «استخبار» است و نه تفکر و پرسایی به معنای دقیق کلمه. بدین ترتیب «هرگاه چنین بگوییم که تفکر فلسفی به نیروی پرسش زنده است، می توانیم بگوییم بینش دینی به مرگ قطعی خواهد مرد به محض این که نیروی پرسش واقعی در درون آن آزاد گردد». در فرجام این روند، «فرهنگ دینی زاده، چون مرده به دنیا آمده، مرده خواهد ماند».

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93619

©
@Zeitoons
اقتصاد توحیدی: وقتی اعداد سخن می گویند

📝محمود دلخواسته

▫️مقدمه
متاسفانه یکی از مشخصات “نقد” کردن در میان بعضی از نخبگان جامعه ما، ، به علت عدم وجود اخلاق و التزام به روش علمی، این است که نه تنها وارد فضاهایی می شوند که حیطه تخصصی آنها نیست، بلکه به علت خود سانسوری مزمن، نظر و تحقیقی را نمی خوانند و تنها از شنیده ها و عصبیت های خود به عنوان رفرنس استفاده می کنند. سخنان دکتر سید جواد طباطبایی در رابطه با بنی صدر و اثرات برنامه های اقتصادی بنی صدر را ویرانگر تر از حمله مغول توصیف کردن (۱) ، در بهترین حالت، و با این فرض که هیچ روانشناسی فرصت طلبی برای نزدیک شدن به مراجع قدرت داخلی انگیزه آن نبوده است و انگیزه آن را، همانگونه که دکتر احمد فعال توصیف کرده اند، فقط کینه ورزی، احساس حقارت و حسادت (2) بدانیم، می شود فهمید. البته از آنجا که سخنان ایشان بدون هیچ سند و مدرک و رفرنسی ارائه شده است و بر کلی گویی ها و انفجار انرژی منفی و خشونتی چرکین، که معلوم است در طول زمانی دراز تلنبار شده است، می باشد فاقد هر گونه ارزش علمی است و در نتیجه نقد علمی را بر نمی تابد. ولی از آنجا که سونامی تهمت ها و اتهامات ایشان به اولین منتخب تاریخ ایران فرصتی را برای روشنگری فراهم کرده است، مطابق روش معمول، از این فرصت استفاده می شود تا بیشتراز طریق ارقام و نیز امور واقع، و نه مباحث تئوریک، به جامعه ملی ایران و بخصوص نسل جوان، که بیش از هر چیز قربانی تحریفه ا و سانسورها و جعل تاریخ انقلاب و قبل از انقلاب است، نشان دهم که از جمله دلایل کودتای خرداد ۶۰، (۳)

🔹باز سازی اقتصاد مصرف محور پهلویسم بود. چرا که فقط در چنین ساختار اقتصادی است که امکان رانتخواری را می توان به حداکثر رساند و با این کودتا، فرصت عظیمی را که انقلاب برای رشد اقتصادی، فقر زدایی و سبز کردن وطن فراهم کرده بود از بین رفت. در واقع، کشور اقتصادی را به ارث برده بود و برنامه های اقتصادی-نظامی شاه چنان شالوده های اقتصادی و اجتماعی را از هم فرو پاشیده بود که دو سال قبل از انقلاب شخص شاه مجبور به اعتراف شده و گفته بود:
“اگر پولی اضافه بیاید آن را دیگر آتش نخواهیم زد.” (۴)

این در زمانی است که اسدالله علم، که از رگ گردن به شاه نزدیکتر بود، با توجه به وضعیت فاجعه بار اقتصادی گفته بود که راهی جز انقلاب نمانده است:

“… ولی مطلبی که مرا بیشتر تحت تأثیر داشت مداکراتی بود که دیشب با [عبدالمجید] مجیدی رئیس سازمان برنامه و بودجه داشتم. چون چند تا پروژه مورد علاقه شاهنشاه را باید با او مذاکره می‌کردم. دیشب به منزل من آمده بود و به صورت وحشتناکی از کمی پول و هدر داده شدن پول در گذشته سخن می‌گفت که بی‌نهایت ناراحتم کرد. یعنی وضع به طوری است که قاعدتاً باید به انقلاب بیانجامد.” (۵)

🔹با وجود به ارث بردن چنین اقتصادی، که حال آن را طلایی جلوه می دهند (۶)، و فروپاشی های ناشی از انقلاب، برنامه ها اقتصادی بنی صدر به چنان موفقیت هایی دست یافته بود که سبب نگرانی روحانیتی شد که در پی انحصار قدرت و باز سازی استبداد بود. تا جایی که آقای خمینی به جای تبریک به رئیس جمهور، گفت که <اقتصاد مال خر است و… نان و پنیر خود را می خوریم…> و در فرصت دیگری گفت بنی صدر دارد ایران را به فرانسه و سویس دیگری تبدیل می کند در حالیکه ما برای اسلام انقلاب کردیم. و یا آقای رفسنجانی هم در جای دیگری، در انتقاد از رئیس جمهور گفته بود بنی صدر داشت ایران را به سویس و سوئد دیگری تبدیل می کرده است. احساس خطر جریان قشری و استبدادی، که حال آقای خمینی معرف آن شده بود، و وحشت از رشد اقتصادی روز افزون را دکتر احمد سلامتیان در دو مصاحبه ای که برای انجام تز دکترایم با ایشان انجام داده بودم اینگونه توضیح دادند که فلسفه و هدف بنی صدر این بود که جامعه سنتی ایران را بدون اینکه دچار بحران هویت شود وارد دوران مدرن کند و اگر گذاشته بودند در اینکار موفق شده بود. این را هم اضافه کنم که در جریان مراسم ترحیم آقای بنی صدر، در گفتگویی که با دکتر سلامتیان داشتم این سخن ایشان را یاد آور شدم. ایشان با اشاره به سرنوشت انقلاب فرانسه، فرمودند که حال این را اضافه می کنم و حاضر هستم اعلام کنم که بنی صدر آخرین شانس ایران بود که جامعه سنتی ایران را بدون خشونت وارد دوران مدرن کند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93620

©
@Zeitoons
«یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم»

▫️زیتون– حسن نوروزی، نایب رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس یازدهم٬ در خصوص برگزاری دادگاه بین‌المللی مردمی آبان برای رسیدگی به «جنایات» آبان سال ۹۸ گفت: «یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم، ما کُشتیم. حالا چه کسی می‌خواهد ما را محاکمه کند؟» او به این پرسش دیده‌بان ایران که «آیا بهتر نبود در ایران هم چنین دادگاهی برگزار می‌شد» پاسخ داد: «یعنی چی؟ دادگاه چی برگزار شود؟» و افزود: «بعد در این دادگاه کُشته‌شده‌ها را باید محکوم کنند یا قاتلین را؟» نایب رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس یازدهم در ادامه تاکید کرد: «یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم، ما کُشتیم. حالا چه کسی می‌خواهد ما را محاکمه کند؟! طرف آمده بانک را آتش زده است و ما هم او را کُشتیم. چه کسی را می‌خواهید محاکمه کنید؟» دیده‌بان ایران در ادامه این مصاحبه ضمن تاکید این موضوع که فایل صوتی این مصاحبه را در اختیار دارد٬ نوشت که نوروزی در پایان صحبت‌هایشان عنوان کردند که «شوخی کردم» و بعد تماس را قطع می‌کند.

🔹پس از اعلام افزایش قیمت بنزین در روز جمعه ۲۴ آبان سال ۹۸، ده‌ها شهر ایران شاهد اعتراضات گسترده بود. این اعتراضات به‌سرعت تغییر جهت داد و حکومت جمهوری اسلامی و در راس آن آیت‌الله علی خامنه‌ای را نشانه گرفت. این اعتراضات با مشت آهنین حکومت سرکوب شد. رحمانی فضلی٬ وزیر کشور وقت٬ آن زمان در جلسه بررسی «حوادث آبان ۹۸» در مجلس در پاسخ به اعتراض برخی از نمایندگان مجلس گفته بود: «فقط به سر شلیک نکردیم به پا هم زدیم.» وزیر‌‌ کشور همچنین گفته بود که بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر در این اعتراضات کشته شدند، اما سازمان عفو ‌بین‌الملل با اعلام مشخصات حداقل ۳۰۴ نفر از کشته‌شدگان تأکید کرده که شمار کشته‌شدگان ممکن است بسیار بیشتر از این عدد باشد.
خبرگزاری رویترز اما در همان زمان ضمن اعلام کشته‌ شدن حداقل ۱۵۰۰ نفر در اعتراضات آبان ۹۸، از قول «سه منبع نزدیک به حلقه اطرافیان» خامنه‌ای «و یک مقام چهارم» نوشت که رهبر جمهوری اسلامی به مقام‌های ارشد کشور گفته است «هر کاری لازم است، برای متوقف کردن» اعتراضات انجام دهند.

🔹دادگاه بین‌المللی مردمی آبان برای رسیدگی به «جنایات» سال ۹۸ از چهارشنبه هفته گذشته در لندن آغاز شد. سه سازمان‌ «حقوق بشر ایران»، «عدالت برای ایران» و «با هم علیه اعدام» این دادگاه را سازماندهی کردند. ریاست این دادگاه را وین جُرداش، وکیل بین‌المللیِ حقوق بشر بر عهده دارد. دادگاه بین‌المللی مردمی آبان تا روز ۲۳ آبان‌ماه ادامه خواهد داشت و ۴۵ شاهد در دادگاه شهادت خواهند داد. شهادتنامه ۱۲۰ نفر هم، به گفته برگزارکنندگان دادگاه، به صورت کتبی تسلیم دادگاه شده است. الهام سعودی، کارلا فرستمن، زک یاکوب، کالین روهان، نورسیابانی تاتونسانکا که در زمینه «حقوق بشر و روابط بین‌الملل» تخصص دارند٬ به عنوان حقوقدان در این دادگاه حضور دارند. بی‌بی‌سی فارسی به نقل از برگزارکنندگان «دادگاه بین‌المللی مردمی آبان» نوشت که این دادگاه برای اولین بار به قربانیان و خانواده‌های آنان که از عدالت محروم بوده‌اند، فرصت می‌دهد تا «حقیقت را جستجو کنند.» رادیو فردا در این رابطه خبر داد که دادگاه بین‌المللی مردمی آبان، پیش از صدور حکم نهایی خود در اوایل سال ۲۰۲۲، اظهارات ۱۲۰ شاهد دیگر را نیز مورد بررسی قرار خواهد داد.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93657

©
@Zeitoons
متاسفانه اقتصاد علم است!
📝محمد معینی


▫️فقط یک روز قبل از آنکه کاظم صدیقی در نمازجمعه تهران بگوید: «اگر اهل کشورها، استان‌ها و شهرها دو بال تقوا و ایمان را می‌داشتند و در وظایف شرعی و مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی خدا را در نظر می‌گرفتند، مبتلا به مشکلات معیشتی و کم‌آبی نمی‌شدند» و موجی از انتقاد علیه خود را برانگیزد، محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس) گفته بود: «در عرصه اقتصاد تا زمانی که ربا را جنگ با خدا ندانیم، معلوم است که این جنگ با خدا منجر به شکست می‌شود.»

🔹اگر نقطه عزیمت نقد و مخالفت‌ها با منصوب آیت‌الله خامنه‌ای در امامت جمعه پایتخت، تلاش او برای تئوریزه کردن نقش “معصیت مردم” در “معضلات اقتصادی  و زیست‌محیطی” بود اما سنگ‌بنای اظهارات رئیس مجلس هم که همچون خطیب جمعه تهران به دنبال مستندهای دینی برای اثبات مدعای خود در حوزه اقتصاد بود، توجهی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برنیانگیخت با وجود این‌که ظاهراً سوی خطاب قالیباف بر خلاف صدیقی، نظام بانکی (بخشی از شاکله حکومت) بود و نه عامه مردم و آن هم در حد «جنگ بخشی از حاکمیت با خدا»! سال‌هاست مراجع بزرگ تقلید انتقادهای واضحی از نظام بانکی کشور ابراز می‌کنند. بارها به صراحت اخذ جریمه دیرکرد اقساط وام بانک‌ها را حرام دانسته‌اند اما نهایتاً سال گذشته از جمله به این بسنده شد که «بر اساس بخشنامه بانک مرکزی که در مقطع ۱۵ اسفند ۱۳۹۸ به سیستم بانکی ابلاغ شد، بانک‌ها و موسسات اعتباری نباید از وام‌گیرندگان و تسهیلات‌گیرندگان تسهیلات قرض‌الحسنه در مقطع زمانی اسفند ماه ۹۸ تا پایان اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بابت عدم پرداخت اقساط جریمه‌ای منظور کنند.»

🔹حتی اگر مصداق “اخذ جریمه دیرکرد” مد نظر قالیباف در پرهیز دادن از رباخواری نباشد، منطقی است که پذیرفت رئیس مجلس در سازوکار اقتصادی کشور نشانه‌های “روشنی” از “جنگ با خدا” می‌بیند! اما هدف او از پرهیز دادن از جنگ با خدا چیست؟ راه حلی دارد یا می‌خواهد گره دیگری را باز یا حتی شُل کند؟ گذشته از این که هم صدیقی و هم قالیباف حین ایراد این سخنان انگار در فضای “پیش از انقلاب” و سال‌ها دوری خود و همفکران‌شان از قدرت و منابع ملی و عمومی سیر می‌کرده‌اند، اظهاراتی از نوع اظهارات رئیس “مجلس انقلابی” را باید از تبعات ناگزیر زایل شدن حداقل‌های اعتماد به نفس برخی برای بهبود شرایط عمومی کشور دانست وقتی با وجود یک‌دست کردن قوا، نه تنها هیچ نشانه‌ای از بهبود فوری شرایط معیشتی مردم به چشم نمی‌خورد که حتی قرائن بهبود اوضاع در میان‌مدت و بلندمدت نیز ظاهر نشده‌اند. به طور طبیعی، آسان‌ترین روش که سال‌هاست مورد توجه این جریان بوده، این بار نیز به کمک می‌آید که طی آن صاحبان ایده‌های شکست خورده قبلی با دورتر بردن “افق نجات” برای چندمین بار “راه حل” پیشنهاد می‌کنند و ابایی ندارند که در این راه‌حل پای “صلح با خدا” و نادیده گرفتن همه جوازهای فقهی و شرعی برای حیات نظام بانکی حال حاضر را نادیده بگیرند و متقابلاً انتظار دارند تا رسیدن به آن “افق نجات ِ هر بار دورتر شونده”، حضور‍شان در صدر هرم قدرت مشروع، مقبول و دست‌کم قابل تحمل شود!

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93668

©
@Zeitoons
انتصابات فامیلی؛ از ولایت‌مداری به دامادمداری

▫️زیتون ـ یلدا امیری
: روز گذشته، ۲۳ آبان، مجلس «انقلابی» اولین تذکر خود را به رییس جمهوری «ولایت‌مدار» داد. ۳۵ نماینده‌ به صورت کتبی در مورد ضرورت جلوگیری از انتصابات فامیلی به رئیسی تذکر دادند و از بی‌توجهی به شایسته‌سالاری در دستگاه‌های دولتی انتقاد کردند. موج انتقاداتی که از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی درباره انتصاب‌های فامیلی در دولت ابراهیم رئیسی آغاز شده بود بالاخره به مجلس رسید. پیش از این، روزنامه جمهوری اسلامی، تعدادی از نمایندگان مجلس و شماری از فعالان سیاسی به این موضوع اعتراض کرده بودند. با وجود این، یک روز پیش از تذکر مجلس، روزنامه کیهان در بخش «اخبار ویژه» نوشت: «رسانه‌های زنجیره‌ای وابسته به ائتلاف اشرافی حاکم بر دولت سابق، بازی تکرار پرحجم یک دروغ و جنجال گسترده برای واقعیت جا زدن آن را در پیش گرفته‌اند.» کیهان با اشاره به روزنامه‌های شرق، آرمان و خبرگزاری خبرآنلاین، این انتقادات را «فضاسازی پادوهای رسانه‌ای اشرافیت مدعی اعتدال و اصلاحات» نامید و دولت روحانی را مصداق بارز خویشاوندسالاری و فامیل‌بازی و ایجاد موقعیت‌های رانت‌خواری معرفی کرد. نوک پیکان حمله کیهان به سوی خبرآنلاین بود، که صاحب امتیازش علیرضا معزی در دولت روحانی سمت‌هایی در حوزه ارتباطات و اطلاع‌رسانی داشت. در گزارش کیهان همچنین آمده؛ «محمد-م» وابسته به مدیران دولت سابق و از اعضای سردبیری خبرآنلاین، دولت رئیسی را «دولت دامادها» نامید است، به نظر می‌رسد منظور کیهان، محمد مهاجری از فعالین اصولگرا و عضو سابق شورای سردبیری کیهان است.

🔹عبدالله گنجی، مدیرمسئول روزنامه جوان، وابسته به سپاه نیز در سرمقاله‌ دو روز پیش خود انتصابات فامیلی را «طبیعی» خواند و نوشت: «سؤال اساسی این است که اگر فرد توانمند و قابل نزدیکانی در درون حکومت دارد، چه باید بکند؟» گنجی با اشاره به اینکه سابقه نخبگان جمهوری اسلامی مشخص است، افزود: «از لپ‌لپ بیرون نیامده‌ایم که پیشینه همدیگر را نشناسیم.» در ادامه سرمقاله آمده که «یک مدیر در بعضی بخش‌های اعمال مسئولیت، به کسانی نیاز دارد که به آنان اعتماد صددرصدی کند، حرف او فاش نشود طبیعی است که یک همکار رسمی نتواند حوزه امن مدیر را پاسداری کند.» گنجی در توجیه حرف خود به هاشمی رفسنجانی و انتصاب فرزندان و برادرش و همچنین سید محمد خاتمی و انتصاب برادرش به عنوان رئیس دفتر اشاره کرد و افزود: «البته یکی هم می‌شود حسین فریدون که کار چاق می‌کند و رشوه می‌گیرد. اما اساس و صورت مسئله را نمی‌توان پاک کرد.»

▫️چرا این خبر مهم است؟
ابراهیم رئیسی با شعار مبارزه با فساد و تبعیض وارد انتخابات شد و در بیانیه‌ای اعلام کرد: «مردم از انتخابات به دنبال این نیستند که فرد یا گروهی از صندلی قدرت بلند شود و قبیله دیگری با نشستن به جای آنها، امکانات کشور را بین خود تقسیم کنند»، با وجود این او خود «دولتی با سهامی خاص» تشکیل داد. انتصابات قوه مجریه به چهار گروه محدود شده که شامل «جبهه پایداری، احمدی‌نژادی‌ها، سپاه و حلقه خاص دانشگاه امام صادق» است و مسئولان دولت نیز در انتصاب فامیلی سنگ تمام گذاشته‌اند. انتصابات فامیلی در جمهوری اسلامی قصه درازدامنی است. از ابتدای انقلاب مسئولان به دلایل متعدد اقوام خود را در سمت‌های مختلف منصوب کردند. دلایلی چون عدم اطمینان به افراد خارج از دایره «خودی ها» و رانتی که از آن برخوردار بودند و می‌خواستند نه آن رانت و نه خبر آن به بیرون درز کند و مواردی از این دست موجب شد شبکه پیچیده‌ای از چند فامیل عمده بر ایران حکمفرما شود. پیش از انتخابات سال ۱۳۸۴ انتصابات فامیلی چندان در مرکز توجه نبود. محمود احمدی‌نژاد با شعار «شایسته سالاری» هاشمی رفسنجانی و سیدمحمد خاتمی را به انتصاب اقوام‌شان در سمت‌های مختلف متهم کرد و دولت آنها را «فامیل سالاری» نامید. اما احمدی‌نژاد رکورددار انتصاب اقوام و آشنایان در جمهوری اسلامی شد و دولت او را «هزار فامیل» نامیدند و اصطلاح «مدیران اتوبوسی» هم در همان زمان بر سر زبان‌ها افتاد.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93686

©
@Zeitoons
اعتراض و دموکراسی‌خواهی

📝حمزه سواری

«توضیح دادن و مطرح کردن ایده ‌دموکراسی سخت‌تر است[…]زیرا ظریف‌تر و هوشمندانه‌تر است. هواخواهانش اغلب آن را مسلم می‌پندارند. هر چند همه شواهد حاکی از آن‌اند که نباید آن را مسلم بپنداریم یا گمان کنیم که همگان به خوبی درکش کرده‌اند یاعموما قبولش دارند».(ای بی وایت) طی یکی دو دهه اخیر شاهد اعتراضات بسیاری در کشورهای منطقه من‌جمله ایران بوده‌ایم. برخی از مخالفین نظام‌های حاکم در این کشورها، ‌به‌ویژه نظام حاکم در ایران این اعتراضات را به‌مثابه دموکراسی‌خواهی تعبیر می‌کنند. همچنین در بسیاری از مواقع خود نظام‌های‌حاکم در منطقه و رسانه‌های مرتبط یا همسو با آن‌ها، اعتراضات در کشور رقیب یا متخاصم را به‌عنوان جنبشی برابری‌طلبانه و آزادی‌خواهانه معرفی می‌کنند و آنچه را که در کشور‌های خود اتفاق می‌افتد، اغتشاش‌ و اوباش‌گری توصیف و عاملان آن را به‌شدت سرکوب می‌کنند و در کشور رقیب تلاش مشروع مردم برای رسیدن به حقوق حقه خود می‌نامند. البته اینکه ما در کدام سنگر نشسته‌ایم، در بسیاری از مواقع می‌تواند تبیین ما از واقعیت این‌گونه اعتراضات را تحت‌الشعاع قرار دهد. بر همین‌اساس، یک رویداد‌‌ اعتراضی در یک آن می‌تواند یک انقلاب‌ طبقاتی، کنشی‌ برابری‌طلبانه، حرکتی‌ رفرمیستی، قیامی سلطنت‌طلبانه، عملی تجزیه‌طلبانه، جنبشی دموکراسی‌خواهانه و یا یک اغتشاش‌ و اوباش‌گری تلقی شود. درواقع اینکه ما با کدام دوربین و از کدام خاستگاه نظاره‌گر‌‌ این رویداد ‌‌اعتراض‌آمیز باشیم، می‌تواند قضاوت ما نسبت به آن را تحت تاثیر قرار دهد. کما‌اینکه کم نبودند کسانی که دو رویداد اعتراضی مشابه، با شعارها و مطالبات تقریبا یکسان را در جایی عملی حق‌طلبانه و در جایی دیگر اغتشاش‌گری محض توصیف کردند.

🔹 در اغلب موارد جهت‌گیری سیاسی افراد و گروه‌ها و همچنین منافع و منیات آن‌ها در شرح و توصیف سرشت این‌گونه اعتراضات و خاستگاه عاملان آن‌ها ما را در رابطه با فهم این رویدادها و دلایل پشت آن‌ها، به اشتباه می‌اندازد. همچنین نسبت دادن القاب کلیشه‌ایِ معمول از جانب حکومت‌ها به این اعتراضات‌ و معترضین برای طفره رفتن از تبیین علل نارضایتی و ارائه یک راه‌حل سلیم، از سویی و تلاش‌ برخی جریان‌ها یا اپوزوسیون برای مصادره این اعتراضات و نسبت دادن آن‌ها به جریان فکری-سیاسی خود، از سویی دیگر، بررسی این رویدادها و خاستگاه برپاکنندگان آن را دشوارتر نیز می‌سازد. بررسی جنبه دموکراسی‌خواهی این رویدادهای‌ اعتراض‌آمیز می‌تواند ما را به درک سطح آمادگی این جوامع برای تن دادن به یک فرم از حکومت‌های دموکراتیک و پذیرش مسئولیت‌های متعاقب آن رهنمون کند، لذا سؤالى که این‌جا مطرح می‌شود این است؛ تا چه حد می‌توان اعتراضات رخ‌داده در ایران، به‌ویژه اعتراضات سراسری اخیر را در چهارچوب دموکراسی‌خواهی تفسیر کنیم؟

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93679

© @Zeitoons
👍1
علتِ مراجعه به شبه‌علم، پیچیدگیِ علم است

علم و شبه‌علم ۷ | گفت‌وگو با مهدی نسرین (بخش پایانی)

▫️زیتون
- بخش نخست گفت‌وگو با مهدی نسرین از مجموعه مباحث پرونده «علم و شبه‌علم» پیشتر در زیتون منتشر شد، در ادامه بخش دوم و نهایی آن می‌آید.

🔹محمدرضا واعظ: پس این پیش فرض وجود دارد که مؤلفۀ دقت علمی در کتاب‌های ناشران عمومی، قربانی جذابیت و منافع انتشارات می‌شود تا آن انتشارات بتواند دوام بیاورد؟!

▫️مهدی نسرین: بله، دقتی که در ژورنال‌های علمی هست در کتاب‌های علمی وجود ندارد. بعد هم ما درباره مشاهده از اتفاق‌هایی که افتاده صحبت می‌کنیم. یک مثال بزنم؛ فیلسوف علم مشهوری بنام ون فراسن(van Fraassen) هست که تشبیه جالبی دارد. می‌گوید هدف علم می‌تواند مختلف باشد و آدم‌ها به دلایل مختلفی وارد بازی علم شوند و مثالی که می‌زند بازی شطرنج است. هدف از بازی شطرنج مات کردن حریف بر اساس مجموعه‌ای از قواعد است که در دو صفحه هم می‌توان نوشت؛ در حالی‌که شطرنج باز به دلایل متنوعی ممکن است وارد بازی شطرنج شود. مثلا ثروت یا شهرت یا برای وقت‌گذرانی. حالا این شطرنج باز که وارد این بازی شده ممکن است جایی هم رشوه بگیرد و ببازد یعنی در یک‌جایی که می‌تواند با انجام حرکتی بر اساس قوانین به سمت پیروزی برود، رشوه بگیرد و حرکتی انجام دهد و ببازد.بنابراین، هدف ژورنال علمی یک چیزی‌ست و ممکن است در واقعیت اتفاقات دیگری بیفتد. وقتی داریم درباره آن‌چه پیرامون ما رخ می‌دهد مشاهده می‌کنیم بازیگران را باید وارد داستان کنیم؛ حتی اگر در کتاب‌های فلسفه علم راجع به هدف علم چیزهای دیگری نوشته شده باشد. بنابراین، این بحث من است که وقتی داریم مشاهده می‌کنیم که ببینیم چه اتفاقی افتاده است چند نکته باید مدنظر قرار گیرد؛ یک: گزاره‌هایی ممکن است ابداع شود که جز بدنه رایج علم نیستند. دو: توسط برخی افراد ممکن است گزاره‌هایی پذیرفتهشود که جز بدنه علم نیستند. سوم: گزاره هایی ممکن است ترویج داده شود که جز بدنه علم نیستند. در اینجا ماتریکس ابداع، پذیرش و ترویج شکل می‌گیرد. آدم‌هایی ممکن است گزاره‌هایی را ایجاد کنند و به تبع آن باورهایی را برای خودشان ایجاد کنند و باورهایی را که جز بدنه اصلی علم نیستند را بپذیرند و یا ترویجش کنند.

🔹محمدرضا واعظ: حالا یک سوال مطرح می‌شود که آیا دانشمندان درجه یک از این پدیده مبرا هستند و فقط مردم عادی درگیر آن می‌شوند؟
                         
▫️مهدی نسرین: در پاسخ به این سوال مثال‌هایی را مطرح می‌کنم؛ نیوتن را در نظر بگیرید؛ علم‌زده‌هایی مثل من( طبق گفته دکتر شیخ رضایی که پسوند”نما” را استفاده کردند می‌توان علم‌زده‌نما گفت!) که نیوتن را مقطع تاریخیِ علمی و غیرعلمی می‌دانند، اگر برخی از باورهای نیوتن را نگاه کنیم متوجه می‌شویم که تاریخ تولد او بر اساس یکی از تقویم‌ها در ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲ است. بر اساس آن تقویم روز کریسمس بوده است. خودش باور داشته که بخاطر تولد در روز کریسمس یک ماموریتی در این دنیا دارد و این هیچ تفاوتی ندارد با کسانی که می‌گفتند به دلیل جایگاه ستارگان در زمان تولد،شما دارای خصوصیاتی خاص هستید. نیوتن می‌گوید روز تولد من برای من کراماتی را مشخص می‌کند. 

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93738

©
@Zeitoons
👍1
«بازسازی عفیفانه» یک سرکوب

▫️در هفته‌ای که گذشت، دست به دست شدن عکسی از دانشگاه تهران در فضای مجازی، از خبرسازترین  اتفاقات شبکه‌های اجتماعی بود. این عکس که با عنوان «کشف حجاب دانشجویان دانشگاه تهران» هیاهو به پا کرده، در واقع حکایت از عکس یادگاری تعدادی از فارغ‌التحصیلان این دانشگاه در مقابل سردر اصلی دارد که روسری به سر ندارند و این طور زلف بر باد داده‌شان، ایمان بی‌ایمانان را به سخره گرفته است. کیهانِ همیشه در صحنه هم از غافله عقب نمانده و در واکنشی عجیب عکس را منتسب به «دانشجویان خارجی» این دانشگاه دانسته و نوشت: «ماله کشان ظاهراً مسلمان اسلام آمریکایی پیوسته در حال حساسیت‌زدایی جامعه از منکراتی هستند که ساده‌انگاری آنها نتیجه‌ای جز استحاله انقلاب از اصول بنیادین خود را به دنبال نخواهد داشت. مصداقی که این روزها بسیار درباره رخداد آن بحث و گفت‌وگو در گرفته، جنجال عکس یادگاری جمعی از دانشجویان بی‌حجاب در مقابل سردر دانشگاه تهران (که ظاهرا دانشجویان خارجی این دانشگاه بوده‌اند) است. در همین زمینه، باید بسیار خوشبخت بود که در روزگاری که اکثر ملل جهان در برابر سیاست برهنه‌سازی غرب سر تسلیم فرود آورده‌اند، هنوز وجود دارند ایرانیان مسلمان و غیوری که از سر تکلیف شرعی و من باب قاعده الهی نهی از منکر، در برابر این رویداد موضع می‌گیرند و نسبت به آن حساسیت دارند.»

🔹کیهان در ادامه این یادداشت افزود: «جالب اینجاست، چند روز بعد که تعدادی از بانوان محجبه یک گروه سرود در واکنش به این اقدام ناشایست، آن واقعه را با ظاهری عفیفانه بازسازی کردند، مُشتی ژورنالیست پروژه بگیر وارد میدان شدند و با انتشار این دو تصویر در کنار هم، اظهار امیدواری کردند تا در آینده‌ای نه چندان دور شاهد ثبت عکس یادگاری از هر دو طیف محجبه و بی‌حجاب در کنار یکدیگر باشند! لازم است بدانیم که قانون حجاب اسلامی از جمله سنگرهایی است که تاکنون از دست درازی طیف غربزده و لیبرال در امان مانده و علیرغم راه‌اندازی کارزارهای مذبوحانه‌ای همچون «چهارشنبه‌های سفید»، پایبندی به عفاف و حجاب اسلامی کماکان از خصایص همیشگی بانوان ایرانی محسوب می‌شود». اما این «بازسازی عفیفانه» که کیهان این طور مغرورانه در بوق و کرنا می‌کند، مربوط به «هیات مذهبی بنات الحیدر» است که به منظور نمایشی مضحک از کرج به تهران روانه شدند و سرودی را مقابل سردر اصلی دانشگاه تهران اجرا کردند. نمایشی که از فرط فرمایشی بودن، واکنش های مثبت بیشتری را برای عکس فارغ التحصیلان بدون حجاب به ارمغان آورد.
اما اگر بخواهید از ایده پرداز اصلی این حرکت نمایشی بیشتر بدانید، باید سری به اخبار اردیبهشت ماه امسال بزنید. زمانی که منصوره معصومی اصل، در ویدئویی خطاب به دختر نوجوانش، فائزه هاشمی را در حد و اندازه‌های جواب دادن نمی‌داند. به نظر می‌رسید او در واقع در حال طی کردن پله‌های ترقی در حکومت اسلامی بوده و حالا تا سطح «ایده پرداز کلیپ های مناسبتی» هم ترفیع گرفته است.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93761

©
@Zeitoons
🍃 فرهادی به «مدیر روایت فتح»: من کوچکترین قرابتی با منش و تفکر واپسگرای شما نداشته‌‌ام

▫️اصغر فرهادی، کارگردان بلند آوازه ایرانی، طی یک پست اینستاگرامی تاکید کرد که هیچ گاه کوچکترین قرابتی با منش و تفکر واپسگرای «مدیریت روایت فتح» نداشته است. او در ادامه تاکید کرده است: «بهانه‌ی این نوشته اظهارنظر فردی است که او را نمی‌شناسم و من را هم‌زمان منتسب به حکومت و خارج از کشور کرده است. خیلی صریح و روشن بگویم: من از شما بیزارم!» اصغر فرهادی در ادامه این سوال را مطرح کرده است که «چگونه مرا منسوب به حکومتی می‌دانید که نظرم را به صراحت درباره‌ی مصائبی که همه‌ی این سال‌ ها موجبش شده، گفته‌ ام؛ نوشته‌ ها و گفته‌ هایم درباره‌ی تمام آن‌ ها موجود است، از دی ماه ۹۶ و آبان ۹۸ تا فاجعه‌ی تلخ و نابخشودنی مسافران کشته شده‌ی هواپیمای اوکراینی، از تبعیض‌‌های ظالمانه بر زنان و دختران تا بردن کشور به مسلخ کرونا.»

© @Zeitoons
#مادران_آبان

📝افشین حکیمیان


▫️ #مادران_آبان تحلیل‌گر و فعال سیاسی و از قبیله‌ی پرطمطراق اپوزیسیون که نیستند که زبان‌شان از تحلیل و کنش سیاسی و اعتراض پیش‌تر نتواند بیاید. زبانِ آن‌ها زبان علیل سیاست که نیست تا نتواند درد و رنجِ رفته بر تن مردم را در سایه‌ی تحلیل و بر زبان راندن کلماتی قلمبه سلمبه از تجسم درد و رنج ناتوان باشد. مادران آبان، چون هم مادرند و چون از آبان نودوهشت درد و رنجی بر سینه دارند؛ راوی مجسم دردند. راوی زندگی‌های از دست‌رفته‌اند. راوی ظلم بر دانش‌آموز خُردسال خود. راوی جسم و تن در خون غلتیده‌ی فرزند برومند خود، همسر خود یا که دختر خویش‌اند. راوی مظلومیت خود مردم‌اند. مردم همین کوچه و خیابان. همین بقال سرکوچه. همین دانش‌آموزی که هر روز داشت می‌رفت سر درس و مشق‌اش. راوی دختر و پسر عاشقِ خوش‌پوش و خوش‌تیپی که دیروز داشتند از همین خیابان می‌گذشتند؛ ولی از پس همان روزِ شوم نه از آن دانش‌آموز خبری در دست است و نه آن بقالِ سرکوچه باز است و نه حتی از آن دختر و پسر عاشق و معشوق خبری هست؛ که آن خوش‌تیپ محل هم در آن روز در خون خود غلتید.

🔹مادران آبان زبان زنده‌ی روز و روزگار این رفته‌گان‌اند که هیچ بیانیه‌ی سیاسی و هیچ تحلیل و خبری نمی‌تواند به‌ این زبان نزدیک شود؛ که آن‌ها نمی‌توانند از این زندگی‌های از دست رفته روایتی به زبان مادران آبان روایت کنند. آن‌ها روایت آبان را از فراموشی نجات می‌دهند. آن‌ها به همهمه و به زمزمه و به هم‌نشینی خود، سیاست را و سرکوب را به زبان زندگی درمی‌آورند. به زبانی که در لکنت و گنگی گرفتار نمی‌شود. به زبانی که نمی‌شود به بهتان و تهمت و فریب و دروغِ سرکوب‌گران از آن مفری جست و به القاب و عناوین کیهان‌نویسان آنان را از میدان به در برد. و ضجه و ناله و واگویه‌های آن‌ها نشان از دردی است که دیری است به استخوان رسیده است. نشان از درد ناسوری است که دردمان نمی‌گیرد. نشان از نشتِ ستمی است که خیلی وقت است که از سرِ نویسنده و دانشجو و فعال سیاسی و مخالفان سیاسی و روزنامه‌نگاران و … گذشته است و حتی از اصناف کارگر و معلم و پزشک و کشاورز… هم عبور کرده و دارد همه‌ی مردم را درگیر می‌کند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/93786

©
@Zeitoons